BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
-------***-------
LUẬN VĂN THẠC SĨ
CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP VỪA
VÀ NHỎ TRONG BỐI CẢNH VIỆT NAM GIA NHẬP TPP
Ngành
: Kinh doanh
Chuyên ngành
: Quản trị kinh doanh
Mã số
: 60340102
Nguyễn Ngọc Tâm
NGƯỜI HƯỚNG DẪN : PGS, TS ĐỖ THỊ LOAN
Hà Nội - 2017
i
LƠI CAM ĐOAN
CSCT
DNNN
DNVVN
FTA
FAO
GATT
ILO
NAFTA
PVTM
RVC
SPS
TPP
TBT
VCCI
WTO
Bang 2.1: Tiêu chí xac đinh doanh nghiêpợ̣ vưa và nhỏ ở Việt Nam vàà̀ môṭsố
nươc, vung lanh thô....................................................................................................................... 47
iv
1.2.9. Trợ cấp thuỷ sản và bảo tồn trong TPP........................................................... 34
vi
CHƯƠNG 2: CƠ HÔỊVA THACH THƯC ĐÔI VƠI VIỆT NAM VÀ CÁC
DOANH NGHIÊPP̣ VƯA VA NHO TRONG BÔI CANH VIÊṬ NAM GIA
NHẬP TPP.......................................................................................................................................... 36
2.1. Cơ hôịva thách thức đôi với ViêṭNam khi gia nhập TPP............................... 36
2.1.1. Cơ hôị.............................................................................................................................. 36
2.1.2. Thách thức.................................................................................................................... 40
2.2. Thực trạng Doanh nghiêpP̣ vừa va nhỏ tại ViêṭNam.......................................... 46
2.2.1. Khái niêṃ vàì̀ tiêu chí xáá́c địp̣nh Doanh nghiêpp̣ vừa và nhỏ..................... 46
2.2.2. Đăcp̣điểm và vai trò của Doanh nghiêpp̣ vừa và nhỏ..................................... 48
2.2.2.1. Đăcc̣ điểm của Doanh nghiêpc̣ vừa và nho.................................................. 48
2.2.2.2. Vai trò của Doanh nghiêpc̣ vừa và nho....................................................... 49
2.2.3. Thực trạng Doanh nghiêpp̣ vừa và nhỏ củủ̉a ViêṭNam................................. 49
2.2.3.1. Quá trình phát triểể̉n doanh nghiệp vừừ̀a vàừ̀ nhoể̉ củể̉a Việt Nam..........49
2.2.3.2. Thực trạng những khó khăn của doanh nghiêpc̣ vừa và nho Viêt
Nam......................................................................................................................................... 52
2.3. Cơ hôịva thách thức đôi với Doanh nghiêpP̣ vừa va nhỏ trong bôi canh
ViêṭNam gia nhập TPP............................................................................................................ 55
2.3.1. Cáá́c nội dung củủ̉a Hiêpp̣định TPP liên quan đếá́n Doanh nghiệp vừì̀a vàì̀ nhỏủ̉
55
2.3.2. Cơ hôịđối với doanh nghiêpp̣ vừa và nhỏ khi ViêṭNam gia nhập TPP
57
2.3.3. Thách thức đối với doanh nghiêpp̣ vừa và nhỏ............................................... 60
