GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 9
Tiết 96-97: TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
(NGUYỄN ĐÌNH THI)
A. Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:
1. Hiểu được nội dung của văn nghệ và sức mạnh kỳ diệu của nó đối với
đời sống cuả con người qua đoạn trích nghị luận ngắn, chặt chẽ, giàu
hình ảnh của Nguyễn Đình Thi
2. Tích hợp với phần Tiếng Việt ở bài các thành phần biệt lập, với phần
TL văn ở bài (nghị luận XH- Nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời
sống)- với phần văn ở bài ý nghĩa văn chương (lớp 7)
3. Rèn luyện kỹ năng đọc – hiểu văn bản nghị luận
B. Tổ chức các hoạt động dạy và học:
1. Kiểm tra bài cũ:
+ Tác giả Chu Quang tiềm khuyên chúng ta nên chọn sách và đọc sách
như thế nào? Em đã làm theo lời khuyên ấy đến đâu?
+ Kể lại mục Mỗi ngày một cuốn sách (chương trình chào buổi sáng)
phát gần nhất mà em đã theo dõi và ghi nhớ.
+ Kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS
2. Tổ chức học sinh tiếp nhận kiến thức mới:
Hoạt động của thầy và trò

Yêu cầu đạt:

GV: hơn 30 năm làm tổng thư ký hội I. Tìm hiểu chung:
nhà văn Việt Nam, ông là một nghệ sỹ 1. Tác giả:
đa tài: văn, thơ, nhạc, soạn kịch, viết lý


luận phê bình và quản lý lãnh đạo văn Nhà văn Nguyễn Đình Thi (1924-2003)
nghệ


8-10-11

- Bổ sung: phật giáo diễn ca: Bài thơ dài
nôm na, dễ hiểu về nội dung đao phật
- Phẫn khích: kích thích, căm thù, phẫn
nộ.
? Phương thức biểu đạt của văn bản? 4. Kiểu loại văn bản: Nghị luận về một
Kiểu lập luận của văn bnr là gì?

vấn đề văn nghệ- Lập luận giải thích và
chứng minh

? Hãy chỉ ra bố cục và hệ thống luận 5. Bố cục đoạn trích- Hệ thống luận
điểm. Nhận xét về bố cục?

điểm:

-> Bố cục hợp lý, chặt chẽ, tự nhiên, tập a. (Từ đầu… cách sống của tâm hồn)
trung xoay quanh 3 luận điểm


Nội dung và sứ mệnh của văn nghệ là
phản ánh thực tại khách quan. (lời gửi,
lời nhắn nhủ của nhà nghệ sỹ tới người
đọc, người nghe)
b. “Chúng ta… trang giấy” Sức mạnh và
ý nghĩa kỳ diệu của văn nghệ:
c. (Đoạn còn lại): Con đường riêng của
văn nghệ đối với người tiếp nhận.


- Lời gửi, lời nhắn luôn luôn toát lên
từ nội dung hiện thực khách quan
được biểu hiện trong tác phẩm, nhưng
nhiều khi lại được nói ra một cách trực
tiếp, rõ ràng, có chủ định.
Trăm năm trong…
Trải qua…
Những… lòng
(NDu)
Trước đèn xem truyện Tây minh
Gẫm cười hai chữ nhân tình éo le


(NĐC- Lục VânTiªn)
- HS đọc đoạn “Lời gửi của nghệ
thuật… một cách sống của tâm hồn”
? Đoạn này Nguyễn Đình Thi đi sâu
vào bàn về vấn đề gì?
GV: Tác phẩm nghệ thuật lấy chất liệu

- Nội dung phản ánh, thể hiện của văn
nghệ

từ ở thực tại đời sống nhưng không
phải là sự sao chép đơn giản chụp ảnh
nguyên xi, máy móc, thuyết lý khô
khan, đơn điệu mà văn nghệ…

- Chứa đựng những say sưa, vui buồn,
mơ mộng của người nghệ sỹ

luật khách quan.


- GV củng cố, chuyển ý khái quát tiết
2
C. Củng cố, dặn dò:
1. Nhắc lại những luận cứ lớn của luận điểm 1 ở bài học là gì?
2. Chuẩn bị luận điểm 2 và 3. Hệ thống luận cứ là gì?
3. Lấy một số tác phẩm văn học chứng minh làm sáng tỏ luận điểm tác giả bàn
bạc.

TiÕt 2:
A. Bài cũ:
? Đặc điểm về nội dung và sứ mệnh của văn nghệ là gì?
B. Bài mới: GV chuyển tiếp
HS đọc từ :Lời gửi cuả nghệ thuật- Một cách sống của tâm hồn
? Nêu luận điểm 2 của bài viết?

