1

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI
KHOA DI SẢN VĂN HÓA
**********

DƯƠNG VĂN LỢI

TÌM HIỂU SƯU TẬP TEM BƯU CHÍNH
CÁCH MẠNG VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1945 – 1954
TẠI BẢO TÀNG CÁCH MẠNG VIỆT NAM

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

NGƯỜI HƯỚNG DẪN:

HÀ NỘI - 2012


2

MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ...................................................................................... 5
2. Mục đích nghiên cứu ............................................................................... 6
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của khóa luận ................................. 7
4. Phương pháp nghiên cứu ........................................................................ 7
5. Bố cục khóa luận ...................................................................................... 7
Chương 1 - KHÁI QUÁT VỀ BẢO TÀNG BƯU ĐIỆN VÀ PHẦN
TRƯNG BÀY TEM BƯU CHÍNH VIỆT NAM ........................................... 9
1.1. Khái quát về Bảo tàng Bưu điện ................................................................ 9

2.2.3. Đặc điểm cơ bản của sưu tập tem Bưu chính Cách mạng Việt Nam
giai đoạn 1945 – 1954 .............................................................................. 43
2.2.4. Chủ đề trên tem Bưu chính Cách mạng Việt Nam giai đoạn 1945 – 1954 52
2.2.4.1. Chủ đề trên tem Bưu chính Cách mạng Việt Nam 1945 – 1946
............................................................................................................... 52
2.2.4.2. Chủ đề trên tem Bưu chính Cách mạng Việt Nam từ ngày
2/9/1946 đến năm 1954........................................................................ 57
2.3. Giá trị của sưu tập tem Bưu chính Cách mạng Việt Nam giai đoạn từ
năm 1945 đến năm 1954 .............................................................................. 68
2.3.1. Giá trị lịch sử .................................................................................. 68
2.3.2. Giá trị văn hoá ................................................................................ 73
Chương 3 - MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM BẢO QUẢN VÀ PHÁT HUY
GIÁ TRỊ CỦA SƯU TẬP BƯU CHÍNH CÁCH MẠNG VIỆT NAM
GIAI ĐOẠN 1945 – 1954 TẠI BẢO TÀNG BƯU ĐIỆN .......................... 78
3.1. Thực trạng nghiên cứu, quản lý, bảo quản sưu tập tem Bưu chính Cách
mạng Việt Nam giai đoạn 1945 -1954 tại Bảo tàng Bưu điện .................... 78
3.1.1. Thực trạng về nghiên cứu sưu tập tem Bưu chính Cách mạng Việt
Nam giai đoạn 1945 -1954 ....................................................................... 78
3.1.2. Thực trạng quản lý, bảo quản sưu tập tem Bưu chính Cách mạng
Việt Nam giai đoạn 1945 -1954 ............................................................... 79


4

3.1.2.1. Thực trạng quản lý sưu tập tem Bưu chính Cách mạng Việt
Nam giai đoạn 1945 -1954.................................................................... 79
3.1.2.2. Thực trạng bảo quản sưu tập tem Bưu chính Cách mạng Việt
Nam giai đoạn 1945 -1954.................................................................... 80
3.2. Một số giải pháp nhằm phát huy giá trị sưu tập tem Bưu chính Cách
mạng Việt Nam giai đoạn 1945 – 1954 ....................................................... 83

Góp phần vào những thắng lợi vang dội này có sự đóng góp của nhiều
ngành, trong đó có ngành Bưu chính. Ngành Bưu chính có chức năng truyền
thông tin liên lạc trong và ngoài nước. Thời kỳ mới thành lập, ngành Bưu
chính Việt Nam gặp rất nhiều khó khăn cả về cơ sở sản xuất lẫn trình độ kỹ
thuật. Nhưng với sự sáng tạo, linh hoạt tài tình và ý trí quật cường, các cán bộ
chiến sĩ ngành Bưu chính đã không ngại hy sinh, vất vả để hoàn thành tốt
nhiệm vụ thông tin liên lạc, góp phần quan trọng trong các chiến thắng của
dân tộc ta. Những thành tích và những khó khăn, thiếu thốn của ngành, cũng
như lịch sử ngành Bưu chính Việt Nam không chỉ được biết qua các tài liệu
sách, báo lịch sử mà còn được phản ánh hết sức phong phú, sinh động qua


