MỤC LỤC

Nội dung

Trang

1. MỞ ĐẦU

1

1.1. Lí do chọn đề tài

1

1.2. Mục đích nghiên cứu

1

1.3. Đối tượng nghiên cứu

1

1.4. Phương pháp nghiên cứu

1

2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2

2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

15
15
16
18

3.1. Kết luận

18

3.2. Kiến nghị

19

0


1. MỞ ĐẦU
1.1. Lí do chọn đề tài
Với sự phát triển như vũ bão của khoa học - công nghệ, nhiều thành tựu
khoa học và công nghệ xuất hiện một cách hết sức bất ngờ và đổi mới một cách
cực kì nhanh chóng. Theo đó hệ thống giáo dục cũng đặt ra những yêu cầu cần
phải đổi mới cách dạy và học.Trong những năm gần đây ngành giáo dục đã có
nhiều đổi mới về chương trình, sách giáo khoa và phương pháp dạy học. Tuy
nhiên, việc dạy và học trong nhiều trường phổ thông vẫn còn chịu tác động nặng
nề bởi mục tiêu thi cử, học để thi, dạy để thi. Do đó vẫn còn tồn tại việc dạy học
chủ yếu tập trung ôn luyện kiến thức đáp ứng kiểm tra thi cử, chưa thực sự quan
tâm đến việc hình thành thói quen tự học, tự khám phá kiến thức, phát triển tư
duy sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề cho người học.
Trong nhiều năm giảng dạy môn công nghệ (KTCN) tôi thấy rằng với
tâm lý học của học sinh và đặc thù môn Công nghệ (KTCN) ở trường phổ


- Phương pháp trao đổi, thảo luận: Giáo viên thực hiện đề tài tiến hành
trao đổi, thảo luận với các giáo viên khác trong nhóm bộ môn từ đó rút kinh
nghiệm để hoàn thiện đề tài.
- Phương pháp thực nghiệm: Giáo viên thực hiện đề tài tiến hành dạy thử
nghiệm theo phương pháp đã nghiên cứu trong đề tài.
- Phương pháp điều tra: Giáo viên thực hiện đề tài ra các bài tập áp dụng
để kiểm tra kết quả tiếp thu và vận dụng phương pháp đã nêu trong đề tài.
2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
- Trong bối cảnh toàn ngành Giáo dục và Đào tạo đang nỗ lực đổi mới
phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực chủ động của học sinh
trong hoạt động học tập. Điều 24.2 của Luật giáo dục đã nêu rõ : “Phương pháp
giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của
học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương
pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến
tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”. Như vậy, chúng ta
có thể thấy định hướng đổi mới phương pháp dạy học đã được khẳng định,
không còn là vấn đề tranh luận. Cốt lõi của việc đổi mới phương pháp dạy học ở
trường phổ thông là giúp học sinh hướng tới việc học tập chủ động, chống lại
thói quen học tập thụ động.
Việc dạy và học môn công nghệ (KTCN) ở trường phổ thông luôn gặp
nhiều khó khăn vì quan điểm thi cử, tư tưởng học tập của học sinh, bản thân
môn công nghệ (KTCN) nói chung và phần vẽ kĩ thuật nói riêng nhiều phần kiến
thức tương đối khó, trìu tượng và mang tính ứng dụng cao. Như vậy, nếu giáo
viên biết cách tổ chức, vận dụng sáng tạo linh hoạt các phương pháp, kĩ thuật
dạy học tích cực, cùng với việc sử dụng hợp lý thiết bị dạy học hiện đại vào đổi
mới phương pháp dạy học, nhằm đơn giản hóa, cụ thể hóa, trực quan hóa các
kiến thức khoa học - kĩ thuật phức tạp, làm cho các em nhận thấy khoa học- kĩ
thuật thật gần gũi, thực tế, dễ hiểu. Điều này giúp các em có hứng thú, tích cực,

