ng hp:
c lc
1.  Kt
2. i B Trng
3. i Xà Lách
4. Cây cacao
5. Cây Xng Rng
6.  Cú
7.  Mc
8.  Ci Trng
9. u Rng
10. u Tây
11. u 
12.Gai Chng
13.Hành Hng
14.Hành Tm
15. 
16.Hoa Dành Dành
17.Hoa ào
18. Hoa Hiên(Kim Châm)
19.Hoa Hoè
20.Hoa Lan - Hu
21.Hoa Magnolia
22.Hoa Mai
23.Hoa Mu n
24. Hoa Mimosa
25.Hoa Sen
26.Hoa S
27.Hoa Violet
28.Mãng Cu Xiêm
29. ng Ct

nh. Hoa mc thành chùm  nách lá hay  ngn,
màu trng. Qu cng, khi chín màu en dài 10-
12cm , rng 1-2 cm hi cong, hay thng : trong
qu có 10-12 ht màu nâu c 7mm; quanh ht là
t cht bt màu vàng nht. B kt ra hoa vào
tháng 5-7, và ra qu vào tháng 10-12. B kt có
ngun gc t khu vc gia Nam Trung Hoa và
c Vit Nam, c trng hu nh khp Vit Nam
( Riêng o Cát Bà có n 40 ngàn cây,cung cp
40 tn b kt mi nm) B kt cng c trng
i Thái Lan, n . Quc thu hái vào nhng
tháng 10-11 lúc ang màu xanh hay vàng nht,
phi khô  lâu , i sang màu en bóng. Riêng
gai b kt (cng là mt v thuc) có th thu hái quanh nm , nhng tt nht
là t tháng 9 qua n tháng 3 nm sau( mùa ông-xuân), cng c phi
khô..
Thành phn hóa hc :
Qu cha :
10% hn hp Saponin loi triterpenic trong ó gm Gleditsia saponin B->G ,
Australosid, Gledinin. , Gledigenin.
Các hp cht Flavonoids nh Luteolin, Saponaretin,Vitextin Homo-orientin,
Orientin.
Men Peroxidase
ng hu c nh Galactose, Glucose, Arabinose..
Các acid béo : Palmitic acid, Stearic acid, Oleic acid Linolic acid, Linoleic acid.
Các sterols nh Stigmasterol, Sitosterol
Cerylacohol ; tannins
Gai b kt cha : Gleditchia saponin B->G, Palmitic acid, acid béo ,
hydrocarbon nh nonacosane, heptacosane..
Nghiên cu ca Duke trên ht Gleditsia japonica, trng ti Hoa K ghi nhn

Qu B Kt :
Qu B Kt hay To Giác (Zao jiao) ( Nht dc gi là sòkaku ; i hàn là
Chogak), ghi chép trong Thn Nông Bn tho, c xem là có v chua, tính
m và có c tính nh, tác dng vào các kinh mch thuc Ph (Phi) và i
tràng.
o Giác có nhng tác dng và c dùng nh sau :
Tán m : dùng trong các trng hp m ng, ho và th khò khè do m
nghn không th tng xut ni hng. To giác c ph hp vi Ma hoàng
(Ephedra) và Mt heo  tr Sng phi kinh niên có nhng triu chng ho,
th khò khè, nng ngc và àm dính ni hng.
Thông khiu và Tái sinh Thn : dùng trong các trng hp b bt tnh, tê ni
t hay phong git, cng hàm do m d ; thng phi hp vi T tân
(Radice Asari= xi xin), bng cách thi bt vào mi.
Phát tán khi u và làm gim sng phù :  tr các mn nht mi bt u
ng y hay nht sng mà m không thoát ra c To giác c dùng phi
p vi Kim Ngân hoa Flos Locinerae Japonica (jin yin hua), khi nht bt u
ng ty; và vi R Bch ch Radix Angelicae dahuricae (bai zhi) khi nht có
 mà không thoát ra c.
Khi dùng di dng 'thuc nhét hu môn, B kt có tác dng x, tng xut
giun a..
