Sáng kiến kinh nghiệm
Lời mở đầu
I/ Lí do chọn đề tài :
rong thời kì đất nước ta đang vững bước đi trên con đường
xã hội chủ nghiã, với sự nghiệp cơng nghiệp hóa và hiện
đại hóa đất nước , phấn đấu xây dựng đất nước Việt Nam
giàu mạnh . Vấn đề đặt ra là phải đào tạo thế hệ trẻ trở thành
những con người mới phát triển tồn diện để có thể xây dựng và
phát triển đất nước .
T
Mơn Địa lí ở trường THCS góp phần đắc lực trong việc thực
hiện mục tiêu đó . Bởi vì , dạy địa lí cho học sinh THCS là dạy
những kiến thức phổ thơng , cơ bản , hiện đại về địa lí , hình thành
cho các em những kĩ năng , kĩ xảo về địa lí để các em có thể hiểu
và giải thích được những tự nhiên xảy ra trên trái đất , sự phát triển
kinh tế – xã hội của đất nước và thế giới . Từ đó các em biết nhìn
nhận các sự vật , hiện tượng địa lí trong mối quan hệ chặt chẽ với
nhau ,trang bị thêm cho các em những hiểu biết và nâng cao nhận
thức về địa lí để các em biết sử dụng , cải tạo và bảo vệ tự nhiên ,
bảo vệ những thành quả của mình nhằm đạt hiệu quả kinh tế cao
khi các em trở thành người lao động chân chính .
Chính vì mơn Địa lí có tầm quan trọng như vậy , nên vấn đề
đặt ra với giáo viên dạy mơn Địa lí là làm thế nào để thơng qua
chương trình và sách giáo khoa Địa lí mà tăng cường hồn thiện
phương pháp dạy học nhằm phát huy tính sáng tạo , tích cực , chủ
động của học sinh trong q trình nhận thức .
Tuy nhiên, việc lựa chọn phương pháp dạy học cho phù hợp
là điều quan trọng và cần được quan tâm hơn nữa . Trong đó là
phương pháp dạy học trực quan kết hợp với phương pháp vấn đáp
trong dạy học Địa lí ở THCS nói chung và học sinh khối 7 nói
riêng là vấn đề đang được các giáo vên bộ mơn Địa lí và nghành

trường tương đối đủ điều kiện để giáo dục học sinh tồn diện .
Trường hiện đang được chọn để xây dựng trường chuẩn quốc gia .
Cơ sở vật chất của trường đáp ứng gần như đầy đủ , phục vụ
tốt cho việc giảng dạy của giáo viên , chất lượng đào tạo của
trường tương đối cao . Đội ngũ giáo viên của trường đồn kết ,
nhất trí , biết vượt khó khăn và hồn thành nhiệm vụ được giao ,
ln sẵn sàng giúp đỡ đồng nghiệp . Phần nhiều thầy cơ giáo có
năng lực chun mơn vững vàng , có kinh nghiệm trong giảng
dạy . Bên cạnh đó , còn có đội ngũ giáo viên trẻ ,khỏe , năng nổ
trong cơng tác và có trình độ chun mơn đạt chuẩn và trên chuẩn
(đại học ).
b, Khó khăn .
Bên cạnh những thuận lợi , trường còn có những khó khăn ,
đó là : Một số đồ dùng dạy học trực quan phục vụ cho việc giảng
dạy chưa được đầy đủ , như các loại bản đồ phục vụ cho việc giảng
dạy Địa lí khối lớp 7 phần “Thành phần nhân văn của mơi trường”
và phần “các mơi trường địa lí” hầu như khơng có .
Người thực hiện – Nguyễn Thò Tâm ............................
2
Sáng kiến kinh nghiệm
Chất lượng các đồ dùng trực quan còn kém như quả địa cầu
dễ gãy , mơ hình Trái Đất – Mặt Trăng- Mặt Trời khơng hoạt động
được . Một số bản đồ khơng phù hợp như q lớn rất khó sử
dụng ... Do những khó khăn đó , nên giáo viên chưa phát huy hết
những tác dụng của việc sử dụng đồ dùng dạy học đối với mơn Địa
lí , đặc biệt là Địa lí khối 7 – học kì I .
Phòng thực hành , sân chơi , bãi tập của học sinh chưa đảm
bảo , điều kiện nhà trường khơng cho phép tổ chức những tiết học
ngồi trời như tham quan , thực địa ...


