1
Để đáp ứng yêu cầu các tài liệu tham khảo về hiểu biết Du lịch, Thư viện trường đã
sưu tầm “Các lễ hội ở Việt Nam 2000-2010” Thông tin được Trung tâm thông tin du
lịch, Tổng cục du lịch cung cấp.
Tết Hàn Thực
Thời gian: 3/3 âm lịch.
Địa điểm: Có ở hầu hết các vùng cư dân người Việt.
Đặc điểm: Mọi nhà làm bánh trôi, bánh chay cúng gia tiên, đi tảo mộ và chơi xuân
Theo phong tục cổ truyền, Tết Hàn thực dân ta làm bánh chay. Tết này có xuất xứ từ bên
Trung Quốc, làm giỗ ông Giới Tử Thôi (một hiền sĩ thời Xuân Thu có công phò Tần Văn
Công), bị chết cháy ở núi Ðiền Sơn. Cũng như ngày mùng năm tháng năm tết Ðoan
Dương cũng xuất xứ bên Trung Quốc là giỗ ông Khuất Nguyên (đời Xuân Thu, thờ vua
Sở Hoài Vương) gieo mình chết trôi ở sông Mịch La. Ðành rằng dân ta theo tục đó
nhưng khi cúng chỉ cúng gia tiên nhà mình.
Tết Trung Nguyên
Thời gian: 15/7 âm lịch.
Địa điểm: Các chùa trong cả nước và tại gia đình.
Đối tượng suy tôn: Đức Phật.
Đặc điểm: Lễ xá tội vong nhân, cầu kinh giải oan.
Lễ rằm tháng Bảy trùng với Tết Trung Nguyên của đạo Lão. Lễ lớn tại các chùa, gồm có:
lễ Vu Lan của Phật giáo (còn gọi là lễ xá tội vong nhân) - lễ báo hiếu của nhà Phật: cầu
kinh giải oan, lễ mở cửa xá tội vong nhân, lễ cúng vong và thí thực. Đây cũng là ngày địa
quan xá tội cho các linh hồn chết được lên trần hưởng lộc. Bởi vậy trên dương thế mọi
gia đình đều làm cỗ bàn, đốt vàng mã cúng gia tiên và đồng thời cúng những linh hồn bơ
vơ không được ai chăm sóc. Người ta cũng thả chim lên trời, thả cá xuống sông, để làm
điều phúc đức.
Xưa, tại các cầu quán, đình chùa, đều có tổ chức "cúng
cháo" để cúng các cô hồn không ai cúng giỗ. Các tư gia,
ngoài lễ cúng Thổ Công, cúng gia tiên cũng có cúng
cháo cho các cô hồn. Họ bày cúng ở trước cửa nhà. Ðồ
lễ đặt trên một cái mẹt thường gồm có cháo hoa, những
ông Táo phải thu xếp lên trời vào ngày 23 tháng chạp để tâu bày mọi việc dưới trần thế
với Ngọc Hoàng. Bởi thế nên, trong ngày này, mọi gia đình người Việt Nam đều làm
mâm cơm đạm bạc tiễn đưa "ông Táo". Ngày ông Táo về chầu trời được xem như ngày
đầu tiên của Tết Nguyên đán. Sau khi tiễn đưa ông Táo người ta bắt đầu dọn dẹp nhà cửa,
lau chùi đồ cúng ông bà tổ tiên, treo tranh, câu đối, và cắm hoa ở những nơi trang trọng
để chuẩn bị đón tết.
Cùng với tranh (tranh dân gian, câu đối), hoa quả là yếu
tố tinh thần cao quý thanh khiết của người Việt Nam
trong những ngày đầu xuân. Miền bắc có hoa đào, miền
nam có hoa mai, hoa đào, hoa mai tượng trưng cho
phước lộc đầu xuân của mọi gia đình người Việt Nam.
Ngoài cành đào, cành mai, mấy ngày tết người ta còn
"chơi" thêm cây quất chi chít trái vàng mọng, đặt ở
phòng khách như biểu tượng cho sự sung mãn, may mắn,
hạnh phúc...
