Lời cảm ơn
Em xin chân thành cảm ơn các thầy cô trờng Đại học s phạm Hà Nội I đã nhiệt tình
giảng dạy và cung cấp kiến thức quý báu về nghiệp vụ s phạm cho em trong suốt khoá học.
Lớp đại học Tại chức - khoá K6B - Hải Dơng nhằm nâng cao chất lợng dạy học ở
bậc tiểu học.
Đặc biệt đề tài này đựơc hoàn thành nhờ sự hớng dẫn tận tình chu đáo của cô Đặng
Thị Kim Nga - giáo viên trờng Đại học s phạm Hà Nội I cùng với sự giúp đỡ của ban giám
hiệu, giáo viên và học sinh Trờng tiểu học Hải Tân. TP Hải Dơng Em hy vọng đề tài "rèn
kĩ năng đọc hiểu cho học sinh lớp 4 bằng hệ thống câu hỏi" có những đóng góp thiết
thực trong việc nâng cao chất lợng dạy và học ở bậc tiểu học.
Kính mong nhận đựơc sự góp ý chân tình của các thầy cô, đặc biệt là cô Đặng Thị
Kim Nga để đề tài nghiệp vụ s phạm của em hoàn thiện và đạt hiệu quả cao hơn.
Hải Tân, ngày 10 tháng 3 năm 2008
Ngời thực hiện đề tài
Trần Thị Bích Hạnh
1
Mục lục
Phần mở đầu
1 Lí do chọn đề tài 3
2 Đối tợng và mục đích nghiên cứu 4
3 Phơng pháp nghiên cứu 4
Phần nội dung
Chơng I. Nội dung dạy tập đọc lớp 4 5
1.1 Mục tiêu dạy tập đọc lớp 4 5
1.2 Nội dung 6
1.3 Phơng pháp dạy học chủ yếu 6
Chơng II.Khảo sát hệ thống câu hỏi đọc hiểu sách giáo khoa
Tiếng việt 4
7
2.1 Thống kê phân loại hệ thống câu hỏi đọc hiểu sách giáo khoa
Tiếng việt 4

sáng tạo đợc phát triển.
1.2 Xuất phát từ thực tế dạy học phân môn tập đọc ở lớp 4
Thực trang dạy tập đọc trên cả hai đối tợng: giáo viên và học sinh ở một số trờng
tiểu học tại địa phơng tôi công tác vẫn còn nhiều hạn chế. Theo đánh giá chủ quan của bản
thân tôi, sự hạn chế đó là do nhiều yếu tố nh: Giáo viên truyền thụ kiến thức tới học sinh
một cách áp đặt theo nội dung kiến thức sách giáo khoa mà cha tìm đợc những điểm bất
hợp lý của sách giáo khoa. Có giờ dạy đọc thì hết sức khó khăn vì giáo viên không hiểu
nội dung chính của bài đọc, song cũng có giờ dạy đọc thì giáo viên lại biến nó thành giờ
giảng văn. Giáo viên thờng sử dụng y nguyên những câu hỏi trong sách giáo khoa để đàm
thoại. Thiếu sự quan tâm đúng mức tới việc nghiên cứu nội dung bài đọc và những câu hỏi
trong sách giáo khoa để điều chỉnh phơng pháp giảng dạy cho phù hợp. Nhiều khi họ chỉ
dựa vào sách giáo viên và thực hiện một cách dập khuôn máy móc nội dung hớng dẫn
trong sách giáo viên mà thiếu sự sáng tạo, cha phát huy đợc tính tích cực của học sinh bởi
những câu hỏi mà giáo viên đa ra cho học sinh không phù hợp với trình độ của các em, từ
đó học sinh chán học.
3
Trong dạy đọc giáo viên còn lúng túng, cha biết tổ chức nh thế nào để rèn luyện kỹ
năng đọc hiểu học sinh nên cha nắm bắt đợc mức độ hiểu nội dung bài đọc của các em đến
đâu. Nhiều giáo viên khi dạy một bài đọc cũng chỉ nhằm mục đích chính là: các em đọc to
rõ ràng và trả lời những câu hỏi giáo viên đa ra từ sách giáo khoa, mức độ của việc trả lời
cũng chỉ dừng lại ở việc đọc lại một hay nhiều câu văn trong bài đọc mà không tự nói ra đ-
ợc ý hiểu của các em.
