1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
-------------------------

LÊ HUY TÙNG
NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH DOANH THUÔC LÁ CỦA CÔNG TY
THƯƠNG MẠI THUỐC LÁ

Luận văn thạc sĩ kinh tế
Hà Nội, Năm 2016
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
-------------------------

LÊ HUY TÙNG
NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH DOANH THUÔC LÁ CỦA CÔNG TY
THƯƠNG MẠI THUỐC LÁ
Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
Mã số: 62.34.01.02
Luận văn thạc sĩ kinh tế

1


2

Người hướng dẫn khoa học:
TS. LÊ TIẾN ĐẠT
Hà Nội, Năm 2016

Tác giả xin chân thành cám ơn Ban lãnh đạo cùng toàn thể các đồng nghiệp tại
công ty thương mại thuốc lá đã tạo mọi điều kiện thuận lợi, giúp đỡ tôi trong quá
trình tiến hành lấy số liệu điều tra, phỏng vấn để hoàn thành luận văn.
Tác giả mong muốn nhận được sự hướng dẫn đóng góp ý kiến của quý thầy cô
để hoàn thành luận văn và rút kinh nghiệm cho những nghiên cứu sau này.
Trân trọng cám ơn!
Tác Giả

3


4

4


5

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN............................................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN………………………………………………………………
MỞ ĐẦU............................................................................................................................................ 1
1.

Tính cấp thiết của đề tài...............................................................................................1

2.

Tổng quan các công trình nghiên cứu thuộc lĩnh vực của đề tài. ...........2


Chỉ tiêu và phương pháp đánh giá hiệu quả kinh doanh thuốc lá

của doanh nghiệp thương mại.........................................................................................16
1.2.1 Tiêu chuẩn và chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh doanh thuốc lá của
doanh nghiệp thương mại..................................................................................................16

5


6
1.2.2

Quan điểm và phương pháp đánh giá hiệu quả kinh doanh thuốc

lá của các doanh nghiệp thương mại............................................................................21
1.3

Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh thuốc lá của

doanh nghiệp thương mại..................................................................................................22
1.3.1 Các nhân tố khách quan...........................................................................................22
1.3.2 Các nhân tố chủ quan................................................................................................26
1.4

Bài học kinh nghiệm:................................................................................................27

CHƯƠNG II : THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ KINH DOANH THUÔC LÁ TẠI CÔNG
TY THƯƠNG MẠI THUỐC LÁ.............................................................................................36
2.1 GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT VỀ CÔNG TY THƯƠNG MẠI THUỐC LÁ VÀ CÁC
NHÂN TỐ MÔI TRƯỜNG ẢNH HƯỞNG ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH

3.1.1 Những dự báo về sự phát triển của công ty thương thuốc lá đến
năm 2020 và những năm tiếp theo................................................................................90
3.1.2 Mục tiêu và định hướng nâng cao hiệu quả kinh doanh thuốc lá của
công ty thương mại thuốc lá đến năm 2020 và những năm tiếp theo......90
Mục tiêu:........................................................................................................................................ 90
3.2

Một số giải pháp cơ bản nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh

thuốc lá của công ty thương mại thuốc lá.................................................................91
3.2.1 Nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng lao động trong công ty
thương mại thuốc lá...............................................................................................................91
3.2.2 Nhóm giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản vốn của
công ty thương mại thuốc lá:.............................................................................................92
3.2.3 Nhóm giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của công ty
thương mại thuốc lá...............................................................................................................92
3.3 Một số kiến nghị nhằm đảm bảo các giải pháp............................................96
3.3.1 Kiến nghị với cơ quan hữu quan..........................................................................96
3.3.2 Kiến nghị đối với tổng công ty thuốc lá Việt Nam......................................97
3.3.3 Kiến nghị đối với công ty thương mại thuốc lá...........................................97
Danh mục tài liệu tham khảo :.........................................................................................98

7


8
MỤC LỤC....................................................................................................................
LỜI CAM ĐOAN.......................................................................................................
LỜI CẢM ƠN.......................................................................................................
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT...................................................................................

9
1.2.2 Quan điểm và phương pháp đánh giá hiệu quả kinh doanh thuốc lá của
doanh nghiệp thương mại........................................................................................
1.3

Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh thuốc lá của doanh

nghiệp thương mại................................................................................................
1.3.1 Các nhân tố khách quan........................................................................
1.3.2 Các nhân tố chủ quan........................................................................
1.4

Bài học kinh nghiệm........................................................................