Tết trên bàn thờ tổ tiên của mọi gia đình, ngoài các thứ bánh trái đều không thể thiếu
mâm ngũ quả. Mâm ngũ quả ở miền bắc thường gồm có nải chuối xanh, quả bưởi, quả
cam (hoặc quít), hồng, quất. Còn ở miền nam, mân ngũ quả là dừa xiêm, mãng cầu, đu
đủ, xoài xanh, nhành sung hoặc một loại trái cây khác. Ngũ quả là lộc của trời, tượng
trưng cho ý niệm khát khao của con người vì sự đầy đủ, sung túc. Ngày tết, dân tộc ta có
nhiều phong tục hay, đáng được gọi là thuần phong như khai bút, khai canh, hái lộc, chúc
tết, du xuân, mừng thọ... Từ trẻ tới già ai ai cũng biết, sau đây là một vài phong tục đáng
được duy trì phát triển.
Tống cựu nghênh tân: Cuối năm quét dọn sạch sẽ nhà cửa, sân ngõ, vứt bỏ những thứ
rác rưởi, cùng làng xóm dọn dẹp nhà thờ, lau giặt, cắt tóc, may sắm quần áo mới, trang trí
bàn thờ, lau chùi bàn ghế ấm chén và mọi thứ thức ăn vật dụng.
Con cháu trong nhà từ phút giao thừa trở đi được nhắc nhở không được nghịch nghợm,
cãi cọ nhau, không nói tục chửi bậy... anh chị, cha mẹ cũng không quở mắng, tra phạt con
3
em, đối với ai cũng tay bắt mặt mừng, vui vẻ niềm nở, chúc nhau những điều tốt lành.
chưng thì người bố cho phép vui chơi. Tam cúc, cờ gánh, cờ nhảy, cờ tướng, kiệu, chắn,
tổ tôm... ai thích trò nào chơi trò ấy. Ðến lễ khai hạ, tiễn đưa gia tiên, coi như hết tết thì
xé bộ tam cúc, thu bàn cờ tướng, cất bộ tổ tôm hoặc đốt luôn hoá vàng.
Vì sao có tục kiêng hót rác đổ đi trong ba ngày Tết: Trong "Sưu thần ký" có chuyện
người lái buôn tên là Âu Minh đi qua hồ Thanh Thảo được thuỷ thần cho một con hầu tên
là Như Nguyên, đem về nhà được vài năm thì giàu to. Một hôm, nhân ngày mùng một tết,
Âu Minh đánh nó, nó chui vào đống rác mà biến mất, từ đó nhà Âu Minh lại nghèo đi. Kể
từ đó có tục kiêng không hót rác ngày Tết.
Tết Trung Thu
Thời gian: 15/8 âm lịch.
Địa điểm: Các gia đình trên toàn quốc.
Đối tượng suy tôn: Mặt trăng
Đặc điểm: Cỗ bánh nướng, bánh dẻo, rước đèn, múa sư tử.
4
Tết Trung Thu nguyên là lễ hội mùa thu, sau đó trở
thành tết trông trăng của trẻ em. Ngày này trăng tròn và
sáng nhất trong năm, thời tiết mát mẻ. Tết Trung Thu có
tục trông trăng, rước đèn, múa sư tử và phá cỗ.
Ngay từ đầu tháng, Tết đã được sửa soạn với những cỗ
đèn muôn mầu sắc, muôn hình thù, với những bánh dẻo,
bánh nướng mà ta gọi gồm là bánh trung thu, với những
đồ chơi của trẻ em muôn hình vạn trạng, trong số đó
đáng kể nhất của thời xưa là ông Tiến sĩ giấy.
Trẻ em đón tết có đèn xếp, đèn lồng, đèn ông sao, đèn
con giống... sặc sỡ thắp sáng kéo nhau đi từng đoàn ca
hát vui vẻ, tối tối cùng nhau đi nhởn nhơ ngoài đường,
ngoài ngõ. Và khi rằm tới, có những đám múa sư tử với
tiếng trống, tiếng thanh la thật náo nhiệt. Trong dịp này,
để thưởng trăng có rất nhiều cuộc vui được bày ra.
Người lớn có cuộc vui của người lớn, trẻ em có cuộc vui
5
không có mục đích lĩnh giải. Tuy nhiên có người yêu mến vẫn gọi các em thưởng cho
tiền.
Tết Chôl Chnam Thmây của người Kh'mer
Thời gian: Từ ngày 1 đến 3 tháng Chét (Phật lịch, khoảng 13, 14 tháng 4 dương lịch).
Đối tượng tôn vinh: Đón Thần năm mới, Phật và tổ tiên.
