ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

ĐẶNG THỊ KIỀU TRINH

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN
SÁCH NHÀ NƢỚC TẠI THỊ XÃ ĐIỆN BÀN, TỈNH
QUẢNG NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

Đà Nẵng – Năm 2018


ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

ĐẶNG THỊ KIỀU TRINH

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN
SÁCH NHÀ NƢỚC TẠI THỊ XÃ ĐIỆN BÀN, TỈNH
QUẢNG NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
Mã số: 60.34.04.10

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS. TS. VÕ XUÂN TIẾN

Đà Nẵng – Năm 2018



1.2.5. Thanh tra, kiểm tra công tác chi NSNN cấp huyện.......................31
1.2.6. Xử lý vi phạm trong công tác chi ngân sách nhà nƣớc................33
1.3. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH
CẤP HUYỆN.................................................................................................. 33
1.3.1. Điều kiện tự nhiên.........................................................................33
1.3.2. Điều kiện kinh tế...........................................................................34
1.3.4. Các nhân tố khác...........................................................................35


KẾT LUẬN CHƢƠNG 1...............................................................................41
CHƢƠNG 2. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN
SÁCH THỊ XÃ ĐIỆN BÀN, TỈNH QUẢNG NAM....................................42
2.1. KHÁI QUÁT TÌNH HÌNH KINH TẾ - XÃ HỘI TRÊN ĐỊA BÀN THỊ
XÃ ĐIỆN BÀN, TỈNH QUẢNG NAM..........................................................42
2.1.1. Đặc điểm tự nhiên.........................................................................42
2.1.2. Đặc điểm kinh tế........................................................................... 44
2.1.3 Đặc điểm xã hội............................................................................. 49
2.2. TÌNH HÌNH QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH THỊ XÃ ĐIỆN BÀN, TỈNH
QUẢNG NAM................................................................................................ 52
2.2.1. Công tác lập dự toán chi ngân sách tại thị xã Điện Bàn...............52
2.2.2. Công tác phân bổ, giao dự toán chi ngân sách thị xã Điện Bàn....56
2.2.3. Công tác chấp hành dự toán chi ngân sách tại thị xã Điện Bàn....58
2.2.4. Công tác quyết toán chi ngân sách tại thị xã Điện Bàn.................65
2.2.5. Công tác thanh tra, kiểm tra..........................................................67
2.2.6. Xử lý vi phạm trong công tác chi NSNN......................................70
2.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN

SÁCH NHÀ NƢỚC TẠI THỊ XÃ ĐIỆN BÀN, TỈNH QUẢNG NAM........71
2.3.1. Những thành công trong công tác quản lý chi NSNN..................71
2.3.2. Những hạn chế tồn tại trong công tác quản lý chi NSNN.............76

QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN (BẢN SAO)


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.
Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc
ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.
Tác giả

Đặng Thị Kiều Trinh


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt

Nội dung đầy đủ

BTC

Bộ Tài chính

CCT

Chi cục thuế

CP

Chính phủ

DT


STC

Sở Tài chính

TH/DT

Thực hiện / Dự toán

TNCN

Thu nhập cá nhân

TTĐB

Tiêu thụ đặc biệt

TƢ

Trung ƣơng

XNK

Xuất nhập khẩu

UBND

Ủy ban nhân dân




Cơ cấu thu NSNN trên địa bàn thị xã Điện Bàn giai
đoạn 2012 – 2016

48

2.5.

Kết quả thực hiện các chỉ tiêu kinh tế - xã hội chủ
yêu của thị xã Điện Bàn giai đoạn 2012 - 2016

50

2.6.

Quy trình thực hiện công tác lập dự toán NSNN cấp
huyện

54

2.7.

Tình hình lập dự toán chi ngân sách nhà nƣớc giai
đoạn 2012 – 2016

55

2.8.

Tổng hợp thực hiện chi ngân sách nhà nƣớc tại thị xã

Tên bảng

Trang

2.12.

Tổng hợp thực hiện so với dự toán chi NSNN tại thị
xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam

67

2.13.