2.3.4. Tác đôngp̣ của Hiêpp̣ định TPP đến các doanh nghiêpp̣ vừa và nhỏ theo
nhóm ngành.............................................................................................................................. 63
viii
3.3. Kiến nghi đôi với Nha nước.......................................................................................... 82
KẾT LUÂṆ......................................................................................................................................... 85
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.................................................................................. 86
viii
TÓM TẮT KẾT QUA NGHIÊN CƯU
Tên đề tài “Cơ hôịvà thách thức đối với Doanh nghiêpp̣ vừa và nhỏ trong
bối cảnh ViêṭNam gia nhập TPP”
Kết quả nghiên cứu tóm tắt
Hiệp định đốố́i tác thương mạợ̣i tự do Xuyên Thái Bình Dương (TPP) là Hiêpợ̣
đinh cua thê kỷ 21, mởỏ̉ ra cho Doanh nghiệp Việt Nam những cơ hội bước vàà̀o thị
trườà̀ng rộng lớn, đượợ̣c đa dạợ̣ng hóa thương mạợ̣i với nhiềà̀u nước vàà̀ hưởỏ̉ng các ưu đãi
vềà̀ thuế quan. Tuy nhiên, từ đây, các Doanh nghiệp cua ViêṭNam cũũ̃ng chịu sự cạợ̣nh
tranh khốố́c liệt với doanh nghiệp nước ngoàà̀i, trong khi các hàà̀ng ràà̀o phi thuế quan
như kỹ thuật, quy định vềà̀ xuất xứ hàà̀ng hóa của Việt Nam cũũ̃ng chưa vững mạợ̣nh để
tạợ̣o lợợ̣i thế cho các doanh nghiệp tận dụng, phát huy. Đây làà̀ thách thức với các doanh
nghiệp noi chung, đặc biệt làà̀ đối vơi khốố́i Doanh nghiệp vừa vàà̀ nhỏỏ̉ khi ra gia nhập
TPP. Đê tim hiêu ro hơn và đưa ra nhưng giai phap hiêụ qua nhằm giup Doanh
nghiêpợ̣ vưa và nhỏ cua ViêṭNam tâṇ dung được cơ hôi,ợ̣ vượt qua thach thưc khi Việt
Nam gia nhập vàà̀o TPP nhằà̀m nâng cao vi thê cạnh tranh trên thi trường trong và
ngoài nươc, tac gia đa chon đề tài “Cơ hôịvà thach thưc đối vơi Doanh nghiêpợ̣ vưa
và nhỏ trong bối canh ViêṭNam gia nhập TPP” đê nghiên cưu cho luâṇ văn tốt
nghiêpợ̣.
Qua qua trinh nghiên cưu về Hiêpợ̣ đinh TPP, cac nôịdung cua Hiêpợ̣ đinh liên
quan trưc tiêp đên ViêṭNam, thưc trạng Doanh nghiêpợ̣ vưa và nhỏ trong bối canh
ViêṭNam gia nhập TPP, đề tài đa đưa ra được cac giai phap vĩ mô và vi mô nhằm
giup Doanh nghiêpợ̣ vưa và nhỏ cua ViêṭNam tâṇ dung được cơ hôi,ợ̣ vượt qua thach
1. Tính cấp thiết của đề tai
Hiệp định Đốố́i tác Kinh tế Chiến lượợ̣c xuyên Thái Bình Dương (TPP) kết thúc
đàà̀m phán vào ngày 5 tháng 10 năm 2015 gôm mườà̀i hai nước gia nhập được ca ngợợ̣i
làà̀ một bước ngoặt đốố́i với hội nhập kinh tế khu vực. Hiệp định nàà̀y cũũ̃ng đượợ̣c nhiềà̀u
chuyên gia đánh giá làà̀ có tác động chiến lượợ̣c sâu rộng trong cả khu vực cũũ̃ng như
toàà̀n cầà̀u. Làà̀ một thàà̀nh viên của TPP, Việt Nam sẽ đượợ̣c hưởỏ̉ng lợợ̣i từ hiệp định nàà̀y
vềà̀ cả mặt kinh tế vàà̀ chiến lượợ̣c, nhưng đồng thờà̀i cũũ̃ng phải đốố́i mặt với những thách