Gai B Kt :
ông dc dùng Gai B kt (Spina Gleditsiae) (To Giác Thích = Zao jiao ci)
làm mt v thuc riêng. To Giác Thích c xem là có v cay, tính m, tác
ng vào các kinh mch thuc Can và V.
o Giác Thích có kh nng làm gim sng phù, thoát m, tái to huyt và
gim khi u. Gai B kt thng c dùng vào giai n khi phát ca nht
giúp to m và làm v ming ca nht ung. Gai B kt cng tng xut
phong, dit ký sinh trùng, nên c dùng tr 'hc lào' và phong cùi. Không
c dùng ni phù n có thai hay khi nht ã v ming.
 kt trong Nam dc :

không nhng cho hai loi thông dng Brassica rapa var chinensis và B. rapa var. pekinensis.mà
còn cho ngng loi khác ít gp hn nh B.rapa var parachinensis, B. rapa ssp chinensis var
rosularis.
 d phân bit, nên ghi nhn ting Trung hoa  gi chung các loi rau là cai (thái) (nu
nói theo ting Qung ông s là choy hay choi), không có ting n c  gi bp ci, và các
loi ci c gi bng tên kép  mô t hính dáng, màu sc.. Do ó Bch thái = Bai cai (Ting
Qung ông là Pak choi) ngha là Rau trng hay ci trng và i bch thái hay Da bai cai..là Rau
trng ln..
Các cây rau ci c phát trin ti Trung Hoa song song vi các loi rau ci bên Âu châu và
ng c lai to  bin i thành rt nhiu dng Ci trng sau ó t Trung Hoa ã n bán
o Triu Tiên và Nht vào cui th k 19 : ti Nht, Ci trng hay Hakusai ã c bin i 
thích ng vi khí hu (Lá to hn và màu xanh hn, nhn và phn lõi có màu vàng nht)
Tên khoa hc và nhng tên thông dng :
§ Brassica rapa ssp chinensis , thuc h thc vt Brassicaceae.
§ Nhng tên thng gi : Pak choi, Baak choi, Chinese White
Cabbage, Chinese Mustard cabbage, White Celery Mustard..
§ i Pháp : Chou de Chine
c tính thc vt :
i b trng thuc loi tho hng niên hay lng niên, cao 25-70 cm, có khi n 1m. R
không phình thành c. Lá  gc to màu xanh nht, có gân gia trng, lá trng thành có th dài
n 40-50 cm; phin lá hình bu dc, nhn mc theo ti gc nhng không to ra cánh..các lá
trên hình mi giáo. Hoa mc thành chùm  ngn, màu vàng ti, dài 1-2 cm. Qu 4-11 cm. Ht
tròn nh màu nâu tím..1 gram ht cha n 300 ht, có kh nng ny mm kéo dài n 5 nm.
Có nhiu ging c trng và lai to :
§ Ging có lá mc sát nhau to thành bp dài : var. cylindrica..
§ Ging có lá to thành bp tròn : var. cephalata..
§ Có loi không to bp ch có ít lá : var. laxa..
i Vit Nam, ci b trng rt thông dng. Rt nhiu ging ã c du nhp t Trung Hoa
và a phng hóa nh cài Trung kiên, ci Nht Tân, ci H Nam..Mt s ging c phân bit
do màu sc hay hình dng ca lá nh Ci trng lá vàng, ci trng lá xm..ci trng tai nga.

Thiamine (B1) 0.040 mg 0.032 mg
Riboflavine (B2) 0.070 mg 0.063 mg
Niacin (B3) 0.500 mg 0.428 mg
Ascorbic acid 45 mg 26 mg
 phng din dinh dng, Ci trng có thc xem là ngun cung cp Calcium, St và
Potassium cho c th. Lng Vitamin A trong rau cng áng chú ý, vì giúp thêm làm sáng mt.