Sáng kiến kinh nghiệm
Nếu chỉ dạy học bằng phương pháp thuyết trình và vấn đáp là
chủ yếu thì khơng làm nổi bật được các đối tượng và hiện tượng
địa lí , học sinh khó hình dung được các sự vật,hiện tượng cụ thể
Mặt khác , học sinh chỉ biết được kết quả mà chưa hiểu được
ngun nhân ; học sinh khơng xác định được vị trí , giới hạn của
các khu vực trên bản đồ hay khơng biết được vị trí địa danh cụ
thể . Khi giáo viên chỉ sử dụng những lược đồ trong sách giáo
khoa mà khơng phóng to thì rất khó hướng dẫn và các em khơng
nắm được khía cạnh cụ thể , giáo viên cũng chưa thể hiện rõ nhất
các hiện tượng địa lí ngay trong bài dạy , vì vậy giảng dạy khơng
được sâu sắc . Chính vì thế , khi đến phần củng cố các em chỉ trả
lời một cách máy móc thụ động .Từ đó , chúng ta thấy được sử
dụng phương pháp trực quan kết hợp với phương pháp vấn đáp là
rất quan trọng đối với mơn địa lí . Khi giáo viên chỉ sử dụng
phương pháp vấn đáp mà khơng sử dụng phương pháp trực quan
sẽ dẫn đến tình trạng khơng làm cho học sinh hiểu hết những sự
vật hiện tượng , những mối quan hệ được thể hiện ngay trong bài
học . Khi một bài giảng có sự kết hợp nhuần nhuyễn giưũa các
phương pháp sẽ làm cho các em phát hiện kiến thức mới một cách
nhanh và chính xác nhất .Như vậy việc sử dụng phối hợp phương
pháp trực quan và vấn đáp sẽ làm cho học sinh khai thác triệt để
kiến thức ngay trên lớp một cách hiệu quả .
Để giờ giảng đạt hiệu quả tốt , lơi cuốn học sinh vào bài học
thì người giáo viên phải có phương pháp phù hợp với đặc thù của
bộ mơn địa lí . Đối với việc giảng dạy mơn Địa lí nói chung và Địa
lí khối lớp 7 nói riêng , thì sử dụng phương pháp trực quan kết hợp
với phương pháp vấn đáp là hết sức cần thiết để kích thích tính
tích cực chủ động học tập của học sinh trong giờ học , làm cho giờ
học trở lên sinh động , sơi nổi hơn , các em chủ động làm việc ,

khơng chỉ biểu diễn , minh họa lời giải của giáo viên mà sử dụng
chúng như là phương tiện nhận thức , là nguồn tri thức giúp học
sinh khám phá, tìm tòi phát hiện nhữngkiến thức và rèn luyện kỹ
năng cho học sinh.
Trong vịêc sử dụng phương tiện dạy học địa lí , giáo viên
khơng những có vai trò định hướng cho học sinh quan sát , đặt câu
hỏi gợi ý , hướng dẫn học sinh khai thác kiến thức mà còn giúp học
sinh tự khai thác, điều khiển , sử dụng để tự khám phá , tìm tòi
kiến thức hoặc củng cố kiến thức rèn luyện kĩ năng địa lí cho học
sinh tạo điều kiện cho học sinh vừa học vừa thực hành .
Việc kết hợp phương pháp trực quan kết hợp với phương pháp
vấn đáp cần đảm bảo những u cầu sau.
1) Lựa chọn thiết bị dạy học cho phù hợp.
Việc lựa chọn thiết bị dạy học phải căn cứ vào nội dung từng
bài , từng đơn vị kiến thức cho phù hợp . Những nội dung đó là
những kiến thức cơ bản , đặc trưng của bài học. Mặt khác còn phải
căn cứ vào họat động học tập của học sinh đối với mỗi nội dung
của bài học để lựa chọn thiết bị dạy học .
Người thực hiện – Nguyễn Thò Tâm ............................
5