Bui 5 Ngy 20/9/2010
ễN TP
Từ nhiều nghĩa và hiện tợng chuyển nghĩa của từ
A. Mục tiêu *Giúp học sinh :
- Hiểu đợc thế nào là từ nhiều nghĩa
- Vận dụng sử dụng trong nói và viết.
tìm hiểu ý nghĩa của một số từ nhiều nghĩa trong cỏc vn bn
c th,
B. Chuẩn bị :
- Giáo án, sgk, stk, bảng phụ .
- Tài liệu có liên quan
C. Các hoạt động dạy- học
I. GV kiểm tra bài tập về nhà đã giao cho HS .
II.ễn tp Kiến thức cơ bản
1. Thế nào là từ nhiều nghĩa ?
- Từ có thể có 1 hoặc nhiều nghĩa
- Từ nhiều nghĩa là hiện tợng thêm nghĩa mới cho từ có sẵn mà không cần phải
tạo ra từ mới , nhằm đáp ứng nhu cầu biểu thị những khái niệm mới, gọi tên
những sự vật mới mà con ngời nhận thức đợc vào tiếng nói
2. Hiện t ợng chuyển nghĩa của từ :
- Là hiện tợng thêm nghĩa mới cho từ , thay đổi nghĩa cho từ, mà không cần
phải tạo thêm từ mới đợc gọi là hiện tợng chuyển nghĩa cuả từ
- Nghĩa ban đầu của từ làm cơ sở hình thành các nghĩa khác gọi là nghĩa gốc.
Các nghĩa hình thành trên cơ sở nghĩa gốc gọi là nghĩa chuyển
3.Phân biệt từ nhiều nghĩa với từ đồng âm
+ Nghĩa trong từ nhiều nghĩa có mối quan hệ nhất định, ta dễ dàng nhận ra
cơ sở nghĩa chung (VD: chân tay, chân núi, chân mây, chân bàn)
+ Từ đồng âm là từ có hình thức ngữ âm giống nhau nhng không có mối liên
quan nào về nghĩa (VD: Bàn bạc- bàn ăn, đờng đi- mía đờng)
II. Luyện tập
Bài tập 1 : Xác định nghĩa gốc của các từ : mặt , mũi, đầu.

Bài tập 6
- Trong bài thơ Vòng tay mùa xuân bạn Hoàng Nh Mai có viết:
Con bắt gặp mùa xuân
Trong vòng tay của mẹ
ớc chi vòng tay ấy
Ôm hoài thơ ấu con
- Trong bài Mùa xuân của bé bạn Lâm Thị Quỳnh Anh lại viết:
nh mắt bố thân thơng
Rọi sáng tâm hồn bé
Và trong bầu sữa mẹ
Xuân ngọt ngào dòng hơng.
Em hiểu hai từ xuân trong hai đoạn thơ trên nh thế nào? Viết đoạn văn
ngắn phân tích và nêu cảm nhận của em ?
(HD: Từ xuân trong đoạn thơ (1) chính là tình yêu thơng của mẹ đối với tuổi
thơ của bé. Bởi vì bé đã bắt gặp mùa xuân trong vòng tay yêu thơng của mẹ.
- Từ xuân trong on (2) chính là dòng sữa ngọt ngào của mẹ nuôi bé lớn.)
* Bi tp v nh
Bi1 : Nối từ ở cột A với nét nghĩa phù hợp ở cột B :
A B
a) lạnh 1) rét buốt
b) lành lạnh 2) rất lạnh
c) rét 3) hơi lạnh
d) giá 4) trái nghĩa với nóng
Bi 2 :Điền từ thích hợp vào chỗ trống :
Nhanh nhảu, nhanh nhẹn, nhanh chóng
a Công việc đã hoàn thành .
b Con bé nói năng..
c Đôi chân Nam đi bóng rất..
Bi 3 : Gạch chân những cụm từ trái nghĩa trong các câu sau :
a Non cao non thấp mây thuộc