Rau hu nh không cung cp calories và rt ít cht béo nên là cây rau thích hp cho nhng
ngi mun gim cân..
c tính và công dng :
ng nh các cây rau trong i gia ình Brassica (Cruciferes), Cãi trng là mt ngun cung
p các glucosinolates : nhng cht này c thy gii bi myrosinase, có sn trong cây và c
phóng thích trong giai-n bin ch và tn tr. Các cht c thy gii là nhng isothiocyanate
nh sulforaphane có khà nng c ch mt s hóa cht gây ung th, và có thêm tác dng chng
oxy-hóa giúp c th chng li các tin trình lão hóa.
i trng c xem là mt cây rau thc phm có tình dng sinh, giúp trng-v, thanh
nhit, li tiu, chng sng. Ht ci trng có tính kích thích giúp d tiêu, nhun trng.
§ i Vit Nam : Ci trng c dùng làm thuc thanh nhit tr các chng ni nhit
a ngi ln và tr em : môi khô, li  sinh cam, sng chân rng, khô c hng.. Có
th xay ci trng ly nc ung hay nu nc ci trng pha sa cho tr.
§ i Triu tiên : Ci trng là thành phn chính ca món 'Kim chi' (ci trng mui ,
 lên men).
§ i Nht, Hakusai còn c mui  gi lâu, dùng n hàng ngày và nu trong
nhiu món thông dng.
§ Theo Khoa dinh-dng mi ca Trung Hoa : Ci trng c xp vào loi thc
phm có tính bình hay tính mát, thích hp cho nhng trng hp 'nhit'. Nc ép t ci
trng có th dùng  tr các bnh ung loét bao t (Xay hay vt 2-3 lá ci trng ti, ly
c ct, hâm cho m, và ung mi ngày 2 ln trong 10 ngày  trau bao t).
Tài liu s dng :
§ Pharmacodynamic basis of Herbal Medicine (M. Ebaldi)
§ Prevention Magazine's Nutrition Advisor.

lúc ó c xem là món sang trng dành cho ngày L hi, hay cho gii quý tc. Antonius
Musa, Y s riêng ca Hoàng  Augustus, ã biên toa dùng lettuce làm thuc b dng..
Hoàng  Domitian ã sáng ch ra nc st trn lettuce (salad dressing), và lettuce ã tr
thành món n 'hors d'oeuvre' thông dng. Horace, sau ó, ghi chép rng ' mun thành mt
bàn tic cho úng ngha, bt buc phài có món salad (lettuce) hay c ci (radish).. khai
..'
i Trung ông, các nhà Vua Ba tã bit dùng lettuce t 550 BC
Columbus ã a ht ging lettuce n Châu M vào nm 1493 và cây rau ã
phát trin nhanh chóng ngay t nm 1494 ti Bahamas, n 1565 cây tr thành loi rau
thông dng nht ti Haiti và cây n Ba Tây t 1610. Ti Hoa K, lettuce cng theo chân
các tay thc dân..và n 1806 ã có n 16 loài lettuce c trng ti các nhà vn M,
 sau ó tr thành loi cây hoa màu áng giá nht và 85 % sn lng ti M là do Vùng
phía Tây cung cp : California, Arizona, Colorado, Washington, Oregon và Idaho..
Nhiu chng loi sau ó ã c lai to, cho nhng cây rau hình dáng thay i, t lá
úp li nh bp ci n lá xon, lá mc dài..
Lettuce c xp thành 5 nhóm thông dng gm : Crisphead (Iceberg); Butterhead
(Boston, Bibb), Cos (Romaine), Lá (Bunching) và Cng..
Riêng Á châu có loi Asparagus lettuce hay Stem lettuce, còn có thêm tên tiêng là
Celtuce.