6

những vật chứng lịch sử là các tài liệu, hiện vật liên quan đến ngành Bưu
chính Việt Nam hiện nay được bảo quản và trưng bày tại bảo tàng Bưu điện
Việt Nam. Đây là những vật chứng có ý nghĩa hết sức quan trọng với lịch sử
ngành Bưu chính nói riêng và lịch sử Việt Nam nói chung. Đáng chú ý hơn cả
trong những vật chứng lịch sử này là sưu tập tem Bưu chính Cách mạng Việt
Nam giai đoạn 1945 – 1954.
Sưu tập tem Bưu chính Cách mạng Việt Nam giai đoạn 1945 – 1954
chứa đựng rất nhiều giá trị như giá trị lịch sử, giá trị văn hóa, giá trị mỹ
thuật... Sưu tập tem này có những con tem sơ khai nhất của Bưu chính Việt
Nam, từ những con tem Đông Dương in đè, đến những con tem đầu tiên của
nền Bưu chính nước ta, do chúng ta tự thiết kế và in. Đây là một sưu tập tem
rất quý, nó phản ánh lịch sử ngành Bưu chính Việt Nam giai đoạn 1945 –
1954 hết sức xác thực và sinh động. Qua bộ sưu tập, chúng ta có thể thấy
được một giai đoạn lịch sử cực kỳ thiếu thốn, lạc hậu của ngành Bưu chính
Việt Nam, nó cũng thể hiện sự linh hoạt, sáng tạo trong chỉ đạo của Đảng và
Nhà nước ta trước hoàn cảnh khó khăn của đất nước trong thời kỳ kháng

- Sử dụng phương pháp Bảo tàng học, sử học, mỹ thuật học.
- Sử dụng phương pháp thống kê, miêu tả so sánh, phân tích, tổng hợp,
nghiên cứu tư liệu.
- Bên cạnh đó còn sưu tập sách báo, tạp chí, bài viết, kế thừa những kết
quả nghiên cứu có liên quan đến tem Bưu chính Việt Nam.
5. Bố cục khóa luận
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Phụ lục, nội dung chính của khóa luận
được chia thành 3 chương chính:
Chương 1: Khái quát về Bảo tàng Bưu điện và phần trưng bày tem
Bưu chính Việt Nam.
Đây là phần giới thiệu về Bảo tàng Bưu điện Việt Nam, cùng những nét
khái quát về sự ra đời của tem bưu chính và lịch sử tem bưu chính Việt Nam.
Chương 2: Sưu tập tem Việt Nam giai đoạn từ năm 1945 đến năm
1954 tại Bảo tàng Bưu điện Việt Nam


8

Đây là phần chính của bài khóa luận, nội dung cơ bản của chương này
là khái quát về lịch sử Việt Nam giai đoạn từ năm 1945 đến năm 1954; tổng
quan và những giá trị của sưu tập tem Bưu chính Cách mạng Việt Nam giai
đoạn 1945 -1954.
Chương 3: Một số giải pháp nhằm bảo quản và phát huy giá trị
sưu tập tem Bưu chính Cách mạng Việt Nam giai đoạn từ năm 1945 đến
năm 1954 tại Bảo tàng Bưu điện Việt Nam.
Chương cuối cùng của khóa luận nêu lên thực trạng công tác bảo quản
tem và một số giải pháp nhằm phát huy giá trị sưu tập tem Bưu chính Cách
mạng Việt Nam giai đoạn 1945 – 1954 tại Bảo tàng Bưu điện.
Trong quá trình nghiên cứu đề tài này em luôn nhận được sự quan tâm,
hướng dẫn của thầy giáo hướng dẫn Th.s Trần Đức Nguyên, Thầy đã động

9. Nguyễn đoàn (2004), Sưu tập tem lý thuyết và thực hành, Nxb Bưu
điện.
10. Nguyễn Ngọc Vỹ (2003), Sổ tay sưu tập tem, Nxb Bưu điện.
11. Nguyễn Thị Huệ (2008), Cơ sở bảo tàng học, Nxb Đại học quốc gia
Hà Nội.
12. Nguyễn Thị Huệ (2005), Lược sử sự nghiệp bảo tồn, bảo tàng Việt
Nam từ năm 1945 đến nay, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội.
13. Timothy Ambrose và Crispin Paine (2000), Cơ sở bảo tàng, Bảo tàng
Cách mạng Việt Nam dịch và xuất bản, Hà Nội.
14. Tổng cục Bưu điện (2001), Lịch sử Bưu điện Việt Nam từ 1976 – 2000,
Nxb Bưu điện.


94

15. Tổng cục Bưu điện (2001), Xây dựng và tổ chức Bảo tàng Bưu điện
Việt Nam, Nxb Bưu điện.
16. Trần Ngọc Thêm (1999), Cơ sở văn hóa Việt Nam, Nxb Giáo dục.
17. Trần Quang Vỹ (2002), Sưu tập tem thư Việt Nam về đấu tranh vũ
trang bảo vệ tổ quốc, Nxb Bưu điện.
18. Trường Đại học Văn hóa Hà Nội (1990), Cơ sở bảo tàng học, Tập 1,
Hà Nội.
19. Trường Đại học Văn hóa Hà Nội (1989-1990), Cơ sở bảo tàng học,
Tập 2, Hà Nội.
20. Viện ngôn ngữ học (2005), Từ điển Tiếng Việt, NXB Đà Nẵng.
21. Website: />22. Website: />23. Website: />24. Website: />25. Website: />