Quy trình thực hiện công tác thanh tra việc quản lý
chi NSNN tại thị xã Điện Bàn

68

2.14.

Tình hình thanh tra, kiểm tra công tác quản lý chi
NSNN trên địa bàn thị xã Điện Bàn giai đoạn 2012 –

69

2016
2.15.

Kết quả xử lý vi phạm qua công tác thanh tra, kiểm
tra việc chi NSNN trên địa bàn giai đoạn 2012 - 2016

2.2.

Cơ cấu giá trị sản xuất các ngành của nền kinh tế thị
xã Điện Bàn giai đoạn 2012 - 2016

45


1

MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong hệ thống tài chính quốc gia, ngân sách nhà nƣớc là khâu chủ đạo,
là điều kiện vật chất quan trọng để thực hiện các chức năng nhiệm vụ của Nhà
nƣớc. Đồng thời, Ngân sách Nhà nƣớc còn là công cụ tài chính của Nhà
nƣớc để điều chỉnh vĩ mô đối với toàn bộ đời sống kinh tế xã hội và đảm bảo
an ninh quốc gia. Ở phạm vi cấp huyện, ngân sách địa phƣơng tồn tại nhƣ
một tất yếu khách quan, là công cụ để cấp chính quyền thực hiện các nhiệm
vụ kinh tế - xã hội đƣợc phân công quản lý.
Thị xã Điện Bàn là địa bàn có tiềm năng phát triển kinh tế, có vị trí địa lý

- kinh tế đặc biệt quan trọng của tỉnh Quảng Nam, là vùng giao thoa giữa
thành phố Đà Nẵng và thành phố Hội An, hai trung tâm Đô thị lớn, nhiều tiềm
năng phát triển kinh tế - xã hội. Với lợi thế đó, thị xã Điện Bàn – một trong
những đơn vị ngân sách lớn của tỉnh Quảng Nam – nhƣ mọi địa phƣơng khác
trên địa bàn tỉnh và cả nƣớc đang dần thay da đổi thịt nhờ nguồn vốn đáng kể
từ Ngân sách nhà nƣớc. Tổng thu ngân sách trên địa bàn bàn năm 2016 đạt
1.046,165 tỷ đồng, tổng chi ngân sách thực hiện 1.016,906 tỷ đồng là con số
không hề nhỏ đối với một đơn vị ngân sách cấp huyện. Do đó, công tác quản
lý chi ngân sách đƣợc luôn đƣợc quan tâm, chú trọng để phát huy tính hiệu

- Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý chi Ngân sách nhà nƣớc trên địa
bàn thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam trong 05 năm gần đây, làm rõ những
thành công, hạn chế và nguyên nhân.
- Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thện và tăng cƣờng công tác quản lý
chi ngân sách nhà nƣớc trên địa bàn thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam trong
thời gian tới.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tƣợng nghiên cứu: Là các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến
chi ngân sách nhà nƣớc và việc quản lý chi NSNN trên địa bàn thị xã Điện


3

Bàn, tỉnh Quảng Nam.
- Phạm vi nghiên cứu
+ Nội dung: Nghiên cứu những vấn đề ảnh hƣởng đến công tác quản lý
chi NSNN.
+ Không gian: Các nội dung trên đƣợc tiến hành nghiên cứu trên phạm
vi thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.
+ Thời gian : Trên cơ sở nghiên cứu công tác quản lý chi NSNN từ năm
2012 – 2016, tác giả đƣa ra các đề xuất trong luận văn có ý nghĩa từ nay đến
năm 2025.
4. Phƣơng pháp nghiên cứu
- Phương pháp phân tích: Hệ thống hoá những vấn đề chung về ngân
sách nhà nƣớc, công tác chi ngân sách nhà nƣớc, những căn cứ lý thuyết và
thực tiễn về công tác quản lý chi ngân sách cấp huyện trong điều kiện hiện
nay.
- Phương pháp thống kê mô tả: Sử dụng các số liệu thống kê để phân
tích, so sánh nhằm đề xuất những kết luận về định hƣớng và giải pháp hoàn
thiện công tác quản lý chi ngân sách nhà nƣớc trên địa bàn thị xã Điện Bàn.

