MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Tôn giáo là một hiện tượng xã hội phức tạp, ra đời rất sớm trong  
lịch sử  loài người.  Trong suốt chiều dài tồn tại cùng với sự  phát triển 
của xã hội, tôn giáo đã có những lúc tác động cùng hoặc ngược chiều  
với sự  tiến bộ  của loài người. Tuy nhiên, không thể  phủ  nhận vai trò 
của tôn giáo đối với đời sống tinh thần của nhân loại, bằng chứng là,  
những thăng trầm của lịch sử  đã và đều gắn liền với vấn đề  tôn giáo. 
Trong những năm gần đây, thế  giới chứng kiến những xung đột, bùng 
nổ xã hội, thậm chí là những xung đột vũ trang hay chiến tranh khu vực 
(đặc biệt là cuộc khủng bố của Nhà nước Hồi giáo tự xưng IS vẫn còn 
đang diễn ra) gây ra nhiều đau khổ, chết chóc mà nguyên nhân của nó có 
liên quan đến vấn đề  tôn giáo và vấn đề  dân tộc. A. Malraux, nhà văn 
hóa nổi tiếng của nước Pháp đã có nhận định tôn giáo trong tình hình 
mới, đòi hỏi xem xét, nghiên cứu tôn giáo trên một mảnh đất mới và đưa 
ra một câu hỏi có tính chất dự  báo: “Vấn đề  then chốt của cuối thế  kỷ 
này là vấn đề tôn giáo được diễn ra dưới một dạng khác với sự hiểu biết  
của chúng ta ngày nay”1.
Việt Nam là một quốc gia đa tôn giáo, các tôn giáo tuy xuất hiện 
không giống nhau và cũng đóng những vai trò khác nhau trong sự  phát 
triển của dân tộc nhưng có một điều đặc biệt, mặc dù tôn giáo khác 
nhau, nhưng các tín đồ  đều có một mục đích chung là được thể  hiện 
niềm tin của mình và được đóng góp vào công cuộc xây dựng và phát 
triển đất nước, để vừa có thể là một công dân tốt, vừa là một người tín 
đồ tốt của tôn giáo mình. 
Cùng với công cuộc đổi mới toàn diện đất nước, tôn giáo và đời 
sống tôn giáo ở Việt Nam cũng có những biến đổi mạnh mẽ. Trong đời 
sống tôn giáo xuất hiện những xu hướng biến  đổi tôn giáo như: xu  
hướng đa dạng hóa và cá nhân hóa tôn giáo; xu hướng vừa cạnh tranh 
vừa đối thoại giữa các tôn giáo; xu hướng quốc tế  hóa và dân tộc hóa 
tôn giáo; xu hướng vừa thế tục vừa tăng tính thiêng của tôn giáo và cuối  

Thứ  nhất,  trên cơ  sở  kế  thừa và tiếp thu có chọn lọc những tài  
liệu, công trình khoa học đã nghiên cứu về  xu hướng biến đổi tôn giáo 
của các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước, Luận án khái quát, tổng 
hợp các tư  liệu có liên quan đến xu hướng biến đổi tôn giáo, tác động 
của xu hướng biến đổi tôn giáo đến đời sống tôn giáo ở Việt Nam hiện 
nay, xá định rõ những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu
Thứ hai, Luận án làm rõ những vấn đề lý luận về tác động của một 
số xu hướng biến đổi tôn giáo đến đời sống tôn giáo ở Việt Nam hiện nay .
Thứ ba, Phân tích thực trạng tác động của một xu hướng biến đổi 
tôn giáo đến đời sống tôn giáo ở Việt Nam hiện nay, từ đó rút ra nguyên  
nhân và một số vấn đề đặt ra.
Thứ  tư,  Đề  xuất một số  quan điểm và giải pháp nhằm phát huy 
những tác động tích cực và hạn chế  tác động tiêu cực của một số  xu 
hướng biến đổi tôn giáo đến đời sống tôn giáo Việt Nam hiện nay.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 


3.1. Đối tượng nghiên cứu
Luận án đi sâu nghiên cứu một số  xu hướng biến đổi tôn giáo và 
những tác động của chúng đối với đời sống tôn giáo ở Việt Nam trong giai 
đoạn hiện nay.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
Có rất nhiều xu hướng biến đổi tôn giáo hiện nay đang diễn ra trên 
thế giới cũng như  ở Viêt Nam, tuy nhiên Luận án lựa chọn 5 xu hướng  
biến đổi tôn giáo nổi bật và tác động mạnh mẽ đến đời sống tôn giáo ở 
Việt Nam, trong giai  đoạn từ  khi đổi mới đến nay, bao gồm các xu 
hướng: xu hướng  đa dạng hóa và cá nhân hóa niềm tin tôn giáo; xu 
hướng vừa cạnh tranh vừa đối thoại giữa các tôn giáo; xu hướng toàn 
cầu hóa và dân tộc hóa tôn giáo; xu hướng vừa thế  tục vừa thiêng hóa 
của các tôn giáo và xu hướng hiện đại hóa tôn giáo.

