Giáo án Ngữ văn lớp 7

Tiết 95

Ý NGHĨA VĂN CHƯƠNG
_Hoài Thanh_

I. Mục tiêu của bài học: giúp học sinh
1. Hiểu được quan niệm của Hoài Thanh về nguồn gốc cốt yếu, nhiệm vụ
với công dụng của văn chương trong lịch sử loài người.
2. Hiểu được phần nào phong cách nghị luận văn chương của Hoài Thanh
3. Tích hợp với phần Tập làm văn: cách làm 1 bài văn nghị luận, chứng
minh.
II. Chuẩn bị:
1. Giáo viên: SGK, SGV, giáo án, các tư liệu (dẫn chứng) để chứng
minh.
2. Học sinh: Soạn trước các câu hỏi trong phần đọc hiểu văn bản.
III. Tiến trình dạy học:
1. Ổn định trật tự.
2. Dẫn vào bài mới trong cuộc sống hằng ngày cũng như các cấp học,
chúng ta đã được làm quen và học rất nhiều các tác phẩm văn chương. Đọc
và học văn giúp chúng ta mở rộng tầm hiểu biết và nuôi dưỡng tâm hồn.
Vậy, chúng ta có bao giờ tự hỏi: Văn chương có nguồn gốc từ đâu, nhiệm vụ
của văn chương là gì và văn chương có công dụng như thế nào trong cuộc
sống. Hôm nay, cô sẽ giới thiệu cho các em một bài viết của nhà phê bình
văn học có uy tín rất lớn_ Hoài Thanh_ có tiêu đề “Ý nghĩa văn chương”.
GV viết bảng : Tiết 95 : Ý nghĩa văn chương
I.Tìm hiểu chung
1



Nam ) trước lớp để cho Hs

- (1909 – 1982) quê ở xã

thấy được ông là một nhà

Nghi Trung, huyện Nghị Lộc,

phê bình văn học nổi tiếng.

tỉnh Nghệ An.

GV ghi bảng :

- Là nhà phê bình văn học
xuất sắc
- Năm 2000 được nhà nước
phong tặng giải thưởng Hồ
Chí Minh về văn học – nghệ
thuật.
Hs trả lời
2. Tác phẩm

Câu hỏi 2: Em nào cho cô

- Văn bản được viết năm

biết xuất xứ của bài văn

1936 in trong sách Bình luận

bạc.Em hãy cho cô biết bài

chương vì nội dung nghị luận

văn nghị luận này nói về vấn

thuộc vấn đề của văn chương.

đề gì ?
Gv chốt : Bài văn nghị luận
này cho chúng ta thấy được
ý nghĩa của văn chương
trong đời sống.
Gv ghi bảng

3. Đọc-Tìm hiểu bố cục
a. Đọc

Chuyển ý : Chúng ta vừa
tìm hiểu xong những nét
khái quát về tác giả, xuất xứ - Nêu nguồn
cũng

như

thể

loại

của gốc cốt yếu

phần đầu, vậy em nào có thể -Nêu

ý

khái quát nội dung cô vừa nghĩa

của

đọc trên ?

văn chương
-Có bố cục
3 phần.

-Câu văn nào là luận điểm
chứa nội dung khái quát em
vừa nêu ?

c. Bố cục:

Câu hỏi 5 : Cô mời bạn

- Mở bài: Nguồn gốc văn

(Linh, Hương A) đọc cho cô

chương xuất phát từ tình yêu

đoạn tiếp theo đến “Lời ấy


Câu hỏi 7: Sau khi đã xác
định được nội dung khái
quát của các đoạn, em hãy
cho cô biết bài Ý nghĩa văn
chương có tuân theo các
trình tự mở bài, thân bài, kết
luận của một bài văn nghị
luận không ?
Gv ghi bảng :

Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu chi tiết
Chuyển ý : Bây giờ chúng ta sẽ đi vào mục II.Tìm hiểu chi tiết văn bản
Gv ghi bảng :

II. Tìm hiểu chi tiết
1. Nguồn gốc cốt yếu của
văn chương

Câu hỏi 8: Các em hãy quan sát câu chuyện
Hoài Thanh kể trong phần đầu SGK và cho
cô biết tại sao thi sĩ Ấn Độ lại khóc ?
GV bình : Nhà thơ Ấn Độ trông thấy một
sinh vật bé nhỏ đang vật vã, đau đớn với vết
thương có lẽ là rất nặng.Từ láy run rẩy gợi
cho chúng ta liên tưởng đến hình ảnh con
chim đang cận kề với cái chết, sắp trút hơi
5


Giáo án Ngữ văn lớp 7

quan
Gv chốt : Hoài Thanh dẫn ra câu chuyện cái
cảm động, mà có lẽ nó cũng chỉ là 1 câu trọng nhất
chưa
chuyện do chính ông tưởng tượng ra để chứ
chúng ta thấy được nguồn gốc chính, nguồn phải là tất
gốc chủ yếu của văn chương là lòng thương cả.
người, thương muôn vật, muôn loài.
6


Giáo án Ngữ văn lớp 7

Gv ghi bảng :

- Lòng thương người và rộng
ra thương cả muôn loài muôn
vật → lòng nhân ái

Câu hỏi 12: Câu hỏi thảo luận miệng nhóm
2 bàn (thời gian 3 phút): Có ý kiến cho rằng,
quan niệm của Hoài Thanh về nguồn gốc
của văn chương như vậy là chưa đủ. Em có
đồng ý với ý kiến trên không? Vì sao? Em
hãy tìm dẫn chứng để chứng minh ý kiến HS
của mình.

thảo

luận nhóm.

