CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM
TRONG BỐI CẢNH KINH TẾ HIỆN NAY
Đỗ Xuân Hạ
Cục trưởng - Cục Công nghiệp địa phương
Thứ nhất, như chúng ta đã biết hội nhập kinh tế quốc tế (HNKTQT) hiện
nay là một xu thế khách quan. Trong hơn một thập kỷ qua xu thế toàn cầu hóa nền
kinh tế thế giới có sự gia tặng mạnh mẽ gắn liền với sự phát triển của khoa học –
kỹ thuật – công nghệ (KH – KT – CN) và sự gia tăng hàng loạt vấn đề toàn cầu
như môi trường, dân số,… Sự gia tăng mạnh mẽ của toàn cầu hóa kinh tế đặt ra
những yêu cầu khách quan đòi hỏi các quốc gia phải có chiến lược, hội nhập phù
hợp vào nền kinh tế thế giới và khu vực. Trong bối cảnh hiện nay, không thể phát
triển nếu như không mở cửa hội nhập. Thương mại thế giới đã tăng lên nhanh
chóng, quá trình này thể hiện không chỉ trong lĩnh vực thương mại mà cả trong các
lĩnh vực sản xuất, đầu tư cũng như các lĩnh vực văn hóa, xã hội khác.
Hơn lúc nào hết, cơ hội và thách thức trong quá trình HNKTQT không chỉ là
sự quan tâm của mỗi quốc gia, mỗi tổ chức mà còn đối với mỗi cá nhân chúng ta.
Đây là vấn đề rộng lớn, phức tạp và có nhiều biến động, có cả những nhận thức và
quan điểm khác nhau, thậm chí đối laapjnhau.
Việt Nam đang trong quá trình đổi mới, hội nhập, đang xây dựng và phát
triển nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Việc đẩy mạnh tham
gia hội nhập vào nền kinh tế thế giới và khu vực là một xu thế, là một vấn đề cực
kỳ quan trọng trong công cuộc đổi mới vây dựng và phát triển đất nước. Hòa trong
bối cảnh đó cùng với phương châm “Đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ” và “là
bạn với tất cả các nước trong cộng đồng thế giới, phấn đấu vì hòa bình, độc lập và
phát triển”, Việt Nam đã thiết lập quan hệ ngoại giao với 167 nước và hầu hết các
tổ chức quốc tế và khu vực quan trọng, Việt Nam đã và đang từng bước vững chắc
hội nhập sâu rộng và nền kinh tế khu vực và thế giới. Tuy nhiên, tham gia hội nhập
chũng ta sẽ đón nhận được những cơ hội, thuận lợi cho phát triển, song kinh tế Việt
Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp Việt Nam, sẽ phải đối mặt với các thách thức,
khó khăn lớn.
Như chúng ta đã biết và đều hiểu về hội nhập kinh tế như sau:

a) Những cơ hội
 Tạo điều kiện phát huy lợi thế so sánh,thúc đẩy tham gia vào phân công lao động
quốc tế, tranh thủ được lợi ích của việc phân bổ nguồn tài lực hợp lý trên bình diện
quốc tế, từ đó phát huy cao độ nhân tố sản xuất hữu dụng của từng quốc gia.
 Tự do hóa luân chuyển hàng hóa, dịch vụ và vốn với việc hạ thấp hàng rào thuế
quan, đơn giản hóa thủ tục, cắt giảm kiểm soát hành chính, góp phần giảm chi phí
sản xuất, đầu tư, tăng sản lượng, giảm thất nghiệp và tăng thêm lợi ích cho người
tiêu dùng.
- Tạo ra nhiều cơ hội đầu tư mới, tăng vòng quay vốn và điều kiện đa dạng hoá các
loại hình đầu tư, nhờ đó vừa nâng cao hiệu quả, vừa hạn chế rủi ro đầu tư.
2
- Thúc đẩy quá trình chuyển giao KH – KT – CN, vốn, kỹ năng quản lý, qua đó mở
rộng địa bàn đầu tư cho các nước phát triển, đồng thời giúp các nước tiếp nhận đầu
tư có thêm nhiều cơ hội phát triển.
b) Những thách thức
- Sự bất ổn của thị trường tài chính quốc tế, sự khác biệt cơ bản giữa đầu tư trực tiếp
và đầu tư tài chính. Một mặt, các nhà đầu tư trực tiếp đã bỏ tiền đầu tư xây dựng
nhà xưởng, thì không dễ gì một sớm, một chiều có thể rút lại vốn đầu tư, trong khi
đó các nhà đầu tư tài chính có lợi thế linh hoạt hơn, nhờ tính chuyển nhượng cao
của chứng khoán. Mặt khác, nguồn tài chính được phân bố không đồng đều, tập
trung vào một số trung tâm tài chính lớn của các nước công nghiệp phát triển hàng
đầu thế giới. Quá trình hội nhập những thách thức và cơ hội luôn làm cho dòng vốn
chảy mạnh hơn, dễ dàng hơn và tất nhiên rủi ro sẽ lớn hơn.
- Nguy cơ tụt hậu của một số quốc gia, trong khi một số quốc gia đã tranh thủ được
lợi ích của hội nhập mậu dịch quốc tế và thị trường tài chính quốc tế, phát huy
được lợi thế so sánh, nhờ đó thúc đẩy tăng trưởng, mở rộng thương mại, thu hẹp
dần khoảng cách với các quốc gia phát triển, thì một số nước khác lại không có khả
năng hội nhập vào quá trình phát triển thương mại, thu hút vốn đầu tư và kết cục
tất yếu là sẽ bị đẩy lùi xa hơn nữa về phía sau.
- Chính sách tài chính – tiền tệ của các nước yếu bị phụ thuộc nhiều vào chính sách