(hoặc có thể sử dụng tranh vẽ phóng to các hình của bài học trong SGK) nhằm
giúp học sinh có cái nhìn trực quan sinh động, tư duy tích cực, hiểu bài nhanh
hơn. Riêng phần nội dung cách vẽ hình chiếu trục đo, do tôi trình bày 2 cách vẽ
Cách 1: bảng 5.1.SGK tôi sử dụng trình chiếu.
Cách 2: hướng dẫn học sinh vẽ nhanh hình chiếu trục đo của vật thể đơn
giản tôi sử dụng cách vẽ mẫu nhanh trên bảng.
Như vậy học sinh sẽ có thời gian luyện tập vẽ thành thạo hình chiếu trục
đo và biết lựa chọn cách vẽ phù hợp với từng hình biểu diễn.
2.3.1.Lựa chọn chủ đề nội dung dạy học
Chủ đề: Hình chiếu trục đo
2.3.2.Xác định yêu cầu, kiến thức, kĩ năng thái độ, năng lực hình
thành và phát triển.
- Kiến thức
+ Hiểu được các khái niệm về hình chiếu trục đo
+Hiểu được các bước vẽ hình chiếu trục đo của vật thể đơn giản.
+ Biết cách vẽ hình chiếu trục đo xiên góc cân và vuông góc đều của vật
thể đơn giản.
- Kĩ năng
+ Biết căn cứ vào đặc điểm hình dạng của vật thể để chọn cách vẽ hình
chiếu trục đo thích hợp.
+ làm được các bài tập vẽ tương tự bài tập vẽ mẫu.
- Thái độ
+ Học sinh có thái độ hứng thú, tích cực khi tiếp cận với cách vẽ mới.
Làm cho các em yêu thích học vẽ kĩ thuật.
+ Qua hoạt động nhóm các em hiểu nhau hơn, đoàn kết hơn.
- Các năng lực có thể hình thành và phát triển cho học sinh
+ Năng lực nhận thức thông qua việc tích cực, tự lực tìm hiểu, nghiên cứu
các loại hình chiếu trục đo.
3


được
hình
chiếu
trục đo được
xây
dựng
bằng
phép
chiếu gì.
Trình
bày
được thế nào
là hình chiếu
trục đo?
Câu I.1.1;
Câu I.1.2;
Chủ đề 2
Trình
bày
Thông số cơ được thế nào
bản của hình là trục đo và
chiếu trục đo góc trục đo?
Thế nào là hệ
số biến dạng
theo trục đo?
CâuII.1.1;
Câu II.1.2

Thông hiểu
Cấp độ thấp

bày
được thế nào
là hình chiếu
trục đo vuông
góc đều?
Hình
chiếu
trục đo vuông
góc đều của
hình tròn có
đặc điểm gì?
CâuIII.1.1;
Câu III.1.2;
Chủ đề 4
Trình
bày
Hình
chiếu được thế nào
trục đo xiên là hình chiếu
góc cân
trục
đo
xiêngóc cân ?
Câu IV.1.1;

Chủ đề 5
Trình
bày
Cách vẽ hình được
các

nhanh được
hình
chiếu
trục đo tương
tự bài tập
mẫu?
Câu V.3.1;

Chỉ ra được
Vận dụng vẽ
các
hình
được
hình
chiếu vuông
chiếu trục đo
góc cho biết
có phần khuất
chiều gì của
bên trong vật
vật thể và
thể?
tương ứng với
Câu V.4.1;
trục đo nào
theo các chiều
của vật thể?
Câu V.2.1;
2.3.5. hệ thống câu hỏi/ bài tập theo các mức đã mô tả
1. Thế nào là hình chiếu trục đo

gì?
A. Trục dài 1,22d và trục ngắn 0,71d
B. Trục dài 0,71d và trục ngắn 0,22d
C. Trục dài 1,22d và trục ngắn 0,91d
D. Trục dài 0,22d và trục ngắn 0,71d
Đáp án: A
Câu III.2.1: Hình chiếu trục đo vuông góc đều thường dùng để biểu diễn
A. Các vật thể có khối hình vuông
B. Các vật thể phức tạp
C. Các vật thể có các khối hình tròn
D.Các vật thể đơn giản
Đáp án: C
Câu IV.1.1: Các thông số cơ bản nào là của hình chiếu trục đo xiên góc
cân?
A.X’O’Y’ = Y’O’Z’= Z’O’X’= 120o
B.P=q=1; r=0.5
C.X’O’Y’ = Y’O’Z’= 135o; Z’O’X’= 90o; P=q=1; r=0,5
D.X’O’Y’ = Y’O’Z’= 135o; Z’O’X’= 90o
Đáp án: C
Câu IV.2.1: Tại sao trong hình chiếu trục đo xiên góc cân, các mặt của vật
thể song song với mặt phẳng tọa độ XOZ không bị biến dạng?
A. Vì X’O’Z’ = 90o
B. Vì p=q=1
6