Đặc điểm:Lễ tết truyền thống của cộng đồng người Kh’mer, tiễn năm cũ đón năm mới
Đối tượng tham gia:Cộng đồng người Kh’mer ở các tỉnh Nam Bộ
Lễ hội vào năm mới của người Kh’mer thường kéo dài
trong 3 ngày, năm nhuận kéo dài 4 ngày, mỗi ngày có
tên gọi khác nhau. Ngày đầu tiên có tên là Chôl
sangkran Chmây; ngày thứ hai: Wonbơf (năm nhuận,
wonbơf tổ chức 2 ngày); ngày thứ ba: Lơm săk.
Ngoài việc thờ phụng Phật, người Kh'mer còn tin rằng,
mỗi năm có một vị thần trên trời (Têvôđa) được trời sai
xuống để chăm lo cho cuộc sống và con người trong
năm đó, hết năm lại về trời để vị thần khác xuống hạ
giới. Vì thế, trong đêm giao thừa, nhà nào cũng làm cỗ, thắp hương, đốt đèn, cúng lễ
tiễn đưa vị Têvôđa cũ, đón rước Têvôđa mới. Cả gia đình ngồi xếp chân trước bàn thờ tổ
tiên, khấn vái, mong và tin rằng sẽ được thần ban phước lành.
Với bà con Kh’mer Nam Bộ, từ xa xưa, lễ vào năm mới đã trở thành ngày lễ hội truyền
thống của cộng đồng. Lệ thường, bà con Kh’mer chuẩn bị cho lễ vào năm mới rất chu
đáo. Nhà nào cũng sửa sang, quét dọn, trang trí lại, chuẩn bị đồ ăn thức uống đầy đủ cho
những ngày tết. Người ta giã gạo, chà gạo sẵn, các đồ ăn như bánh trái, hoa quả, cá, thịt,
rau... đều được chuẩn bị sẵn sàng. Mọi công việc ruộng rẫy đều dừng lại, mọi người
nghỉ ngơi, trâu bò thả tự do. Người người hào hứng chăm lo cho ngày lễ thêm vui, thêm
linh đình.
Ba ngày lễ chính thức được tiến hành trong không khí vui vẻ, hào hứng.
Ngày thứ nhất:lễ rước đại lịch. Trong ngày này, vào giờ tốt đã được chọn, bất kể sáng
hay chiều (thường là vào 7 giờ sáng hoặc 5 giờ chiều), mọi người mang theo lễ vật:
Tết Táo Quân
Thời gian: 23/12 âm lịch.
Địa điểm: Tại mọi gia đình người Việt.
Đối tượng suy tôn: Ba vị Táo Quân - vị thần trông coi mọi việc trong năm của mỗi gia
đình.
Đặc điểm: Người Việt tiễn Ông lên trời trình báo Ngọc Hoàng bằng cá chép (cúng trước
12 giờ trưa) để xét tội, bình công đem lại họa phước cho gia đình trong năm mới.
7
Hòa Bình
Liên hệ tham quan
CÔNG TY DU LỊCH tại Hòa Bình
Lễ rửa lá lúa
Thời gian: Tháng 7 và tháng 8 âm lịch.
Địa điểm: Xã Mường Bi, huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình.
Đặc điểm:Lễ rửa lá lúa của người Mường vào khoảng tháng 7, tháng 8 âm lịch, đúng kỳ
lúa ra hạt để tưởng nhớ những người mở đất cho bản Mường. Mâm cúng đặt ngay ở đầu
ruộng của các gia đình, để cho thầy cúng (thầy Mo) đọc lời khấn cầu, mong cho mùa
màng ít bị sâu bệnh
Lễ cơm mới của người Mường
Thời gian: Tháng 10 âm lịch.
Địa điểm: Xã Mường Bi, huyện Tân Lạc,tỉnh Hòa Bình.
Đặc điểm: Lễ cơm mới tổ chức sau khi thu hoạch vụ mùa tháng 10 âm lịch. Lễ vật là
bánh chưng và cá để cúng vía lúa. Cũng trong lễ cơm mới này, người Mường cúng giỗ
cha mẹ, ông bà.
Hội Cầu Phúc
Thời gian: Tháng 8 âm lịch.
Địa điểm: Huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình.