trong đời sống tôn giáo.
Cách tiếp cận Xã hội học tôn giáo giúp cho luận án có thể  nhìn 
nhận, đánh giá được những tác động của xu hướng biến đổi tôn giáo 
đến đời sống tôn giáo ở Việt Nam qua các số liệu, biểu bảng, thống kê,
…
5. Đóng góp mới của Luận án
Thứ  nhất, luận án đưa ra những luận cứ mới về những xu hướng  
biến đổi tôn giáo hiện nay, một số những xu hướng biến đổi mới trong 
đời sống tôn giáo Việt Nam như: xu hướng cạnh tranh – đối thoại tôn 
giáo, xu hướng hiện đại hóa tôn giáo,…. Luận án cũng hệ  thống một 
cách đầy đủ  nhất về khái niệm đời sống tôn giáo và những yếu tố  của 
đời sống tôn giáo, cách tiếp cận của luận án về  mối quan hệ  giữa xu  
hướng biến đổi tôn giáo và đời sống tôn giáo
  Thứ   hai,   luận   án   phân   tích,   đánh   giá   tác   động   của   một   số   xu 
hướng biến đổi tôn giáo đến đời sống tôn giáo ở  Việt Nam hiện nay  ở 
trên 3 khía cạnh: ý thức tôn giáo, quan hệ tôn giáo và hoạt động tôn giáo. 
Qua những tác động này, luận án cũng đưa ra một số những vấn đề đặt 
ra đối với sự tác động này của xu hướng biến đổi tôn giáo đến đời sống 
tôn giáo ở Việt Nam hiện nay
  Thứ  ba,  luận án đề  xuất một số  quan điểm và giải pháp nhằm 
phát huy những tác động tích cực và hạn chế  những tác động tiêu cực 
của một số  xu hướng biến đổi tôn giáo đến đời sống tôn giáo  ở  Việt 
Nam hiện nay, đề  xuất những khuyến nghị  cho quá trình quản lý và 
hoạch định chính sách về tôn giáo và công tác tôn giáo đối với việc quản 
lý tôn giáo ở các cấp, các ban ngành, địa phương.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của Luận án
Luận án góp phần làm sáng tỏ  những vấn đề  có tính lý luận và 
thực tiễn về xu hướng biến đổi tôn giáo ở Việt Nam cũng như tác động 
của một số xu hướng biến đổi tôn giáo đến đời sống tôn giáo của Việt  
Nam qua những căn cứ, những số liệu cụ thể.

trình ở đây đều đưa ra hoặc là 3, 4 xu hướng biến đổi tôn giáo như: Xu 
hướng đa dạng hóa tôn giáo, xu hướng thế  tục hóa tôn giáo, xu hướng 
dân tộc hóa tôn giáo và xu hướng quốc tế hóa tôn giáo. Các khái niệm về 
Đời sống tôn giáo được tiếp cận từ nhiều hướng và tập trung trong các  
đề tài, Luận án gần đây.
1.2.   Những   công   trình   nghiên   cứu   thực   trạng   tác   động   của   xu 
hướng biến đổi tôn giáo đến đời sống tôn giáo Việt Nam
Có nhiều công trình nghiên cứu, các báo báo cũng như Kỷ yếu khoa 
học về  thực trạng tác động của xu hướng biến đổi tôn giáo đến đời 
sống tôn giáo Việt Nam hiện nay. Tuy nhiên, thực tế, các công trình này 
chủ yếu trình bày về đời sống tôn giáo Việt Nam hiện nay, hoặc những  


biến đổi trong đời sống tôn giáo ở Việt Nam chứ chưa trình bày dưới sự 
tác động của các xu hướng biến đổi của các tôn giáo.
1.3. Những công trình nghiên cứu về quan điểm và giải pháp nhằm 
phát huy tác động tích cực và hạn chế những tác động tiêu cực của 
một số  xu hướng biến đổi tôn giáo đến đời sống tôn giáo  ở  Việt 
Nam hiện nay
Những công trình này chủ  yếu là các đề  tài, sách của các học giả 
trong nước cũng như  kinh nghiệm của nước ngoài trong các công trình 
hợp tác giữa các trường Đại học với vấn đề  luật pháp tôn giáo Việt  
Nam và các nước khác trên thế giới.
1.4. Một vài nhận xét và những vấn đề đặt ra
1.4.1. Một số nhận xét
Điểm qua tình hình nghiên cứu trên, chúng ta có thể  rút ra một số 
nhận xét sau:
Thứ  nhất, tôn giáo là một lĩnh vực thu hút khá đông đảo học giả 
trong và ngoài nước nghiên cứu. Các công trình tùy từng cách tiếp cận 
khác nhau, có nhiều quan điểm khác nhau về các xu hướng biến đổi tôn 

