MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ KIẾN NGHỊ ĐỐI VỚI CÔNG TY
ERNST YOUNG VIỆT NAM NHẰM HOÀN THIỆN KIỂM
TOÁN CHU TRÌNH TIỀN LƯƠNG VÀ NHÂN VIÊN.
3.1 Nhận xét về qui trình chung
Như đã trình bày ở trên, chu trình tiền lương và nhân viên có ý nghĩa quan
trọng đối với doanh nghiệp vì nó có ảnh hưởng lớn đến các chỉ tiêu trên báo cáo
tài chính của doanh nghiệp và ảnh hưởng đến chất lượng làm việc của người lao
động. Do đó kiểm toán chu trình tiền lương và nhân viên có ý nghĩa quan trọng
đối với doanh nghiệp, nó thể hiện chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp qua
chính sách đãi ngộ, tuyển dụng nhân viên và điều hành chi phí của doanh
nghiệp. Chu trình tiền lương và nhân viên tuy là chu trình mang tính rủi ro thấp
nhưng việc kiểm toán chu trình này tương đối phức tạp và mất nhiều thời gian
đặc biệt là trong công tác thu thập thông tin về chính sách lương và nhân viên
của doanh nghiệp.
Kiểm toán chu trình tiền lương là hết sức cần thiết và hoàn thiện kiểm toán
chu trình tiền lương và nhân viên nói chung không chỉ cần sự nỗ lực của công ty
kiểm toán mà còn ở các cơ quan chức năng và bản thân doanh nghiệp như việc
đề ra hanh lang pháp lý cho hoạt động kiểm toán và ban hành đầy đủ các chuẩn
mực Kế toán và Kiểm toán cũng như việc áp dụng và tuân theo các qui định đó
tại doanh nghiệp.
Nhìn chung, tại công ty kiểm toán Ernst & Young Việt Nam, kiểm toán qui
trình tiền lương và nhân viên được thực hiện một cách khoa học, đầy đủ, tuân
thủ chặt chẽ chuẩn mực kiểm toán Việt Nam cũng như các chuẩn mực kiểm
toán quốc tế. Việc có một qui trình kiểm toán hiệu quả là lợi thế rất lớn cho các
công ty kiểm toán trong vấn đề giảm rủi ro kiểm toán, tiết kiệm thời gian và chi
phí, tạo uy tín cho công ty trên thị trường tài chính.
Qui trình kiểm toán tiền lương của Ernst & Young được thực hiện chặt chẽ
theo ba giai đoạn lập kế hoạch, thực hiện kiểm toán và kết thúc kiểm toán.
3.2 Nhận xét riêng về phần hành
Từ thực tiễn kiểm toán chu trình tiền lương và nhân viên trong kiểm toán
báo cáo tài chính tại hai công ty ABC và XYZ đã cho thấy việc thực hiện kiẻm

việc phỏng vấn bộ phận nhân sự để thu thập thông tin về các chính sách lương
thưởng, qui trình tuyển dụng và chính sách tăng lương của Ban Giám Đốc.
Cụ thể trong hai công ty ABC và XYZ, Ernst & Young đều phân công
nhóm kiểm toán từ 5 đến 10 người trong đó người trưởng nhóm kiểm toán là
các kiểm toán viên cấp cao và trợ lý kiểm toán là những người có kinh nghiệm
kiểm toán trên hai năm trở lên. Đặc biệt là kiểm toán báo cáo tài chính công ty
XYZ là khách hàng mới của công ty nhưng việc thu thập tài liệu rất đầy đủ và
không bị mất nhiều thời gian do nhóm kiểm toán là những người giàu kinh
nghiệm và thực hiện phỏng vấn khách hàng rất tốt.
Công ty còn thực hiện việc ước lượng mức độ trọng yếu cho toàn bộ báo
cáo tài chính (PM) và phân bổ cho từng khoản mục trên báo cáo tài chính (TE
và SAD). Việc xác định này được thực hiện dựa trên nhiều cơ sở tùy thuộc vào
bản chất và động cơ của công ty trong từng thời kỳ ( ví dụ: lợi nhuận trước thuế,
doanh thu thuần….)
Qua việc thực hiện phỏng vấn, điều tra các chính sách và quan sát việc áp
dụng các chính sách trong doanh nghiệp, KTV có thể đánh giá một cách sát
thực những rủi ro có thể xảy ra tập trung chủ yếu vào nhóm nghiệp vụ nào cũng
như đánh giá sơ bộ về hệ thống kiểm soát nội bộ của công ty.
Kế hoạch kiểm toán tổng quát sẽ được gửi trước cho khách hàng nhằm tạo
điều kiện thuận lợi cho sự hợp tác giữa khách hàng và kiểm toán.
Tóm lại, công tác lập kế hoạch của công ty Ernst & Young được thực hiện
hết sức cẩn thận, khoa học và chặt chẽ tạo tiền đề thuận lợi cho việc thực hiện
kiểm toán.
3.2.2 Thực hiện kiểm toán
Công ty Ernst & Young theo chuẩn mực kiểm toán và chuẩn mực kế toán
Việt Nam làm cơ sở thực hiện kiểm toán.
Công tác lưu trữ hồ sơ và bảo mật của công ty rất tốt nên khi thực hiện
kiểm toán từ những năm trước, KTV có thể biết được những chiến lược và mục
tiêu của khách hàng trong năm nay từ đó biết được các mục tiêu đó ảnh hưởng
như thế nào đến các chỉ tiêu tài chính năm nay của khách hàng do vậy chương

Những nhận xét ở trên là những nhận định của em khi được tìm hiểu thực
tế kiểm toán chu trình tiền lương trong kiểm toán báo cáo tài chính do công ty
Ernst & Young thực hiện. Do là một trong bốn hãng kiểm toán hàng đầu quốc tế
nên công nghệ và qui trình kiểm toán của công ty Ernst & Young tương đối
hoàn thiện, mang tính hiệu quả cao. Sau đây chỉ là một vài bài học kinh nghiệm
mà em rút ra trong kiểm toán chu trình tiền lương và nhân viên do công ty Ernst
& Young Việt Nam thực hiện.
Thứ nhất, công nghệ kiểm toán của Ernst & Young Việt Nam bắt nguồn và
xây dựng trên cơ sở công nghệ kiểm toán Ernst & Young toàn cầu được xây
dựng hàng trăm năm nay, công nghệ này thường thích hợp với các nước có nền
kinh tế phát triển cao, có hành lang pháp lý tốt, hệ thống kế toán đồng bộ, đầy
đủ và nhất quán. Khi áp dụng các kỹ thuật kiểm toán này có một số sự không
tương thích do hệ thống kế toán và hành lang pháp lý của Việt Nam vẫn đang
trong thời kỳ xây dựng và hoàn thiện nên vẫn còn nhiều bất cập.
Thứ hai, chương trình kiểm toán cụ thể do KTV lập ra chỉ đề cập đến mục
tiêu chung của cả chu trình chứ không đề cập đến mục tiêu riêng của từng thủ
tục. Cụ thể là trong kiểm toán chu trình tiền lương và nhân viên, mục tiêu chung
của cả qui trình là đảm bảo không có sai phạm trọng yếu nào liên quan đến tính
hợp lý,tính có thật, tính đúng kỳ, tính chính xác, tính phân loại và trình bày trên
các khoản mục phải trả công nhân viên, chi phí lương, các khoản trích theo
lương, trợ cấp thất nghiệp, thưởng và trợ cấp khác. Tuy nhiên, khi thực hiện