Đặc điểm: Hội cầu phúc của người Thái Mai Châu. Các nhà đều sắm cỗ cúng bày ở miếu
thờ chung theo nguyên tắc: Năm trước cúng gà, năm sau cúng lợn. Đến chiều, mỗi nhà
mổ 2 con gà để cúng Thổ công (để trong nhà) và cúng Thổ địa (đặt ngoài ruộng
Đặc điểm: Nhảy múa (14 điệu múa), săn bắn, tắm rước các loại tượng tổ tiên.
Ba dòng họ lớn là Lý, Bàn, Triệu tổ chức Tết Nhảy
ở trong nhà ông trưởng họ. Nghi lễ chính là các
điệu nhảy do một tốp nam nữ thanh niên thể hiện.
Tết rất nhiều điệu nhảy: mở đường, bắc cầu đưa đón
thần linh, chào tổ tiên, bố mẹ, mời tiên nương giáng
trần, tổ sư thầy cả về dự tết... Mỗi điệu nhảy đều có
những động tác diễn tả khác nhau. Sau nghi lễ nhảy
múa là lễ rước và tắm tượng tổ tiên, tiếp sau đó là
điệu nhảy dâng gà trống đỏ, gà trống vàng... Kết
thúc là điệu múa cờ.
Hội chơi hang của người Thái, người Tày ở Lào Cai
Thời gian: 5 - 8/1 âm lịch.
Địa điểm: Thị trấn Khánh Yên, huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai.
Đặc điểm: Lễ hội mùa xuân, hát giao duyên, tâm tình
Tết mừng chiến thắng của người Nùng Dín
Thời gian: 1/7 âm lịch.
Địa điểm: Huyện Mường Khương và huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai.
Đối tượng suy tôn: Thần thổ địa.
Đặc điểm: Dâng cúng thần linh thổ địa các món ăn từ chuối: quả chuối, hoa chuối, lõi
chuối, xôi 7 màu với biểu tượng cây chuối và một đôi đũa màu đỏ, hát dân ca kể về sự
tích chống giặc
Lễ hội xuống đồng của người Giáy (lễ hội Roóng Poọc)
Thời gian: Ngày Thìn tháng giêng âm lịch.
Địa điểm: Xã Tả Van, huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai.
Đối tượng suy tôn: Trời, Đất, Thần Lúa.
Đặc điểm: Hội cầu mùa
Hàng năm vào ngày thìn đầu tiên sau rằm tháng
giêng, người Giáy ở Sa Pa tổ chức lễ hội đặc sắc
của mình. Lễ cúng tổ chức vào giờ ngọ. Thầy cúng
Hội xòe ở Tà Chải
Thời gian: 15/1 âm lịch.
Địa điểm: Xã Tà Chải, huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai.
Đối tượng suy tôn: Thần Nông (vị thần cai quản ruộng nương).
Đặc điểm: Múa xòe của người Tày.
Hội Xòe Tà Chải là hội xuân của người Tày cầu cho
mùa màng tươi tốt, thóc gạo đầy nhà. Nghi lễ khá
đơn giản với một mâm lễ vật tại chân cây nêu to,
biểu thị lòng thành kính của dân bản đối với Thần
Nông. Sau khi thầy cúng làm lễ cầu khấn, cả làng
cùng tham gia múa xoè trong tiếng chiêng, tiếng
trống rộn rã với nhiều điệu đặc sắc: xòe tập hợp,
xòe đôi, xòe bốn, xòe chào...
Hội cốm của người Tày
Thời gian: 15/8 âm lịch.
Địa điểm: Tại nhà và khuôn viên của trưởng bản, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai.
11
Đối tượng suy tôn: Thanh Quan.
Đặc điểm: Thi giã cốm, lễ dâng nàng trăng, lễ gọi nàng trăng xuống chơi, hát giao duyên,
múa dệt cửi, hát nôm Tày
Hội Lồng tồng
Thời gian: đầu xuân, thuờng từ 5 đến 15 tháng giêng (âm lịch).
Địa điểm: tại bản và ngoài cánh đồng, gần suối.
Đối tượng suy tôn: Thần bản, Thần núi, Thần suối.
Đặc điểm: lễ thức mang ý nghĩa tâm linh và trò vui thể hiện tín ngưỡng phồn thực.
Đối tượng tham gia: cộng đồng người Tày và các dân tộc khác.
Nội dung chính: tế lễ cầu mọi điều tốt lành; tung còn, đánh én, múa xoè, ca hát, xuống
đồng.
