Trường THCS Lê Quý Đôn – Bến Cát – Bình Dương Tổ: Toán – Tin Giáo án Đại số 7
C2
Ngày soạn: 07/11/ 2008 Ngày dạy: 12/11/ 2008
Tuần 12:
Tiết 23:
CHƯƠNG II: HÀM SỐ VÀ ĐỒ THỊ
§1. ĐẠI LƯỢNG TỈ LỆ THUẬN
I. Mục tiêu:
- Biết được cơng thức biểu diễn mối liên hệ giữa hai đại lượng tỉ lệ thuận. Nhận biết đượng
hai đại lượng có tỉ lệ thuận hay khơng.
- Hiểu được các tính chất của 2 đại lượng tỉ lệ thuận
- Biết cách tìm hệ số tỉ lệ khi biết một cặp giá trị tương ứng của 2 đại lượng tỉ lệ thuận, tìm giá
trị cuả một đại lượng khi biết hệ số tỉ lệ và giá trị tương ứng của đại lượng kia.
II. Phương pháp giảng dạy:
Thuyết trình; hoạt động nhóm;
III. Phương tiện dạy học:
- Bảng phụ, bút dạ.
IV. Tiến trình bài dạy:
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng
Hoạt động 1: Trả bài kiểm tra viết 1 tiết 5 phút
- Trả bài kiểm tra viết.
Hoạt động 2: Định nghĩa 15 phút
- Cho HS làm ?1
? Cơng thức tính
qng đường và khối
lượng?
? Hãy nhận xét sự
giống nhau của 2 cơng
thức trên?
- Giới thiệu định
nghĩa.





−
5
3
x =
3
5
−
y
=> x tỉ lệ với y theo hệ số tỉ lệ là
3
5
−
Cột a b c d
Chiều cao
10 8 50 30
Khối lượng
10 8 50 30
1. Định nghĩa
a) S = 15t
b) m = DV (D
≠
0)
Định nghĩa: Nếu đại lượng y liên hệ
với đại lượng x theo cơng thức: y =
kx (với k là hằng số khác 0) thì ta nói
y tỉ lệ thuận với x theo hệ số tỉ lệ là k

x
y
x
y
x
y
? Hãy nhận xét về tỉ
số giữa hai giá trị
tương ứng?
- Nêu tính chất trong
SGK
y
1
= kx
1
=> k =
1
1
x
y
= 2
y
2
= kx
2
= 2.4 = 8
y
3
= kx
3

3
2
2
1
1
=⋅⋅⋅===
x
y
x
y
x
y
Giả sử y và x tỉ lệ thuận
y = kx

⋅⋅⋅==
=⋅⋅⋅===
;;
3
1
3
1
2
1
2
1
3
3
2
2

6 3
=
b. y = kx hay y =
2
3
x
c. Khi x = 9 thì y =
2
.9 6
3
=
Khi x = 15 thì y =
2
.15 10
3
=
- Làm việc nhóm
x -3 -1 1 2 5
y 6 2 -2 -4 -10
Bài 1/53 SGK
a. Hai đại lượng y và x tỉ lệ thuận với
nhau nên y = kx và theo điều kiện x
= 6 thì y = 4, nên thay vào ta tính
được k:
4 = k.6 => k =
4 2
6 3
=
b. y = kx hay y =
2

ĐẠI LƯỢNG TỈ LỆ THUẬN
I. Mục tiêu:
- Biết cách làm các bài tốn cơ bản về đại lượng tỉ lệ thuận và chia tỉ lệ.
- Rèn luyện kỹ năng áp dụng tính chất dãy tỉ số bằng nhau.
II. Phương pháp giảng dạy:
Thuyết trình; hoạt động nhóm;
III. Phương tiện dạy học:
 SGK, bảng phụ
IV. Tiến trình bài dạy:
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng
Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ 5 phút
? Nêu định nghĩa về hai
đại lượng tỉ lệ thuận?
? Bài 4 trang 53 SGK?
- Trả lời như SGK.
- Sửa bài 4 trang 53
Ta có: z = ky và y = hx nên z =
(k.h)x. Vậy z tỉ lệ thuận với x theo
hệ số kh.
Hoạt động 2: Bài tốn 1 15 phút
Năm học 2008 - 2009 3 Nguyễn Văn Thuận
Trường THCS Lê Quý Đôn – Bến Cát – Bình Dương Tổ: Toán – Tin Giáo án Đại số 7
C2
- Đưa bài tốn trong
SGK
? Bài tốn cho biết gì?
Hỏi ta điều gì?
? Nếu gọi m
1
(g) và m

mm
=
m
2
– m
1
= 56,5
m
1
= 135,6
m
2
= 192,1
- Làm việc nhóm nhỏ
Gọi khối lượng 2 thanh kim loại
tương ứng là m
1
(g) và m
2
(g)
Theo bài ra ta có:
m
1
+ m
2
= 22,5
1510
21
mm
=