C. Vì X’O’Z’ = 90o; p=q=1
D. Vì X’O’Z’ = 90o; p=q=1; r=0,5
Đáp án: C
Câu V.1.1: Trình bày cách vẽ hình chiếu trục đo của vật thể có 2 hình


GV: -Phân biệt mặt cắt và hình cắt?
Phần mặt cắt hình cắt học
- Có mấy loại hình cắt? Nêu đặc điểm của từng
sinh trả lời đúng nội dung
loại hình cắt?
SGK đã học.
GV: Yêu cầu học sinh khác quan sát và nhận xét.
Sau đó giáo viên nhận xét và cho điểm.
Giới thiệu nội dung bài mới
Bạn vừa lên bảng vẽ 2 hình chiếu vuông góc của
vật thểkhi biết hình dạng vật thể, ngược lại biết
hai hình chiếu vuông góc chúng ta cũng dựng lại
được vật thể bằng cách vẽ hình chiếu trục đo của
vật thể. Vậy hình chiếu trục đo là như thế nào bài
hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu
2.3.6.2. Các hoạt động dạy học(40 phút)
Nội dung
Hoạt động của giáo
Hoạt động của học
viên(GV)
sinh(HS)
Hoạt động 1: Tìm hiểu Khái niệm về hình chiếu trục đo
1. Thế nào là hình chiếu trục đo GV: Trang 21SGK
hình 3.9 các hình vẽ
có đặc điểm gì?(gợi ý:
thể hiện mấy chiều
của vật thể....)
GV đưa ra kết luận:
đó chính là hính chiếu

độ vuông góc lên
mặt phẳng chiếu
P’ theo phương
chiếu l (l không
song song với P’
và trục toạ độ
nào).
+ Kết quả ta thu
được V’ trên P –
đó chính là hình
chiếu trục đo của
V.
8


đo vẽ trên một hay
nhiều mặt phẳng
chiếu?
GV: Vì sao phương
chiếu l không được
song song với P’ và
trục toạ độ nào?

HS suy nghĩ, quan
sát hình vẽ 5.1 trả
lời.
Học sinh suy nghĩ
phân tích hình 5.1
và trả lời: Vì hình
chiếu trục đo sẽ

của đoạn OA trên trục biến dạng là tỉ số
OXlà đoạn O’A’trên độ dài hình chiếu
của một đoạn
trục O’X’và tỉ số
thẳng trên trục toạ
O’A’/OA gọi là hệ số độ với độ dài
biến dạng. Vậy hệ số chính đoạn thẳng
biến dạng là gì?
đó.
GV: Theo ba trục đo
chúng ta có 3 hệ số
biến dạng kí hiệu là O’A’/OA = p là
hệ số biến dạng
p,q,r.
theo trục O’X’.
GV yêu cầu học sinh O’B’/OB = q là
nêu ba hệ số biến dạng hệ số biến dạng
theo trục O’Y’
theo 3 trục đo.
9


GV nhận xét, kết luận O’C’/OC = r là hệ
và trình chiếu nội dung số biến dạng theo
trục O’Z’.
Hoạt động 3: Tìm hiểu hình chiếu trục đo vuông góc đều
II.Hình chiếu trục đo vuông GV nói rõ có nhiều
loại hình chiếu trục
góc đều
đonhưng trong bản vẽ

thiệu hình chiếu trục
đo của hình tròn, trình
chiếu.

Học sinh suy nghĩ
trả lời và vẽ hình
X’O’Y’= Y’O’Z’=
Z’O’X’= 120o

Học sinh suy nghĩ,
quan sát hình chiếu
trục đo vuông góc
đều và trả lời: Vì
ba trục không
vuông góc nên hình
chiếu của hình tròn
bị méo đi.