“Philip Morris thương hiệu chất lượng thuốc lá”
CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ KINH DOANH THUỐC LÁ TẠI
CÔNG TY THƯƠNG MẠI THUỐC LÁ..........................................................
2.1

Giới thiệu khái quát về công ty thương mại thuốc lá và các nhân tố môi

trường ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh thuốc lá của công ty thương mại
thuốc lá. .......................................................... ..........................................................
2.1.1 Giới thiệu khái quát về công ty thương mại thuốc lá.......................................
a, Lịch sử hình thành công ty thương mại thuốc lá......................................................
b, Các giá trị tuyên bố.......................................................... .......................................
c, Mạng lưới hoạt động .......................................................... ...................................
d, Ngành nghề tổ chức kinh doanh của công ty thương mại thuốc lá......................
e, Cơ cấu tổ chức và quản lý của công ty thương mại thuốc lá...................... ............
2.1.2 Thực trạng các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh

doanh thuốc lá của công ty thương mại thuốc lá.....................................
2.4.1 Những kết luận về thực trạng hiệu quả kinh doanh thuốc lá của công ty
thương mại thuốc lá ..................................... ..................................... ........................
2.4.2 Những phát hiện qua nghiên cứu hiệu quả kinh doanh thốc lá của công ty
thương mại thuốc lá..................................... ..................................... ..........................
CHƯƠNG III: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ
KINH DOANH THUỐC LÁ CỦA CÔNG TY THƯƠNG MẠI THUỐC LÁ....
3.1

Những dự báo và đinh hướng nâng cao hiệu quả kinh doanh thuốc lá

đến năm 2020 và những năm tiếp theo ...............................................................
3.1.1 Những dự báo về sự phát triển của công ty thương thuốc lá đến năm 2020 và
những năm tiếp theo .............................................................. ...................................
3.1.2 Mục tiêu và định hướng nâng cao hiệu quả kinh doanh thuốc lá của công ty
thương mại thuốc lá đến năm 2020 và những năm tiếp theo…………………………..

10


11
3.2

Một số giải pháp cơ bản nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh thuốc

lá của công ty thương mại thuốc lá………………………………………………..
3.2.1 Nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng lao động trong công ty thương
mại thuốc lá………………………………………………………………………………….
3.2.2 Nhóm giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản vốn của công ty
thương mại thuốc lá………………………………………………………………………….

Cán bộ nhân viên

2

CBCNV

Cán bộ công nhân viên

3

CĐ&TC

Cao đẳng và trung cấp

4

DN

Doanh nghiệp

5

DNTM

Doanh nghiệp thương mại

6

HN


Nhân lực

12

NNL

Nguồn nhân lực

13

NLĐ

Người lao động

14

PMI

Philip Morris International Inc.

15

QTKD

Quản trị kinh doanh

16

SXKD


Bảng 2.2.1A: Báo cáo kết quả kinh doanh (2012- 2015).............................................
Bảng 2.2.1B: Các chỉ tiêu kết quả kinh doanh của công ty thương mại thuốc lá........
Bảng 2.2.2: Sản lượng tiêu thụ Vinataba theo thị trường (2012-2015)………………
Bảng 2.2.3: Thị phần thuốc lá Vinataba so với các sản phẩm cạnh tranh cùng cấp.....
Bảng 2.3.1: Số lượng các nhà phân phối theo từng khu vực........................................