hình trong những năm gần đây có một số các nghiên cứu nhƣ sau:
Era Babla - Norris, Jim Brumby, Annette Kyobe, Zac Mills và Chris
Pagageorgiou (2011), “Investing in Public Investment An Index of Public
Investment Efficiency”, IMF. Công trình nghiên cứu này đã đề xuất một số
chỉ số mới bao quát toàn bộ quá trình quản lý đầu tƣ công qua 04 giai đoạn:
Thẩm định dự án, lựa chọn dự án, thực hiện đầu tƣ và đánh giá đầu tƣ. Công
trình nghiên cứu đƣợc dựa trên sự khảo sát của 71 nƣớc, trong đó có 40 nƣớc
có thu nhập thấp, 31 nƣớc có thu nhập trung bình. Những chỉ số này cho phép
đánh giá, so sánh các khu vực, các quốc gia có chính sách tƣơng tự với nhau,
đặc biệt là những nơi mà nỗ lực cải cách trong đầu tƣ công đƣợc ƣu tiên. Tuy
nhiên, nghiên cứu này cho phép ứng dụng khảo sát và đánh giá trên phạm vi


5

toàn quốc gia, còn trong phạm vi đầu tƣ công ở một bộ, ngành và địa phƣơng
chỉ ứng dụng đƣợc một số chỉ tiêu đƣợc đề cập trong nghiên cứu.
Vũ Thành Tự Anh (2012), “Quản lý và phân cấp quản lý đầu tƣ công:
Thực trạng ở Việt Nam và kinh nghiệm quốc tế”, Chƣơng trình giảng dạy
kinh tế Fulbright. Cách tiếp cận của bài viết này là so sánh thực trạng của
quản lý đầu tƣ công ở Việt Nam với chuẩn mực quản lý đầu tƣ công lý tƣởng
(đƣợc tổng kết từ lý thuyết và kinh nghiệm quốc tế), để từ đó tìm ra những
hạn chế trong quản lý đầu tƣ công ở Việt Nam, trên cơ sở đó đƣa ra các
khuyến nghị chính sách thích hợp.
Hoàng Văn Thành (2005), “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả đầu tƣ
từ NSNN”, Đề tài khoa học cấp Bộ, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung
ƣơng. Đề tài tập trung đƣa ra các giải pháp để nâng cao hiệu quả đầu tƣ từ
NSNN, bao gồm các giải pháp nhƣ: (1) Nhóm giải pháp tài chính; (2) Nhóm
giải pháp về con ngƣời; (3) Nhóm giải pháp về cơ chế, chính sách quản lý đầu
tƣ từ NSNN; (4) Nhóm giải pháp khác. Tuy nhiên, các giải pháp này còn

đăng trên Tạp chí Khoa học – Đại học Quốc gia Hà Nội, chuyên san Luật học số
(2010). Trong công trình nghiên cứu của mình, tác giả trên cơ sở nghiên cứu
thực trạng pháp luật về phân cấp quản lý Ngân sách Nhà nƣớc, từ đó đƣa ra
những kiến nghị nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật quy định về lĩnh vực
nghiên cứu. Có hai kiến nghị đƣợc chú ý trong nghiên cứu của tác giả cần lƣu ý:
Một là, kiến nghị bổ sung luật và các văn bản hƣớng dẫn luật theo hƣớng tăng
quyền chủ động về quản lý NSNN cho địa phƣơng; hai là, kiến nghị thời hạn
NSNN là trung hạn (5 năm) thay vì một năm nhƣ hiện nay đang quy định. Bài
báo về “Tác động của chi ngân sách đến tăng trưởng kinh tế địa phương:
Nghiên cứu trường hợp của các tỉnh thành phía Nam” của tác giả Mai Đình Lâm
đăng trên Tạp chí Ngân sách và Tăng trưởng ngày 15/8/2015 cho thấy


