Sáng kiến kinh nghiệm 2007 - 2008
Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Độc lập Tự do Hạnh phúc
===***===
Đoàn Thị Tấm THCS Giao Hà
1
Sáng kiến kinh nghiệm 2007 - 2008
I/ Đặt vấn đề
ạy văn và học văn, điều cơ bản có lẽ là ở sự hứng thú. Trong
các chức năng của văn học, nhất là văn học với nhà trờng, nhà
văn Nguyễn Đình Thi sau khi nêu những điểm chính, ông nói vui
rằng: "Văn học còn có chức năng rung đùi". Tôi hiểu là nhà văn
muốn nhấn mạnh đến những hứng thú, những niềm vui, sự yêu
thích mà văn học đ đem tới cho ngã ời đọc. Trong cấu trúc chơng
trình Ngữ văn lớp 8 gồm: 17 tiết dạy tác phẩm tự sự, 12 tiết dạy tác
phẩm trữ tình, các bài trích giảng đều là những bài thơ, bài văn
thật hay, dạy và học đều có hứng. Hứng thú tự đến, giáo viên có
nhiều cảm hứng truyền chức năng đó về phía học sinh và học sinh
cũng cảm đợc cái hay, cái đẹp của từng câu, từng chữ trong các văn
bản văn chơng. Vậy mà chỉ có 7 tác phẩm nghị luận, thầy và trò làm
cách nào để "gây hứng thú" đợc đây?
D
Quan niệm tác phẩm nghị luận vừa khó vừa khô, hình nh đ ítã
nhiều ám ảnh trong nhận thức của ngời dạy và ngời học. Bản thân
tôi ban đầu cũng có ý ngần ngại không mấy hứng thú với văn nghị
luận. Để ý quan sát các bạn cùng dạy, tôi cũng dễ nhận ra sự "đồng
cảm" không đáng có này. Dạy thì vẫn dạy, nhng khi chọn bài để
thao giảng hay để nhóm chuyên môn của trờng mình, trờng bạn và
cấp trên về dự, tỉ lệ các bài đợc chọn là văn nghị luận thờng là rất ít.
Giữa hai bài "Ngắm trăng" (Vọng nguyệt) và bài "Chiếu dời đô"
(Thiên đô chiếu) ít ngời chọn bài thứ hai để thao giảng.

thấp hơn "Chiếu dời đô", "Bản án chế độ thực dân Pháp", "Bàn
luận về phép học", " Đi bộ ngao du" là mẫu mực về các phép
biện luận. Ngời xa từng nói: "Văn chơng không khó, khó là ở vấn đề
mà nó muốn đạt tới". Vấn đề mà các tiền bối nói ở đây theo tôi chính
là chủ đề t tởng của các tác phẩm. Chủ đề càng cao, t tởng càng lớn
thì dù viết ở thể loại văn học nào cũng có sức hấp dẫn, có giá trị đặc
biệt. ở đây có một vấn đề cần lu ý là tài năng của ngời nghị luận.
Chủ đề t tởng thật lớn nhng nếu không phải là Nguyễn Tr i, Trần Hã -
ng Đạo, Lý Thái Tổ, La Sơn Phu Tử, Nguyễn ái Quốc, Giăng Zăc Ru
Xo thì cha chắc các vấn đề đợc nghị luận lại sâu sắc, thanh thoát,
cuốn hút chúng ta đến mức ấy. Vậy nên, dạy một văn bản nghị luận
ta phải có công đọc thêm nhiều văn bản khác; đọc thêm về thân thế
sự nghiệp, văn phong của các tác giả mà ta cần biết. Có khi chỉ một
mẩu chuyện, một giai thoại chung quanh tác giả và tác phẩm, cũng
góp phần tạo hứng thú cho thầy và trò. Kinh nghiệm này tôi ghi
nhận đợc từ các bài dạy khác về Ngữ văn về Tiếng việt và cả về Tập
làm văn.
Ví dụ:
- Dạy bài "Nhớ rừng" của Thế Lữ nếu tìm đợc bức kí hoạ của
hoạ sĩ Hoàng Lập Ngôn vẽ Thế Lữ giống mặt con hổ, học sinh rất
thích thú.
Đoàn Thị Tấm THCS Giao Hà
4
Sáng kiến kinh nghiệm 2007 - 2008
- Dạy phẩm từ vựng: Cung cấp vốn từ cho học sinh, tôi động
viên các em, muốn viết văn thật hay, vốn từ vựng phải giàu. Nói nh
vậy kể nh cũng đợc rồi, nhng tôi kể thêm hai giai thoại. Cao Bá Quát
bảo rằng: "Thiên hạ có 3 bồ chữ, ông giữ 1 bồ, bạn ông là Nguyễn
Văn Siêu giữ 1 bồ, còn một bồ phân phát cho thiên hạ". Nhiều chữ
nh vậy nên ngời đời mới tôn hai ông "Văn nh Siêu Quát vô Tiền Hán"