Theo bài ra ta có:
1712
21
mm
=
và m
2
– m
1
= 56,5
Theo tính chất của dãy tỉ số bằng
nhau ta có:
1712
21
mm
=
=
5,11
5
5,56
1217
12
==
−
− mm
m
1
= 12.11,3 = 135,6 (g)
m
2

ABCV
.
- Giải -
Gọi số đo các góc của tam giác ABC
lần lượt là A, B, C
Theo bài ra ta có:
321
CBA
==
và A + B + C = 180
0

Theo tính chất của dãy tỉ số bằng
nhau ta có
321
CBA
==
=
0
0
30
6
180
321
==
++
++ CBA
Vậy :
A = 1.30
0

Vì khối lượng cuộn dây thép tỉ lệ
thuận với chiều dài nên:
a. y = kx và theo điều kiện khi y =
25 thì x = 1. Thay vào cơng thức ta
được: 25 = k.1 hay k = 25:1 = 25.
Vậy y = 25x.
b. Vì y = 25x nên khi y = 4,5 kg =
450 g thì x = 4500 : 25 = 180.
Trả lời: Cuộn dây dài 180 m.
Bài 5/55 SGK
a. x tỉ lệ thuận với y vì
3 51 2 4
1 2 3 4 5
y yy y y
9
x x x x x
= = = = =
b. x và y khơng tỉ lệ thuận với nhau
vì
6 9
72 90
≠
Bài 6/55 SGK
Vì khối lượng cuộn dây thép tỉ lệ
thuận với chiều dài nên:
a. y = kx và theo điều kiện khi y =
25 thì x = 1. Thay vào cơng thức ta
được: 25 = k.1 hay k = 25:1 = 25.
Vậy y = 25x.
b. Vì y = 25x nên khi y = 4,5 kg =

- a. x tỉ lệ thuận với y vì
3 51 2 4
1 2 3 4 5
y yy y y
9
x x x x x
= = = = =
b. x và y khơng tỉ lệ thuận với
nhau vì
6 9
72 90
≠
Hoạt động 2: Sửa bài tập 30 phút
Đọc đề tốn
? Số kg dâu và số kg
đường là hai đại lượng
như thế nào?
? Nếu gọi x là số kg
đường cần có để làm với
2,5 kg dâu thì ta có cơng
thức liên hệ gì?
? Tính x từ cơng thức
trên?
? Kết luận người nói
đúng?
! Gọi số cây trồng của
các lớp lần lượt là x, y, z.
? Số cây trồng và số HS
có quan hệ như thế nào
với nhau?

4
1
96
24
362832362832
==
++
++
===
zyx
z
y
x
Năm học 2008 - 2009 6 Nguyễn Văn Thuận
Trường THCS Lê Quý Đôn – Bến Cát – Bình Dương Tổ: Toán – Tin Giáo án Đại số 7
C2
? Từ đó ta suy ra cơng
thức liên hệ gì?
? Ap dụng tính chất của
dãy tỉ số bằng nhau, ta có
điều gì?
! Từ đó suy ra x, y, z.
? Bài tốn có thể phát
biểu đơn giản hơn như
thế nào?
? Nếu gọi khối lượng
(kg) của niken, kẽm,
đồng lần lượt là x, y, z.
để sản xuất 150 kg đồng
bạch thì ta có điều gì?