thức đáng kể. Việt Nam se tận dụng cơ hội vàà̀ xử lýố́ thách thức như thê nào đê có thể
tạo ra nhưng chuyên biên về kinh tế, chính trị vàà̀ chiến lượợ̣c phat triên cua đât nươc
trong những năm tới. Đánh giá sơ bộ vềà̀ gia tri tiềà̀m năng của TPP đốố́i với Việt Nam,
Việt Nam có thể hưởỏ̉ng lợợ̣i đáng kể vềà̀ tốố́c độ tăng trưởỏ̉ng GDP, xuất khẩỏ̉u, vàà̀ thu hút
đầà̀u tư trực tiếp nước ngoàà̀i (FDI). Trong dàà̀i hạợ̣n, nềà̀n kinh tế cũũ̃ng đượợ̣c hưởỏ̉ng lợợ̣i
nếu những cải cách hơn nữa vềà̀ pháp lýố́, thể chế vàà̀ hàà̀nh chính đượợ̣c thực hiện cùng
với những cải tiến trong các lĩũ̃nh vực nhàà̀ nước vàà̀ tư nhân. Môṭý nghĩa quan trong
cua TPP đối vơi ViêṭNam là sư gia nhập sâu hơn cua đât nươc vào mạng lươi san
xuât khu vưc/ toàn cầu. Cac khoan đầu tư cua cac tâpợ̣ đoàn đa quốc gia được mong
đợi se chuyên tư cac nươc ngoài TPP vào ViêṭNam. TPP sẽ hình thàà̀nh một khu vực
mậu dịch tự do chiếm tới 40% kinh tế vàà̀ 30% thương mạợ̣i toàà̀n cầà̀u với 800 triệu dân
đượợ̣c dự báo sẽ bổ sung cho GDP thế giới thêm gầà̀n 300 tỷỏ̉ USD mỗũ̃i năm. TPP đượợ̣c
kỳ vọng sẽ tạợ̣o ra một bước nhảy vọt để Việt Nam đẩỏ̉y mạợ̣nh xuất khẩỏ̉u vàà̀ nâng cao
năng lực cạợ̣nh tranh trong nước. Sau khi hiệp định đượợ̣c đưa vàà̀o thực hiện, trước
mắt, các mặt hàà̀ng xuất khẩỏ̉u chủ lực của Việt Nam như dệt may, da giàà̀y, thủy sản,
đồ gỗũ̃… sẽ đượợ̣c miễn hoặc giảm thuế đáng kể khi tiếp cận thị trườà̀ng Mỹ, Australia
vàà̀ các nước đốố́i tác khác. Hiệp định TPP sẽ đem lạợ̣i nhiềà̀u lợợ̣i ích cho Việt Nam cả vềà̀
phương diện kinh tế, thể chế vàà̀ xã hội.
Hiệp định đốố́i tác thương mạợ̣i tự do Xuyên Thái Bình Dương (TPP) mởỏ̉ ra cho
Doanh nghiệp Việt Nam những cơ hội bước vàà̀o thị trườà̀ng rộng lớn, đượợ̣c đa dạợ̣ng hóa
thương mạợ̣i với nhiềà̀u nước vàà̀ hưởỏ̉ng các ưu đãi vềà̀ thuế quan. Tuy nhiên, từ đây, các
Doanh nghiệp cua ViêṭNam cũũ̃ng chịu sự cạợ̣nh tranh khốố́c liệt với doanh nghiệp
hợợ̣p để giữ vững thị phầà̀n trong nước đồng thờà̀i tìm kiếm các thị trườà̀ng mới để đầà̀u
tư phát triển.
3
Đê tim hiêu ro hơn và đưa ra nhưng giai phap hiêụ qua nhằm giup Doanh
nghiêpợ̣ vưa và nhỏ cua ViêṭNam tâṇ dung được cơ hôi,ợ̣ vượt qua thach thưc khi Việt
Nam gia nhập vàà̀o TPP nhằà̀m nâng cao vi thê cạnh tranh trên thi trường trong và
ngoài nươc, tac gia đa chon đề tài “Cơ hôịvà thach thưc đối vơi Doanh nghiêpợ̣ vưa
và nhỏ trong bối canh ViêṭNam gia nhập TPP” đê nghiên cưu cho luâṇ văn tốt
nghiêpợ̣.
2. Tình hình nghiên cứu
Cho đên nay đa co môṭsố đề tài, bài bao, công trình khoa hoc nghiên cưu về
TPP có thể kể đến như sau:
Đề tài Nghiên cưu khoa hoc câp Hoc viêṇ “Phat triển công nghiêpc̣ hỗ trợ
ViêtNam trong điều kiêṇ gia nhập Hiêpc̣ định Kinh tế đối tac chiến lược xuyên Thai
Binh Dương TPP” cua tac gia Nguyên Tiên Thuâṇ và Phi Thi Thu Hương năm 2015
(Hoc viêṇ Tài chinh).
