Trung tâm học tập cộng đồng
Là một loại thiết chế giáo dục thường xuyên được tổ chức trên địa bàn xã, phường và thị trấn, Trung tâm học tập thật sự
là tổ chức giáo dục được đưa đến tận những người dân, đặc biệt là những lao động không có điều kiện tới trường chính
quy và những người nghèo, những người trong các nhóm yếu thế rất ít có cơ hội học tập. Có thể khẳng định ngay từ đầu
rằng, không có các Trung tâm học tập cộng đồng (và những thiết chế giáo dục thường xuyên) cắm sâu trên địa bàn xã,
phường và thị trấn, bắt rễ vào từng thôn, ấp, bản, làng, phun, sóc…. thì không thể nói đến việc thực hiện khẩu hiệu “ai
cũng học tập”, và không thể xây dựng thành công xã hội học tập.
Tổng Giám đốc UNESCO khu vực, ông Victor Ordonez, đánh giá như sau:
“Trung tâm học tập cộng đồng có thể coi là
phát minh quan trọng nhất mà bấy lâu nay thế giới đang tìm kiếm”.
Chính vì vậy, UNESCO đang nỗ lực biên soạn nhiều
tài liệu tập huấn nhằm giúp cho các nhà lãnh đạo ở địa phương nâng cao nhận thức về vai trò, vị trí của Trung tâm học
tập cộng đồng, giúp cho họ có năng lực quản lý và điều hành các Trung tâm. Trong khoảng mươi năm lại đây, Trung tâm
học tập cộng đồng được hầu hết các nước ở Châu Á chú ý và xây dựng ngày càng nhiều. Việt Nam cũng nằm trong xu
thế đó.
UNESCO quan niệm rằng,
Trung tâm học tập cộng đồng là cơ sở giáo dục không chính quy
của xã, phường, do cộng
đồng thành lập và quản lý nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và phát triển cộng đồng thông qua việc
tạo cơ hội học tập suốt đời của người dân trong cộng đồng. Trung tâm học tập cộng đồng là
thiết chế giáo dục không
chính quy của cộng đồng; do cộng đồng và vì cộng đồng.
Trung tâm học tập cộng đồng khác với nhà trường chính quy ở mấy điểm sau đây:
- Do cộng đồng thành lập chứ không do Chính phủ.
- Ban quản lý, đội ngũ giáo viên, hướng dẫn viên là những người tự nguyện, không lương (có thể hưởng phụ cấp).
- Phục vụ cộng đồng.
- Không chặt chẽ về thời gian (phục vụ suốt đời).
- Phục vụ cho mọi người, mọi lứa tuổi.
- Không định hướng bằng cấp.
- Chương trình và phương thức hoạt động linh hoạt, đáp ứng kịp thời nhu cầu của cộng đồng.
- Đa mục tiêu học tập.

