VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LÊ QUANG NINH

ĐỊNH TỘI DANH TỘI LỪA ĐẢO CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN
THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM TỪ
THỰC TIỄN TỈNH BÌNH PHƯỚC

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HÌNH SỰ VÀ TỐ TỤNG HÌNH SỰ

Hà Nội - 2019


VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LÊ QUANG NINH

ĐỊNH TỘI DANH TỘI LỪA ĐẢO CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN
THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
TỪ THỰC TIỄN TỈNH BÌNH PHƯỚC

Ngành: Luật hình sự và Tố tụng hình sự
Mã số: 8.38.01.04

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS TRẦN VĂN ĐỘ

Hà Nội - 2019



20

Chương 2: THỰC TIỄN ĐỊNH TỘI LỪA ĐẢO CHIẾM ĐOẠT TÀI
SẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH PHƯỚC VÀ NHỮNG
HẠN CHẾ

32

2.1. Thực tiễn định tội danh tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên địa bàn
tỉnh Bình Phước

32

2.2. Những hạn chế, vướng mắc trong thực tiễn định tội danh tội
lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên địa bàn tỉnh Bình Phước

40

Chương 3: YÊU CẦU VÀ CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT
LƯỢNG ĐỊNH TỘI DANH TỘI LỪA ĐẢO CHIẾM
ĐOẠT TÀI SẢN

53

3.1. Yêu cầu nâng cao chất lượng định tội danh tội lừa đảo chiếm
đoạt tài sản

53

3.2. Các giải pháp nâng cao chất lượng định tội danh Tội Lừa đảo

PLHS:

Pháp luật hình sự

TAND:

Tòa án nhân dân

TTHS:

Tố tụng hình sự

VAHS:

Vụ án hình sự

VKS:

Viện kiểm sát

VKSND:

Viện kiểm sát nhân dân


DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1 Cơ cấu của tình hình Tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản so với tình
hình các loại tội phạm chung trên địa bàn khu vực miền Đông
Nam Bộ

Chính vì vậy, những vấn đề lý luận về ĐTD và thực tiễn áp dụng các quy
phạm PLHS có liên quan đến việc ĐTD luôn được các nhà khoa học, các cán
bộ nghiên cứu và cán bộ thực tiễn của các cơ quan Điều tra, Viện kiểm sát và
Tòa án… coi là những vấn đề đa dạng và phức tạp, đang được tranh luận với
nhiều quan điểm, ý kiến rất khác nhau.

1


Theo tinh thần của Nghị quyết 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ
Chính trị: Về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 thì việc ĐTD đúng là
yêu cầu cần thiết phục vụ hiệu quả cho tiến trình cải cách tư pháp và đảm bảo
quyền con người trong TTHS. Thực tiễn giải quyết VAHS những năm qua cho
thấy, các vụ việc oan, sai chủ yếu bắt nguồn từ việc ĐTD sai, đánh giá chứng
cứ phiến diện, chủ quan. Do vậy, ĐTD vẫn được xem là một trong những
khâu khó trong chuỗi các hoạt động tố tụng hình sự, đặc biệt là với những tội
phạm mà dấu hiệu cấu thành tội phạm còn dễ gây nhầm lẫn với các tội phạm
khác hoặc gặp nhiều khó khăn trong việc xác định có hay không hành vi phạm
tội xảy ra hay chỉ đơn thuần là vi phạm dân sự, kinh tế như Tội lừa đảo chiếm
đoạt tài sản quy định tại Điều 174 BLHS năm 2015. Để ĐTD đối với tội phạm
này chính xác là vấn đề không đơn giản bởi dễ nhầm lẫn với các tội phạm
khác nhất là ở những địa phương đang trên đà phát triển về kinh tế như Bình
Phước.
Trong thời gian từ 2014 đến 2018, tình hình tội phạm xâm phạm sở hữu
nói chung và tình hình tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên địa bàn tỉnh Bình
Phước nói riêng có những diễn biến vô cùng phức tạp về tính chất nghiêm trọng
của hành vi phạm tội với 193 vụ/238 bị cáo trên tổng số 5315 vụ/10593 bị cáo
chiếm 3,6% số vụ và 2,2 % số bị cáo nhưng mức độ hậu quả của hành vi thì
không hề nhỏ, gây ra sự phẫn nộ và bất bình trong quần chúng nhân dân. Thực
tiễn khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử các vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên địa

Giáo trình luật hình sự Việt Nam - Tập 2 của Trường Đại học Luật Hà
Nội năm 2007, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
Bình luận khoa học Bộ luật Hình sự - Tập 2 của tác giả Đinh Văn Quế
năm 2003, Nxb Hồng Đức, Thành phố Hồ Chí Minh.
Bình luận khoa học BLHS năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) Phần các tội phạm của tác giả Nguyễn Đức Mai năm 2013, Nxb Chính trị
quốc gia, Hà Nội.

