Giáo trình
Huấn luyện An toàn
sử dụng thiết bị nâng hạ
Mục lục:
Đề mục Trang số Lần sửa đổi
Mục lục
Phần 1: Những khái niệm cơ bản
Phần 2: Các thông số cơ bản của thiết bị nâng
Phần 3: Thiết bị nâng yêu cầu an toàn trong
sử dụng
Phần 4: Những qui định an toàn về móc, cáp,
tang quấn cáp và phanh
Phần 5: Những qui định an toàn về điện
Phần 6: Các thiết bị an toàn trên thiết bị nâng
Phần 7: Thang máy yêu cầu an toàn trong sử dụng
Phần 8: Câu hỏi ôn tập
1
2
4
5
8
14
15
17
18

Giám đốc duyệt Ngời soạn thảo Giáo trình
Huấn luyện An toàn

chuyển theo cần. Máy trục kiểu cần tuỳ thuộc vào cấu tạo và hệ di chuyển đợc phân
thành:
- Cần trục ô tô
- Cần trục bánh lốp
- Cần trục bánh xích
- Cần trục tháp
- Cần trục chân đế
- Cần trục cột buồm
- Cần trục công xôn
Cần trục ô tô là máy trục kiểu cần có cần liên kết trên bệ quay đặt trực tiếp trên
khung ô tô.
Cần trục bánh lốp là máy trục kiểu cần có cần liên kết trên bệ quay đặt trực tiếp
trên khung bánh lốp chuyên dùng.
Cần trục bánh xích là máy trục kiểu cần di chuyển bằng bánh xích.
Cần trục tháp là máy trục kiểu cần có cần liên kết ở phần trên của tháp
Cần trục chân đế là máy trục kiểu cần có cần liên kết với bộ quay đặt trên chân
đế.
Cần trục cột buồm là máy trục kiểu cần có cần liên kết bằng khớp nối lên cột
buồng thẳng đứng có điểm tựa dới và trên.
Giáo trình
Huấn luyện An toàn
sử dụng thiết bị nâng hạ
Cần trục công xôn là máy trục kiểu cần mà bộ phận mang tải treo trên công xôn
liên kết với trục hoặc phần đỡ của máy trục hoặc treo trên xe con di chuyển theo công
xôn.
1.2.Máy trục kiểu cầu:
Máy trục kiểu cầu là máy trục có bộ phận mang tải treo trên xe con, treo trên cần
của xe con hoặc pa lăng di chuyển theo cầu chuyển động.
Máy trục kiểu cầu gồm: cầu trục, cổng trục, nửa cổng trục.
- Cầu trục là máy trục kiểu cầu có cầu tựa trực tiếp lên đờng ray đặt ở mặt đất

Các thông số cơ bản của thiết bị nâng là các thông số xác định đặc tính về kích th-
ớc, lực, động học và tính chất làm việc của thiết bị nâng.
Các thông số cơ bản của thiết bị nâng bao gồm:
1. Trọng tải: Là trọng lợng lớn nhất của vật nâng mà máy có thể nâng đợc ở trạng
thái làm việc nhất định nào đó của máy (ở tầm với cho trớc, vị trí phần quay của
máy.......)
2. Mô men tải: Khái niệm mô men tải chỉ có ở các máy trục kiểu cần. Mô men tải là
tích số giữa trọng tải và tầm với tơng ứng. Mô men tải có thể là không đổi hay thay
đổi theo tầm với.
3. Tầm với: Là khoảng cách từ trục quay của phần quay của máy trục đến trục quay
cuả móc.
4. Độ cao nâng: Là khoảng cách từ mặt bằng máy đứng đến tâm thiết bị mang vật ở
vị trí cao nhất. Với các cần trục có tay cần thì chiều cao nâng thay đổi phụ thuộc
vào tầm với.
5. Khẩu độ: Là khoảng cách theo phơng ngang giữa đờng trục của hai đờng ray mà
trên đó máy di chuyển.
6. Đờng đặc tính tải trọng: Là đồ thị mô tả mối quan hệ giữa sức nâng, tầm với và
chiều cao nâng.
7. Các thông số động học:
Các thông số động học bao gồm các tốc độ của các chuyển động riêng rẽ trên
máy:
- Tốc độ chuyển động tịnh tiến lên xuống của vật nâng Vn (nâng vật), Vh (hạ vật)
- Tốc độ di chuyển của máy trên mặt phẳng ngang Vdc
- Tốc độ quay của phần quay quanh trục thẳng đứng của máy
- Thời gian thay đổi tầm với T, là khoảng thời gian để thay đổi tầm với từ tầm với
nhỏ nhất Rmin đến tầm với lớn nhất Rmax. Đôi khi ngời ta cho tốc độ thay đổi
tầm với trung bình
Giáo trình
Huấn luyện An toàn
sử dụng thiết bị nâng hạ

