Lời nói đầu
Hội nhập kinh tế quốc tế đã và đang trở thành một trong những xu thế chủ
yếu của quan hệ kinh tế quốc tế hiện đại. Những phát triển mạnh mẽ về khoa
học và công nghệ đã góp phần đẩy nhanh quá trình quốc tế hoá nền kinh tế thế
giới. Thơng mại thế giới đã tăng lên nhanh chóng. Quá trình này thể hiện không
chỉ trong lĩnh vực thơng mại mà cả trong các lĩnh vực sản xuất, dịch vụ, tài
chính, đầu t cũng nh các lĩnh vực văn hoá, xã hội, môi trờng với các hình thức
đa dạng và mức độ khác nhau.
Hội nhập kinh tế quốc tế là quá trình vừa hợp tác vừa đấu tranh giữa các
quốc gia, không chỉ giữa nớc giàu và nớc nghèo mà còn ngay cả giữa các nớc
giàu với nhau nhằm giành vị trí có lợi nhất cho mình trong phân công lao động
và quan hệ kinh tế quốc tế.
Hội nhập kinh tế quốc tế đang thúc đẩy mạnh mẽ sự hội nhập của các nớc
vào nền kinh tế thế giới và khu vực. Hoà trong bối cảnh đó cùng với phơng
châm "đa dạng hoá, đa phơng hoá quan hệ" và "là bạn với tất cả các nớc
trong cộng đồng thế giới phấn đấu vì hoà bình, độc lập và phát triển", Việt
Nam đã thiết lập quan hệ ngoại giao với hơn 160 nớc và hầu hết các tổ chức
quốc tế và khu vực quan trọng. Với việc gia nhập ASEAN (7 - 1995), ký Hiệp
định khung về hợp tác kinh tế với EU (7 - 1995), tham gia APEC (11- 1998) và
đang chuẩn bị tích cực cho các cuộc đàm phán gia nhập Tổ chức thơng mại thế
giới (WTO). Việt Nam đã và đang từng bớc vững chắc hội nhập sâu rộng vào
nền kinh tế khu vực và thế giới.
Hơn lúc nào hết, cơ hội và thách thức trong quá trình hội nhập kinh tế
quốc tế không chỉ là sự quan tâm của mỗi quốc gia, mỗi tổ chức mà còn đối với
mỗi cá nhân chúng ta, có rất nhiều các bài viết của các nhà nghiên cứu và các
chuyên gia đầu ngành trong và ngoài nớc đề cập đến các khía cạnh khác nhau
của quá trình toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế. Đây là vấn đề rộng lớn,
1
phức tạp và có nhiều biến động; có cả những nhận thức và quan điểm khác
nhau, thậm chí đối lập nhau.
Qua việc tham khảo tài liệu cùng với những kiến thức đã đợc lĩnh hội trong

các nớc bị ép phải cải cách, mở cửa, hội nhập nhng thực ra cải cách, hội nhập là
vì sự phát triển của mình. Chính sách hội nhập phải dựa và gắn chặt với chiến l-
ợc phát triển của đất nớc, đồng thời cải cách kinh tế, hành chính phải gắn chặt
với yêu cầu của quá trình hội nhập. Cải cách trong nớc và hội nhập là "Con đ-
ờng hai chiều". Cải cách bên trong quyết định tốc độ và hiệu quả hội nhập,
đồng thời hội nhập sẽ hỗ trợ, thúc đẩy tiến trình cải cách trong nớc, qua đó nâng
3
cao sức cạnh tranh của nền kinh tế. Cần phải nhận thức rằng dù có hội nhập hay
không thì vẫn tiếp tục cải cách, cải cách mạnh hơn, nhanh hơn vì sự phát triển
của mình. Điều quan trọng là phải duy trì ổn định chính trị, xã hội để phát triển
kinh tế và hội nhập có hiệu quả.