Về phía học sinh các em học sinh tiểu học phần lớn các em đọc mà không hiểu bài
đọc, các em chỉ cố gắng đọc to, rõ ràng đối với những bài tập đọc và thuộc lời những bài
có yêu cầu cần học thuộc lòng.
Chính không hiểu bài đọc nên các em còn đọc sai nhiều mà không biết là đã đọc
sai, các em cha có năng lực đọc diễn cảm bởi các em cha hiểu bài đọc.
Đó chính là thực trạng về vấn đề dạy - học Tập đọc ở một số nhà trờng tiểu học hiện
nay. ở bậc học này, rèn kỹ năng đọc hiểu cho học sinh đòi hỏi phải có quá trình luyện tập
lâu dài từ các lớp đầu cấp đến các lớp cuối cấp mà quan trọng nhất là giai đoạn lớp 4 - 5.

Em có thích học môn này không?
Tại sao em lại thích?
Nếu đợc lựa chọn em sẽ chọn môn nào?
Vì sao em lại chọn môn đó?
Em có hứng thú học môn này không?
Vì sao em hứng thú? (hay vì sao không hứng thú)
3.3 Phơng pháp dạy thực nghiệm
Để điều tra tính khả thi của mình khắc phục hạn chế tôi soạn dạy một bài minh hoạ
đó là bài: Trung thu độc lập. (Lớp 4 tập I trang 66)
Phần nội dung
Chơng I
Nội dung dạy học Tập đọc lớp 4
1.1 Mục tiêu dạy tập đọc lớp 4
Tập đọc với t cách là một phân môn của Tiếng việt ở bậc tiểu học, nó có nhiệm vụ
đáp ứng yêu cầu hình thành và phát triển năng lực đọc cho học sinh. Vì thế mục tiêu quan
trọng nhất của nó là:
- Hình thành năng lực đọc cho học sinh. Năng lực đọc đợc tạo nên từ 4 kĩ năng
cũng là 4 yêu cầu về chất lợng của đọc. Đọc đúng, đọc nhanh (đọc lu loát trôi chảy) đọc
hiểu, đọc diễm cảm. Bốn kĩ năng này đợc hình thành trong hai hình thức đọc: Đọc thành
5
tiếng và đọc thầm. Chúng đợc hình thành và hỗ trợ lẫn nhau vì vậy trong dạy học đọc
không thể xem nhẹ yếu tố nào.
- Đọc là giáo dục lòng ham đọc sách, hình thành phong cách và thói quen làm việc
với văn bản, làm việc với sách giáo khoa. Nói cách khác thông qua việc dạy đọc phải giúp
cho học sinh thấy đợc khả năng đọc là có lợi cho các em trong suốt cuộc đời. Phải làm cho
các em thấy đợc đó là một trong những con đờng để tạo cho mình một cuộc sống trí tuệ
đầy đủ và phát triển.
- Ngoài ra, dạy đọc còn làm giàu kiến thức về ngôn ngữ, đời sống và kién thức văn
học cho học sinh. Phát triển ngôn ngữ cho học sinh giáo dục t tởng đạo đức, tình cảm thị
hiếu, thẩm mỹ cho học sinh. Giúp học sinh biết đọc để giao tiếp và giải trí.

tới qua việc sử dụng những từ ngữ và các biện pháp tu từ của tác giả giúp các em có ý thức
đọc đúng và đọc diễn cảm hơn.
Nh vậy hai nội dung này chúng đan xen cùng hỗ trợ nhau và góp phần nâng cao
hiệu quả giờ tập đọc. Để làm tốt việc đó không có cách nào khác chúng ta phải cho các em
đợc luyện tập nhiều, đợc đọc nhiều trong khi luyện đọc và đọc diễn cảm. Có nh vậy mới
làm cho các em có cơ hội để hiểu văn bản một cách sâu sắc hơn.
Nh vậy trong mỗi giờ học nói chung và dạy tập đọc nói riêng ngời giáo viên cần
phối kết hợp các phơng pháp giảng dạy.