đã nhận thấy những ý kiến có tính chất bản lề  cho việc đề  ra những 
giải pháp để phát huy những ảnh hưởng tích cực và hạn chế những ảnh  
hưởng tiêu cực của một số xu hướng biến đổi tôn giáo đến đời sống tôn 
giáo Việt Nam hiện nay. Các biện pháp đó đều nhấn mạnh đến cả chủ 
thể và khách thể của chính đời sống tôn giáo trong việc quản lý của Nhà 
nước về vấn đề  tôn giáo để phát huy sự tác động tích cực của tôn giáo 
đến đời sống tôn giáo ở Việt Nam hiện nay.
1.4.2. Những vấn đề nghiên cứu đặt ra đối với Luận án
Tuy nhiên, vấn đề  đặt ra là, dựa trên những xu hướng biến đổi 
tôn giáo  ở  Việt Nam hiện nay và những tác động của chúng đối với 
đời sống tôn giáo, theo chúng tôi phải tiếp tục làm rõ đượ c: 
Thứ  nhất, làm rõ cơ  sở  lý luận và thực tiễn của những xu hướng  
đó, đồng thời, chỉ ra biểu hiện của những xu h ướng bi ến đổi tôn giáo ở 
Việt Nam hiện nay. Để  làm được điều này, luận án cần phải tập hợp  
các tư  liệu có liên quan, phân loại theo chủ  điểm. Trên cơ  sở  chắt lọc 
những kiến thức trong các công trình khoa học đã công bố, phục vụ 
việc triển khai các nội dung của luận án.
 Thứ hai, trên cơ sở các tài liệu đã có liên quan, luận án cần phải 
giải quyết được một cách tường minh những vấn đề  có tính lý luận  
như: những khái niệm về Đời sống tôn giáo, về xu hướng biến đổi tôn 
giáo, về  mối quan hệ  giữa xu hướng biến đổi tôn giáo đến đời sống 
tôn giáo theo những khía cạnh nào. Dựa trên những tài liệu đã có, căn 
cứ trên thực tiễn về đời sống tôn giáo Việt Nam hiện nay, luận án phải  
chỉ  ra được một số  xu hướng biến đổi tôn giáo  ở  Việt Nam hiện nay  
một cách cập nhật nhất,  để  có thể  thấy  được cái mới của luận  án 
(những xu hướng biến đổi mới xuất hiện ở Việt Nam).
Thứ ba, điều quan trọng phải phân tích, đánh giá được thực trạng 
tác động của những xu hướng biến đổi tôn giáo đó lên đời sống tôn  
giáo của Việt Nam hiện nay, bằng các số  liệu định lượng hoặc định 


ra trong một không gian và thời gian nhất định. 
Như vậy, đời sống tôn giáo được đề cập đến ở đây là một phạm trù 
triết học, nó bao gồm cả  lĩnh vực đời sống vật chất và đời sống tinh 
thần của những người có tôn giáo, nó bao gồm đời sống cá nhân và đời 
sống cộng đồng tôn giáo, trên bình diện đó, nó cũng bao gồm cả  đời 
sống xã hội của người có tôn giáo. Quan hệ  giữa các tôn giáo cũng là 
yếu tố  quan trọng trong đời sống tôn giáo, đó là  ứng xử, thái độ  của 
người có tôn giáo đối với tôn giáo và đối với đời sống chính trị ­ xã hội.
2.1.1.2. Các yếu tố của đời sống tôn giáo
Thứ  nhất, Hệ  ý thức tôn giáo: bao gồm toàn bộ  những yếu tố 
thuộc về đời sống tinh thần của những người có tôn giáo, nó bao gồm ý 
thức tôn giáo (tình cảm tôn giáo, niềm tin tôn giáo, tâm lý tôn giáo) và hệ 
tư tưởng tôn giáo (giáo lý, giáo luật và tổ chức tôn giáo)
Thứ  hai, quan hệ  giữa các tôn giáo.  Nói đến đời sống tôn giáo 
không thể  không nói đến quan hệ  giữa các tôn giáo, đó là thái độ, cách 
ứng xử của các tôn giáo với nhau.
Thứ  ba, những hoạt động tôn giáo là những sinh hoạt tôn giáo và 
những hoạt động xã hội của người có tôn giáo. Những sinh hoạt tôn giáo  
là những sinh hoạt thuần túy của người có tôn giáo như: việc giảng dạy  
giáo lý tôn giáo, việc học đạo hay truyền đạo,… Những sinh hoạt thuần 


