qxwaaa

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT YÊN ĐỊNH 1

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC
TRONG TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG “KHỞI ĐỘNG” THEO
HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC QUA CÁC CHỦ ĐỀ
NGỮ VĂN 10 (CƠ BẢN)

Người thực hiện: Nguyễn Thị Hoa
Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc môn: Ngữ văn

THANH HOÁ NĂM 2019


MỤC LỤC
Nội dung
1. MỞ ĐẦU
1.1. Lí do chọn đề tài.
1.2. Mục đích nghiên cứu.
1.3. Đối tượng nghiên cứu.
1.4. Phương pháp nghiên cứu.
2. NỘI DUNG
2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
2.3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.

6
8
10
10
12
14
15
16
17
18
20
20
20


CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
HS:
GV:
GDĐT:
BGDĐT:
THPT:
SGK:
SGV:
TN:
ĐC:
TR:
VN:
VHDG:

Học sinh

cực (năm 2018)… Các chuyên đề tập huấn này đã trang bị kiến thức và những
phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực để đổi mới hoạt động dạy học nhằm
phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo của học sinh.
Đặc biệt, chuyên đề tập huấn “Phương pháp, kĩ thuật tổ chức hoạt động
học theo nhóm và hướng dẫn học sinh tự học môn Ngữ văn” đã chỉ rõ: “để đổi
mới phương pháp dạy học Ngữ văn, cần rà soát CT và SGK hiện hành, sắp xếp
các nội dung dạy học để biên soạn thành các chủ đề/chuyên đề nhằm phát triển
năng lực học sinh” [2]. Bên cạnh đó, mô hình tổ chức dạy học được đổi mới
theo tiến trình hoạt động học của học sinh gồm các bước: “Khởi động/Trải
nghiệm/Tạo tình huống xuất phát – Hình thành kiến thức – Thực hành – Vận
dụng – Mở rộng, bổ sung/Phát triển ý tưởng sáng tạo” [3]. Để tổ chức hiệu quả
mô hình dạy học theo 5 bước trên, việc khơi dậy, đánh thức niềm yêu thích môn
học cho học sinh là điều hết sức cần thiết. Trong đó, hoạt động “Khởi động” là
một hoạt động có thể giúp HS thêm hứng thú, say mê, tập trung nhiều hơn cho
nội dung bài học. Trong thực tế, bằng việc tổ chức linh hoạt các nội dung và
hình thức khởi động, GV có thể cùng lúc đáp ứng được nhiều mục đích như ổn
định lớp, ôn tập bài cũ, gây hứng thú học tập, chuẩn bị tâm lí, kết nối với kiến
thức cần thiết cho chủ đề bài học mới.
Tuy nhiên, thực trạng dạy học môn Ngữ văn ở trường trung học phổ
thông nói chung và ở trường THPT Yên Định 1 nói riêng còn nhiều tồn tại.
Việc thực hiện các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực chưa thường xuyên
và hiệu quả. Nhiều HS chưa yêu thích môn Văn, các em học nhằm mục đích thi
1[] Mục 1.1. Đoạn “Tiếp tục đổi mới … người học ”, tác giả tham khảo nguyên văn từ TLTK số 2 [tr.13].

[2] và [3] Mục 1.1. Từ “để đổi mới… học sinh” và “khởi động … sáng tạo”, tác giả tham khảo nguyên văn từ TLTK số 1
[tr.26].

2
3


Phối hợp nhiều phương pháp trong đó chủ yếu là phương pháp:
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết.
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin.
- Phương pháp thực nghiệm
- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu, so sánh.
- Phương pháp tổng hợp