7

chi ngân sách có tác động dƣơng lên tăng trƣởng kinh tế khi phân tích thành
chi thƣờng xuyên và chi đầu tƣ, nghiên cứu cho thấy hiệu ứng dƣơng của chi
thƣờng xuyên lên tăng trƣởng, tuy nhiên, chƣa tìm thấy mối quan hệ giữa chi
đầu tƣ và tăng trƣởng kinh tế địa phƣơng.
Các nghiên cứu về công tác Quản lý Ngân sách nhà nƣớc trên lĩnh vực
tài chính ngân sách tại nhiều tỉnh, thành phố trên phạm vi cả nƣớc nhƣ Hoàn
thiện công tác quản lý chi ngân sách nhà nước huyện Quảng Ninh, tỉnh
Quảng Bình, Hoàn thiện công tác quản l chi ngân sách tại huyện Ph Ninh
tỉnh uảng Nam … và nhiều bài báo, đề tài khác nữa nghiên cứu về công tác
quản lý chi NSNN trên địa bàn nhiều địa phƣơng trên cả nƣớc.
Tuy có rất nhiều bài viết, công trình nghiên cứu đề cập đến vấn đề chi
NSNN và quản lý chi NSNN từ trung ƣơng đến địa phƣơng, ở nhiều tỉnh
thành, quận huyện trên cả nƣớc, luận văn của tác giả đề cập đến công tác
quản lý chi NSNN tại thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam, đây là đề tài chƣa
đƣợc nghiên cứu và phân tích một cách có hệ thống. Vì vậy, luận văn của tác



9

CHƢƠNG 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ
CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC
1.1. KHÁI NIỆM CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC VÀ QUẢN LÝ
CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC
1.1.1. Một số khái niệm
a. Ngân sách nhà nước
Ngân sách nhà nước (NSNN) là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà
nƣớc đƣợc dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ
quan nhà nƣớc có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức
năng, nhiệm vụ của Nhà nƣớc. [23]
NSNN là quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nƣớc. Quỹ này thể hiện lƣợng
tiền huy động từ thu nhập quốc dân để đáp ứng cho các khoản chi tiêu của
Nhà nƣớc, có hai mặt đó là: mặt tĩnh và mặt động. Mặt tĩnh thể hiện các
nguồn tài chính đƣợc tập trung vào NSNN mà chúng ta có thể xác định
đƣợc vào bất kỳ thời điểm nào. Mặt động thể hiện các quan hệ phân phối
dƣới hình thức giá trị gắn liền với quỹ tiền tệ tập trung vào NSNN và từ
NSNN phân bổ các nguồn tài chính cho các ngành, các lĩnh vực, các địa
phƣơng của nền kinh tế quốc dân. [10]
NSNN là một phạm trù kinh tế tài chính, đƣợc coi là một hệ thống
quan hệ kinh tế tồn tại khách quan. Hệ thống các quan hệ kinh tế này đƣợc
đặc trƣng bởi quan hệ tiền tệ phát sinh trong quá trình phân phối các nguồn
tài chính và bằng các quan hệ kinh tế đó mà quỹ tiền tệ tập trung của nhà
nƣớc đƣợc tạo lập và sử dụng.Hệ thống các quan hệ kinh tế này bao gồm:
Quan hệ kinh tế giữa NSNN với khu vực doanh nghiệp; Quan hệ kinh tế
giữa NSNN với các đơn vị hành chính sự nghiệp; Quan hệ kinh tế giữa

Nhà nƣớc đƣợc tổ chức 4 cấp: Trung ƣơng; tỉnh, thành phố trực thuộc TW;
quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh và xã, phƣờng, thị trấn. Mỗi cấp
chính quyền đều phải có ngân sách để thực hiện các nhiệm vụ đƣợc giao
theo quy định của pháp luật và phù hợp với khả năng quản lý của cấp chính
quyền đó. [7]