3


Lí luận chung về định tội danh của tác giả Võ Khánh Vinh năm 2013,
Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội.
Định tội danh và quyết định hình phạt trong Luật hình sự Việt Nam của
tác giả Lê Văn Đệ năm 2004, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội.
Định tội danh (Lý luận, lời giải mẫu và 500 bài tập) của tác giả Lê Cảm
– Trịnh Quốc Toản năm 2015, Nxb Đại học Quốc gia, Hà Nội.
Phương pháp định tội danh với 538 tội danh trong Bộ luật hình sự sửa
đổi năm 2017 của tác giả Đoàn Tấn Minh – Nguyễn Ngọc Điệp năm 2018,
Nxb Lao động, Hà Nội.
Định tội danh Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản theo pháp
luật Việt Nam từ thực tiễn Thành phố Hồ Chí Minh của tác giả Hoàng Thị
Kim Chi năm 2017, Luận văn thạc sỹ Luật học, Học viện Khoa học xã hội, Hà
Nội.
Định tội danh tội giết người theo pháp luật hình sự Việt Nam (trên cơ
sở thực tế số liệu từ địa bàn thành phố Đà Nẵng của tác giả Ngô Văn Định
năm 2015, Luận văn thạc sỹ luật học, Đại học Quốc gia Hà Nội.
Định tội danh tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo pháp luật hình sự Việt
Nam (trên cơ sở thực tế số liệu từ địa bàn tỉnh Đăk Lăk) của tác giả Trương Thị
Đông năm 2015, Luận văn thạc sỹ luật học, Đại học Quốc gia Hà Nội.
Các công trình nghiên cứu khoa học nêu trên đều là những công trình có

- Nghiên cứu làm rõ những vấn đề lý luận về định tội danh nói chung
và định tội danh tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
- Phân tích cơ sở pháp lý (quy định của BLHS năm 2015, sửa đổi, bổ
sung năm 2017) về Tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản để làm rõ các dấu hiệu
pháp lý đặc trưng của tội phạm này và so sánh với một số tội phạm khác có
tính chất tương đồng được quy định trong Bộ luật hình sự.
-

Khảo sát thực tiễn, đánh giá những ưu điểm, hạn chế và phân tích

nguyên nhân của những hạn chế trong hoạt động định tội danh Tội Lừa đảo
chiếm đoạt tài sản trên địa bàn tỉnh Bình Phước giai đoạn 2014 - 2018.

5


- Đưa ra yêu cầu và giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động định tội
danh Tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản trong thời gian tới.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu các vấn đề lý luận về định tội danh, quy
định của pháp luật hình sự Việt Nam về Tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản và
thực tiễn định tội danh trong các vụ án Lừa đảo chiếm đoạt tài sản xảy ra trên
địa bàn tỉnh Bình Phước.
4.2 Phạm vi nghiên cứu
Đề tài được nghiên cứu trên cơ sở tổng hợp số liệu tình hình giải quyết
các vụ án Lừa đảo chiếm đoạt tài sản xảy ra trên địa bàn tỉnh Bình Phước
trong khoảng thời gian từ năm 2014 đến 2018. Đây là nguồn tư liệu quan
trọng giúp cho việc phân tích, đánh giá thực tiễn hoạt động định tội danh Tội
Lừa đảo chiếm đoạt tài sản, từ đó đưa ra những giải pháp, kiến nghị phù hợp.

quy định của pháp luật hình sự Việt Nam
Chương 2. Thực tiễn định tội danh tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên
địa bàn tỉnh Bình Phước
Chương 3. Yêu cầu và các giải pháp nâng cao chất lượng định tội danh
tội

lừa

đảo

chiếm

7

đoạt

tài

sản


Chương 1
LÝ LUẬN VỀ ĐỊNH TỘI DANH TỘI LỪA ĐẢO CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN
THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
1.1. Khái niệm, ý nghĩa của định tội danh
1.1.1. Khái niệm định tội danh
Định tội danh là một vấn đề không phải là mới nhưng đối với những
người làm công tác điều tra, truy tố, xét xử trong hoạt động tố tụng hình sự thì
đây lại là vấn đề thời sự, có ý nghĩa vô cùng quan trọng được quan tâm hàng
đầu. Bởi vì có xác định tội danh đúng mới áp dụng pháp luật hình sự đúng, ra