10


Hoạt động 4: Tìm hiểu hình chiếu trục đo xiên góc cân
III. Hình chiếu trục đo xiên GV giải thích cho HS
rõ thế nào là xiên góc,
góc cân
thế nào là cân?
Hình chiếu trục đo gọi
là xiên góc khi
phương chiếu không
vuông góc với mặt

hình chiếu trục đo
xiên góc cân, các mặt
của vật thể song song
với mặt phẳng tọa độ
XOZ không bị biến
dạng?
Hoạt động 5: Tìm hiểu cách vẽ hình chiếu trục đo
IV. Cách vẽ hình chiếu trục đo

GV giới thiệu hai hình
chiếu vuông góc. Hai
hình chiếu này cho
chúng ta biết chiều gì
của vật thể
GV: Từ 2 hình chiếu
vuông góc này dựa
vào hình chiếu trục đo
xiên góc cân và vuông
góc đều chúng ta sẽ
dựng lại được vật thể.

Học sinh quan sát,
suy nghĩ và trả lời.
Hình chiếu đứng
cho biết chiều cao
và chiều dài của
vật thể.
Hình chiếu bằng
cho biết chiều
11

phẳng X’O’Z’ làm mặt cơ sở
vuông góc đều vẽ
tương tự).

Học sinh quan sát
và nhận xét

Học sinh: thường
đặt các trục toạ độ
theo các chiều dài,
rộng, cao của vật
thể.
Học sinh: theo
cách này sau khi
gắn các chiều theo
trục tọa độ, dựng
hình hộp ngoại
tiếp theo các kích
thước dai, rộng,
cao của vật thể.
Sau đó vẽ phần
vát.

GV; vẽ mẫu, học sinh
quan sát. Nhận xét các
bước vẽ và vẽ hình
chiếu trục đo vuông
góc đều theo cách này.
Bước2: từ các đỉnh của mặt cơ
sở vẽ các đường song song với

X’O’Z’?
HS: Hình chiếu
Từ các đỉnh của mặt đứng cho biết
cơ sở vẽ các đường chiều cao và chiều
Bước 3: Nối các điểm đã được
xác định. Vẽ các đường khác và song song với trục dài gắn với trục
O’Y’ chúng ta cần lưu O’Z’ và O’X’( hệ
hoàn thành hình chiếu trục đo
ý về điều gì?
số
biế
dạng
bằng nét mảnh
p=r=1) nên hình
chiếu đứng giữ
GV: theo cách này khi nguyên hình dạng
các em đã thạo cách và kích thước.
vẽ chỉ cần để hình
HS: Lưu ý hệ số
chiếu đứng làm mặt
biến
dạng
cơ sở, từ các đỉnh của
Bước 4: sửa chữa, tẩy các đường hình chiếu đứng, đặt q=0,5( nếu là hình
chiếu trục đo xiên
nét phụ, tô đậm các đường bao
các đoạn song song
góc cân).
thấy của hình chiếu trục đo
đúng kích thước chiều

làm việc cá nhân, sau
đó thảo luận theo Học sinh quan sát
nhóm đã phân công.
các bạn vẽ và
nhận xét.
- Mỗi nhóm cử 1 bạn
lên bảng vẽ nhanh
hình chiếu trục đo
Học sinh: đối với
theo cách vẽ lựa chọn
những hình có
thích hợp.
nhiều khối hình
GV: yêu cầu học sinh tròn ta nên sử
nhận xét. Sau đó GV dụng cách trong
nhận xét, kết luận, cho SGK giới thiệu và
điểm.
vẽ hình chiếu trục
đo vuông góc đều.
GV: Theo các em
trong trường hợp nào Đối với những
thì nên sử dụng vẽ vaath thể có hình
hình chiếu trục đo chiếu đơn giản
xiên góc cân hay hoặc có ít khối
vuông góc đều?
hình tròn ta sử
dụng cách vẽ cô
vừa giới thiệu, vừa
đơn giản, dễ vẽ,lại
nhanh.


