CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Tên sáng kiến: KHƠI DẬY TÌNH YÊU QUÊ HƯƠNG BẾN TRE QUA
HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC NGỮ VĂN TRONG NHÀ TRƯỜNG THPT
(Lê Thị Ngọc Hân - trường THPT Chuyên Bến Tre
Đặng Nguyễn Quỳnh Như - trường THPT Lê Hoàng Chiếu)
1. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Ngữ Văn
2. Mô tả bản chất của sáng kiến:
2.1.

Tình trạng giải pháp đã biết:

- Thực trạng vấn đề:
Mỗi vùng đất đều có những nét đẹp riêng, có nhiều điều rất đáng tự hào và
Bến Tre cũng vậy. Mảnh đất xứ dừa phong cảnh hữu tình, con người đôn hậu, giàu
truyền thống văn hóa trước nay đã được rất nhiều công trình nghiên cứu. Nhưng với
học sinh thì vấn đề này các em chỉ được thầy cô giới thiệu qua một vài tiết học ở
chương trình địa phương, chưa được dịp tự mình cọ xát thực tế.
Hiện nay đa số học sinh không thích học môn Ngữ văn vì nhiều lí do khác
nhau. Trong đó có những học sinh cho rằng Ngữ văn là môn khoa học xã hội, tính
ứng dụng không cao, không thiết thực với cuộc sống nên dẫn đến tình trạng chán
học văn, hoặc học mang tính đối phó. Sự mến mộ yêu thích của người học đối với
môn học không còn nhiều mặn mà kéo theo lối học thụ động, không hào hứng tìm
tòi, khám phá những điều mới mẻ trong mỗi giờ học, sau mỗi giờ học. Do đó,
những kiến thức học sinh thu nhận được thiếu sâu sắc, không để lại những ấn tượng
lâu dài.
Chính vì thế, chúng tôi thiết nghĩ đề tài KHƠI DẬY TÌNH YÊU QUÊ
HƯƠNG BẾN TRE QUA HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC NGỮ VĂN TRONG NHÀ
TRƯỜNG THPT sẽ giúp các em vận dụng những kĩ năng đã học từ môn Ngữ Văn

vực văn học mà còn tìm hiểu những gì đang diễn ra trong đời sống xã hội.
+ Các em sẽ năng động, nhanh nhẹn với những vấn đề của cuộc sống xung quanh.
Từ đó yêu mến quê hương Bến Tre, có ý thức giữ gìn, phát huy những nét đẹp
truyền thống, ý thức dựng xây làm giàu đẹp hơn quê hương.
- Tính mới của đề tài: đưa ra các hình thức hướng dẫn cụ thể cho học sinh thực
hành theo từng dạng bài học khác nhau, hoặc nhóm bài học để từ đó phát huy tính
sáng tạo, áp dụng vào thực tiễn, khả năng cảm nhận của học sinh.
- Nội dung giải pháp:
Giải pháp 1: chia nhóm làm bài thuyết trình/ video clip về Bến Tre
2


Tiến hành:
- Giáo viên nêu tên đề tài lớn, chia nhóm. Dựa trên đề tài lớn, mỗi nhóm phải
nghĩ ngay nội dung cụ thể sẽ tiến hành tại lớp và trình bày ý tưởng sơ khởi về đề
tài. Giáo viên có thể gợi ý, hoặc chỉnh sửa, mở rộng, thu hẹp phạm vi của các nhóm
lựa chọn cho phù hợp. Các nhóm đặt tên bài thuyết trình của mình.
- Sau khi có đề tài, các nhóm thảo luận lên ý tưởng và phân chia công việc.
GV dựa trên đề tài lựa chọn của HS, thiết kế một bản hướng dẫn, gợi ý một vài nội
dung liên quan, trình bày những yêu cầu và công việc cần thiết các nhóm phải thực
hiện. Lưu ý thời gian hoàn thành, ngày nộp sản phẩm qua mail, ngày trình bày sản
phẩm.
- Các nhóm trình bày sản phẩm đã thực hiện, tập thể bàn bạc trao đổi, nhận
xét.
- Dựa trên quá trình đồng hành cùng học sinh, sản phẩm nộp qua mail và phần
trình bày của HS trên lớp, GV nhận xét từng nhóm và nêu một số vấn đề đặc biệt
cần lưu ý. Sau đó, giáo viên cùng tập thể xem xét ghi điểm từng nhóm.
 Ví dụ:
* Khối 10: sau khi dạy xong các bài văn bản về “Tổng quan văn học Việt
Nam”, “Khái quát văn học dân gian”, các văn bản ca dao, bài “Trình bày một vấn