Đề tài nghiên cưu vềà̀ Cơ hôịvà thach thưc đối vơi ngành Công nghiệp hỗũ̃ trợợ̣
(CNHT) khi ViêṭNam gia nhập Hiêpợ̣ đinh TPP (tac gia Nguyên Tiên Thuâṇ và Phi
Thi Thu Hương, năm 2015). CNHT làà̀ một trong những lĩũ̃nh vực rất quan trọng để
thúc đẩỏ̉y các ngàà̀nh công nghiệptrong nước phát triển, làà̀ một trong những công cụ để
thực hiện thàà̀nh công quá trình công nghiệp hóa (CNH), hiện đạợ̣i hóa (HĐH) ởỏ̉ nước
ta cho đến năm 2020. Khi nềà̀n kinh tế Việt Nam gia nhập Hiệp định TPP thì sự cạợ̣nh
tranh sẽ ngàà̀y càà̀ng gay gắt hơn đốố́i với tất cả các ngàà̀nh kinh tế trong nước, trong đó
kể cả ngàà̀nh CNHT của Việt Nam, trong khi sức cạợ̣nh tranh của ngàà̀nh CNHT Việt
Nam lạợ̣i rất yếu. Đề tài chỉỏ̉ rõ cơ hội vàà̀ thách thức đốố́i với ngàà̀nh CNHT của Việt
Nam khi gia nhập Hiệp định TPP và đưa ra quan điểm, giai phap, xác định mục tiêu
phát triển CNHT Việt Nam đến năm 2020 vàà̀ tầà̀m nhìn đến năm 2030. Đề tài chưa đề
câpợ̣ đên Cơ hôịvà thach thưc đối vơi Doanh nghiêpợ̣ vưa và nhỏ khi ViêṭNam gia nhập
cua Hiêpợ̣ đinh TPP đối vơi ViêṭNam co kha nhiều nhưng chưa co đề tài nào đi sâu
nghiên cưu về Cơ hôịvà thach thưc đối vơi Doanh nghiêpợ̣ vưa và nhỏ cua ViêṭNam
trong bối canh ViêṭNam gia nhập Hiêpợ̣ đinh TPP. Vi thê, tac gia khẳng đinh Đề tài
“Cơ hôịvà thách thức đối với Doanh nghiêpp̣ vừa và nhỏ trong bối cảnh ViêṭNam
gia nhập TPP” không trung lăpợ̣ vơi cac đề tài, bài bao khoa hoc, bài viêt đa co.
5
3. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cưu về Hiêpợ̣ đinh Kinh tê đối tac chiên lược xuyên Thai
Binh Dương (TPP), nhưng cơ hôịvà thach thưc đối vơi Doanh nghiêpợ̣ vưa và nhỏ cua
ViêṭNam khi gia nhâpợ̣ TPP, đề tài đề xuât giai phap đê Doanh nghiêpợ̣ vưa và nhỏ cua
ViêṭNam co thê tâṇ dung được cơ hôi,ợ̣ vượt qua thach thưc, nâng cao hiêụ qua cạnh
tranh cua Doanh nghiêpợ̣ vưa và nhỏ trên thi trường trong và ngoài nươc nhằm đong
gop cho sư phat triên chiên lược kinh tế, chinh tri cua ViêṭNam.
4. Nhiêṃ vụ nghiên cứu
Đê đạt được muc đich nghiên cứu trên, Đề tài co nhiêṃ vu:
- Làm ro về Hiêpợ̣ đinh đối tac xuyên Thai Binh Dương TPP và cac nôịdung
cua Hiêpợ̣ đinh liên quan trưc tiêp đên ViêṭNam.
- Nghiên cưu tầà̀m quan trọng kinh tế vàà̀ chiến lượợ̣c của Hiêpợ̣ đinh đối tac
xuyên Thai Binh Dương TPP đối vơi cac Doanh nghiêpợ̣ vưa và nhỏ cua ViêṭNam.
- Tim hiêu thưc trạng Doanh nghiêpợ̣ vưa và nhỏ cua ViêṭNam hiêṇ nay, phân
tich cac cơ hôịvà thach thưc đối vơi Doanh nghiêpợ̣ vưa và nhỏ trong bối canh Viêṭ
Nam gia nhập TPP.
- Đề xuât giai phap giup Doanh nghiêpợ̣ vưa và nhỏ cua ViêṭNam tâṇ dung
được cơ hôi,ợ̣ vượt qua nhưng thach thưc trong bối canh ViêṭNam gia nhập TPP.
đượợ̣c kýố́ kết giữa 12 nước vàà̀o ngàà̀y 4 tháng 2 năm 2016 tạợ̣i Auckland, New Zealand
sau 5 năm đàà̀m phán với mục đích hội nhập các nềà̀n kinh tế thuộc khu vực châu ÁThái Bình Dương. Thỏỏ̉a thuận ban đầà̀u đượợ̣c các nước Brunei, Chile, New Zealand
vàà̀ Singapore kýố́ vàà̀o ngàà̀y 3 tháng 06, 2005 vàà̀ có hiệu lực ngàà̀y 28 tháng 05, 2006.