Sĩ số

Tên lớp

Sĩ số

Tự nhiên

11A2

45

11A3

45

Xã hội

11A9

42

11A10

42

- Trong quá trình giảng dạy, tôi theo dõi, đánh giá về mức độ hứng thú, tập trung
và khả năng vận dụng kiến thức mới của học sinh.
- Kết thúc thực nghiệm, tiến hành phân tích, xử lý kết quả từ các mẫu báo cáo


SL

%

SL

%

46.
7
33.
3
52.
4
35.
7
49.
4
34.
5

20

44.4

8

17.8


22

48.9

15

Thực nghiệm

42

5

11.9

22

Đối chứng

42

25

59.5

15

Thực nghiệm

87



Rất hứng
thú
SL

Tự
nhiên

Thực nghiệm

45

20

Đối chứng

45

5

Xã
hội

Thực nghiệm

42

10

Đối chứng

SL

%

SL

%

SL

%

44. 22
4
11.1 15

48.
9
33.
3
52.
4
35.
7
50.
6
34.
5

3

22

34.
5
8.0

44

15

30

10
15
13
32

0
10
0
18

23.
8
0
20.
7

Biểu đồ kết quả kiểm tra mức độ hứng thú của học sinh


có thể hoàn thành nhiệm vụ trong thời gian ngắn với chất lượng khá cao. Trong
quá trình tìm hiểu, nghiên cứu các em sẽ học được rất nhiều kiến thức, kỹ năng
và giá trị mới.
+ Hơn nữa các em còn có thể khám phá các ý tưởng theo sở thích, nguyện
vọng của cá nhân cũng như các thành viên trong một nhóm.
18


- Đối với giáo viên:
Tôi nhận thấy chúng ta nên vận dụng cách vẽ nhanh hình chiếu trục đo của
vật thể đơn giản vào giảng dạy ở nhiều dạng bài tập vẽ với mức độ đơn giản
khác nhau. Việc này không những giúp rút ngắn thời gian giản bài của giáo viên
mà học sinh tiếp cận nội dung bài học theo cách đơn giản, dễ hiểu, điều này
khiến học sinh hứng thú học tập và kết quả học tập của học sinh được nâng cao .
3.2. Kiến nghị
- Đối với nhà trường:
Nhà trường tạo điều kiện về trang thiết bị dạy học để giáo viên có điều kiện,
tìm tòi và thực hiện các phương pháp dạy học mới, các chuyên đề dạy học mới.
- Đối với tổ nhóm chuyên môn:
Tăng cường trao đổi chuyên môn, đặc biệt là các thành viên trong nhóm tích
cực chia sẻ các phương pháp dạy học tích cực, hiệu quả để đồng nghiệp trao đổi,
đánh giá, hoàn thiện hơn từ đó vận dụng có hiệu quả vào dạy học.

XÁC NHẬN CỦA

Thanh Hóa, ngày 20 tháng 5 năm 2018

THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Tôi xin cam đoan đây là sáng kiến kinh

Dạy và học tích cực - Một số phương Đại học sư phạm
pháp và kĩ thuật dạy học

4

Một số câu hỏi trắc nghiệm Công nghệ Hà nội
11

5

Tài liệu tập huấn dạy học và kiểm tra, Bộ giáo dục và đào tạo
đánh giá kết quả học tập theo định
hướng phát triển năng lực học sinh
môn Công nghệ

6

Tài liệu tập huấn xây dựng các
chuyên đề dạy học và kiểm tra, đánh
giá theo định hướng phát triển năng
lực học sinh môn Công nghệ

Bộ giáo dục và đào tạo

7

Tham khảo một số tài liệu trên mạng
internet

Nguồn:



CÁC ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG
ĐÁNH GIÁ XẾP LOẠI CẤP PHÒNG GD&ĐT, CẤP SỞ GD&ĐT VÀ CÁC
CẤP CAO HƠN XẾP LOẠI TỪ C TRỞ LÊN

Họ và tên tác giả: Kiều Thị Hương.
Chức vụ và đơn vị công tác: Giáo viên – Trường THPT Yên Định I

Kết quả
Cấp đánh
đánh giá
Năm học
giá xếp loại
TT
Tên đề tài SKKN
xếp loại đánh giá xếp
(Phòng, Sở,
(A, B,
loại
Tỉnh...)
hoặc C)
1. Sử dụng đồ dùng trực quan Sở
C
2005-2006
vào thiết kế bài dạy theo
hướng tích cực hóa hoạt động
nhận thức của học sinh để
giảng dạy một số bài thuộc
phần vẽ kĩ thuật 10.