9.Trong quá trình sử dụng thiết bị nâng không cho phép:
- Ngời lên xuống thiết bị nâng khi thiết bị nâng đang hoạt động.
- Ngời ở trong bán kính quay phần quay của cần trục.
- Ngời ở trong vùng hoạt động của thiết bị nâng mang tải bằng nam châm, chân
không hoặc gầu ngạm.
- Nâng hạ và di chuyển tải khi có ngời đứng ở trên tải.
- Nâng tải trong tình trạng tải cha ổn định hoặc chỉ móc một bên của móc kép.
- Nâng tải bị vùi dới đất, bị các vật khác đè lên bị liên kết bằng bu lông hoặc bê
tông với các vật khác.
- Dùng thiết bị nâng để lấy cáp hoặc xích buộc tải đang bị vật khác đè lên.
- Đa tải qua lỗ cửa sổ hoặc ban công khi không có sàn nhận tải.
- Chuyển hớng chuyển động của các cơ cấu khi cơ cấu cha ngừng hẳn.
- Nâng tải lớn hơn trọng lợng tơng ứng với tầm với và vị trí của chân chống phụ của
cần trục.
Giáo trình
Huấn luyện An toàn
sử dụng thiết bị nâng hạ
- Cẩu với, kéo lê tải.
- Vừa dùng ngời đẩy hoặc kéo tải vừa cho cơ cấu nâng hạ tải.
10.Phải đảm bảo lối đi tự do cho ngời điều khiển thiết bị nâng khi điều khiển bằng nút
bấm từ mặt đất hoặc sàn nhà.
11.Khi cầu trục và cần trục công xôn di động đang làm việc, các lối lên và ra đờng
ray phải đợc rào chắn.
12.Cấm ngời ở trên hành lang của cầu trục và cần trục công xôn khi chúng đang hoạt
động. Chỉ cho phép tiến hành các công việc vệ sinh, tra dầu mỡ, sửa chữa trên cầu
trục và cần trục công xôn khi đã thực hiện các biện pháp đảm bảo làm việc an toàn
(phòng ngừa rơi ngã, điện giật...)
13.Đơn vị sử dụng phải qui định và tổ chức thực hiện hệ thống trao đổi tín hiệu giữa
ngời buộc móc tải với ngời điều khiển thiết bị nâng. Tín hiệu sử dụng phải đợc qui
định cụ thể và không thể lẫn đợc với các hiện tợng khác ở xung quanh.

vận tải.
24.Ngời buộc móc tải chỉ đợc phép đến gần tải khi tải đã hạ đến độ cao không lớn
hơn 1mét tính từ mặt sàn chỗ ngời móc tải đứng.
Giáo trình
Huấn luyện An toàn
sử dụng thiết bị nâng hạ
25.Thiết bị nâng phải đợc bảo dỡng định kỳ. Phải sửa chữa thay thế các chi tiết, bộ
phận đã bị h hỏng, mòn quá qui định cho phép.
26.Khi sửa chữa thay thế các chi tiết, bộ phận của thiết bị nâng phải có biện pháp đảm
bảo an toàn.
Sau khi thay thế, sửa chữa các bộ phận chi tiết quan trọng nh kết cấu kim loại, cáp,
móc, phanh....phải tiến hành khám nghiệm có thử tải thiết bị nâng trớc khi đa vào sử
dụng.