túy tôn giáo có thể kể đến như: Nghi lễ (nghi thức) tôn giáo; Sự kiện tôn  
giáo; Không gian tôn giáo.
2.1.2. “Xu hướng biến đổi tôn giáo” và các tiền đề  cho sự  hình thành  
các xu hướng biến đổi tôn giáo
2.1.2.1. Quan niệm về “Xu hướng biến đổi tôn giáo”
Xu hướng biến  đổi tôn giáo được hiểu như  mối quan hệ  giữa  
phạm trù khả  năng và hiện thực, ngẫu nhiên và tất nhiên, nguyên nhân 
và kết quả, nó là kết quả  của hàng loạt các nguyên nhân chủ  quan và 


Mặc dù Việt Nam không có xung đột tôn giáo, không có chiến 
tranh tôn giáo nhưng sự  tồn tại của rất nhiều tôn giáo và các hệ  phái 
khác nhau cũng tạo ra sự cạnh tranh được thể hiện như: 1). Trong việc 
giành, giữ  tín đồ; 2). Cạnh tranh trong việc thể hiện vai trò xã hội của  
mình.
Ngược lại với cạnh tranh và đối thoại giữa các tôn giáo cũng đang 
diễn ra ở Việt Nam ở những mức độ: 1). Các chức sắc và tín đồ tôn giáo  
đều không tuyệt đối hóa vai trò của tôn giáo mình mà tôn trọng các tôn 
giáo khác; 2). Các chức sắc, tín đồ  tôn giáo không chỉ  am hiểu tôn giáo 
mình mà còn am hiểu kinh điển của các tôn giáo khác; 3). Các tôn giáo  
đều lấy lợi ích quốc gia dân tộc làm mẫu số chung.
2.2.3. Xu hướng toàn cầu hóa và dân tộc hóa tôn giáo
Toàn cầu hóa tôn giáo là quá trình các tôn giáo chuyển từ tính quốc  
tế  sang tính xuyên quốc gia, các tôn giáo thoát dần khỏi tầm kiểm soát  
của nhà nước và gây sự ảnh hưởng lên các quốc gia, dân tộc khác.
Đối lập hóa với xu hướng toàn cầu hóa tôn giáo là xu hướng dân 
tộc hóa tôn giáo cũng đang diễn ra ở Việt Nam. 
Dân tộc hóa tôn giáo được hiểu là quá trình trở về với các tôn giáo  
truyền thống của các tôn giáo hoặc thêm vào các đặc điểm tâm lý, văn  
hóa địa phương, dân tộc với các tôn giáo được du nhập từ  bên ngoài  
vào.
2.2.4. Xu hướng vừa “thế tục hóa” vừa “thiêng hóa”của các tôn giáo.
Thế tục hóa tôn giáo ở Việt Nam hiện nay có những biểu hiện sau:  
Thứ  nhất, hành vi nhập thế  của mọi tôn giáo bằng cách tham gia 
vào những hoạt động thế  tục phi tôn giáo như: xã hội, đạo đức, giáo 
dục, y tế…
Thứ  hai, xu hướng thế  tục hóa cũng biểu hiện trong cuộc  đấu 
tranh của bộ phận tiến bộ trong từng tôn giáo muốn xóa bỏ những điểm 
lỗi thời trong giáo lý, những khắt khe trong giáo luật, muốn tiến tới sự 

Thứ  hai, hiện đại hóa tôn giáo thể  hiện đại trong quan niệm, lối 
sống và trong cách ..thể hiện niềm tin của các tín đồ.
Thứ ba, quan niệm mới của các tổ chức, chức sắc tôn giáo sử dụng 
các phương tiện, cơ sở vật chất hiện đại để truyền đạo cũng như việc  
chấp nhận cơ sở thờ tự, các nghi thức thực hành mới của các tín đồ.
Thứ tư, ngay chính giáo lý các tôn giáo cũng phải thể hiện tính hiện 
đại.
Những xu hướng mà luận án đề  cập đến cho thấy, các xu hướng 
biến đổi tôn giáo đang diễn ra ở Việt Nam có những mâu thuẫn, tồn tại 
các xu hướng biến đổi tôn giáo đối lập nhau như: vừa dạng hóa tôn giáo 
vừa cá nhân hóa tôn giáo; vừa cạnh tranh vừa đối thoại giữa các tôn 
giáo; vừa toàn cầu hóa tôn giáo vừa dân tộc hóa tôn giáo; vừa thế  tục  
hóa tôn giáo vừa thiêng hóa của các tôn giáo. Tuy nhiên, các xu hướng  
này cũng thống nhất với nhau, bổ  sung cho nhau, luôn tồn tại đan xen 
cùng chi phối lẫn nhau. Đúng như  trong triết học DVBC đã chỉ  ra các 
mâu thuẫn nhiều khi gặp nhau, các cực đoan lại “hôn nhau”. Các xu 
hướng biến đổi tôn giáo này cũng khác nhau về thời gian xuất hiện, tồn 


