BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
---------------------------------------

NGUYỄN THỊ NGẦN

QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN
ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ PHỦ LÝ,TỈNH HÀ NAM”

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

HÀ NỘI, NĂM 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
---------------------------------------

NGUYỄN THỊ NGẦN

“QUẢN

LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN

ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ PHỦ LÝ,TỈNH HÀ NAM”

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Mã số: 60340410
Luận văn thạc sĩ kinh tế
:


hoàn thành luận văn, nhưng chắc chắn không thể tránh khỏi những thiếu sót. Em
rất mong nhận được sự góp ý của các thầy, cô giáo để bài luận văn của em được
hoàn thiện hơn.
Em xin trân trọng cảm ơn!


iii

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN......................................................................................................
LỜI CẢM ƠN..........................................................................................................ii
MỤC LỤC...............................................................................................................
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT..............................................................................vi
DANH MỤC BẢNG...............................................................................................
“MỞ ĐẦU”..............................................................................................................1
1.“Tính cấp thiết của đề tài”.....................................................................................
2.Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan...............................................
3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu.........................................................................
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.........................................................................
5. Phương pháp nghiên cứu......................................................................................
5.1. Phương pháp thu thập dữ liệu...........................................................................
5.2. Phương pháp phân tích, xử lý dữ liệu................................................................
6. Ý nghĩa của vấn đề nghiên cứu.............................................................................
7. Kết cấu của luận văn.............................................................................................
CHƯƠNG 1.............................................................................................................. 9
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH............................9
NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN.....................................................................................9
1.1. Ngân sách nhà nước và vai trò của ngân sách nhà nước...............................9
1.1.1. Khái niệm ngân sách nhà nước....................................................................9
1.1.2. Vai trò của ngân sách nhà nước..................................................................10

đoạn 2014-2016............................................................................................
2.3.“Đánh giá chung quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố
phủ lý, tỉnh Hà Nam”...................................................................................
2.3.1. Kết quả đạt được...........................................................................................
2.3.2. Những mặt hạn chế.......................................................................................
2.3.3. Nguyên nhân của những hạn chế..................................................................
CHƯƠNG 3............................................................................................................
MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN QUẢN LÝ...................................
CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN...............................................


v

THÀNH PHỐ PHỦ LÝ, TỈNH HÀ NAM.............................................................
3.1. Định hướng, mục tiêu hoàn thiện công tác“quản lý chi ngân sách nhà
nước trên địa bàn thành phố phủ lý, tỉnh Hà Nam”...................................
3.1.1. Định hướng phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Phủ Lý....................
3.1.2.“Quan điểm, mục tiêu hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước trên
địa bàn TP Phủ Lý, tỉnh Hà Nam”..............................................................
3.2. Các đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách nhà
nước trên địa bàn TP Phủ Lý, tỉnh Hà Nam...............................................
3.2.1. Giải pháp hoàn thiện công tác lập dự toán...................................................
3.2.2.“Hoàn thiện công tác chấp hành dự toán”....................................................
3.2.3. Hoàn thiện công tác quyết toán ngân sách....................................................
3.2.4. Hoàn thiện công tác kiểm tra, giám sát việc chấp hành dự toán..................
3.2.5. Nhóm giải pháp khác....................................................................................
3.3 Một số kiến nghị................................................................................................
3.3.1. Kiến nghị với UBND tỉnh Hà Nam...............................................................
3.3.2. Kiến nghị đối với Bộ Tài chính......................................................................
................................................................................................................................... 3

Nguyên nghĩa
An ninh quốc phòng
Dự toán
Giải phóng mặt bằng
Tổng sản phẩm trên địa bàn
Hành chính sự nghiệp
Hội đồng nhân dân
Hạ tầng kỹ thuật
Kho bạc Nhà nước
Kế hoạch
Quản lý
Quản lý kinh tế
Phát triển
Cơ sở
Công nghiệp hóa, hiện đại hóa
Kinh tế xã hội
Ngân sách
Ngân sách địa phương
Ngân sách nhà nước
Ngân sách Trung ương
Ủy ban nhân dân
Xây dựng cơ bản
Đầu tư phát triển
Đầu tư xây dựng


vii

DANH MỤC BẢNG
LỜI CAM ĐOAN......................................................................................................