Sau đó, thêm 5 nước đàà̀m phán để gia nhập, đó làà̀ các nước Australia, Malaysia,
Peru, Hoa Kỳ, vàà̀ Việt Nam. Ngàà̀y 14 tháng 11 năm 2010, ngàà̀y cuốố́i cùng của Hội
nghị thượợ̣ng đỉỏ̉nh APEC tạợ̣i Nhật Bản, lãnh đạợ̣o của 9 nước (8 nước trên vàà̀ Nhật
Bản) đã tán thàà̀nh lờà̀i đềà̀ nghị của tổng thốố́ng Obama vềà̀ việc thiết lập mục tiêu của
các cuộc đàà̀m phán thuộc Hội nghị thượợ̣ng đỉỏ̉nh APEC năm 2011 diễn ra tạợ̣i Hoa Kỳ
(Wikipedia)
Trước đây, TPP đượợ̣c biết đến với tên tiếng Anh làà̀ Pacific Three Closer
Economic Partnership (P3-CEP) vàà̀ đượợ̣c tổng thốố́ng Chile Ricardo Lagos, thủ tướng
Singapore Goh Chok Tong vàà̀ thủ tướng New Zealand Helen Clark đưa ra thảo luận
tạợ̣i một cuộc họp các nhàà̀ lãnh đạợ̣o của APEC diễn ra tạợ̣i Los Cabos, Mexico. Brunei
nhanh chóng gia nhập đàà̀m phán ởỏ̉ vòà̀ng 5 vàà̀o tháng 04 năm 2005. Sau vòà̀ng đàà̀m
phán nàà̀y, hiệp định lấy tên làà̀ Hiệp định Đốố́i tác Kinh tế Chiến lượợ̣c Xuyên Thái
Bình Dương (TPSEP hoặc P4).
Mục tiêu ban đầà̀u của Hiệp định làà̀ giảm 90% các loạợ̣i thuế xuất nhập khẩỏ̉u
giữa các nước thàà̀nh viên trước ngàà̀y 1 tháng 1 năm 2006 vàà̀ cắt giảm bằà̀ng không tới
năm 2015. Đây làà̀ một thỏỏ̉a thuận toàà̀n diện bao quát tất cả các khía cạợ̣nh chính của
một hiệp định thương mạợ̣i tự do, bao gồm trao đổi hàà̀ng hóa, các quy định vềà̀ xuất
xứ, can thiệp, ràà̀o cản kỹ thuật, trao đổi dịch vụ, vấn đềà̀ sởỏ̉ hữu trí tuệ, chính sách của
các chính quyềà̀n...
8
TPP làà̀ một trong những thỏỏ̉a thuận thương mạợ̣i tự do tham vọng nhất từ sau
Hiệp định Thương mạợ̣i Tự do Bắc Mỹ năm 1990. Những ngườà̀i ủng hộ coi đây làà̀
con đườà̀ng để các nước thàà̀nh viên thúc đẩỏ̉y tăng trưởỏ̉ng trong tương lai. TPP sẽ
mang lạợ̣i lợợ̣i ích cho 12 nước kýố́ kết. TPP sẽ giảm đáng kể vàà̀ thậm chí loạợ̣i bỏỏ̉ hàà̀ng
ràà̀o thuế quan giữa các thàà̀nh viên, thúc đẩỏ̉y hoạợ̣t động buôn bán hàà̀ng hóa vàà̀ dịch
9
tử; Chương 15: Mua sắm Chính phủ; Chương 16: Chính sách cạợ̣nh tranh; Chương
17: Các doanh nghiệp nhàà̀ nước vàà̀ các đơn vị độc quyềà̀n; Chương 18: Sởỏ̉ hữu trí tuệ;
Chương 19: Lao động; Chương 20: Môi trường; Chương 21: Hợợ̣p tác vàà̀ nâng cao
năng lực; Chương 22: Năng lực cạợ̣nh tranh vàà̀ tạợ̣o thuận lợợ̣i trong kinh doanh;
Chương 23: Phát triển; Chương 24: Doanh nghiệp vừa vàà̀ nhỏỏ̉; Chương 25: Sự đồng
nhất trong quản lýố́; Chương 26: Sự minh bạợ̣ch vàà̀ chốố́ng tham nhũũ̃ng; Chương 27:
Quy định hàà̀nh chính vàà̀ thể chế; Chương 28: Giải quyết tranh chấp; Chương 29:
Trườà̀ng hợợ̣p ngoạợ̣i lệ vàà̀ quy định chung; Chương 30: Điềà̀u khoản thi hàà̀nh (Bộ Công
Thương, 2016).