2


2. NỘI DUNG
2.1. Cơ sở lý luận của vấn đề
Dạy học theo chủ đề là phương pháp tìm tòi những khái niệm, đơn vị
kiến thức, nội dung bài học… có sự giao thoa, tương đồng lẫn nhau, dựa trên cơ
sở các mối liên hệ về lí luận và thực tiễn được đề cập đến trong các hợp phần
của môn học đó làm thành nội dung học trong một chủ đề có ý nghĩa hơn, thực
tế hơn, nhờ đó HS có thể tự hoạt động nhiều hơn để tìm ra kiến thức, vận dụng
vào thực tiễn. Nó làm giảm sự trùng lặp các nội dung dạy học giữa các môn học
góp phần giảm tải nội dung học tập.
Theo tài liệu Tập huấn dạy học và kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo
định hướng phát triển năng lực học sinh môn Ngữ văn (2014) cần: cải tiến các
phương pháp truyền thống; kết hợp đa dạng các phương pháp dạy học tích cực
như: vận dụng dạy học giải quyết vấn đề; vận dụng dạy học theo tình huống;
tăng cường sử dụng phương tiện dạy học và công nghệ thông tin; sử dụng các
phương pháp dạy học tích cực [4].
Đồng thời, khi vận dụng các phương pháp dạy học tích cực cần chú trọng
hình thành và phát triển các năng lực của học sinh như: năng lực tự học; năng
lực giải quyết vấn đề; năng lực sáng tạo; năng lực giao tiếp; năng lực hợp tác;
năng lực sử dụng ngôn ngữ…
Để góp phần phát triển phẩm chất và năng lực của HS, GV cần đổi mới

Thuận lợi:
Về phía giáo viên: tâm huyết, yêu nghề, tích cực đổi mới, sáng tạo đặc
biệt vận dụng hiệu quả một số phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực trong tổ
chức dạy học theo tiến trình hoạt động học để phát triển năng lực của HS.
Về phía HS: Trường THPT Yên Định 1, đa phần HS học theo ban tự
nhiên, ban cơ bản A và cơ bản D, nên việc vận dụng phương pháp, kĩ thuật dạy
học tích cực theo chủ đề có nhiều thuận lợi. Thực tế các lớp học khảo sát bao
gồm đủ các học sinh từ giỏi, khá, trung bình. Số học sinh khá, giỏi năng động,
tích cực học tập, tiếp thu bài tốt, tích cực tham gia vào các hoạt động khởi động
bài học.
Khó khăn:
Việc vận dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực trong dạy học
còn chưa thường xuyên nhất là ứng dụng công nghệ thông tin với các phần
mềm thiết kế bài học như: powerpoint; E – learning…
Mô hình dạy học theo chủ đề còn mới, tài liệu tập huấn chủ yếu là lí
thuyết nên nhiều GV còn lúng túng khi giảng dạy theo tiến trình hoạt động học
gồm 5 bước nhất là bước khởi động. Trong các bài học theo chủ đề, hoạt động
trải nghiệm, khởi động của HS chưa được chú trọng và chưa đạt hiệu quả cao.
Trong các tiết dạy, đôi khi giáo viên bỏ qua phần khởi động mà đi thẳng vào nội
dung bài học. Mức độ tiếp thu bài học của các em trong lớp không đồng đều
gây khó khăn cho việc chọn lựa các hoạt động khởi động phù hợp với trình độ
của lớp.
2.3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
Hoạt động “Khởi động” là hoạt động đầu tiên khi bắt đầu một bài học
mới theo mô hình tổ chức dạy học theo tiến trình hoạt động học gồm 5 bước
nhằm phát triển năng lực của HS. Khi thiết kế hoạt động khởi động, tôi luôn
lưu ý các vấn đề sau:
- Tình huống/câu hỏi/bài tập nhằm huy động kiến thức/kĩ năng/kinh
nghiệm sẵn có nào của HS? (HS đã học kiến thức/kĩ năng đó khi nào?) Vận
dụng kiến thức/kĩ năng/kinh nghiệm đã có thì HS có thể thực hiện nhiệm vụ đã

