SKKN: Rèn luyện, nâng cao kỹ năng dạy và học văn miêu tả ở lớp 4
Mẫu 02
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN MINH LONG
TRƯỜNG TH LONG MAI I
“RÈN LUYỆN , NÂNG CAO KỸ NĂNG DẠY VÀ HỌC
VĂN MIÊU TẢ Ở LỚP 4”
MÔN: TẬP LÀM VĂN
HỌ VÀ TÊN: NGUYỄN THỊ THU NGUYỆT
GIÁO VIÊN MÔN :
TÀI LIỆU KÈM THEO:
NĂM HỌC: 2012 - 2013
SKKN: Rèn luyện, nâng cao kỹ năng dạy và học văn miêu tả ở lớp 4
MỤC LỤC
Nội dung Trang
A . Đặt vấn đề
1. Lý do chọn đề tài
2.Mục đích của đề tài
3. Phạm vi đề tài
B. Nội dung
1. Thực trạng của đề tài
a. Cấu trúc chương trình
b. Sách giáo khoa
c. Những thuận lợi và khó khăn
2. Những nội dung cần giải quyết
a. Phát huy tính tích cực hoá của học sinh
b. Hướng dẫn học sinh cách nhìn , cách cảm về sự vật hiện tượng
1. Cách nhìn
2. Cách cảm
c. Cung cấp vốn sống , kinh nghiệm thực tế và những kiến thức về
khoa học , tự nhiên xã hội
3. Biện pháp giải quyết

12
12
12
12- 13
13
14
15
Nguyễn Thị Thu Nguyệt - Trường Tiểu học Long Mai 1
2
SKKN: Rèn luyện, nâng cao kỹ năng dạy và học văn miêu tả ở lớp 4
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI :
Thực hiện Chỉ thị số 40/ 2008/CT-BGDĐT ngày 22/7/2008 và Kế hoạch
số 307/KH-BGDĐT ngày 27/7/2008 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào
tạo phát động và triển khai phong trào thi đua “ Xây dựng trường học thân
thiện , học sinh tích cực”.
Thực hiện kế hoạch năm học 2010-2011 của Phòng GD và ĐT huyện
Minh Long về việc giáo dục đạo đức học sinh.
Thực hiện kế hoạch năm học của trường Tiểu học Long Mai 1.
Trong quá trình giảng dạy và tìm hiểu tình hình thực tế ở trường
Tiểu học Long Mai 1, bản thân tôi có nhiều trăn trở. Là người nhà giáo
đang đứng trên bục giảng và đồng thời là một người yêu văn, thích tìm
hiểu về bộ môn văn, tôi không khỏi băn khoăn và lo lắng trước thực trạng
học sinh ngày càng yếu môn văn nhất là bộ môn tập làm văn.
Chính vì điều đó tôi đã suy nghĩ , tìm cách lý giải cũng như tìm hiểu
qua thực tế học sinh, tập trung nghiên cứu sau đó đưa ra một số biện pháp,
sáng kiến nhằm khắc phục những tình trạng nêu trên.Từ đó giúp các em có
những cái nhìn mới về bộ môn văn nói chung và môn tập làm văn nói
riêng.
Bản thân tôi hằng ngày được tiếp xúc trong môi trường giáo dục,

Nguyễn Thị Thu Nguyệt - Trường Tiểu học Long Mai 1
4
SKKN: Rèn luyện, nâng cao kỹ năng dạy và học văn miêu tả ở lớp 4
b. Sách giáo khoa :
- Kiến thức Tập Làm Văn trong chương trình được sắp xếp học
trong tuần sau khi đã học các bộ môn khác .
- Thông tin của phân môn Tập Làm Văn được thể hiện toàn bộ bằng
kênh chữ , không có kênh hình minh hoạ .
- Nhìn chung bộ môn Tập Làm Văn mang tính đặc thù của môn học
giàu trí tưởng tượng và biểu cảm . Tập Làm Văn là phân môn tổng hợp
kiến thức của nhiều phân môn như : Tập Đọc, Chính Tả, Luyện Từ và Câu
, Kể Chuyện .
c. Những thuận lợi và khó khăn :
- Nội dung các bài Tập Làm Văn được gắn liền với các chủ điểm ,
có sự kết hợp rõ nét với các phân môn khác trong chương trình Tiếng
Việt . Để có một bài văn hay , xúc tích đòi hỏi học sinh phải có khả năng
tư duy độc lập, có vốn sống và kinh nghiệm về xã hội người viết cần có sự
am hiểu tường tận về vấn đề mình sẽ viết .
- Muốn dạy tốt môn Tập Làm Văn giáo viên cần phải có sự đầu tư
về chiều sâu trong những thiết kế bài dạy của mình , hiểu kỹ nội dung ,
mục đích yêu cầu bài dạy để đảm bảo tính chính xác , sáng tạo , nắm rõ
tâm lý từng học sinh , sức học của từng em từ đó có những định hướng
trong việc rèn luyện , giáo dục đúng đắn . Giáo viên phải biết kích thích
tính sáng tạo , khuyến khích và khơi dậy tư duy của học sinh .
- Theo cách mới hiện nay thì học sinh phải là trung tâm , chủ thể của
quá trình dạy - học . Người giáo viên chỉ đóng vai trò chỉ đạo , hướng dẫn
trong tiết học điều này có nghĩa học sinh phải trực tiếp chiếm lĩnh lấy kiến
Nguyễn Thị Thu Nguyệt - Trường Tiểu học Long Mai 1
5
SKKN: Rèn luyện, nâng cao kỹ năng dạy và học văn miêu tả ở lớp 4