Vào đêm hôm trước hội, lúc gà gáy canh một, đại diện các dòng họ cùng thầy mo làm lễ
rước nước từ đầu nguồn về bản để sáng ngày mở hội nước này được rước ra nơi hành lễ.
Đặc điểm: Cúng sơn thần, dâng lợn đen, tung còn và hát giao duyên
12
Phú Thọ
Lễ hội đền Hùng
Thời gian: 8 - 11/3 âm lịch. Chính hội ngày 10/3 âm lịch
Địa điểm: Núi Nghĩa Lĩnh, Xã Hy Cương, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ.
Đối tượng suy tôn: Các Vua Hùng.
Đặc điểm: Ngày giỗ của toàn dân tộc. Cùng lúc với lễ hội dâng hương tại đền Hùng ở
Phú Thọ còn có lễ dâng bái tại đền Hùng ở TP Hồ Chí Minh, đền Hùng ở Nha Trang và
nhiều địa phương khác
Việc tế lễ được tổ chức rất trọng thể vào ngày
chính hội (10/3), bắt đầu bằng lễ dâng hương có
đại diện của Nhà nước, tại đền Thượng là nơi xưa
kia vua Hùng tế trời đất. Ðồ tế lễ ngoài mâm ngũ
quả còn có bánh chưng, bánh dày để nhắc lại sự
tích Lang Liêu, cũng là nhắc nhở công đức các vua
Hùng đã dạy dân trồng lúa.
Phần rước, có nhiều cuộc rước thần, rước voi, rước
kiệu... của các làng Tiên Cương, Hy Cương,
Phượng Giao, Cổ Tích...
Sau tế lễ còn
có múa hát xoan (ở đền Thượng), hát ca trù (ở đền
Hạ) và nhiều trò chơi khác.
Hội đền Hùng không chỉ thu hút khách thập
phương đến dự lễ bởi những nét sinh hoạt văn hoá
đặc sắc mà còn ở tính thiêng liêng của một cuộc
hành hương trở về cội nguồn dân tộc của các thế hệ
người Việt Nam. Ðến hội, mỗi người đều biểu hiện
một tình thương yêu, lòng ngưỡng mộ về quê cha
đất tổ. Ðây là một tín ngưỡng đã ăn sâu vào tâm
Đặc điểm: Diễn trò chọi trâu để tưởng nhớ vua Hùng theo tích xưa vua Hùng đi săn qua
đây diệt hai con hổ đang đánh nhau
Lễ Cầu tháng Giêng
Thời gian: 27/1 âm lịch.
Địa điểm: Xã Đào Xá, huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ.
Đối tượng suy tôn: Hùng Hải (tướng của vua Hùng), Trang phu nhân và Quế Hoa.
Đặc điểm: Rước kiệu, rước văn từ đình làng vào đền thờ, múa voi, thổi cơm thi.
Hội phết Hiền Quan
Thời gian: 13/1 âm lịch.
Địa điểm: Xã Hiền Quan, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ.
Đối tượng suy tôn: Bà Thiều Hoa (nữ tướng Hai Bà Trưng).
Đặc điểm: Trò chơi đánh phết (đánh cầu gỗ bằng gậy cong ở đầu).
Hội Vũ Lao
Thời gian: 10/1 âm lịch.
Địa điểm: Xã Võ Lao, huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ.
Đối tượng suy tôn: Thần Nông, Thần Núi, Thần Nước và Phật.
Đặc điểm: Cúng bánh dày, bánh nẳng tưởng niệm nơi vua Hùng ở và kén rể cho các Mỵ
Nương. Các loại bánh do Mỵ Nương làm dâng vua cha, bánh dày to, tròn (tượng trưng
bầu trời), bánh uốt hình tháp (tượng trưng sức lao động), bánh nẳng màu vàng (tượng
trưng châu ngọc).
Hội chùa Thắm
Thời gian: 5/5 âm lịch.
Địa điểm: Xã Võ Lao, huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ.
Đối tượng suy tôn: Đức Phật, Thần Núi, Thần Nước, Thần Nông.
14
Đặc điểm: Lễ dâng cúng" Bà Chúa mở cửa rừng" có oản, bánh gùn (bánh tro).
Tham quan danh thắng: hang Bà Chúa, Giếng Ngọc, hang Bát Mắm, hang Bụt, hang
Thề...
Hội Tứ Xã (Kẻ Gáp)
Thời gian: 11 - 12/1 âm lịch.
