Giáo án giảng dạy mơn Sinh học 11
Trường THPT Tắc Vân Giáo viên: Ngơ Duy Thanh
A - CHUYỂN HỐ VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG Ở ĐỘNG VẬT
Bài 20. CÂN BẰNG NỘI MƠI
-------- o0o --------
I. Mục tiêu:
Sau khi học xong bài này học sinh cần phải:
- Nêu được khái niệm cân bằng nội mơi và ý nghĩa của cân bằng nội mơi, hậu quả của mất cân
bằng nội mơi.
- Vẽ được sơ đồ khái qt cơ chế duy trì cân bằng nội mơi.
- Nêu được vai trò của thận và gan trong cân bằng áp suất thẩm thấu.
- Nêu được vai trò của hệ đệm trong cân bằng pH nội mơi.
Nội dung trọng tâm: Khái niệm cân bằng nội mơi, sơ đồ khái qt cơ chế duy trì cân bằng nội mơi.
II. Chuẩn bị
- Phương pháp:
o Phương pháp chính: giảng giải và thảo luận.
o Phương pháp xen kẽ: hỏi - đáp.
- Phương tiện dạy học:
o Hình 20.1/trang 86, hình 20.2/trang 87 – SGK.
o Phiếu học tập.
III. Nội dung và tiến trình lên lớp:
1. Kiểm tra bài cũ: <6 phút>
Ổn định lớp: kiểm tra sĩ số, vệ sinh
Hỏi: 1./ Hãy giải thích: tại sao tim tách rời khỏi cơ thể vẫn có khả năng co giãn nhịp nhàng?
Câu hỏi phụ: Hãy nêu chu kì hoạt động của tim.
2./ Huyết áp là gì?
Câu hỏi phụ: Hãy giải thích: tại sao huyết áp giảm dần trong hệ mạch?
2. Vào bài mới:
a. Mở bài: <2 phút>
u cầu HS cho biết: em hiểu thế nào là nội mơi? Cân bằng nội mơi? Mất cân bằng nội mơi?
 Trên cơ sở đó vào bài mới.

HS: Quan sát sơ đồ, liệt kê các thành phần tham
gia cơ chế duy trì CBNM và trình bày cơ chế.
GV tóm tắt lại và cho HS vẽ sơ đồ vaò vở.
GV: Hãy nêu vai trò của từng bộ phận tham gia
vào cơ chế duy trì CBNM?
HS: Nghiên cứu SGK kết hợp quan sát sơ đồ, trả
lời.
GV: Nhận xét phần trả lời của HS và bổ sung.
GV: Nếu thiếu một trong các tp đó thì cân bằng
nội môi có duy trì được không?
HS: Tổng hợp kiến thức, đánh giá vai trò của
từng thành phần và trả lời .
GV: Liên hệ ngược có vai trò ntn?
HS: Vận dụng kiến thức về cơ chế duy trì
CBNM để trả lời.
GV: Yêu cầu HS hoàn thành câu lệnh/trang 87
và điền thông tin vào hình 20.2.
GV chuyển ý: Trên đây là cơ chế chung duy trì
CBNM. Cụ thể cơ chế này diễn ra ở một số cơ
quan ntn?
GV: yêu cầu HS đọc thông tin trong mục
III/SGK.
GV: Áp suất thẩm thấu của máu phụ thuộc vào
yếu tố nào?
HS: nghiên cứu thông tin, suy nghó và trả lời.
GV: Thế nào là cân bằng áp suất thẩm thấu?
HS: nghiên cứu thông tin, suy nghó và trả lời.
GV: Gan có vai trò gì trong việc cân bằng áp
suất thẩm thấu?
HS: Nghiên cứu SGK, trả lời.

suất thẩm thấu:
1. Vai trò của thận:
* Điều hòa lượng nước:
- Khi ASTT tăng, thận tăng cường tái hấp
thu ïnước trả về máu, đồng thời uống nhiều
nước do cảm giác khát. Điều đó giúp cân bằng
ASTT của máu.
- Khi ASTT giảm, thận tăng bài tiết nước
tiểu để giúp cân bằng ASTT.
* Điều hòa muối khoáng: ( điều hòa hàm
lượng Na
+
trong máu).
- Khi lượng Na
+
giảm, thận sẽ tái hấp thu
Na
+
.
- Khi lượng Na
+
tăng sẽ làm tăng ASTT
gây cảm giác khát, uống nhiều nước, thận sẽ
loại thải muối qua nước tiểu .
2. Vai trò của gan:
Gan có vai trò quan trọng trong việc điều
hòa nồng độ của nhiều chất trong huyết tương,
Tuần: 10 Tiết: 20 --- Trang 2 ---
Giáo án giảng dạy mơn Sinh học 11
Trường THPT Tắc Vân Giáo viên: Ngơ Duy Thanh

đều gây thay đổi hoặc rối loạn hoạt động của
tế bào.
pH nội môi được duy trì ổn đònh nhờ các hệ
đệm:
- Hệ đệm bicacbonat: H
2
CO
3
/ NaHCO
3
.
- Hệ đệm phôtphat: NaH
2
PO
4
/ NaHPO
4
-
.
- Hệ đệm prôtêinat (prôtêin) là hệ đệm
mạnh nhất.
3. Củng cố và dặn dò: <2 phút>
- Củng cố: Hãy trình bày cơ chế điều hòa thân nhiệt khi trời nóng và khi trời lạnh?
Điều gì xảy ra nếu ta ở lâu trong mt lạnh với lớp quần áo mỏng?
- Dặn dò: HS về nhà trả lời các câu hỏi trong SGK và ghi nhớ nội dung tóm tắt phần in nghiêng trong
khung ở cuối bài. Đọc thêm phần “em có biết - phải chăng rùa biển là động vật hay khóc nhất?”.
4. Rút kinh nghiệm
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................