được học thêm một cách nêu vấn đề rất độc
đáo của nhà văn Hoài Thanh. Em nào có thể
nhận xét về những lí lẽ và dẫn chứng đã đưa
ra trong đoạn mở bài này ?
Gv chốt : Bằng những dẫn chứng tưởng như
không có gì liên quan thông qua một câu
chuyện cảm động, Hoài Thanh đã chứng
minh quan điểm của mình một cách tự nhiên
mà độc đáo, giàu sức thuyết phục.Thông
qua đó chúng ta cũng học được các nêu vấn
đề sang tạo của Hoài Thanh.Đó là nghị luận
xen lẫn yếu tố tự sự, miêu tả.
Gv ghi bảng
- Về nghệ thuật: Nêu vấn đề
bằng cách dẫn ra một câu
Chuyển ý: Phần đầu chúng ta đã tìm hiểu
quan niệm của Hoài Thanh về nguồn gốc
của văn chương là lòng yêu thương. Bây giờ
chúng ta thử tìm hiểu xem Hoài Thanh quan
niệm thế nào về nhiệm vụ, công dụng của
8

chuyện


Giáo án Ngữ văn lớp 7

văn chương.
Gv ghi bảng :
2. Nhiệm vụ, công dụng của


Câu hỏi 15: Em hiểu “hình dung” trong

sống.
-Là danh từ,

đoạn này có nghĩa là gì ?

có

nghĩa

như

hình

ảnh thu nhỏ,
kết quả của
sự

phản

ánh, miêu tả
trong
Câu hỏi 16: Em hãy tìm dẫn chứng để chương.
chứng minh rằng văn chương phản ánh cuộc
sống qua các bài văn đã học?
Gợi ý
_Phản ánh cuộc chiến đấu: Lượm_Tố Hữu.
9

là
cho

văn chương là giúp cho tình cảm và gợi tình cảm và
lòng vị tha.

gợi lòng vị

Gv ghi bảng :

tha.
b. Công dụng của văn
chương
_Giúp cho tình cảm và gợi

Câu hỏi 18 Chắc hẳn chúng ta vẫn còn nhớ
câu chuyện kể về cái chết của Dế Choắt -Xót thương
10

lòng vị tha.


Giáo án Ngữ văn lớp 7

trong Bài học đường đời đầu tiên của nhà cho cái chết
văn Tô Hoài.Vì sao Choắt chết, các em có của Choắt,
nhớ không ? Em có cảm nhận như thế nào một

phần



người.

cảm xúc của con người.

Câu hỏi 18 : Văn chương có tác động như
thế nào đến tình cảm của con người ?

-Tạo những
tình
chưa

cảm
có

-Luyện
những tình
11


Giáo án Ngữ văn lớp 7

cảm sẵn có

Gv ghi bảng :

-Làm

đẹp



không

văn
Gv chốt : Nghèo nàn ở đây không phải là sự có
thiếu thốn về mặt vật chất, các em nên hiểu chương
đó là sự nghèo nàn về mặt tinh thần, tình
cảm của con người.
Gv ghi bảng :
_Thế giới sẽ nghèo nàn và
thực dụng nếu không có văn
12


Giáo án Ngữ văn lớp 7

Câu hỏi 20 : Em có nhận xét gì về cách kết

chương

thúc bài văn nghị luận trên của Hoài -Nêu

lên

Thanh ?

một

giả


của sự sống muôn hình vạn
trạng và sáng tạo ra sự sống,
gây những tình cảm không
có, luyện những tình cảm sẵn
có. Đời sống tinh thần của
nhân loại nếu thiếu văn

13


Giáo án Ngữ văn lớp 7

chương thì sẽ rất nghèo nàn
Câu hỏi 16: Qua văn bản này, em đã học

2. Nghệ thuật:

được thêm gì từ phong cách viết văn nghị Hs suy nghĩ - Vừa có lí lẽ, vừa có cảm
luận của Hoài Thanh ?

trả lời

xúc, hình ảnh.
+ Lí lẽ: nguồn gốc của thi ca
chính là lòng yêu thương
muôn loài (tiếng khóc)
+Có cảm xúc: gợi lòng yêu
thương qua hình ảnh thi sĩ
xúc động
+ Hình ảnh: kể về con chim