§ Crisphead lettuce hay Iceberg lettuce (L. sativa var. capitata)
(Ti Âu châu, nhóm sà lách này còn c gi là Cabbage lettuce : Tên Pháp là
Laitues pommées; c là Kopfsalat; Ý : Lattuga a cappucino; Tây ban Nha : Lechuga
acogollada..). Ti Vit Nam, ây là cây rau chính thc mang tên Xà lách ( loài có lá xp
vào nhau thành mt u tròn trông nh ci bp c gi là Xà lách à lt)
ây là loi sà lách lettuce thông thng nht, nhng i ít có giá tr dinh dng nht
trong các loi sà lách. Tên 'Iceberg' là do  phng thc chuyên ch rau trong thng
mãi : thng dùng các toa xe la cha nc á  cho rau gic  dòn. a s sà lách
loài Iceberg c trng ti California và chi phân phi ti các ni khác.
Lettuce Iceberg có lá ln, dòn, xanh nht. Bp sà lách tng i chc, v nht. ây là
t trong nhng loài rau b dùng nhiu hóa cht nht trong khi nuôi trng.

i sanh ra ca Y s Hippocrates, cng là ni ngi La mã ã tìm ra..cây rau sà lách loi
này. ây là loi có giá tr dinh dng cao nht.
Cây thuc loi thân tho, lng niên, có thân thng, hình tr. Lá mc t gc thân,
càng lên cao càng nh dn. Lá  gc có cung, lá  thân không cung. Khác vi xá lách 
m lá không cun bp, và mm màu xanh xm. Hoa hp thành chùy ôi, màu vàng.
Qu loi b qu , dp, màu nâu.
Rau dip c du nhp t Âu châu  trng ti Vit Nam và có nhiu chng nh
Dip vàng, dip xanh, dip li h..
§ Leaf lettuce hay Sà lách bó, lá ri
ây là loi sá làch thng trng trong các
n nh, t gia. Sá lách loi này có lá thng, son hay
cun.. màu t xanh sáng,  xm n màu
ng..  khá ngon, nhng khó tn tr và chuyên ch..
§ Sá lách Á châu : Asparagus lettuce hay Stem
lettuce= Celtuce
ây là loài sá lách ca Trung Hoa . Nm 1938, mt
nhà Truyn giáo ti vùng Tây Trung Hoa, gn biên gii
Tây tng, ã gi mt ít ht ging v cho mt nhà vun Hoa
. Cây c t tên là Celtuce vì hình dng có v ging
nh mt cây lai to gia Cn tây (Celery) và Lettuce.. Cây
rau hin c trng ti Hoa K. Sà lách Celtuce cho lá
xanh nht dng hoa : v có v ging các loi Romaine và
Cos. Lá già có nha, khin có vng. Cây phát trin có
ng dài có thn 1.5 m. Cng, ging nh cng cn tây
gic v ngt cho n khi cây tr hoa. Mun n cho
ngon, nên hái cng khi phn chân cng ln ti a 2.5 cm
ng kính, cn tc b v có cha nha ng..
Ti Trung Hoa, celtuce c gi là Wo ju và mt s chng loi c trng, có
nhng tên các nhau nh :
§ Wo jun sun (Lettuce bamboo shoot) , thân bp dày có thn nh mng.

casein..
§ Succinic semialdehyde dehydrogenase (SSADH).
Ngoài ra còn có :
§ Lactucarium ( nha ca cây, khi  ngoài không khí, chuyn sang màu
nâu). ây là mt hn hp cha mt lactone loi ssesquiterpen: lactucin (0.2%),
t tinh du bay hi, caoutchouc, mannitol và lactucerol (taraxa sterol). Trong
nha còn có lactucerin là cht chuyn hóa acetyl ca taraxasterol.. Các báo cáo
cho rng Lactucarium có cha Hyoscyamine ã b bác b.
§ Chlorophyll, Asparagin..
t sc tính dc hc:
Cht nha trng ly t các cây Lactuca virosa (Xà lách hoang) và lactuca sativa
var capitata , còn c gi là Lettuce opium.
n ây trên th trng 'Health Food' , lettuce opium c qung cáo là có tác dng'
kích thích', thay thc ma túy có th dùng 'hút' riêng hay phi hp vi cn sa  tng
thêm  'phê'!.. Mt s thành phm nh Lettucine, Black Gold, Lettucene, Lettuce Hash,
Lopium..có cha các cht chuyn hóa t sà lách, phn chính là Lactucarium
, phng
thc s dng là hút bng ng v hay bng u bát (kiu hút thuc lào), thng cn phi
'nut hi' : có th có mt so giác nh loi hallucinogic. Tuy nhiên các nghiên cu dc
c cha
chng minh c hot tính này : Tuy lactucin và lactucopicrin có nhng tác
ng gây trm cm và trn an thn kinh trung ng, nhng các cht này u ít n nh và
có rt ít hay hu nh không có trong các ch phm k trên.