Chơng 2
Khảo sát hệ thống câu hỏi đọc hiểu sách giáo khoa Tiếng
việt 4
2.1 Thống kê phân loại hệ thống câu hỏi đọc hiểu sách giáo khoa Tiếng việt 4
Dựa vào mục đích chia câu hỏi thành 3 loại:
- Câu hỏi nhận diện.
- Câu hỏi cắt nghĩa.
- Câu hỏi phản hồi.
a)Câu hỏi nhận diện: Đây là loại câu hỏi giúp học sinh tái hiện đợc điều mà nội
dung bài trình bày. Nội dung câu hỏi thờng là những câu hỏi: tìm về những từ ngữ, hình
ảnh các câu văn, hay ý của đoạn. Loại câu hỏi này thờng đứng ở vị trí số 1, số 2 trong hệ
thống câu hỏi của bài.
Nh bài đầu tiên của chơng trình lớp 4 Dế Mèn bênh vực kẻ yếu.
Câu hỏi 1: Tìm những chi tiết cho thấy chị Nhà Trò rất yếu ớt?
Hay bài Th thăm bạn - tuần 3.
7
Câu hỏi 2: Tìm những câu cho thấy bạn Lơng rất thông cảm với bạn Hồng? Hay câu
hỏi: Hình ảnh Ông lão ăn xin đáng thơng nh thế nào? - Bài Ngời ăn xin - tuần 3.
Nh vậy bằng câu hỏi nhận diện dựa vào bài tập đọc các em sẽ tìm đợc những chi tiết
cho thấy chị Nhà Trò rất yếu ớt: Thân hình chị nhỏ bé, gầy yếu, ngời bự những phấn nh
mới lột. Cánh chị mỏng, ngẵn chùn chũn, quá yếu lại cha quen mở. Vì ốm yếu chị kiếm
bữa cũng chẳng đủ lên lâm vào cảnh nghèo túng. Hay những câu văn nói nên Lơng rất

kết thúc năm học, báo hiệu mùa thi và ở sân trờng nào cũng trồng phợng.
Hay với bài Chị em tôi ở câu hỏi 2 : Vì sao mỗi lần nói dối cô chị lại thấy ân hận ?
Dựa vào đoạn đầu của bài, học sinh giải thích đợc mỗi lần nói dỗi cô chị lại thấy ân hận
bởi cô rất thơng ba, biết mình đã phụ lòng tin của ba nhng vẫn tặc lỡi nói dối ba vì cô đã
quen nói dối nhiều lần.
Những câu hỏi nh trên là câu hỏi ở dạng cắt nghĩa, nó thờng nằm ở câu thứ 2, thứ 3
trong hệ thống câu hỏi của mỗi bài.
c)Câu hỏi phản hồi:
Dạng câu hỏi này giúp học sinh phát hiện đợc mục đích hay ý nghĩa của nội dung
bài. Dạng câu hỏi này tác động đến ngời đọc, ngời đọc phải phô cái ý đấy ra. ý đó có thể
về nội dung hay nghệ thuật của văn bản. Các câu hỏi đó thờng nằm ở vị trí cuối cùng trong
hệ thống câu hỏi của bài. Thờng có nội dung hỏi: Em có nhận xét gì? Hay Em thích hình
ảnh nào? Vì sao?
Chúng ta có thể nhận ra rất rõ các câu hỏi phản hồi. Bài Dế Mèn bênh vực kẻ yếu
(tiết 1) câu hỏi 4: Nêu một hình ảnh nhân hoá mà em thích? Cho biết vì sao em thích?
Muốn trả lời đúng câu hỏi này các em phải nắm đợc văn bản hiểu đợc nội dung của
bài mới cho ra một đáp án chính xác và hay. Có những em thích hình ảnh: Nhà Trò ngồi
gục đầu bên tảng đá cuội mặc áo thâm dài, ngời bự phấn . Vì hình ảnh này tả rất đúng về
Nhà Trò giống nh một cố gái đáng thơng và yếu đuối. Nhng cũng có những em học sinh
lại thích hình ảnh Dế Mèn xoè cả hai càng ra, bảo Nhà Trò: Em đừng sợ. Hãy trở về cùng
với tôi đây. Đứa độc ác không thể cậy khoẻ ăn hiếp kẻ yếu. Hình ảnh này cho ta thấy Dế
Mèn nh một võ sĩ oai vệ lời lẽ mạnh mẽ và nghĩa hiệp. Song cũng có em thích hình ảnh:
Dế Mèn dắt Nhà Trò đi một quãng thì tới chỗ mai phục của bọn nhện. Vì hình ảnh này tả
Dế Mèn rất dũng cảm, Dế Mèn biết che trở, bảo vệ kẻ yếu, đi thẳng tới chỗ mai phục của
bọn nhện.
