BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ TƯ PHÁP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

NGUYỄN THỊ BÌNH

PHÁP LUẬT PHÁT TRIỂN NĂNG LƯỢNG SẠCH TẠI
VIỆT NAM
Chuyên ngành: Luật Kinh tế
Mã số:

9 38 01 07

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI – 2019


Công trình được hoàn thành tại :
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

Người hướng dẫn khoa học:

1. TS. Nguyễn Văn Phương
2. TS. Dương Thanh An

Phản biện 1:

GS.TS. Lê Hồng Hạnh

pháp luật của nhà nước. Tuy nhiên, có thể đánh giá hệ thống văn bản
pháp luật về phát triển năng lượng sạch ở nước ta còn nhiều hạn chế.
Nhận thức được tầm quan trọng của pháp luật trong việc phát triển
năng lượng sạch và nhu cầu xây dựng, hoàn thiện lĩnh vực pháp luật
này ở nước ta, tác giả xin chọn đề tài “Pháp luật phát triển năng
lượng sạch tại Việt Nam” làm luận án nghiên cứu sinh.
2. Mục đích nghiên cứu
- Góp phần bổ sung, hoàn thiện cơ sở lý luận pháp luật phát triển
năng lượng sạch tại Việt Nam.
- Phân tích, đánh giá được ưu điểm, nhược điểm thực trạng pháp
luật phát triển năng lượng sạch.
- Đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật phát triển
năng lượng sạch và nâng cao hiệu quả thực thi trong thực tiễn.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Phân tích và nhận diện bản chất của một số khái niệm.


2
- Luận giải những vấn đề lý luận về năng lượng sạch, phát
triển năng lượng sạch, pháp luật phát triển năng lượng sạch.
- Đánh giá thực trạng các quy định pháp luật Việt Nam hiện
hành về phát triển năng lượng sạch.
- Tìm hiểu kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới
trong việc xây dựng pháp luật phát triển năng lượng sạch.
- Phân tích các định hướng và đề xuất các kiến nghị nhằm
hoàn thiện các quy định pháp luật phát triển năng lượng sạch tại Việt
Nam và nâng cao hiệu quả thực thi trong thực tiễn.
4. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi về không gian: Đề tài nghiên cứu những vấn đề lý

5. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp luận nghiên cứu khoa học duy vật biện
chứng, duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác – Lê nin và tư tưởng Hồ
Chí Minh về nhà nước và pháp luật.
- Phương pháp nghiên cứu cụ thể như phân tích, so sánh,
tổng hợp, quy nạp, diễn giải, bình luận, đánh giá, suy luận logic...
6. Những điểm mới của luận án
- Luận án góp phần bổ sung, hoàn thiện hệ thống cơ sở lý
luận về năng lượng sạch, phát triển năng lượng sạch và pháp luật
phát triển năng lượng sạch tại Việt Nam.
- Luận án góp phần làm rõ khái niệm năng lượng sạch, khái
niệm phát triển năng lượng sạch.
- Luận án phân tích, giải mã nội hàm của khái niệm pháp luật
phát triển năng lượng sạch.


4
- Luận án đánh giá ưu điểm, nhược điểm của pháp luật Việt
Nam về phát triển năng lượng sạch và thực tiễn thi hành.
- Luận án phân tích định hướng khi hoàn thiện pháp luật phát
triển năng lượng sạch và nâng cao hiệu quả thực thi trong thực tiễn.
- Luận án đề xuất các giải pháp nhằm mục đích hoàn thiện
pháp luật phát triển năng lượng sạch tại Việt Nam và nâng cao hiệu
quả thực thi trong thực tiễn.
7. Kết cấu của luận án
Ngoài Mục lục, Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham
khảo, Luận án được kết cấu thành 4 chương như sau:
- Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý
thuyết của đề tài.
- Chương 2: Những vấn đề lý luận về năng lượng sạch, phát