sang chủ thể tìm kiếm chi tiết nhằm nâng cao hiệu quả học tập . “ Một
người thầy giáo giỏi không phải là thầy giáo rót nước cho học sinh uống
mà là thầy giáo chỉ cho học sinh con đường tìm lấy nước mà uống ” . Điều
này có nghĩa , trong quá trình dạy học giáo viên luôn luôn lấy học sinh của
mình làm trung tâm , chủ thể của hoạt động dạy - học .
- Đặc điểm tính tích cực của học sinh là mang tính tự phát ,là những
yếu tố tiềm ẩn bẩm sinh trong con người nó thể hiện ở sự tò mò , tính hiếu
kì , hiếu động ,linh hoạt sôi nổi trong hành vi mà ở tất cả trẻ em đều có . Vì
vậy trong quá trình dạy học giáo viên phải biết cách khêu gợi tính tò mò ,
tính hiếu kỳ , hiếu động của học sinh . Gây sự hứng thú ,chú ý học tập của
học sinh , biến cái tính tự phát thành tính tự giác . Có thể hiểu là giáo viên
phải biến biến sự tò mò , hiếu động ban đầu kết hợp với sự khích lệ ,
khuyến khích của giáo viên , các em chuyển từ sự tò mò , hiếu kỳ sang tìm
tòi , nghiên cứu , hăng hái tham gia vào các hình thức hoạt động như phát
biểu ý kiến , ghi chép , mạnh dạn , phê phán điều sai …
- Mức độ tích cực của học sinh phụ thuộc hoàn toàn vào giáo viên ,
để học sinh của mình có thể tích cực , giáo viên cần phải có sự đầu tư ,
sáng tạo trong nội dung bài dạy , biết cách nắm bắt tâm lý lứa tuổi học sinh
qua đó đưa ra những biện pháp và hình thức dạy học phù hợp .
b. Hướng dẫn học sinh cách nhìn, cách cảm về sự vật hiện tượng
trong cuộc sống :
1. Cách nhìn :
Nguyễn Thị Thu Nguyệt - Trường Tiểu học Long Mai 1
7
SKKN: Rèn luyện, nâng cao kỹ năng dạy và học văn miêu tả ở lớp 4
-Để làm được một bài văn hay, đạt chất lượng, giáo viên phải hướng
dẫn cho học sinh biết cách nhìn nhận về sự vật , sự việc ở xung quanh . Cái
nhìn của học sinh phụ thuộc vào cách nhìn của giáo viên . Để nhìn được sự
vật thông qua đôi mắt cuả mình học sinh cần có sự hướng dẫn từ người
thầy. Người thầy sẽ là người trực tiếp hướng dẫn các em có cái nhìn bao