*Khối 11: sau khi dạy xong chùm bài “Phỏng vấn và trả lời phỏng vấn”,
“Bản tin”, giáo viên chia 3 nhóm thực hiện đề tài “Bến Tre ngày nay”. Từ đề tài lớn
này, học sinh đặt ra các nội dung cụ thể và đặt tên bài thuyết trình của mình như
sau:
1.

Các làng nghề truyền thống ở Bến Tre (giới thiệu một vài làng nghề ở

Bến Tre – yêu cầu có phỏng vấn, quay clip). Tên bài thuyết trình: Làng nghề Bến
Tre - truyền thống và hiện đại
4


2.

Các địa danh nổi tiếng ở Bến Tre (yêu cầu có phỏng vấn, quay clip).

Tên bài thuyết trình: Xứ dừa - mảnh đất địa linh
3.

Thanh niên Bến Tre góp phần xây dựng quê hương (yêu cầu có phỏng

vấn, quay clip). Tên bài thuyết trình: “Đồng Khởi” ngày nay
Hình thức trình bày: bắt buộc là đoạn video, có lồng tiếng; bài thuyết trình
theo phong cách ngôn ngữ báo chí
Giải pháp 2: Hướng dẫn học sinh viết cảm nhận về vấn đề có liên quan với bài
học
 Tiến hành: áp dụng sau mỗi bài học trên lớp: tiếng việt, làm văn, văn bản. Từ
bài đã học, giáo viên yêu cầu học sinh liên hệ những vấn đề tương tự có liên quan

Giải pháp 3: Khuyến khích học sinh sáng tác
 Tiến hành:
Giải pháp này chủ yếu giúp học sinh phát huy khả năng sáng tạo, thể hiện
năng khiếu bản thân (vẽ tranh, làm thơ, viết truyện ngắn, tản văn, …). Sau khi học
các bài văn bản văn học có thể hiện tình yêu của tác giả với quê hương, đất nước,
con người, giáo viên khuyến khích học sinh học tập các nhà văn, thi sĩ thể hiện tình
cảm mình với mảnh đất quê hương. Muốn sáng tác bất kì lĩnh vực nào, học sinh sẽ
có sự tìm tòi kiến thức từ đó tăng thêm hiểu biết và khả năng quan sát.
Bước 1: Giáo viên sẽ nêu đề tài và hướng dẫn học sinh cách làm (vẽ tranh,
làm thơ, viết truyện ngắn, tản văn, …). Ví dụ: nếu sáng tác thơ, giáo viên nên
hướng dẫn hoặc yêu cầu học sinh tìm hiểu kỹ về thể thơ định làm (lục bát, thất ngôn
bát cú, năm chữ, tự do, ...) để đảm bảo đúng luật thơ, nếu vẽ tranh thì phải đặt tên
và có thuyết trình về bức tranh,…
Bước 2: Giáo viên ra thời hạn ngày nộp sản phẩm và thu sản phẩm.
Bước 3: Giáo viên cho học sinh trình bày sản phẩm. Nếu là thơ thì đọc diễn
cảm thơ sáng tác, có thể cho các bạn nêu cảm nhận, giáo viên nêu cảm nhận và góp
ý một số chỗ chưa hay. Nếu là truyện học sinh sẽ trình bày, thể hiện trên lớp và giáo
viên cho các bạn khác nhận xét về thông điệp của truyện rồi nhận xét rút kinh
nghiệm một số điểm hay và chưa hay. Nếu là tranh vẽ thì thuyết trình về bức tranh,
giáo viên cho các học sinh nhận xét, rút kinh nghiệm.
Lưu ý: Giáo viên cũng phải tham gia cùng học sinh sáng tác để khích lệ tinh
thần cho các em. Có thể tổ chức riêng một buổi bình thơ, hoặc bình chọn sáng tác
nào xuất sắc nhất để tạo không khí sôi nổi, hào hứng.
 Ví dụ:
- Làm thơ:
+ Bác bỏ là một thao tác trong làm văn và cũng là một cách tư duy. Hãy thử
sáng tạo một bài thơ bác bỏ quan điểm “Người Bến Tre muốn giữ truyền thống cần
học hỏi những gì của cha ông, không nên tiếp xúc với văn hoá phương Tây”
+ Thử làm một bài thơ Hai-cư về Bến Tre.
- Sáng tác truyện:


- Dạy bài “Bản tin - Luyện tập viết bản tin”, giáo viên sưu tầm một số bài
viết trên báo Đồng Khởi cho học sinh tham khảo.
Giải pháp 5: Tăng cường những câu hỏi, đề bài kiểm tra liên quan đến Bến Tre
trong những kì kiểm tra thường xuyên, định kì của học sinh
 Tiến hành:
Kiểm tra là lúc học sinh phát triển và thể hiện khả năng tư duy, kỹ năng viết;
cũng là lúc học sinh suy nghĩ nhiều về vấn đề đề bài đưa ra. Giáo viên nên lồng
ghép những nội dung liên quan đến quê hương Bến Tre để học sinh suy nghĩ nhiều
hơn và có cơ hội trình bày suy nghĩ về quê hương mình.
 Ví dụ:
- Viết bài văn nghị luận trình bày suy nghĩ của em về chương trình “Đồng
Khởi khởi nghiệp” và việc định hướng tương lai, theo đuổi đam mê của tuổi trẻ Bến
Tre ngày nay.
- Thuyết minh về đặc sản kẹo dừa Bến Tre/ Thuyết minh về chợ hoa ngày
tết ở Bến Tre/ Thuyết minh về lễ hội Nghinh Ông ở Bến Tre
- Viết đoạn văn không quá 200 từ với chủ đề “Bến Tre trong tôi”
- Khi cho dạng bài đọc - hiểu, giáo viên có thể lựa chọn ngữ liệu từ những
bài báo viết về Bến Tre, những sáng tác của văn nghệ sĩ Bến tre như Chim Trắng,
Lê Anh Xuân, Dương Sinh, Nguyễn Thảo Nguyên, Nguyên Tương, Nguyễn Bạch
Sơn, Nguyễn An Cư, ...
Giải pháp 6: Có những hoạt động ngoài giờ học khơi gợi tình yêu quê hương
 Tiến hành:
Bên cạnh những hoạt động trong giờ học Ngữ Văn, những hoạt động ngoài
giờ học cũng rất cần thiết để khơi dậy tình yêu quê hương của học sinh. Để tiến
hành các hoạt động này, giáo viên Ngữ Văn cần liên kết với nhau và kết hợp với
Nhà trường, Đoàn Thanh niên để giáo dục ý thức của học sinh.
 Ví dụ:
- Ngoại khoá môn Ngữ Văn là hoạt động định kì tổ chức của tổ, tuỳ điều kiện, hoàn
cảnh, giáo viên có tổ chức ngoại khoá chuyên đề về “Bến Tre và Văn học” hoặc

sẽ hiệu quả hơn khi “học đi đôi với hành, học sinh hứng thú hơn trong giờ học Văn,
không còn cảm giác ngao ngán hay tự ti.
+ Học sinh vừa hình thành và nâng cao được kỹ năng phán xét vấn đề vừa
nhận ra sự bổ ích, gần gũi và ý nghĩa của môn Văn với cuộc sống thường nhật.
Ngoài việc tạo được sự hứng thú thì các em còn nâng cao kĩ năng viết, nâng cao
chất lượng điểm số.

9


5. Những người tham gia tổ chức áp dụng sáng kiến lần đầu: giáo viên trong
nhóm viết sáng kiến
6. Tài liệu kèm theo: Sản phẩm của học sinh.
Bến Tre, ngày 10 tháng 03 năm 2018

10