- Hội nhập không phải để đợc hởng u đãi, nhân nhợng đặc biệt. Hội nhập
là mở rộng các cơ hội kinh doanh, thâm nhập thị trờng, có môi trờng pháp lý và
kinh doanh ổn định dựa trên quy chế, luật lệ của các thể chế hội nhập, không bị
phân biệt đối xử, không bị các động cơ chính tị hay những lý do khác cản trở
việc giao lu hàng hoá, dịch vụ và đầu t. Từ ổn định về thị trờng, các nớc sẽ có
điều kiện thuận lợi để xây dựng kế hoạch đầu t, sản xuất, kinh doanh ổn định
dựa trên quy chế, luật lệ của các thể chế hội nhập, không bị phân biệt đối xử,
không bị các động cơ chính trị hay những lý do khác cản trở việc giao lu hàng
hoá, dịch vụ và đầu t. Từ ổn định về thị trờng, các nớc sẽ có điều kiện thuận lợi
để xây dựng kế hoạch đầu t, sản xuất, kinh doanh ổn định, giải quyết việc làm
phát triển kinh tế. Ngoài ra, các nớc có thể sử dụng những luật lệ, quy định, cơ
chế giải quyết tranh chấp của các thể chế hội nhập để bảo vệ lợi ích chính đáng
của mình.
- Phải tăng cờng thông tin, tuyên truyền, giải thích để giới kinh doanh
nhận thức sâu sắc và ủng hội hội nhập, chuẩn bị thật tốt mọi mặt để chủ động
hội nhập từng bớc, tận dụng những lợi thế so sánh của mỗi nớc để cạnh tranh
chiếm lĩnh thị trờng. Đặc biệt quan tâm đến việc thông tin, giải thích cho doanh
nghiệp và nhân dân, đặc biệt các thành phần bị ảnh hởng bởi mở cửa và tự do
hoá, về lợi ích của hội nhập và tham gia WTO. Cần tham khảo và thu hút giới

lớn hơn.
5
- Nguy cơ tụt hậu của một số quốc gia. Một số quốc gia tranh thủ đợc lợi
ích của hội nhập mậu dịch quốc tế và thị trờng tài chính quốc tế, phát huy đợc
lợi thế so sánh, nhờ đó thúc đẩy tăng trởng, mở rộng thơng mại, thu hẹp dần
khoảng cách với các nớc phát triển, thì một số nớc khác lại không có khả năng
hội nhập vào quá trình phát triển thơng mại, thu hút vốn đầu t và kết cục tất yếu
là sẽ bị đẩy lùi xa hơn nữa về phía sau.
- Chính sách tiền tệ - tài chính của các nớc yếu bị phụ thuộc vào chính
sách của các nớc mạnh.
- Mối đe doạ của quá trình toàn cầu hoá đó chính là xu hớng hình thành
thế độc quyền, tập trung quyền lực vào một số tập đoàn đầu sỏ quốc tế. Xu h-
ớng sát nhập đang diễn ra mạnh mẽ cha từng có trong lịch sử phát triển kinh tế
thế giới cận đại. Vậy thế thì đâu là điểm dừng của xu thế sát nhập này? Bởi lẽ
nếu xu thế sát nhập tiếp tục gia tăng chắc chắn sẽ có tác động xấu đến "thị trờng
cạnh tranh hoàn hảo - nhân tố đã góp phần thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế
trong suốt hàng thế kỷ qua.
- Quá trình hội nhập khi tham gia vào các tổ chức kinh tế quốc tế, các nớc
nhất là đang phát triển phải giảm dần thuế và bỏ hàng rào phi quan thuế, nghĩa
là bỏ hàng rào mậu dịch, thì các hàng hoá nớc ngoài sẽ ồ ạt đổ vào, bóp chết
hoạt động sản xuất kinh doanh trong nớc.
- Quá trình hội nhập làm tan vỡ các hàng rào bảo hộ của các quốc gia. Do
vậy các quốc gia không chỉ chịu tác động tích cực của quá trình này mà còn
phải chịu cả những chấn động của hệ thống kinh tế toàn cầu trong các lĩnh vực
tiền tệ, tài chính, nguyên nhiên liệu Các n ớc càng yếu kém, các chính sách
kinh tế vĩ mô càng không đủ thông thoáng phù hợp với các định chế quốc tế, tệ
tham nhũng và quan liêu càng nặng, hệ thống ngân hàng - tài chính càng lạc
hậu thì càng chịu tác động nặng nề hơn.
- Quá trình hội nhập không chỉ có các lực lợng kinh tế tiến bộ tham gia
vào quá trình này mà còn có cả các thế lực phản động, bọn mapha, các tổ chức