1.1.2. Quáá́ trìì̀nh đàì̀m pháá́n vàì̀ mục đích chung
Hiệp định Đốố́i tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) đượợ̣c đàà̀m phán từ tháng
3/2010. Tiến trình đàà̀m phán cho hiệp định bị trì hoãn nhiềà̀u lầà̀n do thiếu tiếng nói
chung xoay quanh nhiềà̀u vấn đềà̀ như: giảm thuế xuất-nhập khẩỏ̉u, bảo trợợ̣ hàà̀ng hóa
nội địa, quyềà̀n sởỏ̉ hữu trí tuệ v.v... Ngàà̀y 5 tháng 10 năm 2015 tạợ̣i Atlanta, Hoa Kỳ,
tiến trình đàà̀m phán hiệp định đã kết thúc thàà̀nh công. Ngàà̀y 4 tháng 2 năm 2016 tạợ̣i
Auckland, New Zealand Hiệp định TPP đượợ̣c kýố́ kết thành viên gồm 12 quốố́c gia:
Úc, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru,
Singapore, Mỹ, Việt Nam.
Hiệp định TPP ban đầà̀u chỉ có 4 nước Brunei, Chile, New Zealand vàà̀
Singapore kýố́ vàà̀o ngàà̀y 03 tháng 06, 2005 vàà̀ có hiệu lực ngàà̀y 28 tháng 05, 2006.
Sau đó lầà̀n lượợ̣t có 8 quốố́c gia khác gồm Hoa Kỳ, Úc, Peru, Việt Nam, Malaysia,
Mexico, Canada vàà̀ Nhật Bản ngỏỏ̉ ýố́ muốố́n gia nhập TPP vàà̀ các bên tiến hàà̀nh đàà̀m
phán qua nhiềà̀u vòà̀ng cho đến ngàà̀y 5/10/2015 thì Bộ trưởỏ̉ng của 12 nước gia nhập
Hiệp định Đốố́i tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) đã tuyên bốố́ kết thúc đàà̀m phán.
Một sốố́ nước ngỏỏ̉ ýố́ muốố́n gia nhập TTP thể hiện rõ nhất làà̀ 6 nước gồm: Colombia,
Philippines, Thái Lan, Indonesia, Đàà̀i Loan, Hàà̀n Quốố́c. Nhưng do một sốố́ lýố́ do cũũ̃ng
như tính chất quan trọng vàà̀ phức tạợ̣p của TPP màà̀ các nước nàà̀y chưa thể gia nhập
vàà̀ đạợ̣o đức xã hội; (10) Thưa nhâṇ quyềà̀n áp dụng, duy trì hoặc sửa đổi các hệ thốố́ng
chăm sóc sức khỏỏ̉e của các Bên; (11) Khẳng đinh rằà̀ng các doanh nghiệp nhàà̀ nước
có thể đóng một vai tròà̀ hợợ̣p pháp trong nềà̀n kinh tế đa dạợ̣ng của các Bên, đồng thờà̀i
thừa nhận rằà̀ng việc cung cấp các lợợ̣i thế không công bằà̀ng cho các doanh nghiệp nhàà̀
nước làà̀m suy yếu thương mạợ̣i vàà̀ đầà̀u tư công bằà̀ng vàà̀ cởỏ̉i mởỏ̉, vàà̀ thiết lập các quy
tắc cho các doanh nghiệp nhàà̀ nước nhằà̀m tạợ̣o ra một sân chơi bình đẳỏ̉ng với các
11
doanh nghiệp tư nhân, hoạợ̣t động kinh doanh minh bạợ̣ch vàà̀ vững vàà̀ng; (12) Thuc đẩy
bảo vệ môi trườà̀ng mức độ cao, kể cả thông qua việc thực thi có hiệu quả pháp luật vềà̀