1.3.3.“Vai trò của chi ngân sách nhà nước cấp huyện”..........................................
1.4. Quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện....................................................
1.4.1. Bản chất quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện...................................
1.4.2. Nội dung quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện...................................
1.4.3. Mục tiêu và nguyên tắc quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện............
1.4.4. Công cụ quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện....................................
1.4.5.“Các nhân tố ảnh hưởng đến việc quản lý chi ngân sách nhà nước” cấp
huyện............................................................................................................
CHƯƠNG 2............................................................................................................ 35
““THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC.......................35
TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ PHỦ LÝ, TỈNH HÀ NAM””..........................35
2.1.“Giới thiệu về thành phố phủ lý, tỉnh Hà Nam”...............................................
2.1.1.“Điều kiện tự nhiên”......................................................................................
2.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội...............................................................................

Bảng 2.1.“Các chỉ tiêu kinh tế xã hội trên địa bàn thành phố Phủ Lý
giai đoạn 2014 -2016”.....................................................................41
2.2.“Thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố
”Phủ Lý, giai đoạn 2014 - 2016....................................................................
2.2.1. Tình hình thu ngân sách trên địa bàn thành phố Phủ Lý............................

Bảng 2.2. Tổng hợp thu từ ngân sách thành phố Phủ Lý, giai đoạn
2014-2016........................................................................................41
2.2.2. Tình hình chi ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố Phủ Lý.............

Bảng 2.3: Tổng hợp chi NSNN trên địa bàn Thành phố giai đoạn
2014-2016........................................................................................44
Bảng 2.4. Tỷ lệ chi đầu tư XDCB từ NSNN trên địa bàn thành phố
.........................................................................................................45

3.1.2.“Quan điểm, mục tiêu hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước trên
địa bàn TP Phủ Lý, tỉnh Hà Nam”..............................................................
3.2. Các đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách nhà
nước trên địa bàn TP Phủ Lý, tỉnh Hà Nam...............................................
3.2.1. Giải pháp hoàn thiện công tác lập dự toán...................................................
3.2.2.“Hoàn thiện công tác chấp hành dự toán”....................................................
3.2.3. Hoàn thiện công tác quyết toán ngân sách....................................................
3.2.4. Hoàn thiện công tác kiểm tra, giám sát việc chấp hành dự toán..................
3.2.5. Nhóm giải pháp khác....................................................................................
3.3 Một số kiến nghị................................................................................................
3.3.1. Kiến nghị với UBND tỉnh Hà Nam...............................................................
3.3.2. Kiến nghị đối với Bộ Tài chính......................................................................


x

................................................................................................................................... 3


1

“MỞ ĐẦU”
1.“Tính cấp thiết của đề tài”
“Ngân sách nhà nước (NSNN) đóng vai trò quan trọng trong toàn bộ hoạt
động của một quốc gia, một địa phương, là nguồn lực quan trọng hàng đầu trong đảm
bảo điều kiện cần thiết để thực hiện các chức năng quản lý của Nhà nước ”.Việc quản lý
NSNN cũng được đặt ở vị trí quan trọng nhất đối với tất cả các cấp chính quyền.

Chi ngân sách nhà nước thể hiện định hướng PT kinh tế, xã hội, sự nghiệp an
ninh, quốc phòng, là khoản chi mang tính chất tiêu dùng xã hội do đó đòi hỏi phải