20
150
13431343
==
++
++
===
zyx
z
y
x









==⇒=
==⇒=
==⇒=
⇒
9
4
1
.36
4
1

13431343
==
++
++
===
zyx
z
y
x









==⇒=
==⇒=
==⇒=
⇒
5,975,7.135,7
13
305,7.45,7
4
5,225,7.35,7
3
z
z

= ⇒ = =



⇒ = ⇒ = =



= ⇒ = =


Bài 10/56 SGK
Gọi ba cạnh của tam giác lần lượt là
x, y, z.
Theo bài ra ta có : x + y + z = 45
x y z x y z 45
5
2 3 4 2 3 4 9
+ +
= = = = =
+ +
x
5 x 2.5 10
2
y
5 y 3.5 15
3
z
5 z 4.5 20
4

II. Phương pháp giảng dạy:
Thuyết trình; hoạt động nhóm;
III. Phương tiện dạy học:
 Bảng phụ, bảng nhóm.
IV. Tiến trình bài dạy:
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng
Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ 5 phút
? Nêu định nghĩa hai đại
lượng tỉ lệ thuận?
Nếu y tỉ lệ thuận với x
theo hệ số tỉ lệ là -3 thì x
tỉ lệ thuận với y theo hệ
số là gì?
- Trả lời như SGK
- x tỉ lệ với y theo hệ số
1
3
−
Hoạt động 2: Định nghĩa 15 phút
Năm học 2008 - 2009 8 Nguyễn Văn Thuận
Trường THCS Lê Quý Đôn – Bến Cát – Bình Dương Tổ: Toán – Tin Giáo án Đại số 7
C2
Cho HS làm ?1
? Cơng thức tính diện
tích hình chữ nhật?
? Lượng gạo trong tất cả
các bao bằng bao nhiêu?
? Cơng thức tính vận tốc
khi biết qng đường và
thời gian tương ứng?

=
x
a
hay xy = a (a là một hằng số
khác 0) thì ta nói y tỉ lệ nghịch với
x theo hệ số tỉ lệ a.
Cho HS làm ?2
Cho biết y tỉ lệ nghịch
với x theo hệ số tỉ lệ –
3,5. Hỏi x tỉ lệ nghịch
với y theo hệ số tỉ lệ nào?
Từ đề tốn ta có cơng
thức gì theo định nghĩa
? Muốn biết x tỉ lệ
nghịch với y theo hệ số tỉ
lệ nào thì ta phải làm cái
gì?
? Vậy nếu y tỉ lệ nghịch
với x theo hệ số tỉ lệ là a
thì x tỉ lệ nghịch với y
theo hệ số tỉ lệ gì?
Làm ?2
- Ta có cơng thức: y=
x
5,3−
- Rút x từ cơng thức trên.
Nếu y tỉ lệ nghịch với x theo hệ số
tỉ lệ là a thì x cũng tỉ lệ nghịch với
y theo hệ số tỉ lệ a.
?2

; x
2
.y
2
; x
3
.y
3
; x
4
.y
4
- Nêu tích chất trong
SGK.
? So sánh với tính chất
của hai đại lượng tỉ lệ
thuận?
Làm ?3
Ta có a = x
1
.y
1
= 2.30 = 60
- Bằng nhau và bằng hệ số tỉ lệ a.
2. Tính chất
?3
a) Do y với x tỉ lệ nghịch nên x
1
.y
1

1
.y
1
= x
2
.y
2
= x
3
.y
3
= … = a
;
1
2
2
1
y
y
x
x
= ;...
1
3
3
1
y
y
x
x

=
c. x = 6 =>
120
y 20
6
= =
Hoạt động 5: Hướng dẫn về nhà 2 phút
- Học kỹ lý thuyết trong vở ghi lẫn SGK
- Làm các bài tập 13, 14, 15 trang 58 SGK.
- Chuẩn bị bài §3: Một số bài tốn tỉ lệ nghịch
* Rút kinh nghiệm: ............................................................................................................................
Ngày soạn: 20/11/ 2008 Ngày dạy: 26/11/ 2008
Tuần 14:
Tiết 27:
§4. MỘT SỐ BÀI TỐN VỀ
ĐẠI LƯỢNG TỈ LỆ NGHỊCH
I. Mục tiêu:
- Biết được cách làm các bài tốn cơ bản về đại lượng tỉ lệ nghịch.
- Rèn luyện óc phân tích tổng hợp một số bài tốn và cách trình bày bài tốn cho học sinh.
II. Phương pháp giảng dạy:
Thuyết trình; hoạt động nhóm;
III. Phương tiện dạy học:
- Bảng phụ nhóm.
IV. Tiến trình bài dạy:
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng
Năm học 2008 - 2009 10 Nguyễn Văn Thuận
Trường THCS Lê Quý Đôn – Bến Cát – Bình Dương Tổ: Toán – Tin Giáo án Đại số 7
C2
Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ 5 phút
? Thế nào là đại lượng tỉ