luật theo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lê nin.
- Luận án được thực hiện trên cơ sở nguyên tắc “Phát triển
bền vững”, “Người gây ô nhiễm phải trả tiền”, “Kích thích lợi ích
kinh tế”.
- Luận án cũng được thực hiện trên nền tảng quan điểm, chủ
trương của Đảng Cộng sản Việt Nam về phát triển năng lượng sạch.
- Tác giả cũng tiếp thu có chọn lọc một số quan điểm, kinh
nghiệm của các nước về phát triển năng lượng sạch.
1.2.2. Các giả thuyết nghiên cứu
Thứ nhất, năng lượng sạch có nhiều ưu điểm, việc phát triển
năng lượng sạch mang lại nhiều lợi ích về kinh tế và môi trường.
Thứ hai, việc phát triển năng lượng sạch chịu sự cạnh tranh
với ngành công nghiệp năng lượng truyền thống. Vì thế, để phát triển
năng lượng sạch nhà nước cần có các biện pháp can thiệp.


6
Thứ ba, nội dung của pháp luật phát triển năng lượng sạch
được tiếp cận dưới nhiều góc độ khác nhau, mỗi cách tiếp cận đều có
ưu điểm và nhược điểm riêng.
Thứ tư, việc hoàn thiện pháp luật phát triển năng lượng sạch
phải tuân theo định hướng về phát triển năng lượng sạch của Đảng
Cộng sản Việt Nam, các nguyên tắc cơ bản, phù hợp với yêu cầu hội
nhập quốc tế và đảm bảo tính thống nhất trong hệ thống pháp luật.
1.2.3. Câu hỏi nghiên cứu
Thứ nhất, năng lượng sạch là gì? Năng lượng sạch có những
đặc điểm, tính chất gì? Những đặc điểm, tính chất này ảnh hưởng tới
nội dung của pháp luật phát triển năng lượng sạch như thế nào? Khoa
học kỹ thuật có ảnh hưởng như thế nào tới sự phát triển năng lượng
sạch và pháp luật phát triển năng lượng sạch?

niệm liên quan (năng lượng tái tạo, năng lượng xanh).
- Đánh giá tiềm năng năng lượng sạch của Việt Nam.
- Phân tích được một số vấn đề lý luận cơ bản và thực trạng
về mục tiêu phát triển năng lượng sạch.
- Đánh giá được một số khó khăn trong thực trạng pháp luật
về các biện pháp ưu đãi, hỗ trợ nhằm phát triển khoa học công nghệ
khai thác, sản xuất, sử dụng năng lượng sạch.
- Phân tích được nội dung một số quy định về các biện pháp
ưu đãi, hỗ trợ khai thác, sản xuất, sử dụng năng lượng sạch.
- Phân tích những khoản hỗ trợ tài chính cho nguyên liệu hóa
thạch là lí do dẫn đến giá điện ở Việt Nam rẻ một cách giả tạo.
- Bước đầu phân tích được vị trị, chức năng của một số cơ
quan quản lý nhà nước về phát triển năng lượng sạch.
4. Chưa có một công trình nào nghiên cứu một cách có hệ
thống, toàn diện vấn đề lý luận, thực trạng pháp luật phát triển năng
lượng sạch tại Việt Nam. Đây là lý do nghiên cứu sinh lựa chọn đề


8
tài: “Pháp luật phát triển năng lượng sạch tại Việt Nam” làm luận án
tiến sĩ của mình.
Chương 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LƯỢNG
SẠCH, PHÁT TRIỂN NĂNG LƯỢNG SẠCH VÀ PHÁP LUẬT
PHÁT TRIỂN NĂNG LƯỢNG SẠCH
2.1. Những vấn đề lý luận về năng lượng sạch và phát triển năng
lượng sạch
2.1.1. Những vấn đề lý luận về năng lượng sạch
2.1.1.1. Khái niệm năng lượng sạch
Nghiên cứu sinh đưa ra định nghĩa: “Năng lượng sạch là
nguồn năng lượng tái tạo được và việc sản xuất, sử dụng chúng thân