Thời gian: 2 - 3/1 âm lịch.
Địa điểm: Xã Gia Thanh, huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ.
Đặc điểm: Lễ cầu đinh, tế thần, dâng cỗ 12 bánh chưng, 12 bánh giầy, xôi gấc.
15
Vĩnh Phúc
Liên hệ tham quan
CÔNG TY DU LỊCH tại Vĩnh Phúc
Lễ hội chọi trâu Hải Lựu
Thời gian: 17/1 âm lịch.
Địa điểm: Xã Hải Lựu, huyện Sông Lô.
Đối tượng tôn vinh: Tinh thần thượng võ.
Đặc điểm: Lễ tế Thành Hoàng làng, Chọi Trâu
Tương truyền, lễ hội có từ thế kỷ thứ hai trước công
nguyên, lúc này nhà Hán xâm lược nước Nam Việt
của Triệu Đà, triều đình nhà Triệu tan rã, Thừa
tướng nước Triệu là Lữ Gia lui quân về vùng núi
Hải Lựu huyện Lập Thạch để tổ chức đánh giặc. Sau
mỗi trận thắng, Lữ Gia lại cho tổ chức chọi trâu để
động viên quân sĩ, trâu sau khi chọi được giết để
khao quân. Lữ Gia mất, dân làng Hải Lựu tôn vinh
thờ làm Thành hoàng của làng và Lễ hội Chọi Trâu
cũng bắt đầu có từ đó.
Theo phong tục, hội được tổ chức ngày 17 tháng
giêng (âm lịch). Trước ngày lễ hội xã Hải Lựu cử một đoàn người lên tế lễ tại Đền Hùng.
Đêm trước lễ hội là lễ tế Thành Hoàng làng, cả xã đêm ấy như không ngủ, sau lễ tế Tổ
trang nghiêm cả làng uống rượu, ca hát, cùng bàn chuyện làm ăn trong năm mới, cùng
chuẩn bị cho trâu vào xới chọi ngày mai.
Trâu chọi phải là những con khỏe được chọn lọc kỹ
và nuôi dưỡng thật chu đáo. Làng phân công cho
bốn giáp, giáp to nuôi sáu con, giáp nhỏ nuôi từ hai
Địa điểm: Xã Yên Lập, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc.
Đối tượng suy tôn: Thần bản thổ.
Đặc điểm: Tiệc bánh giầy, múa gươm, chọi trâu
Hội làng Cựu ấp
Thời gian: 10/5 âm lịch.
Địa điểm: Xã Liên Châu, huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc.
Đối tượng suy tôn: Tam Giang Đại Vương Thổ Lệnh.
Đặc điểm: Tục đua thuyền cướp kén: thuyền đua xuất phát từ đình Chải, bơi sang làng
Xuân Viên bên kia sông cướp né kén đem về lấy may
Hội Đức Bác
Thời gian: 1/2 và 11 - 12/6.
Địa điểm: Xã Đức Bác, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc.
Đối tượng suy tôn: Thánh Ông, Bát Nàn công chúa (tướng của Hai Bà Trưng), ông tổ hát
xoan.
Đặc điểm: Lễ cầu đinh, đua thuyền sang Phượng Lâu (bên kia sông) cướp giỏ thóc (bó
mạ) mang về, hát xoan
Hội Bạch Lưu
Thời gian: 28/12 âm lịch.
Địa điểm: Xã Bạch Lưu, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc.
Đối tượng suy tôn: Lã Công Lô, danh tướng có công đánh quân Triệu Văn Vương.
Đặc điểm: Cúng tế, chọi trâu
Hội Mậu Lân
Thời gian: 12/12 âm lịch.
Địa điểm: Xã Khai Quang, thành phố Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc.
Đối tượng suy tôn: Thành hoàng bản thổ.
Đặc điểm: Lễ múa dâng thần, tế trận, 2 người chém lợn, cầm đầu lợn múa dâng thần (ban
đêm), múa mo (biểu tượng hình sinh thực khí).
Hội xuân làng Thổ Tang
17
Thời gian: 14 - 23/1 âm lịch (Hội xuân) và 18/12 âm lịch (Lễ khao thọ - 55 tuổi).
Thời gian: Ngày Thìn Tháng 2 âm lịch.
Địa điểm: Xã Mường Than, huyện Than Uyên, tỉnh Lai Châu.
Đặc điểm: Cúng người lập nên bản làng, dâng trâu, ném còn, múa các điệu dân gian.