Tác dng trên Nm candida :
Cht nha Sà lách có khà nng ngn chn s tng trng ca Candida albicans bng
cách to ra s hy bin ni thành phn t bào cht ca nm, tác ng này c cho là do
 các enzymes loi glucanase có trong nha sá lách (Nghiên cu ti Laboratoire de
Botanique et Cryptogamie, Faculté de Pharmacie, Marseille, Pháp.- Trên Mycoses S
Jul-Aug 1990).
t s phng thc s dng trong Y-dc dân gian :

Valentine ( mt V Giám mc to vào Th k th 3), và phong Thánh Valentine làm Thánh
n Mng cho nhng..p tình nhân,
Theo truyn thuyt thì Giám mc Valentine ã làm phép hôn phi mt cách bí mt cho
nhng cp tình nhân , chng li lnh cm di thi Hoàng  Claudius II ( Ông này..cm làm
ám ci..trong thi chin tranh !). B tù và trong thi gian ch b hành quyt, Valentine ã
ón nhn tình yêu ca cô con gái ngi coi tù, cô này b mù.. và ã c Valentine cha cho
sáng mt.. Vào bui chiu ti trc ngày hành quyt ông ã vit bc th cui cùng cho cô gái
và ký tên :  ..t Valentine..ca em.. (from your Valentine)..và tó Tình Yêu có thêm mt
tình s ( Giáo Hi Công Giáo, ã b ngày l Thánh Valentine, và loi tên Valentine ra khi
danh sách nhng v Thánh theo truyn thuyt, mà không th xác nh c s chính xác..)
Trong thi gian này, Châu Âu cha bit n ..Chocolat ! nhng ti phía bên kia ca
Trái t, nhng ôi tình nhân Mayan (ti Mexico) và t tiên ca h..ã bit..ung nuc
chocolat ch t ht cacao trong nhng dp l thành hôn..
n 1000 nm sau ngày Valentine chêt, nhà thám him Tây ban Nha Cortes ã  b
lên bãi bin Mexico, nm th Chocolat..và bit thêm c là Hoàng  dân Aztec, Montezuma
ã..ung nc chocolat tht c.. trc khi n thm các bà v và các cung phi, m n !
Chocolat tr thành món hàng thi thng, quý giá ti Âu châu t th k 17..ây là món
hàng xa x dành riêng cho gii thng lu và c xem là phng thuc b óc, kích thích tình
c !
Thip chúcValentine c sn xut hàng lot ti Anh, và Hãng Cadbury là hãng u tiên
ã tung ra th trng Hp ko Chocolat, trang hoàng hình nh..Và N hoàng Victoria ã m
ng thêm ý ngha ca ngày Valentine.. không ch dành riêng cho nhng ôi tình nhân mà
còn c cho Cha m và Con cái..
Ngày Valentine nay ã tr thành Ngày ca Tình Yêu.. và là ngày tiêu th Chocolat nhiu
nht trong nm Nm nay (2002), trong dp Valentine, ngI M s chi..khong 800 triu ô la
 Chocolat.. t nhng viên ko n gin, r tin n nhng hp ko, làm bng th công cu
t giá.
Cây Cacao và Chocolat:
Cây Cacao, tên khoa hc : Theobroma cacao L. thuc h Thc vt Sterculiacaea hay
Byttneriaceae.

- Các amine có hot tính sinh hc : Phenyl-ethyl amine, Tyramine, Tryptamine,
Serotonine..