pháp nhằm hạn chế khai thác, sản xuất và sử dụng những nguồn năng
lượng có tác động tiêu cực tới môi trường
2.2. Những vấn đề lý luận về pháp luật phát triển năng lượng
sạch
2.2.1. Khái niệm pháp luật phát triển năng lượng sạch
Pháp luật phát triển năng lượng sạch là tổng hợp các quy
phạm pháp luật do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành điều
chỉnh những quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình các chủ thể
thực hiện các hoạt động khác nhau nhằm khai thác, sản xuất và sử
dụng năng lượng sạch hoặc kích thích việc khai thác, sản xuất và sử
dụng năng lượng sạch hiệu quả mang lại lợi ích cho toàn xã hội.
2.2.2. Nguyên tắc của pháp luật phát triển năng lượng sạch
2.2.2.1. Nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền (Polluter Pays
Principle – PPP)
2.2.2.2. Nguyên tắc người hưởng thụ phải trả tiền (Beneficiary Pay
Principle – BPP)
2.2.2.3. Nguyên tắc phát triển bền vững


10
2.2.2.4. Nguyên tắc kích thích lợi ích kinh tế
2.2.2.5. Nguyên tắc công bằng
2.2.2.6. Nguyên tắc sử dụng nguồn tài chính tập trung
2.2.3. Nội dung của pháp luật phát triển năng lượng sạch
Nội dung của pháp luật phát triển năng lượng sạch có nhiều
hướng tiếp cận. Luận án này, nghiên cứu sinh tiếp cận theo quá trình
xây dựng, thực thi pháp luật phát triển năng lượng sạch. Theo đó,
quá trình này gồm các bước như sau:
Bước 1: Đặt ra mục tiêu phát triển năng lượng sạch;
Bước 2: Vạch ra các biện pháp thực hiện nhằm phát triển

2.2.3.3. Pháp luật về các biện pháp ưu đãi, hỗ trợ khai thác, sản
xuất, sử dụng năng lượng sạch
Các biện pháp ưu đãi, hỗ trợ cho phát triển năng lượng sạch
chủ yếu gồm: ưu đãi vay vốn; ưu đãi về thuế; ưu đãi về hạ tầng đất
2.2.3.4. Pháp luật về các biện pháp hạn chế khai thác, sản xuất, sử
dụng những nguồn năng lượng có tác động tiêu cực tới môi trường
Bên cạnh việc hỗ trợ cho phát triển năng lượng sạch cần có
các biện pháp hạn chế khai thác, sản xuất, sử dụng những nguồn
năng lượng có tác động tiêu cực tới môi trường.
2.2.3.5. Pháp luật về cơ quan quản lý nhà nước trong phát triển
năng lượng sạch
Việc thành lập và trao thẩm quyền quản lý cho cơ quan nào
phải đảm bảo không tạo ra các rào cản cho phát triển năng lượng
sạch. Một cơ quan không thể quản lý được mọi nội dung liên quan
tới phát triển năng lượng sạch mà cần có sự phối hợp của nhiều cơ
quan khác nhau. Tuy nhiên, pháp luật cần quy định rõ ràng cơ quan
nào chịu trách nhiệm chính, cơ quan nào chịu trách nhiệm phối hợp.
2.2.4. Vai trò của pháp luật đối với phát triển năng lượng sạch


12
Vai trò của pháp luật trong phát triển năng lượng sạch thể
hiện dưới các khía cạnh chủ yếu sau đây: Pháp luật là các quy tắc xử
sự chung mà mọi người trong xã hội bắt buộc phải thực hiện khi thực
hiện hoạt động khai thác, sản xuất, sử dụng năng lượng sạch; Pháp
luật quy định các biện pháp ưu đãi, hỗ trợ phát triển năng lượng sạch;
Pháp luật quy định các chế tài trong phát triển năng lượng sạch; Pháp
luật quy định các quy chuẩn kỹ thuật trong phát triển năng lượng
sạch; Pháp luật quy định các biện pháp, cách thức giải quyết tranh
chấp trong phát triển năng lượng sạch; Pháp luật đảm bảo thực hiện