thừa nhận trong hệ thống pháp luật nói chung của Nhà nước pháp quyền như:
nguyên tắc pháp chế, trách nhiệm do lỗi cá nhân, bình đẳng trước pháp luật
hình sự, nguyên tắc công bằng, nguyên tắc nhân đạo.
ĐTD đúng thể hiện hoạt động có hiệu quả ý thức tuân thủ pháp luật
triệt để cũng như ý thức trách nhiệm trong hoạt động của các cơ quan có thẩm
quyền, từ đó góp phần hiệu quả vào công cuộc đấu tranh phòng, chống tội
phạm từ đó nâng cao uy tín, chất lượng hoạt động của các cơ quan có thẩm
quyền tiến hành tố tụng cũng như hỗ trợ cho việc củng cố và tăng cường pháp
chế XHCN [9, tr 21].
ĐTD đúng là một trong những cơ sở để áp dụng chính xác các quy
phạm pháp luật TTHS Việt Nam về tạm giam, về thẩm quyền điều tra, xét xử
cũng như một số hoạt động tố tụng khác qua đó góp phần hữu hiệu cho việc
đảm bảo, bảo vệ các quyền tự do dân chủ của công dân trong lĩnh vực tư pháp
hình sự.
ĐTD đúng sẽ dẫn đến việc quyết định hình phạt đúng, là tiền đề cho
việc ban hành một bản án đúng, chính xác, phù hợp với mức độ nguy hiểm

9


cho xã hội của hành vi phạm tội, khiến bị cáo cũng như những người tham dự
phiên tòa nói riêng, xã hội và công luận nói chung nhận thức đầy đủ về tính
nghiêm minh, công bằng, khách quan của pháp luật từ đó nâng cao hiệu quả
tuân thủ, chấp hành pháp luật góp phần tăng cường hiệu quả công tác tuyên
truyền giáo dục pháp luật cho nhân dân.
ĐTD đúng sẽ đảm bảo hiệu quả hoạt động trấn áp tội phạm trên thực tế.
b. Đối với hoạt động ĐTD sai
ĐTD sai sẽ dẫn đến một loạt các hậu quả tiêu cực như: không đảm bảo
được tính công minh có căn cứ của pháp luật, truy cứu TNHS người vô tội, bỏ
lọt người phạm tội, xâm phạm thô bạo danh dự nhân phẩm cũng như các

Định tội danh đối với tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản là hoạt động thực
tiễn áp dụng pháp luật hình sự theo trình tự, thủ tục pháp luật tố tụng hình sự
quy định của các chủ thể có thẩm quyền được tiến hành trên cơ sở thu thập
các tài liệu, chứng cứ để xác định hành vi chiếm đoạt tài sản, có hay không
có sự phù hợp giữa hành vi đã xảy ra với các dấu hiệu cấu thành tội phạm
của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản quy định tại Điều 174 Bộ luật Hình sự để
phán quyết làm tiền đề cho việc giải quyết các vấn đề liên quan đến hình phạt
và các biện pháp cưỡng chế hình sự khác.
1.2.1.2. Đặc điểm của định tội danh tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản
Từ định nghĩa trên có thể rút ra các đặc điểm của định tội danh Tội
LĐCĐTS như sau:
Thứ nhất, ĐTD tội LĐCĐTS là hoạt động có tính logic nhằm xác định
có hay không sự tương đồng giữa hành vi nguy hiểm cho xã hội đã được thực
hiện và các dấu hiệu của Tội LĐCĐTS được quy định tại Điều 174 BLHS.
Tính logic của quá trình định tội danh Tội LĐCĐTS được thể hiện ở quá trình
các cơ quan có thẩm quyền tiến hành các hoạt động cần thiết trước khi đưa ra
kết luận về tội danh của người thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản,
đó là quá trình so sánh, đối chiếu sự phù hợp giữa hành vi với các yếu tố cấu

11


thành tội phạm của Điều 174 BLHS để tìm ra điểm tương đồng. Từ đó kết
luận hành vi đó có phải tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản hay không?
Thứ hai, quá trình hoạt động định tội danh Tội LĐCĐTS phải tuân thủ
nghiêm chỉnh các quy phạm pháp luật của BLHS cũng như các quy phạm
pháp luật của BLTTHS mà cụ thể là các cơ quan tiến hành tố tụng cụ thể hoá
các QPPLHS vào đời sống thực tế. Trên cơ sở xác định đúng đắn, đầy đủ các
chứng cứ, các tài liệu thu thập được và các tình tiết của hành vi phạm tội đã
thực hiện để xác định sự phù hợp giữa các dấu hiệu của hành vi nguy hiểm

tụng đã áp đặt trên cơ sở và theo quy định của pháp luật [8, tr 14 – 15].