tại, song tạo nên những tác động nhiều chiều một cách trực tiếp và gián 
tiếp lên đời sống tôn giáo Việt Nam, hình thành bức tranh đa màu sắc,  
sinh động và phức tạp của đời sống tôn giáo đương đại.
2.3. Tác động của xu hướng biến đổi tôn giáo đến đời sống tôn giáo  
– những quan điểm lý luận
2.3.1. Quan điểm của chủ  nghĩa Mác – Lê nin về  mối quan hệ  tôn  
giáo và xã hội
Do những điều kiện về lịch sử cũng như sứ mệnh của học thuyết  
Mác – Lê nin, các nhà sáng lập chủ  nghĩa Mác – Lê nin tuy không có 
điều kiện đi vào nghiên cứu kỳ các vấn đề  của tôn giáo, của xu hướng  
biến đổi tôn giáo cũng như mối quan hệ giữa biến đổi tôn giáo với đời 

Tôn giáo thế giới cũng như tôn giáo Việt Nam trong những năm trở 
lại đây có những sự  biến đổi nhanh chóng và phức tạp theo nhiều xu 
hướng: Xu hướng thế  tục hóa, xu hướng đa dạng hóa, xu hướng toàn 
cầu hóa, xu hướng dân tộc hóa, xu hướng cá nhân hóa tôn giáo,… Có thể 
còn có nhiều những xu hướng khác nữa đang xuất hiện trong đời sống 
tôn giáo hiện nay, nhưng thiết nghĩ, đây là những xu hướng nổi trội 
nhất, có  ảnh hưởng trực tiếp đến sự  biến đổi của đời sống tôn giáo 
Việt Nam. 
Có nhiều cách tiếp cận về mối quan hệ giữa xu hướng biến đổi tôn 
giáo đến đời sống tôn giáo  ở  Việt Nam hiện nay. Tiêu biểu cho những  
cách tiếp cận đó là quan điểm của chủ nghĩa Mác Lê nin về mối quan hệ 
giữa tôn giáo và xã hội; quan điểm của xã hội học tôn giáo, tôn giáo học 
về  tôn giáo và vai trò của tôn giáo đối với xã hội. Dựa trên cơ  sở  học  
thuyết của chủ nghĩa Mac – Lênin về tôn giáo với xã hội, luận án cũng đã 
cố gắng đưa ra cách nhìn nhận, đánh giá tác động của một số xu hướng  
biến đổi tôn giáo đến đời sống tôn giáo  ở  3 khía cạnh: ý thức tôn giáo  
quan hệ tôn giáo và hoạt động tôn giáo.
CHƯƠNG 3
TÁC ĐỘNG CỦA MỘT SỐ XU HƯỚNG BIẾN ĐỔI TÔN GIÁO
ĐẾN ĐỜI SỐNG TÔN GIÁO VIỆT NAM HIỆN NAY ­ THỰC TRẠNG 
VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA
3.1. Tác động của một số  xu hướng biến đổi tôn giáo đến ý thức 
tôn giáo ở Việt Nam hiện nay
3.1.1. Tác động của một số  xu hướng biến đổi tôn giáo đến ý thức  
tôn giáo ở Việt Nam hiện nay – cấp độ cá nhân
3.1.1.1. Sự thức tỉnh, đa dạng niềm tin tôn giáo ở cấp độ ý thức cá nhân  
của đời sống tôn giáo
Sự  thức tỉnh của niềm tin tôn giáo thể  hiện rất rõ trong những số 
liệu về số lượng tín đồ tôn giáo ở Việt Nam trong những năm vừa qua. 
Điều này bắt nguồn từ  chính những xu hướng biến đổi tôn giáo, đó 

đạo, cải đạo cụ  thể  từ  các tôn giáo, nhưng có những chuyển biến mà 
chúng ta có thể nhìn thấy, đó là có một bộ phận những người Tin Lành  
chuyển sang Công giáo. Trường hợp thứ  hai là những người Công giáo 
quay trở lại với Phật giáo (xuất hiện nhiều ở các vùng đồng bằng châu 
thổ  Sông Hồng), nhưng cũng có nhiều những hiện tượng chuyển từ tín 
ngưỡng dân gian sang Tin Lành (đó chủ yếu là ở Tây Bắc, Tây Nguyên) 
và cũng từ  các tín ngưỡng dân gian sang Phật giáo (đặc biệt là sau khi 
Giáo hội đã có mặt ở tất cả các tỉnh Tây Bắc).
3.1.1.3. Sự xuất hiện của cộng đồng người nước ngoài có tôn giáo ở Việt  
Nam 
Chưa có một con số  thống kê chính thức của Ban tôn giáo Chính 
phủ  hay của Mặt trận tổ  quốc Việt Nam về số  lượng tín đồ  cũng như 
các tổ  chức tôn giáo nước ngoài sinh hoạt thường xuyên hoặc không  