• Các chương trình đáp ứng sở thích cá nhân (chụp ảnh, cắm hoa, thêu ren, nấu nướng, vẽ…).
• Các chương trình chuẩn bị cho tương lai (ngoại ngữ, tin học…).
Sự phối hợp trong giáo dục là rất cần, bởi cán bộ trong biên chế của Trung tâm thì rất ít, mà những vấn đề huấn luyện
giáo dục lại rất đa dạng. Do vậy, Trung tâm luôn phải phối hợp với các lực lượng khác như Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ,
trại chăn nuôi, cán bộ khuyến nông v.v..để tiến hành các bài giảng, các chuyên đề khoa học và công nghệ v.v…
b) Chức năng thông tin và tư vấn
Nhu cầu thông tin và cách thức tìm kiếm thông tin của nhân dân là rất đa dạng. Để cung ứng thông tin, giới thiệu nguồn
tin, cách thức tiếp cận với thông tin thường phải dựa vào đội ngũ làm công tác văn hoá, khoa học, kỹ thuật ở địa phương
hoặc nhờ sự giúp đỡ của những chuyên gia ở gần Trung tâm. Việc tiến hành công việc này càng bức thiết khi địa phương
không có thư viện hoặc bưu điện văn hoá. Ở nhiều tỉnh, thành phố, các trung tâm học tập cộng đồng có tủ sách. Tuy
nhiên, với nguồn kinh phí của trung tâm rất hạn hẹp, số sách báo thường rất ít ỏi.
Những vấn đề mà người dân thường cần được trung tâm tư vấn là bảo vệ sức khoẻ, chữa bệnh, cách dùng thuốc, tìm
kiếm việc làm, giá cả thị trường, tín dụng, hôn nhân - gia đình, chăn nuôi, trồng trọt.
Các hình thức cung cấp thông tin cũng nhiều vẻ, ví dụ:
- Tổ chức giới thiệu sách;
- Thông báo về các nguồn tin;
- Sử dụng hệ thống truyền thanh của xã, phường;
- Làm bảng tin…
c) Chức năng phát triển cộng đồng
Thực hiện chức năng này, trung tâm học tập cộng đồng thường tổ chức các hoạt động như:
- Biểu diễn thể dục, thi đấu thể thao, luyện tập dưỡng sinh;
- Tổ chức trao đổi, mạn đàm về công việc;
- Tổ chức nói chuyện theo các chủ đề;
- Xem chiếu bóng, băng Video, phim đèn chiếu;
- Dịch vụ khám chữa bệnh;
- Hỗ trợ các dự án đang triển khai ở địa phương.v.v… Các chương trình, các dự án cần trung tâm hỗ trợ có thể là chương
trình xoá đói giảm nghèo, dự án cho vay vốn với lãi suất thấp, chương trình xây dựng quỹ khuyến học của xã, phường,
chương trình chống suy dinh dưỡng, chương trình tiêm chủng dự phòng…
d) Chức năng liên kết phối hợp
Rất nhiều công việc ở địa phương cần được tiến hành với sự liên kết hoặc phối hợp giữa trung tâm với các tổ chức khác.

Năm
học
1998-
1999
1999-
2000
2000-
2001
2001-
2002
2002-
2003
2003-
2004
2004-
2005
2005-
2006
2006-
2007
2007-
2008
2008-
2009
2009-
2010
Số
lượng
TTHTCĐ
10 78 155 370 1409 3567 5331 7384 8340 9010 9551 9600

giúp cho người lao động được học nghề.là

cơ sở giáo dục có tác dụng giúp cho
nhiều người dân thoát cảnh “mù nghề”, “mù máy tính”, góp phần tích cực vào việc tăng tỉ lệ người được đào tạo nghề
trong xã hội.
Hàng chục vạn người chưa qua quá trình đào tạo nghề đã được học nghề ngắn hạn mà tăng thu nhập hàng
năm. Nhiều người đã có nghề, nay được học thêm nghề mới đã có những thay đổi trong cách thức làm ăn, thích ứng
được với cơ chế thị trường. Trung tâm học tập cộng đồng thực sự
d) Việc nâng cao nhận thức cho người dân về hiến pháp và pháp luật, về bảo vệ môi trường sống, về chăm sóc khoẻ
cộng đồng, về ý thức học tập thường xuyên, về những chính sách của Nhà nước... đã từng bước
xây dựng lối sống có
văn hoá trong cộng đồng,
làm tăng
thêm sự hiểu biết lẫn nhau
thông qua các buổi học tập, mạn đàm, trao đổi ý kiến, tạo
được sự đồng thuận của dân trước những chủ trương của Đảng. Chính những kết quả này đã làm cho những cộng đồng
dân cư có sự ổn định chính trị, tạo nên không khí tâm lý và không khí đạo đức tốt đẹp, hình thành nên những cộng đồng
văn hoá, cộng đồng khuyến học v.v...
e) Với tư cách là “ nhà trường nhân dân”, rất nhiều trung tâm học tập cộng đồng đã tích cực thúc đẩy các cuộc vận động
trong nhân dân “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá trên địa bàn dân cư”, “Toàn dân đoàn kết làm kinh tế
giỏi”, “ Toàn dân tham gia xây dựng xã hội học tập”./.