cả chủ đề đọc hiểu và tiếng việt.
- Đồng thời, các câu hỏi/ bài tập khởi động nhanh này không nặng về lí
thuyết mà huy động từ kiến thức, kinh nghiệm thực tiễn có liên quan tới nội
dung bài học đề vừa ôn lại kiến thức đã học vừa kết nối với bài mới. Vì thế,GV
có thể bắt đầu giờ học từ sự hứng thú, phát huy sự chủ động, tích cực của HS.
* Chuẩn bị
- GV chuẩn bị câu hỏi trả lời nhanh kết hợp với tranh/ảnh liên quan đến
bài học hoặc câu hỏi/ bài tập dưới dạng nhiệm vụ kết nối.
- Giáo án powerpoint, máy chiếu đa năng, phiếu học tập…
* Cách thực hiện
- Trong mỗi chủ đề, GV thiết kế 1-3 câu hỏi/bài tập phần khởi động.
- GV trình chiếu slide tranh/ảnh/video hoặc bài tập kết nối và hướng dẫn
HS trao đổi, trả lời câu hỏi về một vấn đề liên quan đến chủ đề bài học.
* Ví dụ minh họa: Chủ đề “Sử thi Việt Nam và nước ngoài”
- GV trình chiếu slide và giao nhiệm vụ yêu cầu HS quan sát hình để trả
lời câu hỏi:
1. Những hình dưới đây miêu tả cuộc sống sinh hoạt và đời sống tinh thần của
vùng đất nào? Hãy nêu hiểu biết ngắn gọn về vùng đất ấy?
2. Sáng tác nổi bật của các vùng đất này thuộc thể loại nào; hãy quan sát và
điền từ còn thiếu để hoàn thành hình 04?
5


Hình 01

Hình 02

Thể loại tự
sự


* Ý nghĩa
- Tổ chức hoạt động khởi động bằng trò chơi vừa là vận dụng kĩ thuật
dạy học tích cực, vừa là hoạt động giải trí. Ưu thế của trò chơi là tạo ra sự
6


tương tác cao, thu hút HS hợp tác trong thực hiện nhiệm vụ, giúp HS học tập
say mê; giờ học sôi nổi.
- Trò chơi này khá gần gũi nhưng nó lại được đón nhận nhiệt tình và tạo
hứng thú cho học sinh. Trò chơi này thích hợp với việc tổ chức hoạt động
“Khởi động” trong bài học chủ đề đọc hiểu văn bản và tiếng Việt. GV sử dụng
ô chữ như một hình thức gợi nhắc kiến thức đã học, tạo cầu nối bước vào bài
học mới. Đồng thời, hình thức “chơi mà học, học mà chơi này” cũng khơi gợi
sự tò mò, rèn tư duy nhạy bén cho HS.
* Chuẩn bị:
- GV xây dựng các câu hỏi và đáp án cho từ hàng ngang và từ khóa cho
bảng ô chữ. Ứng dụng công nghệ thông tin để thiết kế trò chơi “Ô chữ bí mật”
với từ khóa liên quan đến chủ đề bài học. Thủ thuật thiết kế bảng ô chữ bằng
phần mềm PowerPoint (phụ lục 02). Chuẩn bị giáo án PowerPoint và máy
chiếu đa năng hỗ trợ…
- HS tự học, soạn bài chuẩn bị chủ đề bài học mới.
* Cách thực hiện:
- GV trình chiếu bảng ô chữ trên máy chiếu đa năng. GV phổ biến luật
chơi: HS được chọn và trả lời các câu hỏi để giải ô chữ hàng ngang. Từ gợi ý
của các ô hàng ngang, HS sẽ tìm ra từ khóa ở ô hàng dọc – đây chính là ô chữ
liên quan đến nội dung của chủ đề bài học mới. Trong quá trình chơi, nếu HS
nào tìm được nhanh nhất ô chữ chủ đề hàng dọc là người dành phần thưởng.
- Học sinh nắm chắc thể lệ trò chơi, tham gia tích cực, say mê.
* Ví dụ minh họa: Chủ đề “Truyện Kiều” (Nguyễn Du)
Để tổ chức hoạt động khởi động chủ đề “Truyện Kiều”, GV thiết kế trò

Hàng ngang 8. Ai đã giúp Thúy Kiều báo ân báo oán?
Hàng ngang 9. Đây là thể loại nào? Là thể loại văn vần kết hợp phương thức tự
sự với trữ tình, phản ánh số phận con người và đề cao khát vọng về tình yêu, về
công lí xã hội
Hàng ngang 10. Khi mới bị bán vào lầu xanh, Tú Bà đã đưa Kiều ra ở đâu?
+ Đáp án:
Hàng ngang 1. Thúy Kiều
Hàng ngang 2. Kim Trọng
Hàng ngang 3. Thúy Vân
Hàng ngang 4. Nguyễn Du
Hàng ngang 5. Thanh Hiên
Hàng ngang 6. Bán mình
Hàng ngang 7. Kim Vân Kiều Truyện
Hàng ngang 8. Từ Hải
Hàng ngang 9. Truyện thơ
Hàng ngang 10. Lầu Ngưng Bích
Ô chữ hàng dọc: Truyện Kiều
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10