thường xuyên  ở  Việt Nam. Tuy nhiên, qua một vài sự  kiện, chúng ta có 
thể  thấy, số  lượng người có tôn giáo là người nước ngoài sinh hoạt tại 
Việt Nam đã đăng ký cũng khá lớn. Điển hình là cộng đồng Tin Lành Hàn 
Quốc tại Việt Nam, cụ thể, tại miền Bắc cũng rất lớn.
3.1.2. Tác động của một số  xu hướng biến đổi tôn giáo đến ý thức  
tôn giáo – cấp độ cộng đồng tôn giáo
Các tôn giáo hiện đang cải cách mạnh mẽ  về  giáo lý, về  nghi lễ,  
về tổ chức và phương thức truyền đạo
3.1.2.1. Những biến đổi về giáo lý,nghi lễ, tổ chức của các tôn giáo lớn
Các tôn giáo lớn như Phật giáo, Công giáo và Tin Lành hiện nay dưới 
tác động của các xu hướng biến đổi tôn giáo cũng như những thay đổi về 
điều kiện kinh tế, chính trị, khoa học – kỹ thuật cũng đang biến đổi mạnh 
mẽ về nghi lễ và giáo lý. 
Về  mặt tổ  chức, các tôn giáo đều thay đổi cách thức tổ  chức theo  
hướng hiện đại, đáp ứng được tất cả các tầng lớp, thành phần tín đồ tham 

chủng sinh và có 2191 thí sinh dự  bị. Riêng năm 2012 chúng ta đào tạo 
được gấp 3 lần số  tân linh mục được đào tạo suốt thời gian trong giai 
đoạn từ 1863 đến 1945 (300 vị tân linh mục so với 137).
Đối với Đạo Tin Lành, việc đào tạo các chức sắc cũng đã được 
chú ý. Tổng Hội thánh Tin Lành Việt Nam được thành lập đồng thời với  
sự xuất hiện của Viện Thánh Kinh thần học tại Hà Nội. Sự  ra đời của 
Viện Thánh kinh thần học là cơ  sở  rất lớn cho việc nâng cao trình độ 
cũng như chất lượng của công tác giáo dục chức sắc của Tin Lành.
3.2. Tác động của một số xu hướng biến đổi tôn giáo đến các quan 
hệ tôn giáo ở Việt Nam hiện nay
3.2.1. Các tôn giáo ở Việt Nam hiện nay đang có cái nhìn cởi mở, sẵn  
sàng đối thoại với các tôn giáo khác
Trong xu hướng đa dạng hóa, đối thoại tôn giáo  ở  Việt Nam hiện 
nay, các tổ chức tôn giáo có thái độ cởi mở hơn với các tôn giáo khác. Chủ 
trương của các tổ  chức tôn giáo hiện nay là thực hiện đối thoại liên tôn  
giáo.
Các cuộc trao đổi, thăm viếng giữa các tôn giáo là biểu hiện rõ 
nhất về sự cởi mở của các tôn giáo với các tôn giáo bạn. 
3.2.2.  Mối quan hệ  giữa các tôn giáo Việt Nam với các tổ  chức tôn  
giáo thế giới ngày càng mở rộng và chặt chẽ. 
Các cuộc thăm viếng của các lãnh tụ  tôn giáo trên thế  giới đến 
Việt Nam cũng như  việc trao đổi du học sinh là các chức sắc tôn giáo 
Việt Nam với quốc tế là tiền đề cho mối quan hệ giữa các tổ  chức tôn  
giáo Việt Nam với các tổ chức tôn giáo thế giới.
Phật giáo Việt Nam đã 2 lần tổ chức thành công  Đại hội Phật giáo  
thế  giới (hiện nay đang chuẩn bị  cho lần thứ  3 vào năm 2019 tại Kim  
Bảng, Hà Nam), chứng tỏ  địa vị,  ảnh hưởng của Phật giáo Việt Nam 
đối với Phật giáo quốc tế.
Các tôn giáo Việt Nam cũng được truyền bá rộng rãi trên thế giới., 
xuất hiện những cộng đồng Phật giáo Việt Nam tại nước ngoài, hoặc 