- Các alkaloids : Theobromine (0.5-2.7%) ; Caffeine (0.025%), Trigonelline..Mt alkaloid
i nht va c ly trích t Cacao là Anandamine
có tác dng to s khoan khoái d chu.
- Các tannins catechin
ng ca Cacao là do  phn ng gia các Diketopiperazines vi Theobromine trong
quá trình rang.
Theobromine hay 3,7-dimethylxanthine, c ch to trong k ngh t v qu cacao
 cacao
cha các glycerides , phn chính gm các acids oleic, stearic và palmitic..
Khong 3/4 các cht béo trong b cacao  dng monounsaturates.
c tính dc hc :
- Theobromine
, alkaloid chính trong Cacao, có nhng hot tính tng t nh Caffeine.
Theobromine là mt cht kích thích thn kinh trung ng nh, nhng có tính li tiu mnh
n, kích thích tim và làm giãn nng mch vành mnh hn caffein.
- Dùng liu cao Theobromine
, di dng Chocolat xm, trong sut 1 tun, không gây
phn ng sinh hc áng k ni ngi kho mnh bình thng (Clin Pharmacol Ther No 37-
1985).
- Các ch phm t Cacao c dùng rt nhiu trong k ngh thc phm , m phm và
c phm : Bt cacao và sirop dùng làm cht to mùi v, B cacao dùng làm tá dc trong
thuc nhét hu môn (suppository) và nhét ph khoa, dùng trong thuc m (ointment)..
- B cacao, c xem là mt cht chng oxy-hóa, có tác dng trung hoà cholesterol
trong máu nh hàm lng cao stearic acid, không làm tng LDL nhng làm tng HDL.
- Nghiên cu ca JM Geleijnse và LJ Launer ti Rotterdam, 1999 ( Archives of Internal
Medicine No 159-1999) ghi nhn Catechins trong Cacao ( di dng Chocolat) có nhng kh
ng bo v chng bnh tim mch, ung th.. mnh hn trong trà xanh gp 4 ln (?)
Các tác

vanilla..
Nhà máy ch to Chocolat u tiên ti Hoa Kc thit lp vào 1765 ti Dorchester,
Massachusetts
Nhu cu Chocolat lên cao khin cho ngun cung cp t Mexico tr nên..thiu và các nhà
thc dân ã khai phá  trng Cacao ti các o vùng Caribbean nh Jamaica, Trinidad và ti
Venezuela.. Sau ó ngi Bào Nha phát trin trng Cacao ti Ba Tây, và em sang Tây Phi
Châu.. n u th k 20, cacao c trng ti Sri Lanka, Mã lai, Indonesia, Tân
Guinea..Hin nay Tây Phi ( Ivory Coast, Ghana, Cameroon và Nigeria) là ngun cung cp
cacao chính, ging cacao ng Forastero chim khong 80 % th trng.
Cho n cui th k 18, chocolat c ung và n di các dng viên ngm, thêm vào
cà-rem, n tráng ming.. Và chocolat c dùng nguyên vn, cha nhiu cht béo (ht cacao
thô cha n 50% cht béo tính theo trng lng). n 1828 nhà sn xut Hòa lan, Van
Houten ã chc h thng ép loi c n 2/3 cht béo khi ht cacao.. Phn ly c
 tan và d tiêu hóa hn.. sau ó cng Van Houten ã phát minh c thêm phng pháp
kim hóa (alkalizing hay Dutching), dùng Potassium carbonate trong quy trình ch bin..
có c loi chocolat v du hn và màu xm hn..
B cacao ly ra, sau khi trn vi bt ht to ra mt khi mm có th khuôn, và tr
thành cng khi làm lnh..nhng li d tan khi b vào ming ! Nm 1842 , Anh em Cadbury ã
..bán chocolat óng thành bánh và 1847 Nhà sn xut Fry ã a ra th trng Chocolat
Délicieux à manger. Giá ca chocolat vn còn khá t.. cho n 1876, khi nhà sn xut Thy
 Henri Nestlé tìm c phng pháp pha ch chocolat vi sa bt.. Thuy sã chim ng
th trng Milk Chocolat, cho n u th k 20.