K
T H A N

K
I
E
U

H
O
Y
E
N
M
I

U
N
V
N

Y K I
G
A N
D U

E U

I N H
E U T R U Y E N

N T H O
N G U N G B I C H

các em có thể sáng tạo thêm cách thức quảng cáo mới về sản phẩm vừa xem
chẳng hạn kết hợp vẽ tranh minh họa, âm nhạc với lời quảng cáo… để tạo hiệu
ứng sinh động, hấp dẫn.
- HS thảo luận nhóm và cử đại diện trình bày. Hình ảnh minh họa dưới
đây cho quảng cáo nước khoáng LaVie:

- Trò chơi khởi động này đã thu hút sự chú ý và tạo hứng thú cho các em
từ đầu giờ học, từ đó GV tổ chức HS hình thành kiến thức mới về bài học.
9


2.3.4. Khởi động bằng trò chơi “Ai nhanh hơn”
* Ý nghĩa
- Khởi động bằng trò chơi này vừa giúp ôn lại kiến thức đã học vừa tạo
hứng thú để học bài mới. Ưu điểm của trò chơi “Ai nhanh hơn” là dễ tổ chức,
luyện tư duy nhanh, nhạy bén, khả năng quan sát, nhận xét đánh giá chính xác,
tiết kiệm thời gian, rèn tính tự giác, thi đua giữa học sinh. Vận dụng hình thức
khởi động này trong các chủ đề ôn tập hoặc các chủ đề văn học sử.
* Chuẩn bị
- Chuẩn bị giấy A0, bút dạ, hệ thống câu hỏi và đáp án, thẻ đúng, thẻ sai,
lá cờ nhỏ...
* Cách tổ chức
- GV chia lớp thành các nhóm, yêu cầu HS lên bảng viết đáp án của câu
hỏi. Lần lượt các thành viên trong nhóm tiếp sức nhau đến hết thời gian chơi.
Nhóm nào nhiều đáp án đúng giành phần thắng.
* Ví dụ minh họa: Chủ đề “Tổng kết phần văn học”
- GV chia lớp thành hai đội chơi và yêu cầu các thành viên trong đội lên
viết đáp án vào bảng phụ để trả lời các câu hỏi:
1. Kể tên các thể loại văn học dân gian?
2. Kể tên các thể loại văn học viết trung đại?

- GV chuẩn bị tư liệu tranh ảnh liên quan đến chủ đề bài học và các câu
hỏi để thiết kế trên các silde; soạn giáo án powerpoint; chuẩn bị máy chiếu đa
năng…
- HS tự học, nghiên cứu chủ đề bài học ở nhà trước khi tới lớp.
* Cách tổ chức
- GV trình chiếu silde các hình ảnh liên quan đến chủ đề bài học đã được
chuẩn bị trước và nêu câu hỏi.
- HS quan sát, trả lời câu hỏi ứng với mỗi hình ảnh.
- Từ đó, GV kết nối từ những biểu biết của các em để hình thành kiến
thức mới.
* Ví dụ minh họa: *Chủ đề “Thơ Đường và thơ Hai-kư”
- GV trình chiếu slide gồm bốn bức ảnh nhỏ. GV nêu yêu cầu HS quan
sát, trả lời nhanh:
+ Các hình ảnh này gợi nhớ đến những tác giả, tác phẩm đã học nào ở
trung học cơ sở?
+ Đặt chủ đề chung cho 4 bức ảnh?
- HS trả lời đúng các câu hỏi và yêu cầu cùa GV, thể hiện được hiểu biết
của mình về các vấn đề liên quan đến chủ đề bài học.

Hình 01

Hình 03

Hình 02

Hình 04
11


Ở chủ đề bài học này, HS đã có những hiểu biết khi học ở THCS, do đó

- GV dùng máy chiếu trình chiếu cho HS xem tranh ảnh và 4 câu hỏi gắn
với 4 bức tranh sắc màu. HS thực hiện nhiệm vụ. Mỗi một nhiệm vụ hoàn thành
thì sẽ hé mở một phần bức tranh chân dung Nguyễn Trãi. Sau một hai câu hỏi,
HS được quyền đoán tranh gốc.
+ HS chọn bức tranh sắc màu số 1 sẽ xuất hiện câu hỏi và hình ảnh sau
trên silde số 02: Hình ảnh sau gợi các em nhớ tới cuộc khởi nghĩa nào do Lê
Lợi lãnh đạo?