biệt mới trong cộng đồng tín đồ  đông đảo. Chữa bệnh, hoặc cung cấp 
các dịch vụ y tế tương tự như: viện dưỡng lão, cô nhi viện, …
Có thể nói, chính những hoạt động từ thiện, tham gia các hoạt động 
y tế hiện nay của các tổ chức tôn giáo đã làm nổi bật tính “thiện” của các  
tôn giáo, mang lại sự  gần gũi về  một sự  giải thoát ngay trong đời sống 
hiện thực của các tôn giáo. Điều này giúp cho các tín đồ  ­ những người 
được cứu giúp, được thụ hưởng từ những hoạt động từ thiện của các tôn 
giáo thấy gần gũi, có thiện cảm hơn với các tôn giáo. Ngược lại, những 
tín đồ  tôn giáo – là những người đóng vai trò chủ  nhân của những hoạt  
động này cũng được thỏa mãn, bởi đã được thực hành những giá trị  tốt  


đẹp của tôn giáo mình, họ  đã được “cứu vớt” về  mặt linh hồn trong 
những hành động thực tế này, từ  đó kích thích họ hơn trong những việc 
“hành thiện” tiếp theo của mình trong đời sống giác ngộ đức tin tôn giáo.
3.3.1.3. Các tôn giáo tích cực tham gia các hoạt động giáo dục hướng  
nghiệp.
Mặc dù so với sự tiến bộ của thế giới (khi mà việc ứng dụng tôn  
giáo vào trong việc điều trị các căn bệnh xã hội, các căn bệnh liên quan 
đến sự bất ổn tâm lý) nhưng các tôn giáo cũng như các ngành khoa học 
Việt Nam chưa thực sự  có những mối liên hệ  và chú ý đến hoạt động 
liên ngành này. Những kết quả  mà thế  giới đạt được đã chứng tỏ, sự 
kết hợp giữa tôn giáo và tâm lý học hiện đại là sự  kết hợp mang lại 
hiệu quả  cao để  chữa trị  các căn bệnh về  tâm lý. Nhưng nhìn vào số 
lượng cơ  sở  các trung tâm hướng nghiệp, các việc làm, chương trình 
hành   động   của   các   tôn   giáo   Việt   Nam   trong   vấn   đề   giáo   dục,   định  
hướng nghề nghiệp cho các đối tượng yếu thế trong xã hội cũng đã đủ 
thấy sự  “dấn thân” vào đời sống xã hội, để  giá trị  tốt đẹp của các tôn 
giáo có điều kiện được thể  hiện ngay trong “nước trần gian”, điều mà 
trước đây các tôn giáo chưa hoặc không có điều kiện thực hiện. Chính 

chia rẽ đoàn kết dân tộc giữa các tôn giáo, các hình thức mê tín dị đoan,  
vẫn còn có những tranh chấp, khiếu kiện
Tôn giáo vẫn luôn bị  các thế  lực thù địch trong và ngoài nước lợi 
dụng để  thực hiện âm mưu “Diễn biến hòa bình” hòng gây chia rẽ  sự 
đoàn kết dân tộc, đoàn kết tôn giáo. Trong những năm vừa qua, mặc dù 
các tổ chức tôn giáo đã có những cảnh giác cũng như nâng cao tinh thần 
yêu nước, gắn kết giữa Đạo và Đời nhưng các sự  kiện tôn giáo cũng  
như các sự kiện chính trị vẫn thường xuyên là những “cơ hội” tốt để kẻ 
thù lợi dụng hòa trộn vấn đề tôn giáo và vấn đề chính trị  cũng như với  
vấn đề dân tộc.
Cách thức hoạt động chủ yếu của những lần lợi dụng các sự kiện 
chính trị hoặc các vấn đề dân tộc để gắn mác vấn đề tôn giáo đó là: các  
tổ  chức, cá nhân sẽ  lựa chọn những sự  việc, nhân vật có thật, thường 
thì đó là những nơi mà cơ sở thiếu và yếu về trình độ quản lý hoặc các 
cá nhân lãnh đạo có những biểu hiện sa sút về  mặt đạo đức hoặc một 
số  vùng, một số  nơi các dân tộc thiểu số  còn khó khăn, căn cứ  vào 
những con số, sự  kiện cụ  thể  để  quy kết về  những vấn đề  thuộc về 
bản chất của chế  độ, về  đường lối lãnh đạo của Đảng, về    cơ  chế, 
quản lý của Đảng và Nhà nước, thông qua đó bôi nhọ Nhà nước, gây sự 
phẫn nộ của quần chúng nhân dân, khơi dậy sự bất bình, phản đối của 
quần chúng nhân dân với Nhà nước, với Đảng dẫn đến tình trạng mất 
ổn định chính trị  ­ an ninh – xã hội. Những sự  kiện liên quan đến tôn  
giáo vừa qua hầu như  đều được thực hiện theo mô típ đó. Chúng ta có 
thể thấy dễ dàng qua các sự kiện ở trong và ngoài nước.
3.4. Vấn đề  đặt ra từ  sự  tác động của một số  xu hướng biến đổi  
tôn giáo đến đời sống tôn giáo ở Việt Nam đối với công tác tôn giáo  
hiện nay.