13


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Hiệu quả kinh doanh không những là thước đo chất lượng hoạt động kinh doanh của
doanh nghiệp, mà còn phản ánh trình độ tổ chức, quản lý kinh doanh, và luôn được
xem là vấn đề sống còn của các doanh nghiệp. Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam
đang trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, bên cạnh những
cơ hội mở ra cho tất cả các doanh nghiệp thì cũng có không ít những thách thức, rủi
ro mà mỗi doanh nghiệp đều phải đối mặt trong hoạt động kinh doanh của mình.
Trước đây nhà nước kiểm soát chặt chẽ và thực hiện độc quyền việc sản xuất thuốc
lá điếu, tuy nhiên với việc Việt Nam gia nhập WTO, thuốc lá ngoại được phép nhập
khẩu để tiêu thụ trong nước, thì sự xuất hiện của các đối thủ cạnh tranh quốc tế tại
ngay thị trường nội địa đang tạo ra áp lực cạnh tranh lớn đối với ngành thuốc lá nói
chung và đối với công ty thương mại Thuốc lá nói riêng.
Hơn nữa, luật Phòng chống tác hại thuốc lá ra đời đã tạo ra tác động kiểm soát chặt
chẽ và toàn diện các hoạt động sản xuất, kinh doanh thuốc lá trên phạm vi cả nước.
Các quy định về in cảnh báo sức khỏe, cấm hút thuốc lá tại nơi công cộng, trích quỹ
phòng chống tác hại thuốc lá, quy định giảm tải (hàm lượng nhựa thuốc lá),
nicotine; in cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh, tăng thuế tiêu thụ đặc biệt năm 2016
đã tác động mạnh đến tâm lý và hành vi tiêu dùng thuốc lá; sản lượng tiêu thụ toàn
ngành giảm hơn 20%, trong khi đó thuốc lá nhập lậu tăng mạnh, tràn lan trên thị
trường. Các chiến dịch truyền thông tiếp tục ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý tiêu dùng

nghiệp thương mại nhà nước; Thực trạng hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp
thương mại nhà nước trên địa bàn thành phố Hà Nội; Đề ra giải pháp nâng cao


hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp thương mại nhà nước trên địa bàn thành
phố Hà Nội.
2. Giải pháp nâng cao hiệu quả kinh doanh logistic của công ty cổ phần xếp dỡ
Ninh Bình của Nguyễn Thành Công, luận văn thạc sĩ, đại học thương mại 2008.
Luận văn trình bày một số vấn đề về logistic và hiệu quả kinh doanh dịch vụ
logistic; Thực trang hiệu quả kinh doanh logistic của công ty cổ phần xếp dỡ Ninh
Bình; Đề xuất các giải pháp chủ yêu nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh dịch vụ
logistics của công ty cổ phần xếp dỡ Ninh Bình.
3. Các giải pháp tài chính nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh của tổng công ty
xây dựng và phát triển nông thôn của Hoàng Thị Phương Lan, luận văn thạc sĩ kinh
tế, đại học thương mại 2006.
Luận văn trình bày lý luận cơ bản hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp nói chung
và doanh nghiệp xây lắp; Đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh của tổng công
ty xây dựng Nông nghiệp và phát triển nông thôn và đề xuất một số giải pháp.
4. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh của nhà máy vật liệu bưu
điện của Nguyễn Thúy Hiền, luận văn thạc sĩ kinh tế, đại học thương mại 2005.
Luận văn phân tích những lý luận chung về hiệu quả kinh doanh của doanh
nghiệp;Phân tích thực trạng hoạt động và hiệu quả kinh doanh của nhà máy vật
liêu Bưu Điện; Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả kinh doanh của nhà máy vật
liệu bưu điện.
5. Nâng cao hiệu quả kinh doanh khu công nghiệp tại Việt Nam - Nghiên cứu
trường hợp khu công nghiệp Quang Minh của Nguyễn Thị Thu Hiền, luận văn thạc
sĩ quản trị kinh doanh, đại học ngoại thương 2011.
Luận văn nghiên cứu một số vấn đề lý luận chung về khu công nghiệp và hiệu quả
kinh doanh khu công nghiệp; Thực trạng hiệu quả kinh doanh khu công nghiệpViệt
Nam hiện nay; Từ đó đưa ra giải pháp nâng cao hiệu quả kinh doanh khu công


