¤n tËp
TriÕt häc m¸c – lªnin

1. Quan niÖm duy vËt m¸c xÝt vÒ –
1. Quan niÖm duy vËt m¸c xÝt vÒ –
vËt chÊt vµ ý thøc.
vËt chÊt vµ ý thøc.
- VËt chÊt lµ g×?
- VËt chÊt lµ g×?
-
-
ý
ý
thøc lµ g× ?
thøc lµ g× ?
I. Mèi quan hÖ gi÷a vËt chÊt vµ
I. Mèi quan hÖ gi÷a vËt chÊt vµ
ý thøc.
ý thøc.

*
- Nội dung định nghĩa:
- Nội dung định nghĩa:
+ Vật chất là một phạm trù triết học:
+ Vật chất là một phạm trù triết học:Vật chất là kết quả của tư duy, không
Vật chất là kết quả của tư duy, không
có hình dạng cảm tính và tồn tại vĩnh
có hình dạng cảm tính và tồn tại vĩnh
viễn, vô tận
viễn, vô tận
.
.+
+
Thuộc tính chung nhất, cơ bản nhất
Thuộc tính chung nhất, cơ bản nhất
của vật chất là
của vật chất là
tồn tại khách quan,
tồn tại khách quan,
độc

chống lại quan điểm duy tâm về vật
chống lại quan điểm duy tâm về vật
chất, đảm bảo được sự đứng vững của
chất, đảm bảo được sự đứng vững của
chủ nghĩa duy vật trước sự phát triển
chủ nghĩa duy vật trước sự phát triển
mới của khoa học.
mới của khoa học.

Định nghĩa vật chất của Lênin
Định nghĩa vật chất của Lênin
khắc phục được tính trực quan siêu
khắc phục được tính trực quan siêu
hình và tính duy vật nửa vời của chủ
hình và tính duy vật nửa vời của chủ
nghĩa duy vật trước Mác làm cho
nghĩa duy vật trước Mác làm cho
chủ nghĩa duy vật phát triển lên một
chủ nghĩa duy vật phát triển lên một
bước mới là chủ nghĩa duy vật biện
bước mới là chủ nghĩa duy vật biện
chứng và là cơ sở khoa học cho quan
chứng và là cơ sở khoa học cho quan
điểm duy vật lịch sử về xã hội.


Ngày nay, định nghĩa vật chất của
Ngày nay, định nghĩa vật chất của
Lênin vẫn còn giữ nguyên giá trị. Nó
Lênin vẫn còn giữ nguyên giá trị. Nó
cung cấp cho con người thế giới quan
cung cấp cho con người thế giới quan
duy vật và phương pháp luận khoa
duy vật và phương pháp luận khoa
học cho nhận thức và hoạt động thực
học cho nhận thức và hoạt động thực
tiễn.
tiễn.

* Nguån gèc, b¶n chÊt cña ý thøc
* Nguån gèc, b¶n chÊt cña ý thøc
Nguån gèc
cña ý thøc
Nguån gèc
tù nhiªn
Nguån gèc
x· héi
HiÖn
thùc
kh¸ch
quan
N·o
+ ý
+ ý
thức không phản ánh hiện thực
thức không phản ánh hiện thực
một cách thụ động, giản đơn mà
một cách thụ động, giản đơn mà
phản ánh một cách năng động,
phản ánh một cách năng động,
sáng tạo (phản ánh có chọn lọc,
sáng tạo (phản ánh có chọn lọc,
cải tạo hiện thực, có tính vượt trư
cải tạo hiện thực, có tính vượt trư
ớc).
ớc).
+ ý
+ ý
thức mang bản chất xã hội.
thức mang bản chất xã hội.

- ý nghĩa phương pháp luận:
Do ý thức chỉ là hình ảnh chủ quan
của thế giới khách quan nên trong
nhận thức và hoạt động thực tiễn
phải xuất phát từ thực tế khách
quan. Cần phải chống bệnh chủ quan

ý
thức tồn tại
thức tồn tại
phụ thuộc vào hoạt động thần kinh
phụ thuộc vào hoạt động thần kinh
của bộ não trong quá trình phản
của bộ não trong quá trình phản
ánh thế giới khách quan.
ánh thế giới khách quan.

- Vật chất (cơ sở vật chất, điều
- Vật chất (cơ sở vật chất, điều
kiện vật chất, quy luật khách quan)
kiện vật chất, quy luật khách quan)
là
là
tiền đề
tiền đề
cho sự ra đời, tồn tại và
cho sự ra đời, tồn tại và
phát triển của ý thức:
phát triển của ý thức:
+ Điều
kiện vật
chất như
thế nào
thì ý thức

Vật chất quyết định ý
Vật chất quyết định ý
thức là quyết định cả nội dung,
thức là quyết định cả nội dung,
bản chất và khuynh hướng vận
bản chất và khuynh hướng vận
động, phát triển của ý thức. Vật
động, phát triển của ý thức. Vật
chất cũng còn là điều kiện, môi
chất cũng còn là điều kiện, môi
trường để hiện thực hoá ý thức,
trường để hiện thực hoá ý thức,
tư tưởng trong đời sống thực
tư tưởng trong đời sống thực
tiễn.
tiễn.

b.
b.
ý
ý

đẩy sự vật phát triển theo chiều hư
ớng tiến bộ.

- ý thức mang tính lạc hậu, bảo thủ,
phản ánh không đúng hiện thực
khách quan, ở mức độ nhất định, có
thể kìm hãm hoạt động thực tiễn của
con người trong quá trình cải tạo tự
nhiên và xã hội.
Trong hoạt động thực tiễn, sự vật
bộc lộ nhiều khả năng, nhờ có ý thức,
con người biết lựa chọn những khả
năng đúng, phù hợp mà thúc đẩy sự
vật phát triển, đi lên.* Vai trò tích cực, chủ động,
sáng tạo của ý thức con người
trong quá trình cải tạo thế
giới hiện thực được phát triển
đến mức độ nào đi chăng nữa
vẫn phải dựa trên sự phản ánh
thế giới khách quan và các
điều kiện khách quan. Xã hội
càng phát triển, vai trò
của ý thức càng lớn.3. ý nghĩa phương pháp luận
- Trongmối quan hệ biện chứng giữa

thông qua hoạt động thực tiễn
thông qua hoạt động thực tiễn
của con người . Vì vậy, phải thấy
của con người . Vì vậy, phải thấy
được vai trò tích cực của nhân tố
được vai trò tích cực của nhân tố
ý thức, trong việc sử dụng có
ý thức, trong việc sử dụng có
hiệu quả nhất các điều kiện vật
hiệu quả nhất các điều kiện vật
chất hiện có.
chất hiện có.
C.Mác - Ph.Ăngghen:
C.Mác - Ph.Ăngghen:


Lực lượng vật chất chỉ có thể
Lực lượng vật chất chỉ có thể
bị đánh đổ bằng lực lượng vật
bị đánh đổ bằng lực lượng vật
chất. Lý luận cũng sẽ trở thành
chất. Lý luận cũng sẽ trở thành
lực lượng vật chất, một khi nó
lực lượng vật chất, một khi nó
thâm nhập vào quần chúng .
thâm nhập vào quần chúng .
V.I. Lênin:
"ý thức con người không chỉ
phản ánh thế giới khách quan mà
còn tạo ra thế giới khách quan"