chính tập trung.
5. Nội dung của pháp luật phát triển năng lượng sạch được tiếp
cận dưới nhiều góc độ khác nhau. Trong luận án, nghiên cứu sinh
tiếp cận dưới góc độ quá trình xây dựng và thực thi pháp luật phát
triển năng lượng sạch.
6. Pháp luật pháp triển năng lượng chịu sự tác động của điều
kiện tự nhiên, yếu tố chính trị, yếu tố kinh tế, yếu tố khoa học công
nghệ, hợp tác quốc tế, nhận thức của cộng đồng dân cư và nguồn
nhân lực.
Chương 3: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT PHÁT TRIỂN NĂNG
LƯỢNG SẠCH TẠI VIỆT NAM
3.1. Các quy định pháp luật về mục tiêu, quy hoạch phát triển
năng lượng sạch
3.1.1. Các quy định pháp luật về mục tiêu phát triển năng lượng
sạch
Mục tiêu phát triển năng lượng sạch được thể hiện trong
Chiến lược phát triển năng lượng tái tạo của Việt Nam đến năm
2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Quy hoạch phát triển điện lực quốc
gia giai đoạn 2011 – 2020 có xét đến năm 2030. Hai văn bản quy
phạm pháp luật trên thể hiện rõ tham vọng của Chính phủ trong phát


14
triển năng lượng sạch. Tuy nhiên, mục tiêu đặt ra tại hai văn bản này
có nhiều điểm khác nhau
3.1.2. Các quy định pháp luật về quy hoạch phát triển năng lượng
sạch
Nhà nước đã xây dựng khung pháp lý cơ bản về quy hoạch
phát triển năng lượng sạch. Ngoài ra, các quy định pháp luật trong
lĩnh vực này và quá trình thực thi gặp phải một số khó khăn. Cụ thể:

nhập doanh nghiệp, thuế nhập khẩu.
3.3.2. Ưu đãi về hạ tầng đất đai
Dự án khai thác, sản xuất, sử dụng năng lượng sạch được ưu
đãi về hạ tầng đất đai. Trong quá trình thực hiện các quy định này,
khó khăn lớn nhất đó là khu vực có thể khai thác, sản xuất, sử dụng
năng lượng sạch bị “chồng lấn” lên khu vực quy hoạch kinh tế - xã
hội khác. Bên cạnh đó, việc giao đất cho chủ dự án phát triển năng
lượng sạch không đơn giản.
3.3.3. Ưu đãi về thị trường đầu ra
Tập đoàn Điện lực Việt Nam mua lại toàn bộ điện sản xuất
từ năng lượng sạch của các nhà máy có nối lưới. Tuy nhiên, theo các
nhà đầu tư, các chuyên gia, Bộ Công thương giá mua điện hiện nay
thấp, nhà đầu tư khó có lãi. Bên cạnh đó, hiện nay, quy định pháp
luật về hỗ trợ nối lưới chưa rõ ràng và thực tế các nhà đầu tư vẫn
phải tự mua sắm, lắp đặt thiết bị.
Các biện pháp ưu đãi, hỗ trợ khai thác, sản xuất, sử dụng
năng lượng sạch của nước ta tương đồng với chính sách của một số
quốc gia trên thế giới. Tuy nhiên, theo quy định của pháp luật Việt
Nam hiện hành, các biện pháp ưu đãi, hỗ trợ chủ yếu hướng tới các
dự án khai thác, sản xuất, sử dụng năng lượng sạch có quy mô lớn
mà chưa quan tâm tới các dự án có quy mô nhỏ.


