Giáo án 11 Cơ bản Đỗ Viết Cường
Tiết 15. Đọc văn
BÀI CA NGẮN ĐI TRÊN BÃI CÁT
(Sa Hành Đoản Ca)
Cao Bá Quát
Ngày soạn: 12.09.09
Ngày giảng:
Lớp giảng: 11A 11E 11C 11K
Sĩ số:
A. Mục tiêu bài học
Qua bài giảng nhằm giúp HS:
1. Năm được trong hoàn cảnh nhà Nguyễn trì trệ, bảo thủ Cao Bá Quát vẫn đi thi
nhưng đã tỏ ra chán ghét con đường mưu cầu danh lợi tầm thường. Bài thơ biểu lộ tinh
thần phê phán của ông đối với học thuật và sự bảo thủ, trì trệ của chế độ nhà Nguyễn
nói chung, góp phần lí giải hành động khở nghĩa của ông về sau vào năm 1854.
2. Hiểu được mối quan hệ giữa hình thức nghệ thuật và nội dung của bài thơ cổ
thể về nhịp điệu, hình ảnh…các yếu tố hình thức này có đặc điểm riêng phục vụ cho
chuyển tải nội dung.
B. Phương tiện thực hiện
- Sách giáo khoa Ngữ văn 11 – tập 1.
- Sách giáo viên Ngữ văn 11 – tập 1.
- Thiết kế dạy học Ngữ văn 11 – tập 1.
- Thiết kế bài giảng Ngữ văn 11 – tập 1.
- Giới thiệu giáo án Ngữ văn 11 – tập 1.
- Bài tập Ngữ văn 11 – tập 1.
C. Cách thức tiến hành
- Đọc hiểu
- Đàm thoại phát vấn
- Thảo luận, thuyết trình
D. Tiến trình giờ giảng
1. Ổn định tổ chức

phần dịch nghĩa và dịch thơ. Nhận xét HS
đọc
GV: bài thơ được sáng tác trong hoàn cảnh
như thế nào?
HS trả lời Gv ghi bảng
GV: tác phẩm được viết theo thể loại nào?
Đường, Mẫn Hiên
- Quê: Phú Thị, huyện Gia Lâm, Bắc Ninh
( nay là Long Biên, Hà Nội).
- 1831: đỗ cử nhân tại trường thi Hà Nội
-> nhiều lần vào Huế thi Hội nhưng không
đỗ.
- 1855 mất trong cuộc khởi nghĩa chống lại
chế độ phong kiến nhà Nguyễn
- Con người: tài năng, bản lĩnh -> tôn:
Thánh Quát
b. Sự nghiệp
- Khối lượng tác phẩm:
+ Thơ: 1353 bài
+ Văn: 21 bài
- hình thức sáng tác chữ Hán
- Nội dung thơ:
+ Bộc llọ thái độ phê phán mạnh mẽ chế
độ phong kiến trìi trệ, bảo thủ
+ Chứa đựng tư tưởng khai sáng có tính
chất tự phát, phản ánh nhu cầu đổi mới của
xã hội Việt Nam trong giai đoạn giữa thế
kỉ XIX.
2. Văn bản
a. Đọc văn bản

điệu…
d. Bố cục
- 3 phần:
+ Bốn câu đầu: Tâm trạng của người đi
đường
+ Sáu câu tiếp theo: Thực tế cuộc đời và
tâm trạng của nhà thơ.
+ Còn lại: Đường cùng của kẽ sĩ và tâm
trạng bi phẫn.
II. Đọc hiểu văn bản
1. Hình tượng bãi cát và người đi trên cát
- Cảnh bài cát: Bãi cát dài lại bãi cát dài,
nghệ thuật điệp ngữ: gợi lên hình ảnh bãi
cát nối tiếp nhau đến vô tận
- Người trên cát:
+ Đi một bước, lùi một bước: bước đi trầy
trật, khó khăn
+ Mặt trời lặn,. chưa dừng được: tất tả đi
không kể thời gian
+ Nước mắt rơi: mết mỏi chán ngán
-> Hình ảnh người đi trên cát thật khó
nhọc. Đi trên cát nhọc nhằn, khó khăn, vất
vả hơn con đường bình thường
=> Hình ảnh bãi cát:
+ Thực: bãi cát thực + việc người đi trên
cát cũng thực
+ Ý nghĩa tượng trưng: bãi cát - ám chỉ
môi trường, xã hội, con đường đời đầy
3
Giáo án 11 Cơ bản Đỗ Viết Cường

tự mình hành hạ thân xác của mình theo
đuổi công danh, không học được sự thảnh
thơi để xa lánh chốn trần ai.
- Suy nghĩ về con đường danh lợi: Xưa
nay phường danh lợi / Tất tả trên đường
đời
-> Cái bả công danh làm cho bao kẻ phải
chạy ngược chạy xuôi vất vả, có sức cám
dỗ ghê gớm với con người.
- Trên con đường công danh ấy, nhà thơ
nhận ra:Người say vô số tỉnh bao người
-> So sánh: người đi tìm công danh như
kẻ nghiện rượu, không còn ai thoát khỏi
cácm dỗ để quay về. Danh lợi cũng là thứ
rượu dễ làm say lòng người.
=> Tác giả: nhận thấy rõ tính chất vô
nghĩa của lối học khoa cử, của con đường
công danh theo lối cũ. Chán ghét, khinh bỉ
phường danh lợi
4
Giáo án 11 Cơ bản Đỗ Viết Cường
hình ảnh nào? Ý nghĩa của hình ảnh đó?
HS tìm hình ảnh Gv ghi bảng
GV: phát hiện ra biện pháp nghệ thuật mà
tác giả sử dụng ở đoạn thơ này? Tác dụng
của nghệ thuật đó?
HS phát hiện Gv ghi bảng
GV: Câu hỏi kết thúc bài thơ có ý nghĩa
gì?
HS phát biểu Gv chốt lại

+ nhận chức tập sự ở Bộ Lễ
+ Tình thương, trọng người tài đã gây nên
tội
+ Tài cao phận thấp
- Từ sự bế tắc đó ông nhận ra nhiều ngang
trái của triều đình Huế trong việc bóc lột
dân lành -> cùng nông dân khởi nghĩa.
5. Củng cố và dặn dò
- Nhắc lại kiến thức cơ bản
- Về nhà học thuộc bài thơ, năm được nội dung tư tưởng của bài
- Soạn bài: Luyện tập thao tác phân tích
5