? Theo đề ra ta có những
gì?
! Từ đó ráp vào cơng thức
để tìm t
2
.
- Vận tốc và thời gian là hai
đại lượng tỉ lệ nghịch.
- Vì vận tốc và thời gian là hai
đại lượng tỉ lệ nghịch nên ta
có:

1
2
v
v
=
2
1
t
t
Theo đề ra ta có: t
1
= 6 ; v
2
=
1,2v
1
1. Bài tốn 1 (SGK)
- Giải -

5
1,2
6
t1,2
t
6
2
2
==⇒=
Vậy nếu đi với vận tốc mới thì ơtơ đi từ
A đến B hết 5 giờ.
Hoạt động 3: Bài tốn 2 13 phút
Năm học 2008 - 2009 11 Nguyễn Văn Thuận
Trường THCS Lê Quý Đôn – Bến Cát – Bình Dương Tổ: Toán – Tin Giáo án Đại số 7
C2
- Nêu nội dung bài tốn 2
và tóm tắt đề tốn cho HS.
- Hướng dẫn cách giải.
- Gọi số máy của 4 đội lần
lượt là x
1
, x
2
, x
3
, x
4
(máy)
? Vậy theo cách gọi trên
và theo bài ra ta có gì?

nghịch.
- Tức là: 4x
1
= 6x
2
= 10x
3
=
12x
4
từ 4x
1
= 6x
2
= 10x
3
= 12x
4
=>
12
1
10
1
6
1
4
1
4
3
21

3
, x
4
(máy)
Theo bài ra ta có:
x
1
+ x
2
+ x
3
+ x
4
= 36
Vì số máy và số ngày hồn thành cơng
việc là hai đại lượng tỉ lệ nghịch nên ta
có:
4x
1
= 6x
2
= 10x
3
= 12x
4

=>
12
1
10

60
36
36
12
1
10
1
6
1
4
1
4321
==
+++
+++ xxxx
x
1
1
Vậy : 60 x 60 15
1
1
4
4
1 1
x 60 10;x 60 6
2 3
6 10
1
x 60 5
4

Vì y và z tỉ lệ nghịch nên :
z
a
y =
z
b
a
z
b
a
x ⋅==⇒
=> x tỉ lệ thuận với z với hệ số tỉ lệ là
b
a
Hoạt động 5: Hướng dẫn về nhà 2 phút
- Làm các bài tập 16, 17, 18, 19 trang 60 + 61 SGK.
- Chuẩn bị bài Luyện tập
* Rút kinh nghiệm: ............................................................................................................................
Năm học 2008 - 2009 12 Nguyễn Văn Thuận
Trường THCS Lê Quý Đôn – Bến Cát – Bình Dương Tổ: Toán – Tin Giáo án Đại số 7
C2
Ngày soạn: 20/11/ 2008 Ngày dạy: 26/11/ 2008
Tuần 14:
Tiết 28:
LUYỆN TẬP
I. Mục tiêu:
- Củng cố kiến thức về đại lượng tỉ lệ thuận, tỉ lệ nghịch.
- Có kỹ năng sử dụng thành thạo tính chất dãy tỉ số bằng nhau để giải tốn
- Luyện tập cho HS cách giải các bài tốn thực tế.
II. Phương pháp giảng dạy:

= => = =
Hoạt động 2: Sửa bài tập 20 phút
Năm học 2008 - 2009 13 Nguyễn Văn Thuận
Trường THCS Lê Quý Đôn – Bến Cát – Bình Dương Tổ: Toán – Tin Giáo án Đại số 7
C2
- Nêu nội dung bài tốn.
? Nếu gọi giá vải loại I
là a thì giá vải loại II là
bao nhiêu?
? Trong bài tốn trên
hãy tìm hai đại lượng tỉ
lệ nghịch?
? Lập tỉ lệ thức ứng với
2 đại lượng tỉ lệ nghịch
đó?
- Giá của vải loại II là : 85%a.
- Số mét vải mua được và giá
tiền 1 mét vải là hai đại lượng tỉ
lệ nghịch
1. Bài 19 <Tr 61 SGK>
-Giải-
Gọi số mét vải loại II là x (m)
Giá của vải loại I là a (đồng)
Thì giá của vải loại II là : 85%a.
Do số m vải mua được và giá tiền 1 m
vải là hai đại lượng tỉ lệ nghịch nên ta
có:
)(60
85
100.51

24
12
1
2
6
1
4
1
8
1
6
1
4
1
==
−
−
===
bacba
- Vì đội thứ nhất nhiều hơn đội
thứ hai là 2 máy nên ta có a – b
=2
24
12
1
2
6
1
4
1