thống hoá tri thức .
c. Cung cấp vốn sống , kinh nghiệm thực tế và những kiến thức
về khoa học , tự nhiên xã hội
- Vốn sống và kinh nghiệm là những thứ học sinh còn thiếu , cần có
sự bổ sung từ phía thầy cô giáo , người viết văn , làm văn ngoài khả năng
tư duy , cách nhìn , cách cảm , nó còn đòi hỏi người viết phải có sự tích luỹ
về kinh nghiệm , vốn sống và những hiểu biết nhất định .
- Nếu không có sự hiểu biết , không có kinh nghiệm thì người viết sẽ
gặp trở ngại trong quá trình làm bài . Bởi lẽ khi viết người viết đã phải huy
động tất cả các giác quan , tập trung tư duy , trí lực suy nghĩ , chắt lọc , sâu
chuỗi và hệ thống hoá toàn bộ các dữ liệu trong đầu để tổng hợp sau đó
mới viết . Quá trình này diễn ra tương đối phức tạp , đòi hỏi người viết
phải trải qua quá trình rèn luyện toàn diện và lâu dài
3. BIỆN PHÁP GẢI QUYẾT :
a. Phát huy tính tích cực nhận thức của học sinh :
- Để phát huy tính tích cực nhận thức của học sinh cần phải hội tụ
đầy đủ các yếu tố như sau :
Nguyễn Thị Thu Nguyệt - Trường Tiểu học Long Mai 1
9
SKKN: Rèn luyện, nâng cao kỹ năng dạy và học văn miêu tả ở lớp 4
+ Giáo viên nêu lên ý nghĩa về lý thuyết , thực hành , tầm quan
trọng của bài học ,của vấn đề học tập
+ Nội dung dạy học phải mới , tất nhiên cáí mới ở đây không phải là
xa lạ với học sinh , cái mới phải có mối liên hệ và phát triển cái cũ , gắn
với thực tế , gần gũi với suy nghĩ đời sống của học sinh .
+ Lựa chọn sử dụng các phương pháp dạy học đa dạng như : Nêu
vấn đề , thí nghiệm , thực hành , so sánh , làm việc độc lập và phối hợp làm
việc theo nhóm … Kiến thức được trình bày trong dạng động , phát triển
mâu thuẫn , diễn biến trình bày có thể đột ngột bất ngờ .
+ Sử dụng các phương tiện dạy học đặc biệt ở các lớp nhỏ , sử dụng

nhất là các loại sách có nội dung phù hợp với tâm lý lứa tuổi .
- Cần sắp xếp theo trình tự thời gian , không gian hợp lý . Bài văn
miêu tả phải thể hiện được trọng tâm , nhấn mạnh ở đặc điểm mà bản thân
đặc biệt quan tâm yêu thích . Hướng dẫn học sinh cách chọn lọc từ ngữ và
sử dụng đa dạng các loại từ gợi cảm như : Từ láy , từ gợi cảm âm thanh, từ
gợi tả hình ảnh , gợi tả mức độ . Nắm vững các dạng cấu trúc như câu kể ,
câu cảm , câu ghép . Đặc biệt là biết sử dụng câu mở đoạn trong thực hành
làm văn miêu tả .
- Biết cách lập dàng ý chi tiết. cho học sinh thực hành thật nhiều ,
tập luyện khả năng nói , đọc viết , nghe , diễn đạt suy nghỉ của bản thân .
Đưa ra những nhận xét , đút rút những kinh nghiệm từ đó làm cho hiểu biết
của mình chính xác hơn và phong phú hơn .
- Trong quá trình dạy giáo viên cần đặt biệt chú ý hứơng vào việc tổ
chức hoạt động học tập của học sinh nhằm phát huy tính tích cực , chủ
động sáng tạo , giúp các em có điều kiện phát hiện được các tình huống có
Nguyễn Thị Thu Nguyệt - Trường Tiểu học Long Mai 1
11
SKKN: Rèn luyện, nâng cao kỹ năng dạy và học văn miêu tả ở lớp 4
vấn đề trong học tập và cuộc sống . Đề cao vai trò cảm thụ , sáng tạo , khả
năng tư duy học tập . Bồi dưỡng động viên khuyến khích kịp thời các kỹ
năng năng khiếu của học sinh . Tôn trọng cách nghĩ , cách cảm riêng của
từng học sinh . Giáo viên phải biết chấp nhận những ý kiến mới lạ , cá tính
không lấy mình làm mâu thuẫn ,không áp đặt cái tôi của mình . Đề cao tính
tự do sáng tạo , tư duy độc lập của mỗi cá nhân từ đó khen ngợi , khuyến
khích các em tự nói ra những suy nghĩ , cảm nhận riêng của mình .
- Giáo viên không nên một mình nhận xét kết quả học tập của học
sinh mà cần tổ chức , tạo điều kiện cho các em tự đánh giá mình và đánh
giá lẫn nhau rèn luyện cho các em cách phân tích văn , khêu gợi sự tò mò
hứng thú học tập , tư duy độc lập của học sinh .
4. KẾT QUẢ :