2. Sức mạnh và ý nghĩa kỳ diệu của

? Muốn hiểu sức mạnh kỳ diệu của văn văn nghệ đối với đời sống Xh và với
nghệ, trước hết ta cần hiểu vì sao con mỗi con người tiếp nhận văn nghệ.
người cần đến tiếng nói của văn nghệ?

- Văn nghệ giúp ta

(HS tìm các dẫn chứng trong trang 13- + Tự nhận thức bản thân
14)
+ Sống đầy đủ, phong phú tốt đẹp hơn
? Đọc bài thơ Từ ấy của Tố Hữu hoặc

+ Văn nghệ làm cho cuộc sống hàng

- GV: Ngi cn lao, ngi i tự, ngi ngày trở nên tơi mát, đỡ khắc khổ, nh
nh quờ lam l mt cõu ca dao gieo một món ăn tinh thần bổ ích không thể
vo lũng ta mt ỏnh sỏng lay ng tỡnh thiếu, giúp con ngời biết sống và biết
cm khỏc thng c ci, c mơ ớc vợt lên qua bao khó khăn, gian khổ


khóc, vui buồn, hờn giận

hiÖn t¹i.

? Văn nghệ có ý nghĩa sâu sa tốt đẹp với
con người và cuộc sống như thế nào?
*Văn nghệ đối với quần chúng nhân
dân:
- Đối với số đông những người cần lao,
những người bị tù chung thân trong
cuộc đời u tối vất vả, những người nhà
quê lam lũ vất vả… khi thưởng thức tiếp
nhận văn nghệ hình như họ biến đổi
hẳn… Câu ca dao gieo vào bóng tối ấy
một thứ ánh sáng lay động những tình
cảm, ý nghĩ khác thường, được khóc
thầm… làm cho tâm hồn họ được sống.
- Văn nghệ không thể xa rời cuộc sống
nhất là cuộc sống nhân dân lao dộngNhững con người VN đang chiến đấu và
sx trên khắp đất nước, đang làm tất cả
để đưa cuộc kháng chiến chống Pháp
đến thắng lợi.

người. Đó là nội dung hiện thực mang
tính hình tượng cụ thể, sinh động, là
đời sống tư tưởng, tình cảm của con
người qua cái nhìn và tình cảm cá nhân
của người nghệ sỹ.


- Tác giả muốn nhấn mạnh và lưu ý
người đọc chính ở cái nội dung này để từ
đó bàn về ý nghĩa và sức mạnh kỳ diệu
của văn nghệ đối với đời sống Xh và với
mỗi con người tiếp nhận văn nghệ.

? Luận điểm 3 của bài viết này là gì?

3. Con đường riêng của văn nghệ
đối với người tiếp nhận:

? Trong đoạn văn, không ít lần tác giả đưa ra -> Nghệ thuật là tiếng nói của tình
quan niệm của mình về bản chất của nghệ cảm
thuật. Bản chất đó là gì? Từ bản chất ấy, tác - Là yêu ghét, nỗi buồn vui trong
giả diễn giải và làm rõ con đường đến với đời sống thiên nhiên và đời sống
người tiếp nhận, tạo nên sức mạnh kỳ diệu của XH
văn nghệ là gì?

- Nghệ thuật là tư tưởng… lắng sâu

(HS phát hiện, đọc ra câu văn nêu cách hiểu)

mà kín đáo chứ không lộ liễu, khô

không cùng. Cái ẩn dấu sau từng con chữ, cái - Đó chính là khả năng và sức mạnh
khoảng trống giữa những dòng thơ
kỳ diệu của văn nghệ.
- Văn nghệ là kết tinh tâm hồn người sáng tác
vừa là sợi dây truyền sự sống mà nghệ sĩ
mang trong lòng, khơi dậy lòng nhiệt tình,
quyết tâm, niềm tin, đánh thức tình yêu và
lòng phẫn nộ chân chính… tạo sự sống cho
tâm hồn.
- Văn nghệ giúp con người tự nhận thức, tự
xây dựng nhân cách và cách sống của bản
thân con người cá nhân và XH
- Đặc biệt văn nghệ thực hiện các chức năng
đó một cách tự nhiên có hiệu quả lâu bền và
sâu sắc vì nó tác động đến tình cảm và bằng
tình cảm mà đến nhận thức và hành động tự
giác.


- Đó chính là khả năng và sức mạnh kỳ diệu
của văn nghệ.

HS đọc ghi nhớ SGK

III. Tổng kết:

Nội dung ghi nhớ gồm mấy ý- diễn đạt bằng * ND: Văn nghệ, bằng rung động
lời tóm tắt

mãnh liệt của tâm hồn nối sợi dây