1.2.1.3. Ý nghĩa của hoạt động định tội danh Tội lừa đảo chiếm đoạt tài
sản
Hoạt động ĐTD Tội LĐCĐTS được thực hiện trên thực tế một cách chính
xác sẽ mang lại nhiều ý nghĩa trên nhiều phương diện khác nhau, cụ thể:

- Ý nghĩa về phương diện chính trị - xã hội: Định tội danh đối với tội
lừa đảo chiếm đoạt tài sản là một hoạt động mang tính chính trị - xã hội sâu
sắc, thể hiện như sau:
Một là, việc quy định Tội LĐCĐTS trong BLHS có mục đích bảo vệ
quyền lợi về mặt kinh tế mà cụ thể là quyền sở hữu tài sản của công dân – đây
là quyền con người được pháp luật quốc gia và quốc tế ghi nhận. Định tội
danh đúng đối với tội LĐCĐTS góp phần vào việc cụ thể hóa các cam kết
quốc tế của nhà nước Việt Nam là thành viên, nhất là các cam kết liên quan
đến quyền con người mà Việt Nam đã tham gia ký kết.
Hai là, định tội danh đối với Tội LĐCĐTS góp phần thể chế hóa đường
lối lãnh đạo của Đảng, các quy định của Hiến pháp, các quy định của pháp
luật, nhất là quy định của BLHS, BLTTHS góp phần củng cố lòng tin của
người dân vào sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, vào công lý, sự chí công, vô
tư của các cơ quan bảo vệ pháp luật; củng cố lòng tin của các nước trên thế

13


giới, của các nhà đầu tư nước ngoài về tính minh bạch và đúng đắn của hệ
thống pháp luật Việt Nam góp phần nâng cao vị trí vai trò của Việt Nam trên
trường quốc tế và thu hút đầu tư nước ngoài.
- Ý nghĩa về phương diện pháp lý: Bên cạnh ý nghĩa chính trị - xã hội
thì hoạt động định tội danh Tội LĐCĐTS còn có ý nghĩa pháp lý to lớn, thể

nghiêm minh và phù hợp [12, tr. 11- 12].
1.2.2. Nội dung của định tội danh Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản
Tội LĐCĐTS trên thực tế xảy ra ở tất cả các lĩnh vực với thủ đoạn vô
cùng đa dạng và tinh vi xảo quyệt. Do đó các cơ quan tiến hành tố tụng chứng
minh có hay không Tội LĐCĐTS xảy ra là không hề đơn giản. Hoạt động
định tội danh đối với Tội LĐCĐTS phải được tiến hành chính xác từng bước,
thận trọng, khách quan, khoa học với những nội dung cụ thể sau:
Bước thứ nhất là: Thu thập, kiểm tra, đánh giá toàn diện chứng cứ
chứng minh sự thật của vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản đúng quy định của
pháp luật tố tụng hình sự. Trong thực tế, nhiệm vụ này chỉ đặt ra đối với hoạt
động định tội danh của các chủ thể có thẩm quyền như Điều tra viên trực tiếp
thụ lý điều tra vụ án, Kiểm sát viên được phân công giám sát vụ án và Thẩm
phán xét xử vụ án. Tiếp theo là trên cơ sở các tình tiết vụ án đã được làm rõ,
các chủ thể có thẩm quyền phải phân tích một cách khách quan, toàn diện, đầy
đủ các tình tiết đó để xác định những tình tiết có ý nghĩa đối với việc giải
quyết vụ án cũng như đối với định tội danh Tội LĐCĐTS.
Bước thứ hai là: Nghiên cứu, nhận thức đúng đắn các quy định của
pháp luật hình sự nói chung như hiệu lực áp dụng, cơ sở trách nhiệm hình sự,
các khái niệm về lỗi, các trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự; quy định về
tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản quy định tại Điều 174 BLHS nói riêng; phân
biệt tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản với các tranh chấp dân sự, tranh chấp kinh
tế với các tội phạm xâm phạm sở hữu có tính chiếm đoạt khác gần giống với
tội LĐCĐTS…