môi trườà̀ng vàà̀ đẩỏ̉y mạợ̣nh các mục tiêu phát triển bềà̀n vững, bao gồm cả thông qua
thương mạợ̣i hỗũ̃ trợợ̣ lẫũ̃n nhau, các chính sách vàà̀ hoạợ̣t động môi trườà̀ng; (13) Bao vê ợ̣vàà̀
thực thi các quyềà̀n lao động, cải thiện điềà̀u kiện làà̀m việc vàà̀ mức sốố́ng, tăng cườà̀ng
hợợ̣p tác vàà̀ năng lực của các bên vềà̀ các vấn đềà̀ lao động; (14) Thuc đẩy sự minh bạợ̣ch,
quản trị tốố́t vàà̀ tính pháp quyềà̀n của pháp luật, loạợ̣i trừ hốố́i lộ vàà̀ tham nhũũ̃ng trong
thương mạợ̣i vàà̀ đầà̀u tư; (15) Thưa nhâṇ các công việc quan trọng màà̀ cơ quan có liên
quan của các Bên đang làà̀m để tăng cườà̀ng hợợ̣p tác kinh tế vĩũ̃ mô tạợ̣i các diễn đàà̀n phù
hợợ̣p , bao gồm cả các vấn đềà̀ tỷỏ̉ giá; (16) Thưa nhâṇ tầà̀m quan trọng của sự khác biệt
vềà̀ văn hóa giữa vàà̀ trong các Bên, vàà̀ thừa nhận rằà̀ng thương mạợ̣i vàà̀ đầà̀u tư có thể mởỏ̉
rộng các cơ hội để làà̀m giàà̀u bản sắc văn hóa vàà̀ sự đa dạợ̣ng văn hóa trong vàà̀ ngoàà̀i
nước; (17) Đong gop cho sự phát triển hàà̀i hòà̀a vàà̀ mởỏ̉ rộng thương mạợ̣i thế giới, vàà̀
kích thích để hợợ̣p tác khu vực vàà̀ quốố́c tế rộng hơn; (18) Thành lâpợ̣ một Hiệp định để
giải quyết những thách thức vàà̀ cơ hội vềà̀ thương mạợ̣i vàà̀ đầà̀u tư trong tương lai, góp
phầà̀n thúc đẩỏ̉y các ưu tiên của mình theo thờà̀i gian; vàà̀ (19) Mở rôngợ̣ quan hệ đốố́i tác
của mình bằà̀ng cách khuyến khích sự gia nhập của các nước hoặc vùng lãnh thổ Hải
quan riêng biệt khác nhằà̀m nâng cao hơn nữa hội nhập kinh tế khu vực vàà̀ tạợ̣o ra nềà̀n
tảng của một Khu vực mậu dịch tự do châu Á Thái Bình Dương.
1.1.3. Những thay đổi lớn khi Hiêpp̣ định đối tác xuyên Thái Bình Dương
đoàà̀n đôcợ̣ lập với Tổng Liên đoàà̀n Lao động Việt Nam duy nhất hiện thờà̀i.
Toa án đăcP̣biêṭcủa TPP
Với hiệp định TPP, các công ty, tập đoàà̀n nước ngoàà̀i vàà̀ quốố́c tế sẽ có khả
năng khởỏ̉i kiện một chính phủ của các quốố́c gia thàà̀nh viên ra tòà̀a án đặc biệt của TPP
khi các quốố́c gia nàà̀y đặt ra các luật lệ, chính sách đi ngượợ̣c lạợ̣i với chỉỏ̉ tiêu của TPP.
Tòà̀a án đặc biệt nàà̀y có toàà̀n quyềà̀n bắt chính phủ đềà̀n bù không những cho các thiệt
hạợ̣i đã xảy ra, màà̀ còà̀n những mất mát vềà̀ cơ hội trong tương lai của các tập đoàà̀n,
công ty quốố́c tế.