6
1
4
1
==
−
−
===
bacba
Vậy:









==
==
==
324.
8
1
424.
6
1
624.
4

= => = = =
Trả lời:
12 người làm hết cỏ trên cánh đồng là
1.5 giờ
Hoạt động 4: Hướng dẫn về nhà 2 phút
- Xem lại các bài tập đã chữa
- Làm tiếp các bài tập 20, 22, 23 trang 61 + 62 SGK.
- Chuẩn bị bài Hàm số
* Rút kinh nghiệm: ............................................................................................................................
...............................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................
Ngày soạn: 28/11/ 2008 Ngày dạy: 03/12/ 2008
Tuần 15:
Tiết 29:
§5. HÀM SỐ
I. Mục tiêu:
- Hiểu được khái niệm hàm số.
- Nhận biết được đại lượng này có phải là hàm số của đại lượng kia hay khơng trong những
cách cho cụ thể và đơn giản bằng bảng, bằng cơng thức.
- Tìm được giá trị tương ứng của hàm số khi biết giá trị của biến số.
II. Phương pháp giảng dạy:
Vấn đáp; hoạt động nhóm.
III. Phương tiện dạy học:
- Thước thẳng, bảng phụ.
IV. Tiến trình bài dạy:
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng
Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ 5 phút
? Nhắc lại định nghĩa, tính

tương tự như ?1
- Theo bảng, nhiệt độ trong
ngày cao nhất lúc 12 giờ
trưa (26
0
C) và thấp nhất lúc
4 giờ sáng (18
0
C)
- Viết cơng thức tính m.
ta có m = D.V
mà D = 7,8
=> m = 7,8V
- Làm ?1

v
S
t =
mà S = 50
=>
v
t
50
=
1. Một số ví dụ về hàm số.
Ví dụ 1:
t(giờ) 0 4 8 12 16 20
T
0
C 20 18 22 26 24 21

m là hàm số của V, t là hàm số của V.
2. Khái niệm hàm số
Nếu đại lượng y phụ thuộc vào đại
lượng thay đổi x sao cho với mỗi giá trị
của x ta ln xác định được chỉ một giá
trị tương ứng của y thì y được gọi là
hàm số của x và x gọi là biến số.
Chú ý : SGK
Năm học 2008 - 2009 16 Nguyễn Văn Thuận
Trường THCS Lê Quý Đôn – Bến Cát – Bình Dương Tổ: Toán – Tin Giáo án Đại số 7
C2
Hoạt động 4: Củng cố 10 phút
? Nhắc lại khái niệm về hàm
số?
? Làm bài tập 24 SGK?
? Làm bài tập 25 SGK?
- Trả lời: y là hàm số của x.
- Trình bày bảng
f(1) = 3.1
2
+ 1 = 4
f(3) = 3.3
2
+ 1 = 28
Bài 24: y là hàm số của x.
Bài 25: y = f(x) = 3x
2
+ 1
f(1) = 3.1
2

Duyệt của Tổ trưởng
Ngày tháng năm
Trường THCS Lê Quý Đôn – Bến Cát – Bình Dương Tổ: Toán – Tin Giáo án Đại số 7
C2
? Khi nào đại lượng y
được gọi là hàm số của
đại lượng x?
Cho f(x) = 5x – 1. Tính
f(1); f(-3); f(4)?
f(1) = 5.1 – 1 = 4
f(-3) = -3.5 – 1 = -16
f(4) = 4.1 – 1 = 3
Hoạt động 2: Sửa bài tập 33 phút
? Muốn tính f(5) ta phải
làm gì?
! Tương tự tính f(-3)
- Hướng dẫn HS làm câu
b.
tìm giá trị tương ứng của
f(x) khi biết x = -6 tức là
ta tính f(-6).
tương tự đối với các câu
còn lại.
- Hướng dẫn tương tự như
bài 28.
! Thay từng giá trị của x
vào cơng thức để tính f(x)
- Thay x = 5 vào cơng thức y
=
x

Cho hàm số y = f(x) = x
2
- 2
f(2) = 2
2
– 2 = 2
f(1) = 1
2
– 2 = -1
f(0) = 0
2
– 2 = -2
f(-1) = (-1)
2
– 2 = -1
f(-2) = (-2)
2
– 2 = 2
Năm học 2008 - 2009 18 Nguyễn Văn Thuận