Thứ ba, doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình HNKTQT hiện nay:
- Hội nhập quốc tế là một quá trình tất yếu trong xu thế toàn cầu; tiến trình hội nhập
kinh tế ở nước ta có những thuận lợi, song phải đương đầu với rất nhiều thách thức
nghiệt ngã. Là động lực và là trung tâm của quá trình này, khai thác lợi thế, biến
các cam kết quốc tế thành chương trình hành động của đơn vị, doanh nghiệp, phát
huy nội lực kết hợp chặt chẽ với sản xuất và kinh doanh, không ngừng đổi mới kỹ
thuật, công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm và năng lực cạnh tranh, có lẽ đây
là cách làm cần thiết, thiết thực nhất để khẳng định vị trí của doanh nghiệp trên thị
trường thế giới, trong hội nhập kinh tế toàn cầu, và đây là một số vấn đề của doanh
nghiệp Việt Nam đã được đề cập, cần quán triệt thực hiện.
a) Xu thế đối với doanh nghiệp Việt Nam
 Phân tích tác động của bối cảnh quốc tế đến quá trình hội nhập ở Việt Nam, Uỷ ban
Quốc gia về hội nhập quốc tế đã chỉ ra những áp lực cơ bản trên các mặt cạnh
tranh, tự do hoá, mở cửa và những nguy cơ chuyển hướng thương mại bất lợi, áp
lực cạnh tranh đối với nền kinh tế nước ta đang gia tăng mạnh, đặc biệt là từ phía
Trung Quốc, Ấn Độ, các nước ASEAN và cạnh tranh khu vực có thể dẫn tới nguy
cơ giảm đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Cùng với áp lực cạnh tranh, xu thế quốc
tế hoá và khu vực hoá cũng tạo ra nhiều sức ép buộc nước ta phải tự do hoá, mở
cửa hội nhập kinh tế; nếu không bắt kịp nhịp đi, Việt Nam sẽ tụt hậu và chịu những
nước đi sau.
 Từ những nguyên tắc hội nhập quốc tế được chỉ ra trong Nghị quyết các Đại hộ
Đảng, thời gian qua, nước ta đã thiết lập quan hệ ngoại giao với 167 nước; mở rộng
quan hệ thương mại với 150 nước và vùng lãnh thổ; thu hút FDI ở 70 nước và
vùng lãnh thổ; tranh thủ được viện trợ phát triển của 45 nước và tổ chức quốc tế.
Tháng 12/1994 Việt Nam đã nộp đơn gia nhập WTO; tháng 7/1995 trở thành thành
4
viên chính thức của tổ chức ASEAN, tham gia Khu vực Thương mại tự do ASEAN
từ 01/01/1996; tháng 3/1996 tham gia Diễn đàn Hợp tác Á – Âu (ASEM) và từ
tháng 11/1998 đã trở thành thành viên chính thức của Diễn đàn Hợp tác châu Á –
Thái Bình Dương (APEC).

nghiệp không chỉ là tiếp nhận công nghệ, mà còn học hỏi được nhiều kinh nghiệm
quản lý hiện đại; đẩy nhanh quá trình tiếp thu thành tựu KH-KT-CN quản lý, và
nhất là đào tạo đội ngũ cán bộ kinh doanh năng động.
5