Địa lý 12 cơ bản Ngời soạn: Trịnh Văn Tuấn
Bài 9- 10: thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa
I. Mục tiêu bài học:
- Nắm đợc nguyên nhân hình thành và biểu hiện của thiên nhiên nhiệt đới ẩm
gió mùa.
- Những thuận lợi và khó khăn của khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa đến sản xuất
nông nghiệp, đời sống và ảnh hởng đến các thành phần cảnh quan khác.
- Biết đọc và khai thác bản đồ, lợc đồ, Atlat, biểu đồ trong bài học.
- Liên hệ thực tế về các mặt thuận lợi và khó khăn về khí hậu...
II. Phơng tiện dạy học: - Bản đồ địa lý tự nhiên và khí hậu Việt nam.
- Atlat địa lý Việt nam.
- Lợc đồ và tranh ảnh liên quan đến bài học (nếu
có).
III. Hoạt động dạy học:
Mở bài: Vị trí địa lý đã ảnh hởng đến khí hậu và cảnh quan nớc ta mang sắc
thái nhiệt đới ẩm rõ nét. Trong bài học này chúng ta sẽ tìm hiểu về đặc
điểm thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa của nớc ta, đặc điểm này thể
hiện trong các thành phần tự nhiên nh thế nào và có ảnh hởng gì đến
sản xuất và đời sống.
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung chính
Hoạt động 1: Nghiên cứu đặc điểm
khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa của nớc
ta.
- Tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa của
thiên nhiên VN biểu hiện trớc hết là ở
thành phần khí hậu. Khí hậu nhiệt đới
ẩm gió mùa chi phối đặc điểm nhiệt
đới ẩm gió mùa của các thành phần tự
nhiên khác và cảnh quan thiên nhiên.
* Dựa vào kiến thức đã học, hãy cho
biết vì sao nớc ta có khí hậu nhiệt đới

thành gió mùa hè ở VN? Hớng di
chuyển và tính chất của gió này?
Hoạt động 2: Tìm hiểu các thành phần
tự nhiên khác của thiên nhiên nhiệt
đới gió mùa nớc ta.
* Vì sao vùng đồi núi nớc ta lại bị
xâm thực mạnh? Biểu hiện của địa
hình xâm thực trên vùng đồi núi là gì?
* Gió mùa mùa đông:
- Từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau.
- Hớng Đông bắc (gió mùa đông bắc).
- Trung tâm xuất phát: cao áp Xibia.
- Tính chất:
+ Tháng 11, 12, 1 (đầu mùa): lạnh khô.
+ Tháng 2, 3 (cuối mùa): lạnh ẩm, gây
ma phùn ở vùng ven biển và đồng
bằng Bắc bộ và Bắc trung bộ.
+ Chỉ tác động từng đợt tạo nên 1 mùa
đông có 2 - 3 tháng lạnh (t
0
< 18
0
C ).
- Phạm vi tác động: phía bắc dãy Bạch
mã.
* Gió mùa mùa hạ:
- Từ tháng 5 đến tháng 10.
- Thổi từ cao áp nam ấn độ dơng,
Ôxtrâylia, Haoai về phía các áp thấp
Xibia, Iran trên lục địa á - Âu.

Trờng THPT Cộng Hoà-Lạc Sơn-Hoà Bình
Địa lý 12 cơ bản Ngời soạn: Trịnh Văn Tuấn
* Hãy nêu ảnh hởng của địa hình xâm
thực, bồi tụ mạnh đến việc sử dụng
đất ở nớc ta?
* Biểu hiện của thiên nhiên nhiệt đới
ẩm gió mùa trên sông ngòi là gì?
* Đất feralit có ảnh hởng gì đến việc
sử dụng trong trồng trọt?
* Dựa vào Atlat địa lý VN, hãy nêu sự
phân bố 1 số loại rừng chính trên đất
nớc ta?
Hoạt động 3: Tìm hiểu những ảnh h-
ởng của thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió
mùa đến hoạt động sản xuất và đời
sống.
- ảnh hởng trực tiếp và rõ rệt nhất là
đối với hoạt động sản xuất nông
nghiệp.
* Thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa
ảnh hởng đến hoạt động sản xuất
nông nghiệp nớc ta nh thế nào?
- Thừa nớc vào mùa ma, thiếu nớc vào
mùa khô, rét và hạn hán thất thờng...
nhất là rìa phía đông nam ĐB châu
thổ sông Hồng và phía tây nam ĐB
sông Cửu long.
b. Sông ngòi:
- Mạng lới sông ngòi dày đặc nhng chủ
yếu là sông nhỏ.

kế hoạch thời vụ, phòng trừ dịch bệnh
trong SX N
2
.
b. ảnh hởng đến các hoạt động sản
xuất khác và đời sống.
* Thuận lợi:
Trờng THPT Cộng Hoà-Lạc Sơn-Hoà Bình
Địa lý 12 cơ bản Ngời soạn: Trịnh Văn Tuấn
* Dựa vào nội dung SGK và hiểu biết,
hãy cho biết với các hoạt động sản
xuất khác và đời sống thì thiên nhiên
nhiệt đới ẩm gió mùa có những thuận
lợi và khó khăn gì?
- Bão, lũ lụt, hạn hán...
- Các hiện tợng thời tiết bất thờng nh
giông, lốc, ma đá, sơng muối, rét hại,
khô nóng...
- Phát triển các ngành kinh tế nh lâm
nghiệp, thuỷ sản, GTVT, du lịch.
- Đẩy mạnh hoạt động khai thác, xây
dựng trong mùa khô.
* Trở ngại:
- Các hoạt động GTVT, du lịch, CN
khai thác chịu ảnh hởng trực tiếp của
sự phân mùa khí hậu và chế độ nớc
sông.
- Độ ẩm cao gây khó khăn cho việc bảo
quản thiết bị máy móc, nông sản.
- Nhiều thiên tai gây tổn thất lớn cho