Lễ hội Căm Mường
Thời gian: 30/12 - 5/1 âm lịch.
Địa điểm: Lai Châu.
Đặc điểm: Ngày hội xuân của người Lào ở Lai Châu
Lễ hội mùa xuân của người Lào ở Lai Châu cầu khấn thần
sông, thần núi, ông bà, tổ tiên phù hộ cho con cháu làm ăn
thuận lợi. Lễ cúng do thầy cúng đảm nhiệm, lễ rước mâm
cúng từ làng ra rừng. Từ mùng 1 đến mùng 5 tết vui chơi
múa hát tại bản, chơi trò ném còn, đánh quay, uống rượu
cần.
Tết cơm mới của người La Hủ
Thời gian: Tháng 10 và tháng 11 âm lịch.
Địa điểm: Tỉnh Lai Châu.
Đặc điểm: Múa xòe và kiêng 3 ngày không đi rừng hái củi, chặt cây, phát cỏ để cầu mong
cây cỏ tươi tốt quanh năm
19
Điện Biên
Liên hệ tham quan
CÔNG TY DU LỊCH tại Điện Biên
Lễ cúng bản của người Cống
Thời gian: Tháng 3 âm lịch.
Địa điểm: Các bản người Cống, tỉnh Điện Biên.
Đặc điểm: Vào ngày lễ, các ngả đường vào bản đều dựng cổng, cắm dấu hiệu kiêng kị
không ai được vào bản. Sau đó từng gia đình làm lễ cúng trên nương. Đây là lễ cầu mùa
màng tốt tươi, côn trùng và chim chóc không phá hoại mùa màng.
Lễ hội Hoa ban của người Thái
Thời gian: Tháng 2 âm lịch.
Đối tượng suy tôn: Hoàng Hoa Thám, lãnh tụ nông dân đã lãnh đạo nghĩa quân chống
Pháp ròng rã suốt 30 năm trời. Cuộc khởi nghĩa Yên Thế đã ghi thêm trang sử chói lọi
vào lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc ta.
Đặc điểm: Thi đấu vật, đu, cờ người, cờ tướng, cướp cầu
Hội Mỹ An
Thời gian: 7/1 âm lịch.
Địa điểm: Xã Trường Giang, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang.
Đối tượng suy tôn: Tướng Vũ Thanh (đánh giặc Tống, thời nhà Lý).
Đặc điểm: Đánh trận giả, tung lộc (lễ vật), cướp cầu may, thi làm bánh
Hội làng Thắng
Thời gian: 7/9 âm lịch.
Địa điểm: Đình làng Thắng, xã Đức Thắng, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang.
Đối tượng suy tôn: Khổng Minh Không (nhà sư thời Lý), Dương Tự Minh (tướng nhà
Lý).
Đặc điểm: Tế lễ, triển lãm các công cụ nghề rèn, chạy thi cướp cờ, cướp cầu, lễ khao
quân giữa sân đình.
Hội đình Trúc Tay
Thời gian: 22/2 âm lịch.
Địa điểm: Huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang.
Đối tượng suy tôn: Đức thánh Tam Giang.
Đặc điểm: Bơi trải, chèo thuyền bắt vịt.
21
Hội đền Từ Hả
Thời gian: 8/1 âm lịch.
Địa điểm: Xã Hồng Giang, huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang.
Đối tượng suy tôn: Tướng Vũ Thành (có công trong cuộc kháng chiến chống quân Tống
(thế kỷ 11).
Đặc điểm: Lễ diễn xướng chiến công của tướng Vũ Thành, thi múa sư tử và chồng người,
hát xoong hao - điệu tình ca dân tộc Dao, thi đấu vật. Hội đền có sự tham gia diễn chèo
của nhiều phường chèo trong vùng nên còn gọi là Hội phường chèo.
xôi. Sau nghi lễ cúng bái, quả trám xôi sẽ được tung cho mọi người nhặt để cầu may.
22
Hội chùa Bổ Đà
Thời gian: 16-18/2 âm lịch.
Địa điểm: Xã Thượng Lan, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang.
Đối tượng suy tôn: Phật, Thánh linh Thần tướng.
Đặc điểm: Hành hương lễ phật.
23
Bắc Ninh
Liên hệ tham quan
CÔNG TY DU LỊCH tại Bắc Ninh
Hội chùa Bút Tháp
Thời gian: 23-24/3 âm lịch
Địa điểm: Xã Đình Tổ, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh.
