98
Chơng 9 Phục hồi bằng phun đắp [1, 3, 14, 19, 20]
9.1 Khái niệm
Phun phủ kim loại còn gọi là kim loại hoá (metallization) hoặc là Schoop
(theo tên một kỹ s ngời Thuỵ Sỹ là U.M. Schoop 1910).
Nguyên lý chung khi phun Kim loại lỏng đợc phun vào bề mặt
cần phục hồi. Để nung chảy kim loại có thể sử dụng hồ quang điện, hồ quang
Plasma, ngọn lữa hàn khí, .... Khi phun kim loại lỏng đợc dòng khí nén thổi làm
phân tán thành các lớp sơng mù rất nhỏ, bắn lên bề mặt vật đã đợc làm sạch.
Đầu phun kim loại gọi là pistole.
Nguyên lý chung tạo lực phun kim loại :
Dùng hơi ép có áp suất cao để thổi mạnh vào giọt kim loại lỏng làm
phá vở lực cân bằng trên bề mặt (lớn hơn sức căng bề mặt của giọt kim loại
lỏng) và biến thành các hạt nhỏ theo luồng hơi hơi khí nén đập vào bề mặt
vật cần phục hồi, dính kết hết lớp này đến lớp khác và tạo nên lớp kim loại
đắp trên bề mặt.

Hình 9-1 Sơ đồ nguyên lý đầu phun kim loại bằng hồ quang điện
1- Dây hàn; 2 - Không khí nén 3 - Con lăn cấp dây hàn;
4 - Lớp kim loại đắp 5 - Kim loại nền
Phục hồi bằng đầu phun hồ quang có 2 dây kim loại
Phục hồi bằng phun đắp bột kim loại
Hình 9 - 3 Sơ đồ phun đắp bằng bột kim loại
Hình 9-4 Sơ đồ nguyên lý phun đắp bằng hồ quang plasma [19, 20]
1- Nguồn điện trực tiếp; 2- Biến trở; 3- Nguồn điện gián tiếp
4- Oxilograph (máy dao động) 5- Khí nén 6- Mỏ phun;
7- Khí bảo vệ; 8- Nguồn cấp bột 9- Khí vận chuyển bột vào; 1
2
1 - Dòng khí nén có
áp suất cao.
2 - Bột kim loại
Hình 9 - 4 Sơ đồ phun đắp bằng đầu phun khí với dây kim loại nóng chảy

Hình 9 - 5 Hình dáng ngaòi đầu phun đắp bằng ngọn lữa khí

9.2 ứng dụng : chống gỉ, phục hồi, trang trí và bảo vệ [14, 19]
1. Phục hồi các chi tiết máy mòn
2. Sửa chữa các khuyết tật của vật đúc
3. Sửa chữa các khuyết tật xuất hiện khi gia công cơ khí
4. Bảo vệ chống gỉ ở môi trờng khí quyển
5. Bảo vệ chống gỉ ở nhiệt độ cao
6. Thay thế kim loại màu bằng kim loại phun
Khí ép và khí tạo ngọn
lữa nung chảy kim loại
dây hàn
Đầu phun
bằng khí cháy
Dây kim loại

101
7. Trang trí 65 % bảo vệ chống gỉ
35 % phục hồi các chi tiết máy bị mòn
ứng dụng của kỹ thuật phun phủ nhôm và kẽm cho các công trình cầu
thép, cần cẩu lớn, bể chứa lớn, thiết bị cột truyền hình, cổng thép lớn, vỏ
tàu, thiết bị tàu Biển báo đờng thuỷ và những kết cấu thép lớn. [3]
Phục hồi kích thớc và phục hồi hình dáng hình học.

10. Không phá hoại kết cấu kim tơng của kim loại gốc vì nhiệt độ phun lên
chi tiết không cao.
11. Chiều dày lớp phun đắp khá lớn, có thể phục hồi các bề mặt bị mòn
nhiều.
12. Lớp kim loại phun dày và xốp nên có khả năng tích luỹ dầu bôi trơn,
giảm ma sát, tăng khả năng chịu mài mòn

102
13. Công nghệ phun đơn giản, dễ thao tác, năng suất cao so với mạ khoảng
tuỳ theo mức độ mài mòn và độ phức tạp bề mặt cần phục hồi 9 - 60% so
với mạ.
14. Có thể phun kim loại màu và hợp kim bác bit nên tiết kiệm đợc kim loại
màu .
15. Khi phun có sử dụng khí nén. Thiết bị đơn giản.
16. Năng suất cao.
17. Chất lợng phun đắp phụ thuộc : chất lợng bề mặt kim loại, tốc độ
phun, áp lực khí nén, lợng kim loại nóng chảy, kích thớc kim loại bột,
...
Nhợc điểm [1, 14]
Mối liên kết giữa kim loại lớp phủ và kim loại nền còn thấp;
Không khí nén dùng để phun kim loại yêu cầu không lẫn dầu mỡ và hơi ẩm. Vì
hơi ẩm đi qua vùng hồ quang sẽ bị phân huỷ và ôxy hoá mạnh các hạt kim loại
nên làm giảm chất lợng lớp phun. Hơi ẩm còn làm giảm nhiệt độ vùng hồ
quang, làm giảm nhiệt độ của các hạt trong quá trình tạo sơng mù. Do đó làm
giảm mức độ biến dạng của chung khi va đập vào bề mặt. Dầu mỡ lẫn trong
không khí ép sẽ tạo thành màng dầu ngăn cách giữa lớp phun với chi tiết, giữa
các hạt phun với nhau làm giảm chất lợng độ bám chắc của lớp phun với kim
loại nền. Tổn thất kim loại nhiều;
ảnh hởng đến sức bền của chi tiết (giảm giới hạn mõi của chi tiết)
Bề mặt phun luôn luôn yêu cầu phải làm sạch và tạo nhấp nhô;