quốc phòng trên địa bàn Thành phố. Tuy nhiên thực trạng về QL chi NS của TP Phủ
Lý còn nhiều hạn chế như: mức chi phân bổ chưa đồng đều, chi đầu tư XDCB đầu
tư còn dàn trải dẫn đến một số công trình chậm tiến độ vì thiếu vốn, định mức phân
bổ chi quản lý hành chính Nhà nước, Đảng, đoàn thể, an ninh, quốc phòng và chi
các sự nghiệp nhìn chung rất thấp so với yêu cầu thực tế phục vụ nhiệm vụ chính trị
của địa phương, công tác quản lý còn tồn tại bất cập,…
Thành phố Phủ Lý vẫn còn là một Thành phố đang được đầu tư mạnh mẽ
trong quá trình đô thị hóa nên nguồn chi là rất lớn. Cũng như ở nhiều địa phương
khác trong và ngoài tỉnh Hà Nam, thành phố Phủ Lý luôn phải đối mặt với sự thiếu
hụt ngân sách cho các khoản chi khác nhau. Vì vậy,“việc nâng cao hiệu quả quản lý
chi”NSNN hiện nay có ý nghĩa rất quan trọng đảm bảo chống thất thoát, lãng phí,
nâng cao chất lượng nguồn đầu tư từ NSNN, bảo đảm đúng chiến lược, mục tiêu,
tiết kiệm, hiệu quả đáp ứng được các nhu cầu phát triển của thành phố Phủ Lý, tỉnh
Hà Nam đang là vấn đề rất cấp thiết hiện nay.
Xuất phát từ thực tế trên, tôi chọn đề tài: “Quản lý chi ngân sách nhà nước
trên địa bàn thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam” làm đề tài nghiên cứu luận văn
thạc sĩ của mình.
2.Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan
Từ khi thực hiện Luật Ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2002 đến nay ở
nước ta đã có“rất nhiều công trình nghiên cứu khoa học”, bao gồm các bài viết, các
quan điểm, các luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ, chuyên đề thực tập tốt nghiệp
nghiên cứu về vấn đề QL NSNN các cấp. Trong số đó, học viên xin nêu ra một số
đề tài, bài viết nghiên cứu tiêu biểu:


3

Tô Thiện Hiền (2012) “Nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước tỉnh
An Giang giai đoạn 2010-2015 và tầm nhìn đến năm 2020”, Luận án Tiến sĩ,
Trường Đại học Ngân hàng thành phố Hồ Chí Minh. Luận án đã làm sáng tỏ về mặt

5

vai trò của NSNN, phân cấp quản lý NSNN, các khoản thu, chi NSNN và trình tự
lập, chấp hành và quyết toán NSNN”.Tuy nhiên, trong các bài viết chưa đề cập đến
quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện do đó, học viên đã quyết định lựa chọn đề tài
này làm đối tượng nghiên cứu luận văn thạc sĩ của mình.
Một số kết luận rút ra và khoảng trống nghiên cứu của đề tài
Trên cơ sở tổng quan một số công trình ở trên và ngoài ra còn có nhiều công
trình nghiên cứu khác liên quan đến quản lý chi thường xuyên NSNN có thể rút ra
một số kết luận sau:
Các đề tài trên đã nghiên cứu khá đầy đủ về công tác quản lý NSNN trên các
địa phương khác nhau và thời gian nghiên cứu khác nhau. Tuy nhiên kết quả các
công trình nghiên cứu trên khi vận dụng vào thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam sẽ có
một số bất cập do điều kiện của Hà Nam có những điểm khác biệt so với các tỉnh,
thành phố khác. Hơn nữa, hiện tại cơ chế, chính sách đã có nhiều thay đổi nên một
số tồn tại và giải pháp không còn phù hợp về công tác quản lý chi thường xuyên
NSNN trong giai đoạn hiện nay và không áp dụng được trong một địa phương
cụ thể. Do đó việc nghiên cứu là cần thiết, phục vụ cho công tác quản lý chi thường
xuyên NSNN trên địa bàn TP Phủ Lý và không bị trùng lặp với các đề tài khác. Các
công trình nghiên cứu trên là những tài liệu tham khảo có giá trị cho việc nghiên
cứu và viết luận văn này.
Từ tổng quan trên, khoảng trống nghiên cứu cho đề tài luận văn này là giải pháp
nào để hoàn thiện quản lý chi thường xuyên NSNN“trên địa bàn thành phố Phủ Lý,
tỉnh Hà Nam.”
3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là trên cơ sở làm rõ những lý luận cơ bản về
NSNN, QL chi NSNN cấp huyện, đánh giá đúng thực trạng tình hình QL chi NSNN
trên địa bàn thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam trong giai đoạn 2014 - 2016, từ đó đề
xuất giải pháp chủ yếu hoàn thiện QL chi ngân sách nhà nước trên địa bàn TP Phủ
Lý nhằm thúc đẩy sự phát triển của KT-XH của TP Phủ Lý, tỉnh Hà Nam.