11

Hình 1.2: Hệ thống Ngân sách Nhà nước ở Việt
Nam b. Chi Ngân sách nhà nước
- Chi ngân sách nhà nước là quá trình phân phối và sử dụng quỹ NSNN
theo nguyên tắc không hoàn trả trực tiếp nhằm trang trải cho chi phí bộ máy
nhà nƣớc và thực hiện các chức năng kinh tế - xã hội của Nhà nƣớc. [23]
Chi NSNN là sự phối hợp giữa hai quá trình phân phối và sử dụng
quỹ NSNN. Quá trình phân phối là quá trình cấp phát kinh phí từ NSNN
hình thành các loại quỹ trƣớc khi đƣa vào sử dụng. Quá trình sử dụng là quá
trình trực tiếp chi dùng khoản tiền cấp phát từ ngân sách không trải qua việc
hình thành các loại quỹ trƣớc khi đƣa vào sử dụng.
Để đánh giá tính tích cực, tiến bộ của ngân sách một quốc gia ngƣời
ta thƣờng xem xét đến cơ cấu nội dung chi của ngân sách quốc gia đó. Cơ


12

cấu chi ngân sách thƣờng đƣợc hiểu là hệ thống các khoản chi ngân sách
bao gồm các khoản chi và tỷ trọng của nó... Nội dung cơ cấu chi NSNN là
sự phản ảnh những nhiệm vụ kinh tế, chính trị, xã hội của Nhà nƣớc đó
trong từng giai đoạn lịch sử và chịu sự chi phối của các nhân tố sau:
+ Chế độ chính trị xã hội là nhân tố cơ bản ảnh hƣởng đến nội dung,

tránh đƣợc những lãng phí không cần thiết và nâng cao hiệu quả chi tiêu
NSNN.
+ Chi NSNN liên quan đến rất nhiều chủ thể kinh tế, diễn ra liên tục trên
diện rộng toàn quốc gia và chịu sự tác động của rất nhiều yếu tố, đồng thời tác
động, ảnh hƣởng chặt chẽ tới mọi mặt của xã hội, nhƣ tiền lƣơng, giá cả, tỷ
giá .v.v…
c. Quản lý chi ngân sách nhà nước
- Quản lý là hoạt động nhằm tác động một cách có tổ chức và định
hƣớng của chủ thể quản lý lên một đối tƣợng quản lý để điều chỉnh các quá
trình xã hội và hành vi của con ngƣời, nhằm duy trì tính ổn định và phát triển
của đối tƣợng quản lý theo những mục tiêu đã định. [6]
- Quản l nhà nước là một dạng quản lý xã hội đặc biệt, mang tính quyền
lực nhà nƣớc và sử dụng pháp luật nhà nƣớc để điều chỉnh các hành vi của
con ngƣời trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội do các cơ quan trong bộ
máy nhà nƣớc thực hiện, nhằm thỏa mãn nhu cầu hợp pháp của con ngƣời,
duy trì sự ổn định và phát triển của xã hội. [6]
- Quản l chi ngân sách nhà nước là quá trình phân phối lại quỹ tiền tệ tập
trung một cách có hiệu quả nhằm thực hiện chức năng của nhà nƣớc trên cơ
sở sử dụng hệ thống chính sách, pháp luật. Chi ngân sách mới thể hiện ở khâu
phân bổ ngân sách còn hiệu quả sử dụng ngân sách nhƣ thế nào thì phải thông
qua các biện pháp quản lý. Rõ ràng quản lý chi ngân sách sẽ quyết định hiệu
quả sử dụng vốn ngân sách. [17]
Quản lý chi NSNN là quá trình thực hiện có hệ thống các biện pháp phân
phối và sử dụng quỹ tiền tệ tập trung nhằm phục vụ chi tiêu cho bộ máy và


14

thực hiện các chức năng của Nhà nƣớc. Thực chất quản lý chi NSNN là quá
trình sử dụng các nguồn vốn chi tiêu của Nhà nƣớc từ khâu lập kế hoạch đến