12


- HS trả lời: Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn
+ HS chọn bức tranh sắc màu số 2 sẽ xuất hiện câu hỏi và hình ảnh sau
trên silde số 03: Hình ảnh này gợi em nhớ đến tác phẩm nào đã học ở THCS –
được xem là áng “thiên cổ hùng văn” của dân tộc?

- HS trả lời: Tác phẩm “Đại cáo bình Ngô”
- Khi HS trả lời đúng từng ô sắc màu thì bức tranh chủ đề lần lượt hé mở
từng phần.
+ HS chọn bức tranh sắc màu số 3 sẽ xuất hiện câu sau trên silde số 04:
Tác phẩm thơ Nôm sớm nhất hiện còn trong văn học viết trung đại Việt Nam là
tác phẩm nào? - HS trả lời: Tác phẩm “Đại cáo bình Ngô”
13


+ HS chọn bức tranh sắc màu số 4 sẽ xuất hiện câu hỏi sau trên silde số
05: Vụ án oan thảm khốc “tru di tam tộc” dưới triều nhà Lê là vụ án nào? - HS
trả lời: Vụ án Lệ Chi viên.
Khi học sinh đoán được bức tranh chủ đề hoặc trả lời đúng cả 4 câu hỏi
thì bức tranh gốc bị ẩn sau 4 ô sắc màu được mở ra. Bức tranh được mở sau

diễn tiểu phẩm. Cách tổ chức:
- Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
+ Nhóm 1. GV nêu tình huống sáng nay đi học em cùng một số bạn đã không
đội mũ bảo hiểm khi đi xe đạp điện trên đường. Khi bị các chú công an giữ lại,
các em đã có những lời nói và cách ứng xử như thế nào? Hãy trả lời tình huống
trên bằng hình thức tiểu phẩm ngắn.
+ Nhóm 2. GV nêu tình huống trong giờ ra chơi, em thấy bạn ăn quà và xả rác
bẩn bừa bãi xuống nền lớp học. Em đã có những lời nói và cách ứng xử như thế
nào? Hãy trả lời tình huống bằng hình thức tiểu phẩm ngắn.
- HS các nhóm xung phong nhận nhiệm vụ học tập diễn tiểu phẩm và xử lí tình
huống.
- HS báo cáo kết quả thực hiện trò chơi đóng vai.
- GV tổ chức đánh giá kết quả đóng vai, xử lí tình huống của HS. Từ đó, GV
giới thiệu vào chủ đề bài học mới: Trong cuộc sống hàng ngày, chúng ta sống
mà không thể thiếu giao tiếp…
2.3.8. Khởi động bằng trò chơi “Ai may mắn”
* Ý nghĩa
- Ưu thế của trò chơi là dễ tổ chức, giúp giờ học vui vẻ, tạo hứng thú cho
học sinh. Đồng thời, hình thức khởi động này giúp rèn luyện tư duy lô-gic, óc
phán đoán cho HS, huy động được sự làm việc hợp tác của cả tập thể lớp. Qua
trò chơi, GV có thể ôn tập kiến thức hiểu biết sẵn có của các em từ đó làm cầu
nối để hình thành, vận dụng kiến thức mới.
* Chuẩn bị
- HS: Một bảng gồm 9 ô kẻ vuông trên giấy nháp (hoặc phiếu học tập)
- GV: chuẩn bị một bảng 9 ô đã kẻ sẵn trên bảng lớp hoặc bảng 9 ô đã kẻ
sẵn trên sldie để trình chiếu gắn với nội dung câu hỏi khởi động.
* Cách thực hiện
- GV gọi tên hoặc vẽ hình liên quan đến chủ đề vào đủ 9 ô.
- Mỗi HS trong lớp tham gia chơi cũng viết hay vẽ vào 9 ô trên bảng của
mình theo vị trí tùy thích các tên, từ, hay số mà GV đưa ra.