thành phố Phủ Lý như: các quyết định của HĐND thành phố Phủ Lý về giao chỉ
tiêu kế hoạch PT KT-XH, DT và quyết toán thu, chi NSNN TP Phủ Lý; các báo cáo
của UBND Thành phố về tình hình thu, NSNN thành phố Phủ Lý.
Luận văn khai thác cơ sở lý luận từ các giáo trình, các luận văn tham khảo,


7

các bài báo, công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài để làm cơ sở lý luận cho
luận văn. Bên cạnh đó là“các quy định, chính sách pháp luật của nhà nước về thu,
chi ngân sách nhà nước thông qua các văn bản quy phạm pháp luật của Trung ương
như: Luật Ngân sách nhà nước, Nghị định của Chính phủ hướng dẫn Luật Ngân
sách nhà nước, Thông tư của Bộ Tài chính”hướng dẫn Nghị định và các văn bản
khác có liên quan.
5.2. Phương pháp phân tích, xử lý dữ liệu
Phương pháp so sánh: Dựa trên số liệu thống kê thu thập được, luận văn sử
dụng phương pháp so sánh đối chiếu các chỉ tiêu đã được lượng hóa có cùng một nội
dung, tính chất tương tự nhau để so sánh cơ cấu, định mức chi thường xuyên, từ đó rút
ra được các nhận xét đánh giá, tạo cơ sở cho các phương pháp phân tích, tổng hợp.
Phương pháp thống kê mô tả: dựa trên các số liệu thống kê để mô tả sự biến
động cũng như xu hướng thay đổi của các số liệu, các tình hình lập, chấp hành,
quyết toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước, các nhân tố ảnh hưởng, mức độ
chấp hành pháp luật của các chủ thể... Phương pháp này sử dụng để mô tả thực
trạng công tác quản lý chi thường xuyên.
Phương pháp phân tích tổng hợp: Mỗi vấn đề sẽ được phân tích theo nhiều
góc độ khác nhau, phân tích từng tiêu chí cuối cùng tổng hợp lại trong mối quan hệ
với nhau. Dựa trên kết quả phân tích, đánh giá các nội dung công tác QL chi NS
thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam, các tồn tại, hạn chế và nguyên nhân dẫn đến các
tồn tại hạn chế trong quản lý ngân sách trên địa bàn thành phố Phủ Lý, luận văn đưa
ra các giải pháp nhằm hoàn thiện QL chi NS thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam trong

1.1. Ngân sách nhà nước và vai trò của ngân sách nhà nước
1.1.1. Khái niệm ngân sách nhà nước
NSNN là"một phạm trù KTXH gắn liền với sự hình thành và phát triển (PT)
của Nhà nước và hàng hoá - tiền tệ. Nhà nước với tư cách là cơ quan quyền lực thực
hiện duy trì và PT xã hội, quy định các khoản thu, chi của Nhà nước nhằm mục đích
đảm bảo yêu cầu thực hiện các chức năng của Nhà nước. Nói đến NSNN là đề cập
đến hai loại hình hoạt động tài chính cơ bản của Nhà nước: hoạt động thu NS và
hoạt động chi NS. Trong hệ thống tài chính, NSNN là bộ phận chủ đạo, là điều kiện
vật chất quan trọng để Nhà nước thực hiện các nhiệm vụ của mình. Mặt khác nó còn
là công cụ quan trọng để Nhà nước thực hiện điều tiết vĩ mô"nền KT-XH.
Theo Luật ngân sách nhà nước 2015. Ngân sách nhà nước là toàn bộ các
khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian
nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các
chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước.[5]
Từ khái niệm trên, ta có thể thấy "ngân sách Nhà nước biểu hiện ra bên ngoài
là một quỹ tiền tệ tập trung lớn nhất của Nhà nước với các khoản thu và chi của nó.
Khi Nhà nước thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình sẽ phát sinh các quan hệ
kinh tế trong quá trình phân phối các nguồn tài chính của xã hội. Điều này cho ta
thấy được phần nào bản chất của ngân sách nhà nước. Để từ đó, ta có thể rút ra về
bản chất sâu xa của ngân sách nhà nước: Ngân sách Nhà nước phản ánh các mối
quan hệ kinh tế giữa Nhà nước và xã hội phát sinh trong quá trình Nhà nước
phân phối các nguồn tài chính nhằm đảm bảo thực hiện các chức năng quản lý và
điều hành nền kinh tế xã hội của mình trên cơ sở luật định". [17]
Theo Luật NSNN năm 2015, “NSNN gồm ngân sách trung ương và ngân
sách địa phương. Ngân sách địa phương gồm ngân sách của các cấp chính quyền địa
phương và được chia thành: ngân sách cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương


10


có hiệu quả nhằm thực hiện chức năng của nhà nước trên cơ sở sử dụng hệ thống


12

chính sách, pháp luật. Chi ngân sách nhà nước mới chỉ thể hiện khâu phân bổ ngân
sách còn hiệu quả sử dụng ngân sách như thế nào thì phải thông qua các biện pháp
quản lý. Quản lý chi ngân sách sẽ quyết định hiệu quả sử dụng vốn ngân sách.
Quản lý chi NSNN là quá trình thực hiện có hệ thống các biện pháp phân
phối và sử dụng quỹ tiền tệ tập trung nhằm phục vụ chi tiêu cho bộ máy và thực
hiện các chức năng của Nhà nước".
Thực chất,“QL chi NSNN là quá trình sử dụng các nguồn vốn chi tiêu của
Nhà nước từ khâu lập kế hoạch đến khâu sử dụng NS đó nhằm đảm bảo quá trình
chi tiết kiệm và hiệu quả, phù hợp với yêu cầu thực tế đang đặt ra theo đúng chính
sách chế độ của nhà nước phục vụ các mục tiêu kinh tế- xã hội.”
1.2.2. Vai trò quản lý chi ngân sách nhà nước
Quản lý chi NSNN có những vai trò như sau:
Thứ nhất, thúcđẩy nâng cao hiệu quả sử dụng các khoản chi NSNN nhằm
tăng hiệu quả sử dụng vốn NS, đảm bảo tiết kiệm, có hiệu quả. Thông qua QL các
khoản cấp phát của chi NS, nhà nước sẽ tác động đến đời sống KT-XH, giữ vững ổn
định, đặc biệt là giải quyết các vấn đề bức xúc của xã hội như: xóa đói giảm nghèo, giải
quyết việc làm, các hoạt động mang tính cộng đồng…Quản lý chi tiêu của NSNN có
hiệu quả sẽ tác động vào kích cầu khi nền kinh tế bị giảm sút hoặc cắt giảm chi tiêu
Chính phủ để bình ổn giá cả thúc đầy sản xuất PT, hình thành quỹ dự phòng NSNN để
ứng phó với những biến động của thị trường.
Thứ hai, quản lý chi NSNN có vai trò điều tiết giá cả, chống suy thoái và
chống lạm phát. Khi nền kinh tế lạm phát và suy thoái, nhà nước phải sử dụng công
cụ chi ngân sách để khắc phục tình trạng này. Sự mất cân đối giữa cung - cầu sẽ tác
động đến giá cả tăng hoặc giảm. Để đảm bảo lợi ích của người tiêu dùng, nhà nước
sử dụng công cụ chi ngân sách để điều tiết, can thiệp vào thị trường dưới hình thức

phố mà còn có những định hướng riêng phù hợp với tình hình thực tế của quận,
huyện (sau đây gọi tắt là huyện) trong khuôn khổ pháp luật.
Theo Luật NSNN năm 2015, "phân cấp quản lý ngân sách là việc xác định
phạm vi, trách nhiệm, quyền hạn của chính quyền các cấp, các đơn vị dự toán
ngân sách trong việc quản lý NSNN phù hợp với phân cấp quản lý kinh tế xã hội.[5]
Ngân sách nhà nước huyện là công cụ quản lý quan trọng của chính quyền
cấp huyện trong việc ổn định an ninh, trật tự xã hội và phát triển kinh tế xã hội trên