16
3.4. Các quy định về biện pháp hạn chế khai thác, sản xuất, sử
dụng những nguồn năng lượng có tác động tiêu cực tới môi
trường
Năng lượng hóa thạch là đối tượng bị thu thuế bảo vệ môi
trường. Bên cạnh thuế bảo vệ môi trường, xăng các loại, nap-ta, chế
phẩm tái hợp và các chế phẩm khác để pha chế xăng còn phải chịu

năng lượng sạch có sự khác biệt giữa các văn bản quy phạm pháp
luật và chưa tương xứng với tiềm năng.
- Nhà nước đã xây dựng khung pháp lý đầy đủ làm căn cứ để
các chủ thể tiến hành lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch phát triển
năng lượng sạch. Tuy nhiên, thực tế, ở nước ta chưa có các bản quy
hoạch phát triển năng lượng sạch quốc gia với số liệu đáng tin cậy.
- Quy định về phát triển khoa học công nghệ năng lượng
sạch tương đối đầy đủ. Tuy nhiên, khoa học công nghệ năng lượng
sạch của nước ta chưa phát triển và chưa đáp ứng được nhu cầu.
- Pháp luật hiện hành quy định chỉ dự án đầu tư xây dựng
nhà máy phát điện sử dụng nguồn năng lượng sạch được vay tín
dụng đầu tư của nhà nước. Và trong thực tiễn, chủ đầu tư các dự án
phát triển năng lượng sạch không dễ dàng tiếp cận nguồn vốn vay từ
Ngân hàng Phát triển Việt Nam và các ngân hàng thương mại khác.
- Quy định về miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế nhập
khẩu đối với các dự án phát triển năng lượng sạch là hợp lý. Bên
cạnh đó, sản phẩm từ năng lượng sạch không bị đánh thuế môi
trường, thuế tiêu thụ đặc biệt trong khi đó sản phẩm từ năng lượng
hóa thạch phải chịu hai loại thuế này.
- Quy định về ưu đãi hạ tầng cho các dự án phát triển năng
lượng sạch hợp lý. Tuy nhiên, quá trình thực hiện việc giải phóng
mặt bằng, giao đất cho các chủ dự án không đơn giản bởi còn phải
xem xét các quy hoạch kinh tế - xã hội khác,


18
- Tập đoàn Điện lực Việt Nam mua lại toàn bộ điện sản xuất từ
năng lượng sạch của các nhà máy có nối lưới. Nhưng giá mua điện
thấp và chưa có cơ chế hỗ trợ nối lưới.
- Các biện pháp ưu đãi, hỗ trợ chủ yếu hướng tới các dự án

Tuy nhiên, khoa học công nghệ năng lượng sạch của nước ta chưa
phát triển và chưa đáp ứng được nhu cầu trong nước.
5. Chủ đầu tư các dự án phát triển năng lượng sạch được vay
vốn tại Ngân hàng phát triển Việt Nam. Tuy nhiên, pháp luật hiện
hành quy định dự án đầu tư xây dựng nhà máy phát điện sử dụng
nguồn năng lượng sạch được vay tín dụng đầu tư của nhà nước. Và
chủ đầu tư các dự án phát triển năng lượng sạch không dễ dàng tiếp
cận nguồn vốn vay từ Ngân hàng Phát triển Việt Nam.
6. Dự án phát triển năng lượng sạch được hưởng ưu đãi về
thế thu nhập doanh nghiệp, thuế nhập khẩu.
7. Quy định về ưu đãi hạ tầng cho các dự án phát triển năng
lượng sạch hợp lý. Tuy nhiên, quá trình thực hiện việc giải phóng
mặt bằng, giao đất cho các chủ dự án không đơn giản bởi còn phải
xem xét các quy hoạch kinh tế - xã hội khác và phải được sự đồng
thuận của người dân.
8. Tập đoàn Điện lực Việt Nam mua lại toàn bộ điện sản xuất
từ năng lượng sạch của các nhà máy có nối lưới. Tuy nhiên, theo các
chuyên gia, giá mua điện như hiện nay thì các nhà đầu tư khó có lãi.
Nguyên nhân là do Chính phủ can thiệp để giữ giá điện nói chung
thấp. Quy định về ưu đãi, hỗ trợ nối lưới chưa rõ ràng và các nhà đầu
tư phải tự mua sắm, lắp đặt thiết bị nối lưới.
9. Các biện pháp ưu đãi, hỗ trợ khai thác, sản xuất, sử dụng
năng lượng sạch bao gồm: ưu đãi về vốn đầu tư, thuế (thuế thu nhập
doanh nghiệp, thuế nhập khẩu); ưu đãi về hạ tầng đất đai; ưu đãi về