Bệnh vô cảm

Ô nhiễm môi trường

- HS thực hiện nhiệm vụ: HS viết vào 9 ô trên bảng của mình theo vị trí
tùy thích các vấn đề mà GV đưa ra.
- HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ: - Sau đó, GV gọi 3 tên 3 ô bất
kì trong 9 ô. Mỗi HS khoanh tròn vào 3 ô có tên mà GV vừa gọi. Chẳng hạn:
thực phẩm bẩn, tai nạn giao thông, ô nhiễm môi trường.
- Nếu em nào có 3 ô trên xếp thành hàng ngang, dọc, chéo thẳng hàng
trên bài của mình thì hô to: “Tôi may mắn”. Và em đó nhận được phần quà nhỏ.
- Sau khi khởi động trò chơi này xong, GV đặt câu hỏi: Vậy kĩ năng trình
bày một vấn đề có tầm quan trọng như thế nào? Từ đó, GV giới thiệu bài mới
và tổ chức thảo luận, hình thành kiến thức mới.
2.3.9. Khởi động bằng hình thức ghép câu kể chuyện
* Ý nghĩa
- Hình thức khởi động này dễ tổ chức thực hiện, vừa kích thích kiến thức
nền về tác phẩm đã có sẵn của các em vừa tạo ra sự hứng thú và không khí vui
vẻ, phấn chấn trong giờ học vì huy động sự tham gia của cả lớp. Đồng thời,
khởi động bằng hình thức này sẽ rèn luyện năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng
lực giao tiếp, năng lực hợp tác, tư duy phản xạ nhanh, khả năng tập trung…
* Chuẩn bị
- GV chuẩn bị một “hộp quà bí mật” nhỏ trong đó có chứa câu hỏi chủ
đề, giáo án powerpoint, máy chiếu đa năng…
- HS tự học, soạn bài chuẩn bị cho chủ đề bài học mới.
* Cách thực hiện
- GV sẽ gợi ý một chủ đề câu chuyện và kể câu đầu tiên để khởi động thi
ghép câu kể chuyện.
- Sau đó, HS sẽ lần lượt kể các câu tiếp theo để tiếp nối và phát triển câu
chuyện đó. Mỗi HS chỉ kể một câu tiếp theo cùng với việc chuyền “hộp quà bí

sáng tạo trong học tập. Vận dụng hình thức khởi động này trong dạy học một số
chủ đề đọc hiểu như văn học dân gian hoặc một số chủ đề tiếng Việt.
* Chuẩn bị
- GV chuẩn bị các đoạn nhạc liên quan đến chủ đề bài học muốn giới
thiệu, giáo án powerpoint, máy chiếu đa năng…
- HS tự học, soạn bài chuẩn bị cho chủ đề bài học mới.
* Cách thực hiện
- GV chiếu một đoạn video nhạc quen thuộc đã chuẩn bị sẵn
- Phổ biến thể lệ: các em thi hát trên nền nhạc
* Ví dụ minh họa: Chủ đề “Ca dao”
- GV có thể chiếu một đoạn video nhạc hát ru, hát dân ca, hát đối đáp
quen thuộc hoặc mời một số học sinh hát một số bài hát ru, dân ca, quan họ…
trên nền nhạc đã chuẩn bị . Chẳng hạn:
+ Hát ru:
-“À ơi… Công cha như núi Thái Sơn
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra
Một lòng thờ mẹ kính cha
Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con”
- “À ơi… Anh em như thể chân tay
Rách lành đùm bọc, dở hay đỡ đần”…
17


+ Hoặc các nhóm HS hát đối đáp nam nữ, hát dân ca “Đi cấy”, hát quan
họ Bắc Ninh…
- Từ hình thức diễn xướng ca dao trên, GV đặt câu hỏi nêu tình huống
như: Nêu cảm nhận của em về âm điệu bài hát ru? Lời của bài hát ru có quen
thuộc với em hay không?
- Từ đó, GV giới thiệu chủ đề bài học và tổ chức HS học tập hình thành
kiến thức mới: Từ thuở nằm nôi, chúng ta đã được sống trong những lời hát ru

10A6 45 (TN) 10
22,2 26
57,8 9
20,0 0
0
10A11 46 (TN) 12
26,1 26
56,5 8
17,4 0
0

Lớp

Số
lượng

10A4 45 (ĐC)
10A6 45 (TN)
10A11 46( TN)