Mỹ rút khỏi TPP va anh hưởng đến ViêṭNam
Trong ngàà̀y làà̀m việc chính thức đầà̀u tiên tạợ̣i Phòà̀ng Bầà̀u dục, ngàà̀y 23/1/2017
giờà̀ địa phương, tân Tổng thốố́ng Mỹ Donald Trump đã kýố́ sắc lệnh hàà̀nh pháp chính
13
thức rút Mỹ khỏỏ̉i Hiệp định đốố́i tác xuyên Thái Bình Dương (TPP). Thông qua việc
kýố́ sắc lệnh trên, Tổng thốố́ng Trump hiện thực hóa cam kết đượợ̣c ông đưa ra trong
chiến dịch tranh cử tổng thốố́ng năm 2016 làà̀ Mỹ sẽ rút khỏỏ̉i TPP ngay khi ông tiếp
quản Nhàà̀ Trắng. Ông Trump cho rằà̀ng TPP - hiệp định có sự gia nhập của Mỹ vàà̀ 11
đốố́i tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương gồm Úc, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản,
Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore vàà̀ Việt Nam - gây phương hạợ̣i cho
khu vực sản xuất vàà̀ cướp đi công ăn việc làà̀m của ngườà̀i dân Mỹ. Trươc đo, Mỹ vàà̀
11 nước đốố́i tác đạợ̣t đượợ̣c thỏỏ̉a thuận TTP vàà̀o tháng 10-2015. Thỏỏ̉a thuận nàà̀y đang
trong giai đoạợ̣n 2 năm chờà̀ Quốố́c hội các nước thàà̀nh viên phê chuẩỏ̉n. Hiện, nhiềà̀u
nước thàà̀nh viên TPP đang cân nhắc khả năng triển khai hiệp định nàà̀y màà̀ không cầà̀n
sự gia nhập của Mỹ. Tổng thốố́ng Mỹ tiềà̀n nhiệm Barack Obama đã cốố́ gắng thông
qua TPP dù bị Quốố́c hội Mỹ phản đốố́i. Theo ông Obama, TPP giúp duy trì sự ảnh
hưởỏ̉ng vềà̀ mặt kinh tế của Mỹ tới khu vực châu Á nhằà̀m đốố́i phó với sự bàà̀nh trướng
ngàà̀y càà̀ng lớn mạợ̣nh của Trung Quốố́c.
Theo đánh giá của chuyên gia kinh tế cho rằà̀ng Mỹ rút khỏỏ̉i TPP Việt Nam
không những không bị ảnh hưởỏ̉ng màà̀ thậm chí còà̀n tốố́t hơn. Dù Mỹ rút khỏỏ̉i TPP, dù
cũũ̃ng phải cấp những lợợ̣i thế đó cho công dân của các quốố́c gia khác trong khi họ
đang có trong nước đó. Trong bốố́i cảnh của các điềà̀u ước quốố́c tế, một nhàà̀ nước phải
cung cấp đốố́i xử bình đẳỏ̉ng với những công dân của các quốố́c gia khác đang gia nhập
vàà̀o thỏỏ̉a thuận. Các hàà̀ng hóa nhập khẩỏ̉u vàà̀ sản xuất trong nước phải đượợ̣c đốố́i xử
bình đẳỏ̉ng - ít nhất làà̀ sau khi hàà̀ng hoá nước ngoàà̀i đã vàà̀o thị trườà̀ng (Wikipedia)
Hiệp định đối tac xuyên Thai Binh Dương (TPP) đã dàà̀nh hẳỏ̉n một chương
“Nguyên tăc Đốố́i xử quốố́c gia vàà̀ Tiếp cận thị trườà̀ng hàng hoa” quy định những
nghĩũ̃a vụ cơ bản cho các nước thàà̀nh viên TPP xóa bỏỏ̉ thuế quan cho những hàà̀ng hóa
nhập khẩỏ̉u từ nội khốố́i vàà̀ đốố́i xử với các hàà̀ng hóa nàà̀y như với hàà̀ng hóa sản xuất
trong nước. TPP hướng tới tạợ̣o lập một sân chơi bình đẳỏ̉ng cho doanh nghiệp vàà̀
ngườà̀i lao động của mỗũ̃i nước thàà̀nh viên trên thị trườà̀ng các nước thàà̀nh viên khác.
Bằà̀ng việc xóa bỏỏ̉ thuế nhập khẩỏ̉u vàà̀ xuất khẩỏ̉u (hoặc cắt giảm theo lộ trình) cho các
hàà̀ng hóa lưu thông giữa các nước thàà̀nh viên, TPP đượợ̣c kỳ vọng sẽ đảm bảo mọi
chủ thể kinh tế từ nông dân đến chủ trang trạợ̣i, nhàà̀ sản xuất, nhàà̀ cung cấp dịch vụ, vàà̀
các doanh nghiệp nhỏỏ̉ ởỏ̉ mỗũ̃i quốố́c gia thàà̀nh viên đềà̀u có cơ hội cạợ̣nh tranh bình đẳỏ̉ng
với các đốố́i thủ ởỏ̉ các nước thàà̀nh viên khác trên một thị trườà̀ng cực kỳ rộng lớn gồm
12 nước thàà̀nh viên của khu vực kinh tế Châu Á Thái Bình Dương năng động.