20
thị trường đầu ra thể hiện sự quan tâm của nhà nước đối với phát
triển năng lượng sạch. Tuy nhiên, các biện pháp ưu đãi, hỗ trợ chủ
yếu hướng tới các dự án khai thác, sản xuất năng lượng sạch có quy

- Xây dựng, hoàn thiện, thực thi pháp luật phát triển năng
lượng sạch phải đảm bảo các nguyên tắc: Nguyên tắc người gây ô
nhiễm phải trả tiền; Nguyên tắc người hưởng thụ phải trả tiền;
Nguyên tắc phát triển bền vững; Nguyên tắc kích thích lợi ích kinh
tế; Nguyên tắc công bằng; Nguyên tắc sử dụng nguồn tài chính tập
trung.
- Chính sách, pháp luật về phát triển năng lượng sạch phải
phù hợp với yêu cầu hội nhập quốc tế và khu vực đặc biệt là các cam
kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
- Việc hoàn thiện pháp luật phát triển năng lượng sạch phải
đặt trong mối quan hệ chỉnh thể với các lĩnh vực pháp luật khác.
- Tập trung xây dựng, hoàn thiện các quy phạm pháp luật về
khai thác, sản xuất những nguồn năng lượng sạch mà Việt Nam có
triển vọng phát triển.
- Việc phát triển năng lượng sạch muốn thành công phải cần
có sự hỗ trợ đáng kể của nhà nước.
- Pháp luật phát triển năng lượng sạch cần phải có sự công
khai, minh bạch, rõ ràng, có thể tiếp cận và có tính khả thi.
4.2. Nhóm giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật phát triển năng
lượng sạch
Bước 1: Hoàn thiện các quy định pháp luật về phát triển
năng lượng sạch hiện có. Bước 2: Hướng tới xây dựng một văn bản
luật chuyên biệt về phát triển năng lượng sạch.
4.2.1. Hoàn thiện các quy định pháp luật hiện hành về phát triển
năng lượng sạch
- Hoàn thiện quy định mục tiêu phát triển năng lượng sạch.


22
- Xây dựng các bộ quy chuẩn kỹ thuật cho công nghệ khai

năng lượng sạch.
- Hợp tác quốc tế trong phát triển năng lượng sạch.
- Tăng cường tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức cho các
nhân, tổ chức trong xã hội về phát triển năng lượng sạch.
KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
1. Chương 4 của luận án đề cập tới định hướng, giải pháp
nhằm hoàn thiện pháp luật phát triển năng lượng sạch và nâng cao
hiệu quả thực thi trong thực tiễn. Những giải pháp đề ra trong
Chương 4 của luận án mang tính đồng bộ, phù hợp.
2. Việc xây dựng, hoàn thiện pháp luật phát triển năng lượng
sạch tại Việt Nam và nâng cao hiệu quả thực thi trong thực tiễn cần
phải theo định hướng cụ thể.
3. Chương 4 của luận án xác định việc xây dựng, hoàn thiện
pháp luật phát triển năng lượng sạch cần phải có lộ trình phù hợp với
hai bước cơ bản như sau: Bước 1: Hoàn thiện các quy định pháp luật
về phát triển năng lượng sạch hiện có; Bước 2: Hướng tới xây dựng
một văn bản luật chuyên biệt về phát triển năng lượng sạch.
4. Bên cạnh đó, Chương 4 của luận án cũng đưa ra một số
giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật phát
triển năng lượng sạch trong thực tiễn.
KẾT LUẬN
1. Trong thời gian tới, nhà nước cần có các biện pháp nhằm
thúc đẩy phát triển năng lượng sạch. Trước thực trạng đó việc xây
dựng một hệ thống pháp luật thống nhất, đầy đủ nhằm thúc đẩy phát
triển năng lượng sạch trở nên cấp bách.
2. Có thể đánh giá chưa có một công trình nào nghiên cứu
một cách có hệ thống, toàn diện, sâu sắc vấn đề lý luận, thực trạng