Kết quả định tính
Rất hứng thú với Hứng thú với
bài học
bài học
số
số
tỉ lệ %
tỉ lệ %
lượng
lượng

18


chắn, nắm được bản chất của nội dung học tập. Mặc dù mức độ tiếp thu bài của
các em HS lớp 10A6 và 10A11 vẫn chưa đồng đều nhưng ở phần khởi động bài
học hầu hết các em đều tích cực tham gia không còn phân biệt HS trung bình
hay HS khá, giỏi ở hoạt động này. Qua các hình thức thể nghiệm các hoạt động
khởi động trong dạy học theo chủ đề bài học, kết quả học tập của các em ở lớp
thực nghiệm có tiến bộ rõ rệt, có sự yêu thích môn học hơn.
- Học sinh ở lớp thực nghiệm có hứng thú học tập hơn, không khí lớp học
sôi nổi và bài học thực sự mang lại cho những kiến thức bổ ích, kích thích tính
sáng tạo, tìm tòi, nâng cao tính chủ động của học sinh trong quá trình học tập,
góp phần tạo sự cộng tác chặt chẽ giữa giáo viên và học sinh, giữa các học sinh
với nhau trong giờ học.
* Đối với đồng nghiệp:
Sáng kiến này đã cung cấp một số giải pháp nâng cao hiệu quả tổ chức
hoạt động “Khởi động” qua các bài học theo chủ đề Ngữ văn 10. Từ đó, GV có
thể áp dụng trong dạy sáng kiến có hiệu quả phần khởi động trong dạy học các
chủ đề Ngữ văn lớp 10. Đồng thời, các giải pháp khởi động trong sáng kiến
cũng có thể ứng dụng thuận lợi trong dạy học theo các chủ đề trong chương
trình Ngữ văn 11 và 12, áp dụng với nhiều đối tượng học sinh khác nhau, tạo
ra sự hứng thú học tập cho HS. Ngoài ra, một số hình thức khởi động bằng trò
chơi có thể vận dụng để tạo tình huống xuất phát trong các môn học khác như:
tiếng anh, lịch sử, địa lí, GDCD…

3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
19


3.1. Kết luận:

- Nhà trường nên khuyến khích phụ huynh đưa học sinh đi trải nghiệm
thực tế ít nhất 1 năm đi 2 lần để học sinh có điều kiện thu nhận kiến thức cũng
như kĩ năng ngoài cuộc sống, tạo hứng thú cho học sinh trong quá trình học.
XÁC NHẬN CỦA
THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Thanh Hóa, ngày 14 tháng 5 năm 2019
Tôi xin cam đoan đây là sáng kiến kinh
nghiệm của mình viết, không sao chép nội
dung của người khác.

Nguyễn Thị Hoa
TÀI LIỆU THAM KHẢO
***********
20


1. Tài liệu tập huấn Phương pháp và kĩ thuật tổ chức hoạt động học theo
nhóm và hướng dẫn học sinh tự học môn Ngữ văn, Bộ GD&ĐT, Hà Nội, năm
2017.
2. Tài liệu tập huấn Dạy học và kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo định
hướng phát triển năng lực học sinh môn Ngữ văn cấp trung học phổ thông,
Bộ GD&ĐT, Hà Nội, năm 2014.
3. Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên: Modun 14: Xây dựng kế hoạch dạy học
theo hướng tích hợp - Nguyễn Sỹ Đức, Kiều Bích Thuỷ
4. Dạy học theo chuẩn kiến thức, kĩ năng môn Ngữ văn lớp 10 - tập 1- Phan
Trọng Luận (chủ biên)- NXB Giáo dục Việt Nam, 2012.
5. Thiết kế bài giảng Ngữ văn lớp 10 - Phan Trọng Luận (chủ biên) – NXB
Giáo dục Việt Nam, 2007.
6. Sách giáo khoa Ngữ văn lớp 10, tập 1, tập 2, NXB Giáo dục Việt Nam,

hiểu trong đề thi.

Cấp đánh giá
xếp loại

Kết quả
đánh giá
xếp loại

Cấp ngành

B

Năm học
đánh giá xếp
loại

2015 - 2016

2.
3.
4.
5.
...
----------------------------------------------------

PHỤ LỤC 01
22