15


Bước thứ ba là: So sánh, đối chiếu các tình tiết của vụ án đã được làm
rõ với quy định của Điều 174 BLHS để xác định sự tương đồng. Các cơ quan
tiến hành tố tụng phải đối chiếu từng tình tiết của vụ án đã xảy ra với các dấu

trong quá trình ĐTD.
1.2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng của hoạt động định tội
danh Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản
Để hoạt động định tội danh đối với các loại tội phạm nói chung và định
tội danh đối với Tội LĐCĐTS nói riêng đảm bảo được tính chính xác, có căn
cứ, hợp pháp đòi hỏi quy trình tiến hành tố tụng phải được các chủ thể tiến
hành tố tụng thực hiện nghiêm túc, chính xác việc đánh giá phải khách quan,
toàn diện với sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố khách quan và yếu tố chủ quan,
cụ thể:
1.2.3.1. Các yếu tố khách quan
Yếu tố khách quan là những yếu tố bên ngoài ảnh hưởng đến chất
lượng của hoạt động định tội danh Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Sự hoàn
thiện của PLHS và pháp luật TTHS là cơ sở, là nền tảng pháp lý quan trọng để
chủ thể có thẩm quyền quyết định việc định tội danh đối với Tội LĐCĐTS
được đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, tránh trường hợp oan sai, sót lọt
do việc áp dụng pháp luật không chính xác.
Trước hết hoạt động định tội danh đối với Tội LĐCĐTS phải căn cứ
vào những quy định của PLHS bởi vì tội phạm chỉ được quy định trong BLHS
mà định tội danh đối với Tội LĐCĐTS là quá trình xác định hành vi phạm tội
của một người có thỏa mãn các dấu hiệu quy định tại Điều 174 BLHS hay
không? Thuộc khoản nào? Điểm nào của điều luật. Ngoài ra, khi tiến hành
định tội danh đối với Tội LĐCĐTS cũng phải căn cứ vào những quy định
trong phần chung của BLHS như: những quy định về năng lực trách nhiệm
hình sự, các quy định về lỗi, về độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự hay các giai
đoạn thực hiện tội phạm… Đây là những quy định chung do đó các chủ thể
tiến hành hoạt động định tội danh phải tuân thủ và áp dụng để đảm

17




tụng bao gồm Điều tra viên, Kiểm sát viên, Thẩm phán và hội thẩm đó là
những người có trình độ, có kiến thức, kỹ năng nghiệp vụ phát hiện và xử lý
tội phạm nên năng lực của bản thân họ là vấn đề quan trọng nhất quyết định
tính chính xác của hoạt động định tội danh. Định tội danh Tội LĐCĐTS là
hoạt động tố tụng hình sự được tiến hành bởi các chủ thể có thẩm quyền khác
nhau nên mỗi chủ thể phải có nền tảng kiến thức pháp luật hình sự, tố tụng
hình sự cũng như các quy định khác của pháp luật nhất định, có đạo đức, có
tinh thần trách nhiệm, am hiểu và vận dụng tốt các quy định đó vào trong các
vụ án thực tế cụ thể mới đảm bảo cho việc định tội danh Tội LĐCĐTS được
chính xác. Ngoài ra, Tội LĐCĐTS là loại tội phạm có nhiều điểm tương đồng
với pháp luật dân sự và bản thân tội phạm này cũng bắt nguồn từ các giao
dịch dân sự nên để tránh việc hình sự hóa các quan hệ dân sự hay dân sự hóa
các quan hệ hình sự thì các chủ thể có thẩm quyền cần phải có vốn kiến thức
hiểu biết nhất định về pháp luật dân sự, về các giao dịch dân sự. Từ đó mới có
thể kết luận đó là Tội LĐCĐTS hay là vi phạm pháp luật dân sự, kinh tế, hành
chính để có thể đưa ra kết luận chính xác về tội danh của người phạm tội.
Bên cạnh đó hoạt động áp dụng pháp luật của các chủ thể tiến hành tố
tụng trong việc định tội danh đối với Tội LĐCĐTS cũng có thể bị tác động, bị
ảnh hưởng bởi các lợi ích khác nhau. Mỗi chủ thể có thẩm quyền cần có sự
kiên định, bản lĩnh vững vàng để vượt qua những cám dỗ về lợi ích vật chất,
lợi ích tinh thần cũng như những ảnh hưởng từ các chủ thể khác từ đó có sự
chắc chắn trong việc nhận định hành vi của người phạm Tội LĐCĐTS mới có
thể đưa ra quyết định đúng đắn. Chính vì vậy, chủ thể tiến hành tố tụng khi
ĐTD ngoài việc cần mạnh dạn đưa ra những quan điểm mang chính kiến cá
nhân và tìm cách để bảo vệ quan điểm đó thì còn cần có bản lĩnh chính trị
vững vàng, hiểu biết về các quan điểm, đường lối, chính sách pháp luật của
Đảng, của Nhà nước, chủ động vận dụng sáng tạo, linh hoạt các quy định của

19