Đối tượng suy tôn: Đức Phật
Đặc điểm: Lễ cúng Phật; lễ dâng hương; lễ cúng đàn trần tế cầu phúc; lễ cúng Tổ; hát
quan họ trên thuyền; hội thi thả chim bồ câu
Hội đền Cao Lỗ Vương (Hội làng Đại Than)
Thời gian: 10/3 âm lịch.
Địa điểm: Làng Đại Than, xã Cao Đức, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh.
Đối tượng suy tôn: Cao Lỗ, tướng giỏi của An Dương Vương.
Đặc điểm: Lễ rước thần của 7 làng cùng thờ Cao Lỗ và tổ chức đua thuyền trên sông Lục
Đầu
Hội làng Bùi
Thời gian: 28/1 âm lịch.
Địa điểm: Làng Bùi, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh.
Đối tượng suy tôn: Đức Phật.
Đặc điểm: Lễ phật và hát quan họ trên thuyền
Hội Khám
Thời gian: 7/4 âm lịch.
lịch sử, vừa khơi dậy lòng tự hào về cội nguồn phục hưng
và thăng hoa của đất nước từ thuở Ðại Việt
Lễ đền Bà Chúa Kho
Thời gian: 14/1 âm lịch.
Địa điểm: Làng Cổ Mễ, phường Vũ Ninh, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh.
Đối tượng suy tôn: Bà Chúa Kho, Tứ phủ công đồng.
Đặc điểm: Lễ hội có tục dâng hương, khấn vay tiền Bà Chúa (tượng trưng) "cầu tài phát
lộc".
Tương truyền Bà Chúa Kho là người phụ nữ chịu
khó, sau khi lấy vua nhà Lý, bà xin vua cho về vùng
Vũ Ninh chiêu dân lập ấp, khai khẩn ruộng hoang,
tổ chức sản xuất ở 72 trang ấp. Bà còn trông nom
kho lương thực, bảo quản tốt quân lương trong và
sau chiến thắng quân Tống ở sông Như Nguyệt
(sông Cầu) năm 1076. Khi Bà qua đời, nhân dân đã
lập đền thờ để ghi lại công ơn của Bà. Quanh năm
khách thập phương từ mọi miền đất nước về đây lễ
bái rất đông, đặc biệt vào ngày hội đền để cầu tài,
cầu lộc và vay tiền Bà cho cả năm làm ăn.
Hội Lim
Thời gian: Ngày 13/1 âm lịch
Địa điểm: Đồi Lim, thuộc thị trấn Lim, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh, cách Hà Nội
18km.
Đối tượng suy tôn: Vua Bà và ông Hiếu Trung Hầu, tương truyền là hai vị tổ của các làn
điệu dân ca Quan họ
Đặc điểm: Hát Quan họ trên đồi, trên thuyền, tại nhà
25
Hội Lim là lễ hội văn hoá nghệ thuật đặc sắc của những làng quê quan họ, hình thành từ
xa xưa. Ngày hội đã thu hút nhiều thành phần, lứa tuổi từ khắp nơi về trẩy hội vui xuân,
trong đó phần đông là trai thanh gái lịch. Đến hẹn lại lên, họ đến với nhau để ca hát, với
chùa là nơi tụ hội và đón nhận khách Quan họ. Có
tới 49 làng hát quan họ, phân bố trong bốn huyện,
thị phía nam tỉnh Bắc Ninh. Nhưng nói tới Quan
họ, người ta nghĩ ngay đến hội Lim. Lim là tên
nôm của xã Lũng Giang xưa. Hội mở trên đồi, nơi
có chùa Lim (chùa Hồng Ân). Hội Lim đông vui và
nổi tiếng nhất trong các hội Quan họ. Hội mở vào
ngày 13 tháng giêng, đúng phiên đầu năm của chợ
Lim.
Đến hội Lim, khách du xuân được xem và nghe hát trên đồi, hát sau chùa, hát trên
thuyền và hát trong các tư gia (hát trong nhà); lại có thể nghe hát đối từng cặp (đôi nam,
đôi nữ), hoặc "bọn" nam, nữ. Khách hành hương, trẩy hội Lim còn được xem nhiều hoạt
động văn hoá truyền thống khác của địa phương, hay tham dự các trò chơi đu bay, chọi