3.4.1.   Nâng cao nhận thức toàn diện, sâu sắc về  những xu hướng  

thể tạo ra những dịch vụ công để có thể mang lại những nguồn lợi lớn  
hơn đối với các cộng đồng xã hội. 
Tiểu kết chương 3
Dưới tác động của một số xu hướng biến đổi tôn giáo, đời sống tôn giáo 
ở Việt Nam hiện nay đang có những biến đổi mạnh mẽ trên các phương 
diện ý thức tôn giáo, quan hệ tôn giáo và các hoạt động tôn giáo. Sự tác 


động này theo cả hai chiều hướng tích cực và tiêu cực, tuy nhiên cũng khó 
có thể phân định rạch ròi tác động nào là tích cực và tác động nào là tiêu 
cực, bởi có những tác động vừa mang tính tích cực vừa ẩn chứa những 
yếu tố tiêu cực và ngược lại. Chính những biến đổi trong đời sống tôn 
giáo ở Việt Nam hiện nay, dưới sự tác động của một số xu hướng biến 
đổi tôn giáo cũng đồng thời đặt ra những vấn đề đối với các nhà quản lý 
tôn giáo trong nhận thức những xu hướng biến đổi đó; Bản thân các cộng 
đồng tôn giáo làm thế nào để có thể thích nghi trước những xu hướng 
biến đổi này; làm thế nào để phát huy vai trò của tôn giáo trong những 
điều kiện mới, tạo ra sự đồng thuận đối với sự phát triển xã hội, lại 
ngăn chặn những biểu hiện tiêu cực, tránh lợi dụng những xu hướng biến 
đổi tôn giáo hiện nay đã và đang là một việc làm có tính cấp bách đối với 
sự nghiệp xây dựng đất nước, xây dựng khối đại đoàn kết các dân tộc 
Việt Nam. Để có thể phát huy được tốt vai trò của các tôn giáo cũng như 
hạn chế ít nhất những tác động tiêu cực của các xu hướng biến đổi tôn 
giáo đến đời sống tôn giáo Việt Nam hiện nay, cần phải có các quan 
điểm và giải pháp cụ thể.
CHƯƠNG 4
MỘT SỐ QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY TÁC ĐỘNG 
TÍCH CỰC VÀ HẠN CHẾ NHỮNG TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC CỦA MỘT 
SỐ XU HƯỚNG BIẾN ĐỔI TÔN GIÁO ĐẾN ĐỜI SỐNG TÔN GIÁO
Ở VIỆT NAM HIỆN NAY.

Nam đối với các nước trên thế  giới, mặt khác, thúc đẩy sự  phát triển 
của các tôn giáo, làm cho các tôn giáo của Việt Nam có cơ  hội để  phát 
triển ra thế  giới, thông qua đó góp phần củng cố  sự   ổn định chính trị,  
hòa bình của Việt Nam.
4.2. Một số  giải pháp nhằm phát huy những tác động tích cực và 
hạn chế  tác động tiêu cực của một số xu hướng biến đổi tôn giáo  
đến đời sống tôn giáo ở Việt Nam hiện nay.
4.2.1. Nâng cao nhận thức của các cấp  ủy Đảng và các cấp chính  
quyền về các xu hướng biến đổi tôn giáo hiện nay
Nhóm giải pháp này cần chú ý:
  Trước hết cần nhận thức rằng, các xu hướng biến đổi tôn giáo 
Việt Nam cũng như thế giới đang diễn ra phức tạp.
Thứ hai, các cấp ủy Đảng và chính quyền cần nâng cao cảnh giác 
trước âm mưu của các thế lực thù địch lợi dụng vấn đề tôn giáo để thực  
hiện âm mưu và hoạt động “Diễn biến hòa bình”.
Thứ ba, nâng cao nhận thức của các cấp chính quyền về các hiện 
tượng tôn giáo mới 
4.2.2. Tăng cường công tác quản lý tôn giáo từ  Trung  ương đến địa  
phương


Để thực hiện giải pháp này cần: 
Một là. tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về tôn giáo
Hai là, tiếp tục hoàn thiện các chính sách, thủ tục hành chính trong  
quản lý các tôn giáo
4.2.3. Tăng cường vận động quần chúng trong công tác tôn giáo
Để  tăng cường công tác vận động quần chúng trong công tác tôn giáo 
cần chú ý:
Thứ  nhất, công tác vận động quần chúng là nòng cốt của công tác 
tôn giáo

mục tiêu xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.