Hay với bài Tre Việt Nam - tuần 4, ở câu hỏi 2: Em thích những hình ảnh nào về
cây tre và búp măng non? Vì sao?
Các em đọc lớt toàn bài và tìm ra cho mình hình ảnh mà em thích và giải thích đợc
vì sao em thích? Nhiều học sinh phát biểu, các em có thể thích những hình ảnh nh: Có
manh áo cộc tre nhờng cho con bởi cái mo tre màu nâu, bao quanh cây măng lúc mới

chuồn đang đậu trên một cành lộc vừng thật mảnh dẻ. Cách so sánh đó thật mới lạ: so sánh
10
màu vàng của thân chuồn chuồn với màu của nắng, so sánh độ rung của cánh với tâm trạng
phân vân của con ngời.
Nh vậy với dạng câu hỏi phản hồi buộc các em phải động não, phải suy nghĩ phải
liên tởng qua những hình ảnh chi tiết trong bài để bộc lộ quan điểm của mình với yêu cầu
cần hỏi làm cho ngời nghe hiểu đợc và thấy đợc những nét thật độc đáo qua nội dung và
nghệ thuật của bài đọc qua đó giúp các em phát triển t duy biết đào sâu suy nghĩ và thêm
yêu thích Tiếng Việt.
2.2 Nhận xét câu hỏi
a) Nhận xét yêu điểm
- Hệ thống câu hỏi Tiếng việt 4 đảm bảo đợc sự phân bố của các loại câu hỏi trong một
bài.
Trong mỗi bài tập đọc hầu hết nhà biên soạn đã soạn đủ ba loại câu hỏi, có câu hỏi
nhận diện, có câu hỏi cắt nghĩa, cũng có câu hỏi là câu hỏi phản hồi.
Bớc đầu của phần tìm hiểu văn bản đều là những câu hỏi khá dễ học sinh chỉ cần
nêu ra các từ ngữ, các câu văn, hay hình ảnh đợc ghi sẵn trong văn bản. (câu hỏi nhận
diện) Sau đó sự t duy đợc nâng lên một chút sau câu hỏi nhận diện là câu hỏi ở dạng cắt
nghĩa, các em phải giải nghĩa những từ ngữ hay những hình ảnh ở trong bài. Các em phải
hiểu ý nghĩa nội dung của mỗi từ hay mỗi hình ảnh trong văn cảnh đó. Đó là những câu
hỏi thờng nằm ở vị trí giữa trong hệ thống câu hỏi của bài. Khi các em đã tìm đợc những từ
ngữ, những hình ảnh, hiểu đợc nội dung của từng đoạn, của bài thì câu hỏi đợc nâng cao
hơn buộc các em phải có sự hiểu biết và đa ra các ý hiểu của riêng mình về đặc trng nghệ
thuật hay nội dung độc đáo của bài. Các câu hỏi đó phần lớn nằm ở câu hỏi cuối cùng
trong hệ thống câu hỏi câu hỏi phản hồi.
Nh ở bài Dế Mèn bệnh vực kẻ yếu ( tiết 1 của nhà văn Tô Hoài)
Câu hỏi 1: Tìm những chi tiết cho thấy chị Nhà Trò rất yếu ớt
Câu hỏi 2: Nhà trò bị bọn nhện ức hiếp, đe doạ nh thế nào?
Câu hỏi 3: Những lời nói, cử chỉ nào nói lên tấm lòng nghĩa hiệp của Dế Mèn.
Câu hỏi 4: Nêu một hình ảnh nhân hoá mà em thích. Cho biết vì sao em thích?