+ Đa số các bài viết đã thể hiện trọng tâm , chứa đựng được tình cảm
trong sáng .
+ Các em đã tỏ ra say mê , hứng thú hơn trong học tập . Bên cạnh đó
khả năng nói viết của các em đã có những chuyển biến tích cực .
- Kết quả đã đạt được như sau :
Nguyễn Thị Thu Nguyệt - Trường Tiểu học Long Mai 1
13
SKKN: Rèn luyện, nâng cao kỹ năng dạy và học văn miêu tả ở lớp 4
TSHS GIỎI KHÁ TRUNG BÌNH
SL % SL % SL %
30 5 16,7 12 40 13 43.3
- Mặc dù kết quả đạt được còn khiêm tốn nhưng đây là bước chuyển
tiến bộ vượt bậc đối với lớp học vùng sâu vùng xa . Điều này chứng tỏ đề
tài mà tôi đang nghiên cứu , đúc rút kinh nghiệm đã góp phần nào hoàn
thiện hơn nữa tư duy quan sát ,khả năng lĩnh hội vẽ đẹp trong văn miêu tả
ở học sinh tiểu học .
C. KẾT LUẬN
I. TỔNG KẾT – RÚT KINH NGHIỆM :
-Để môn Tập Làm Văn nói chung , văn miêu tả nói riêng ngày càng
gần gũi hơn đối với học sinh theo tôi nghĩ thì giáo viên và học sinh cần đạt
đuợc những yêu cầu sau :
a. Giáo viên :
-Không ngừng học hỏi , nâng cao kiến thức, trình độ chuyên môn
nghiệp vụ của bản thân .
Nguyễn Thị Thu Nguyệt - Trường Tiểu học Long Mai 1
14
SKKN: Rèn luyện, nâng cao kỹ năng dạy và học văn miêu tả ở lớp 4
- Thường xuyên sủ dụng , phối hợp nhuần nhuyễn các phương pháp
dạy học . Nâng cao tinh thần tự học của cá nhân .
- Thường xuyên tiếp xúc trao đổi với học sinh , tìm hiểu tâm lý cuả

điểm riêng của trường .
- Đề tài này nếu nghiên cứu kĩ , vận dụng linh hoạt sẽ có tác dụng rất
lớn đối với những đối tượng học sinh ở vùng sâu vùng xa , những học sinh
có hoàn cảnh khó khăn . Vì qua quá trình khảo sát , nghiên cứu ,chọn lọc
học sinh thì đa phần những đối tượng này yếu về kĩ năng làm văn miêu tả .
Do vậy tôi đã thực hiện đề tài này để tìm ra một số biện pháp , kinh
nghiệm nhằm phần nào cải thiện kỹ năng làm văn miêu tả của các em. Hi
vọng các em sẽ làm bài tốt hơn qua đó truyền tới các em lòng yêu thích ,
nhiệt huyết , gấn bó với văn miêu tả .
3 . LỜI KẾT :
-Để thực hiện được đề tài này tôi đã nhận được rất nhiều sự quan
tâm , chia sẻ từ đồng nghiệp , sự nhiệt tình hợp tác từ phía học sinh khối 4 .
Tôi xin chân thành cảm ơn . Tôi hy vọng đề tài của mình sẽ được áp dụng
vào thực tế giảng dạy của đồng nghiệp . Vì đề tài được viết trong thời gian
ngắn , kinh nghiệm giảng dạy của tôi còn ít ỏi nên không thể tránh khỏi
những thiếu xót trong quá trình thực hiện đề tài . Rất mong nhận được
những ý kiến phản hồi từ các đồng nghiệp . Một lần nữa tôi xin chân thành
cảm ơn .
Nguyễn Thị Thu Nguyệt - Trường Tiểu học Long Mai 1
16
SKKN: Rèn luyện, nâng cao kỹ năng dạy và học văn miêu tả ở lớp 4
Long Mai , ngày 17 tháng 12 năm 2012
Người viết
Nguyễn Thị Thu Nguyệt
D. Danh mục tài liệu tham khảo
Nguyễn Thị Thu Nguyệt - Trường Tiểu học Long Mai 1
17
SKKN: Rèn luyện, nâng cao kỹ năng dạy và học văn miêu tả ở lớp 4
Nguyễn Thị Thu Nguyệt - Trường Tiểu học Long Mai 1
18

DUYỆT SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM CỦA CÁC CẤP

Nguyễn Thị Thu Nguyệt - Trường Tiểu học Long Mai 1
20
SKKN: Rèn luyện, nâng cao kỹ năng dạy và học văn miêu tả ở lớp 4



Nguyễn Thị Thu Nguyệt - Trường Tiểu học Long Mai 1
22