3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích của đề tài nghiên cứu :
Đề tài nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá, phân tích, tổng hợp, thực trạng
hiệu quả kinh doanh từ đó đưa gia một số giải pháp nâng cao hiệu quả kinh doanh
tại công ty thương mại thuốc lá.
Nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn :
Để đạt được mục đích của đề tài, các nhiệm vụ cụ thể dự kiến cần đạt được bao gồm
các nhiệm vụ:
- Thứ nhất: Nghiên cứu cơ sở lý luận về hiệu quả hoạt động kinh doanh thuốc lá.
- Thứ hai: Phân tích thực trạng hiệu quả hoạt động kinh doanh của công ty thương
mại thuốc lá
- Thứ ba: Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh của công
ty thương mại thuốc lá.
4. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu :
Đối tượng nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu hoạt động kinh doanh của Công ty
thương mại thuốc lá; Cụ thể, phân tích rõ hiệu quả hoạt động kinh doanh của công
ty thương mại thuốc lá và các nhân tố chủ quan và khách quan tác động đến hiệu
quả hoạt động kinh doanh của công ty.
Phạm vi nghiên cứu: Luận văn tập trung nghiên cứu hoạt động kinh doanh thuốc lá
của công ty trên thị trường trong khoảng thời gian từ khi công ty thành lập cho đến
nay, đặc biệt đi sâu nghiên cứu giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2015.
5. Phương pháp nghiên cứu:
Đề tài dự kiến sử dụng các biện pháp nghiên cứu khoa học sau:
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Phương pháp phân tích và tổng hợp lý
thuyết.


- Phương pháp điều tra và thu thập số liệu: Luận văn sử dụng các báo cáo tài
chính của nội bộ công ty liên quan đến hiệu quả hoạt động kinh doanh thuốc lá của

mục đích sinh lợi khác“
Hai lĩnh vực chủ yếu của hoạt động thương mại là thương mại hàng hóa và thương
mại dịch vụ
+ Mua bán hàng hoá (Thương mại hàng hóa) là hoạt động thương mại, theo đó
bên bán có nghĩa vụ giao hàng, chuyển quyền sở hữu hàng hóa cho bên mua và
nhận thanh toán; bên mua có nghĩa vụ thanh toán cho bên bán, nhận hàng và quyền
sở hữu hàng hoá theo thỏa thuận ( theo khoản 8 điều 3 Luật thương mại 2005)
+ Cung ứng dịch vụ (Thương mại dịch vụ) là hoạt động thương mại, theo đó một
bên (gọi là bên cung ứng dịch vụ) có nghĩa vụ thực hiện dịch vụ cho một bên khác
và nhận thanh toán; bên sử dụng dịch vụ (gọi là khách hàng) có nghĩa vụ thanh toán
cho bên cung ứng dịch vụ và sử dụng dịch vụ theo thỏa thuận (Theo khoản 9 điều 3
Luật thương mại 2005)
b, Khái niệm và phân loại doanh nghiệp thương mại
- Khái niệm doanh nghiệp thương mại
Theo khoản 7 diều 4 luật doanh nghiệp năm 2014, “doanh nghiệp” là tổ chức có tên,
có tài sản, có trụ sở giao dịch được đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật
nhằm mục đích kinh doanh. Đây là định nghĩa doanh nghiệp nói chung, vì vậy theo


cách định nghĩa này “doanh nghiệp thương mại” (DNTM) là một doanh nghiệp
được thành lập hợp pháp với mục đích thực hiện hoạt động kinh doanh thương mại
nhằm thu lợi nhuận.
Ở nước ta doanh nghiệp thương mại chủ yếu hoạt động trong 2 lĩnh vực : Thương
mại hàng hóa và Thương mại dịch vụ.
Đặc thù của doanh nghiệp thương mại là thực hiện hoạt động lưu thông hàng hóa,
dịch vụ từ nơi sản xuất đến nơi tiêu dùng chứ không trực tiếp sản xuất ra các hàng
hóa dịch vụ đó, thực hiện mua hàng hóa, dịch vụ để bán chứ không phải để tiêu
dùng.
- Phân loại doanh nghiệp thương mại:
Trong thực tế, có nhiều tiêu chí khác nhau để phân loại doanh nghiệp thương mại.

+ Các DNTM do địa phương quản lý như các DNTM thuộc tỉnh (thành phố), thuộc
huyện, quận, thị trấn, thị xã quản lý.
(4) Căn cứ theo chế độ sở hữu tư liệu sản xuất của doanh nghiệp:
+ Doanh nghiệp thương mại nhà nước: là DNTM được nhà nước đầu tư hoặc cấp
100% vốn kinh doanh.
+Doanh nghiệp thương mại tập thể: là DNTM mà vốn kinh doanh do tập thể người
lao động tự nguyện góp vào để kinh doanh.
+ Các công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty liên doanh.
+ Doanh nghiệp tư nhân: do các tư nhân trong nước và nước ngoài bỏ vốn kinh
doanh.
+ Hệ thống người buôn bán nhỏ: là hộ cá thể có các cửa hàng, quầy hàng kinh
doanh các hàng hóa phục vụ nhu cầu tiêu dùng của nhân dân.
c, Chức năng và vai trò của doanh nghiệp thương mại trong nền kinh tế.
- Chức năng của doanh nghiệp thương mại:


Chức năng của DNTM là những nhiệm vụ chung nhất gắn liền với sự tồn tại, phát
triển của DNTM và là tiêu thức để phân biệt DNTM với các doanh nghiệp công
nghiệp, doanh nghiệp xây dựng và các doanh nghiệp của các ngành khác trong nền
kinh tế quốc dân. Trong nền kinh tế thị trường DNTM có các chức năng:
+ Chức năng thứ nhất: DNTM phát hiện nhu cầu về hàng hóa, dịch vụ trên thị
trường và tìm mọi cách để thỏa mãn các nhu cầu đó. DNTM trở thành bộ phận
trung gian độc lập giữa sản xuất với tiêu dùng. DNTM cần nghiên cứu nhu cầu thị
trường để phát hiện, tìm ra những chủng loại hàng hóa, dịch vụ mà thị trường có
nhu cầu và tìm mọi cách tạo ra chúng nhằm đáp ứng, thỏa mãn nhu cầu đó của
khách hàng.
+ Chức năng thứ hai: DNTM phải không ngừng nâng cao trình độ thỏa mãn nhu
cầu của khách hàng để nâng cao hiệu quả kinh doanh. DNTM phải là hậu cần tốt
của sản xuất và tiêu dùng, đem đến cho người tiêu dùng những hàng hóa đủ về số
lượng, tốt về chất lượng, đồng bộ về cơ cấu, kịp thời gian với giá cả hợp lý.

của người dân. Và khi mức sống của người dân được tăng lên thì vai trò của doanh
nghiệp thương mại càng quan trọng.
DNTM có vai trò quan trọng trong việc mở rộng thị trường, đặc biệt là thị trường
nước ngoài thông qua hoạt động xuất nhập khẩu, đưa hàng hóa trong nước ra nước
ngoài và nhập hàng hóa, thiết bị kỹ thuật.
1.1.2 Bản chất và hiệu quả kinh doanh thuốc lá của doanh nghiệp thương mại.
a, Khái niệm hiệu quả kinh doanh:
- Hiệu quả và hiệu quả kinh doanh là hai phạm trù kinh tế được sử dụng rộng rãi
trong nghiên cứu và phân tích kinh tế của DNTM.
- Hiệu quả là tương quan so sánh giữa kết quả đạt được theo mục tiêu đã xác định
và chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó.


Để hoạt động, doanh nghiệp phải có mục tiêu hành động của từng thời kỳ, đó có thể
là mục tiêu xã hội cũng có thể là mục tiêu kinh tế của chủ doanh nghiệp và doanh
nghiệp luôn tìm cách để đạt được muc tiêu đó với chi phí thấp nhất. Đó là hiệu quả
Hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp gồm hai bộ phận : Hiệu quả xã hội và hiệu
quả kinh tế.
+ Hiệu quả xã hội: là đại lượng phản ảnh mức độ thực hiện các mục tiêu xã hội của
DNTM thường được biểu hiện qua mức độ thỏa mãn nhu cầu vật chất và tinh thần
của xã hội, giải quyết việc làm, cải thiện điều kiện lao động, cải thiện và bảo vệ môi
trường.
+ Hiệu quả kinh tế: là hiệu quả chỉ xét trên phương diện kinh tế của hoạt động kinh
doanh. Nó mô tả mối tương quan giữa lợi ích kinh tế mà doanh nghiệp đả được với
chi phí mà nó bỏ ra để đạt được lợi ích đó.
Đại lượng biểu hiện lợi ích kinh tế và chi phí kinh tế phụ thuộc vào mục tiêu của
DNTM trong từng thời kỳ. Nếu DNTM lấy mục tiêu chiễm lĩnh thị trường làm
trọng thì có thể đó là doanh thu bán hàng và những chi phí gắn liền với hoạt động
bán hàng của doanh nghiệp . Nhưng nếu mục tiêu của doanh nghiệp thương mại là
tối đa hóa lợi nhuận thì đó là lợi nhuận đạt được từ vốn đầu tư của chủ doanh