Phng pháp ch to Chocolat gm nhng công n phc tp và cn n nhng thit
t tin :
Nguyên liu là ht cacao, nhp t nhng ni sn xut di dng ht ã lên men, phi
khô : có khong 30 loi ht cacao khác nhau, và nhà sn xut s tt ra phng thc pha
trn (blending) gia các loi ht  có mùi v va ý.
Sau khi ra sch, giai an u tiên là Rang ht (roasting) : ây là công n quan
trng  to ra mùi, làm gim bt m trong ht n mt ã c nh  s dng
trong công n k tip. Rang cng giúp d tách b v..  ly c phn lõi ca ht (hay

- Pháp : Menier..
- Anh : Fry, Cadbury, Rowntree..
- Hoa K : Walter Baker ( thành lp t 1779) và Hershey..
Giá tr dinh dng ca Bt Cacao
(100 gram cha )
- Calories 229
- Cht m 19.6 g
- Cht béo 13.7 g
- Các khoáng cht ;
- Calcium 128 mg - St 13.86 mg
- Magnesium 499 mg - Phosphorus 734 mg
- Potassium 1.524 mg - Sodium 21 mg
- Km 6.81 mg - ng 3. 788 mg
- manganese 3.83 mg
- Các Vitamins
- Beta carotene 20 IU
- Thiamine (B1) 0.078 mg
- Riboflavin (B2) 0.241 mg
- Niacin (B3) 2.185 mg
- Pantothenic acid 0.254 mg
- Pyridoxine 0.018 mg
- Folic acid 32 mcg
Tài liu s dng :
§ Whole Foods Companion (Dianne Onstad)
§ The Oxford Companion to Food ( Alan Davidson)
§ PDR for Herbal Medicines (Medical Economics Company)
§ The Review of Natural Products (Facts and Comparison)
§ Pharmacognosy (Evans)
§ The Oregonian Feb 5, 2002
NG RNG BÀ

trng ln c qu trng ngng (tuy có nhng loài ch cho qu c 12 cm). Tuy bc bên ngoài
t lp da mng màu xanh, có chm gai, nhng tht li khá ngt, mùi ging nh ..da hu.
i Hoa K, còn có nhng ging cho qu màu xanh m n tím magenta, và tht bên trong
có th màu tím  hay  xm. Nhng loi c xem là ngon nht ti M là Cardona (,
tím) và Amarilla (vàng, ít gai) .Nhng ging him hn .. có th màu vàng-t c bên ngoài
n tht bên trong. Loài cho qu ngon nht trên th gii, rt ngt không ht, c cho là sn
xut t Sicilia nh Surfarina, Bastarduni (Ti Do thái, tên gi cùa qu là Sabra , còn dùng 
ch tính nt..ngi Do thái- khó chu ngoài mt, nhng li du dàng trong tâm- (theo kiu-
xanh vò,  lòng).
t c các loài ca Opuntia (khong 300 loài)
u phát xut t Châu M, và a s t Mexico và
Tây-Nam Hoa K, là 2 quc gia chính cung cp loi
qu này. Riêng Mexico, tng sn lng cao gp ôi
n lng m, u ..avocado ca th-gii..
ng Rng bà (O. dillenii) thuc loi cây nh,
cao 0.5-2 m. Thân do các lóng dp hình cái vt bóng
bàn (pingpong) dài 15-cm, rng 4-10 cm. màu xanh
nht, mang núm vi 8-10 gai, gai to vi sc ngang
dài 1-3 cm (phn này thng c xem lá bày bán
i các ch). Hoa vàng ri . Qu mng to c 5-10
cm.
Thành phn dinh dng :
Qu : 100 gram phn n c cha :
- Calories 41
- Cht m 0.73 gram
- Cht béo 0.51 g
- Cht s 1.81 g
- Calcium 56 mg
- St 0.30 mg
- Magnesium 85 mg