lịch sử địa phơng
lịch sử x phong dụã
Sự hình thành và phát triển của x phong dụ ã
Tình hình chính chị ,x hội của x Phong Dụ trã ã ớc Cách Mạng
tháng Tam nănm 1945
1.Sự hình thành và phát triển của x phong Dụ :ã
Dân x Phong Dụ sinh sống lâu đời trên địa bàn do nhiều ứng biến của lịch sử. Tiên Yên ã
cũng nh x Phong Dụ là nơi định cã lâu đời nhất của ngời dân đồng bào dân tộc Tày (trớc
đây gọi là ngời thổ )với bản sắc là một quần thể dân c sống tập chung, nhà sàn ở hai bên
triền núi,triền sông.
Một số dân tộc ít ngời nh Sán Chỉ,Dao sống rải rác trên sờn núi,khe bản hẻo lánh là bộ
phận dân c đến sau.
Dân tộc Hoa trớc cách mạng đ từ Trung Quốc sang Việt Nam và làm ăn sinh sống cùng ã
đồng bào các dân tộc trong x .Họ góp sức xây dựng địa phã ơng.Nhiều ngòi Hoa đ đã ợc Việt
hoá trở thành những ngời dân bản địa.Từ năm 1978 đến 1979,do sự kích động,xúi giục từ
bên ngoài họ đ bỏ đi,trở về Trung Quốc.ã
2.Tình hình chính trị,x hội của x Phong Dụ trứơc cách mạng tháng 8/1945.ã ã
Sau khi thực dân Pháp di dời trụ sở Châu Tiên Yên ở phố c Yên Than,chuyển về khu ng ã
ba Sông Tiên Yên,xây dựng Châu lí mới(phố mới).
Thực dân Pháp xây dựng nhà tù lớn ở Khe Tù-Yên Than.
Cùng với đó,x Phong dụ chịu ảnh hã ởng lớn về bọn giặc d và thổ phỉ.Pháp lập ra "Xứ Nùngã
tự trị" và "Xứ Mán tự trị" dới sự chỉ huy của Voòng A Sáng.
- Tiểu đoàn bao gồm các dân tộc trong huyện,đợc Pháp trang bị đầy đủ quân trang,quân
dụng.Chúng đàn áp,khủng bố các x trong huyện.Cuối cùng tên đầu sỏ Voòng A Sáng ã
cùng đồng bọn bỏ chạy,do quân du kích ta tiêu diệt vào tháng 12/1950.
Tháng 10/1948 đến tháng 8/1954,chi bộ đầu tiên của huyện do đồng chí Lê Văn Vàng là bí
th chi bộ.
Căm thù sâu sắc trớc tội ác d man của thực dân và bọn tay sai,mỗi cán bộ đản viên,mỗi ã
chiến sĩ du kích của x Phong Dụ cùng bộ đội địa phã ơng đ ý thức đựơc trách nhiệm to lớn ã
của mình trớc tính mạng và tài sản của nhân dân.Trung đội du kích x cùng với bộ đội C60 ã
đ phối hợp quyết tâm chiến đấu(đội ngũ du kích x còn một số cô bác còn sống nhã ã bà

Ngày 26/12/1950,Quân ta tấn công Bình Liêu tiêu diệt quân địch,quân địch chuyển từ Tiên
Yên lên cứu viện Bình Liêu.Du kích x cùng trung đoàn 98 và đại đội 54 đón đã ờng đánh
chặn địch tại cầu Khe San,tiêu diệt 2 đại đội và nhiều xe tải,đại đội lính của Voòng A Sáng
đóng đồn tại Phong Dụ bỏ chạy,x Phong Dụ sạch bóng quân thù.ã
Năm 1952 đến đầu năm 1953 địch tập trung mở đợt càn quét dồn nhân dân x Phong Dụ ã
phải đi sơ tán vào các khe,đẻ tránh tàn sát từ dân Nà Lìn và các thôn bản khác trong x ã
phải di tản vào Khe San,Khe Trung,Nà Cà,Nà Kiếu,Bình Liêu.
Trung đoàn khố đỏ do tên Voòng A Sáng chỉ huy,chúng càn quét x Phong Dụ,Phong Dụ làã
điểm bao vây.Chúng tung cả pháo binh,máy bay vào chiến dịch,khắp nơi trong x bị chúng ã
bắt bớ,đốt nhà,giết ngời cớp của,giết cán bộ cách mạng.Chúng đ dồn ép 50 gia đình dân ã
tộc Dao theo nchúng về thị trấn làm tay sai,chúng muốn phục thù nhân dân x Phong Dụ,đã ã
từng trừng trị chúng.Chúng muốn tìm cách xoá trắng căn cứ du kích của x ,đây là căn cứ ã
hết sức nguy hiểm đối với chúng,để thực hiện mu đồ tái chiếm huyện Bình Liêu lần nữa.
Cây đa ở thôn Tềnh Pò,x Phong Dụ là nơi diễn ra trận tập kích của quân dân x vào Pháp ã ã
và Voòng A Sáng.
8 giờ sáng ngày 25/10/1953 .500 quân dịch cùng một số phụ trang bị 3 khẩu Mac-tin,6
trung liên,do 5 lính Pháo chỉ huy càn vào Khe San,x Phong Dụ nhằm bắt bớ khủng bố khi ã
dân ta đang gặt lúa nơng,phá vụ mùa phá hỏng khu trục lực lợng quân sự của ta.Chúng
chia thành 2 múi tấn công nhng chúng đ vấp phải mìn ta.Một số tên địch chét tại chỗ,một ã
số khác bị thơng,hàng ngũ địch chạy toán loạn,kêu ầm ĩ,thúc nhau bỏ chạy.
Kết quả:tiêu diệt đợc 3 tên địch,bị thơng 1,thu giữ 45 viên đạn,3 lừu đạn,1 ô bay và một dao
găm.Quân ta an toàn vô sự.
Ngày 8/8/1954,tên lính Pháp cuối cùng phải rút khỏi huyện Tiên Yên,sau lễ hạ cờ nhục nh ã
ở Đồn Cao(là huyện đội bây giờ).
Ngòi su tầm
Trần Quảng Sinh
Ngêi su tµm:TrÇn Qu¶ng Sinh