Chương II. QUẦN XÃ SINH VẬT
Bài 40: QUẦN XÃ SINH VẬT VÀ MỘT SỐ ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA QUẦN XÃ SINH VẬT
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
- Xác định được bản chất khái niệm quần xã sinh vật, qua đó xác định được các yếu tố cấu trúc nên quần xã sinh vật.
- Giải thích được nguyên nhân làm cho quần xã có cấu trúc động.
- Mô tả được một số đặc trưng cơ bản của quần xã sinh vật, lấy ví dụ minh họa cho các đặc trưng đó.
- Trình bày được khái niệm quan hệ hỗ trợ và đối kháng giữa các loài trong quần xã và lấy được ví dụ minh họa cho các mối quan hệ đó.
- Xác định được trạng thái cân bằng sinh thái trong quần xã thông qua hiện tượng khống chế sinh học và ứng dụng của nó trong thực
tiễn bảo vệ môi trường.
2. Kỹ năng
- Rèn luyện kỹ năng quan sát, phân tích, tổng hợp, khái quát hóa.
- Phát triển kỹ năng hợp tác nhóm, đọc sách giáo khoa.
3. Thái độ: Nâng cao ý thức bảo vệ các loài sinh vật trong tự nhiên.
II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
- Máy tính, máy chiếu đa phương tiện
- Các PHT
Hãy nêu đặc điểm chung và cho ví dụ về quan hệ giữa các loài trong quần xã.
Quan hệ Đặc điểm Ví dụ
Quan hệ đối kháng
Kí sinh
Ức chế- Cảm nhiễm
Sinh vật này ăn sinh vật khác
Đáp án PHT
Quan hệ Đặc điểm Ví dụ
Quan hệ đối kháng
Kí sinh Là quan hệ 1 loài sinh vật sống nhờ trên cơ
thể sinh vật khác, lấy các chất nuôi sống cơ
thể từ sinh vật đó.
Sán lá kí sinh trong gan của động
vật ; Dây tơ hồng sống kí sinh

+ Phim 2: Quan hệ hợp tác giữa chim và tê giác.
III. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CHỦ YẾU
- PPTQ kết hợp vấn đáp tìm tòi
- PP tổ chức hoạt động nhóm
IV. HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC
1.Kiểm tra bài cũ: ( Không kiểm tra)
2.Giảng bài mới:
Hoạt động 1
Tên hoạt động : Tìm hiểu khái niệm quần xã sinh vật
Mục tiêu:
- Nêu được khái niệm quần xã sinh vật, lấy ví dụ minh họa
- Phân biệt được quần thể sinh vật và quần xã sinh vật
Thời gian :10 phút
Hoạt động dạy Hoạt động học Nội dung
- Chiếu phim 1.Yêu cầu HS thảo luận
nhóm trả lời các câu hỏi sau:
1. Liệt kê các loài sinh vật sống trên
thảo nguyên Kaibab?
2. Dự đoán thứ tự xuất hiện các loài sinh
- Xem phim và dựa vào kiến thức thực tế thiên nhiên
thảo luận nhóm trả lời:
1. Cỏ, hươu, hổ, linh cẩu, sư tử, kền kền.
2. Thứ tự xuất hiện: cỏ → hươu → hổ, linh cẩu, sư
tử → kền kền. Không thể thay đổi thứ tự xuất
I.Khái niệm quần xã sinh vật
vật trên thảo nguyên Kaibab? Liệu có
thể thay đổi thứ tự xuất hiện đó được
không?
3. Khoanh tròn vào các chữ cái chỉ các
mối quan hệ giữa các loài sinh vật trên

Dấu hiệu phân biệt QTSV QXSV
Yếu tố cấu trúc
Mối quan hệ sinh
thái đặc trưng
cảnh) và thời gian nhất định. Các sinh vật
trong quần xã có mối quan hệ gắn bó với
nhau như một thể thống nhất và do vậy
quần xã có cấu trúc tương đối ổn định.
- Ví dụ:
+ Quần xã rừng mưa nhiệt đới
+ Quần xã cây ngập mặn Vườn Quốc gia
Xuân Thủy, Nam Định
+ Quần xã sinh vật trên núi đá vôi đất ngập
nước Vân Long, Ninh Bình.
Hoạt động 2
Tên hoạt động : Tìm hiểu về một số đặc trưng cơ bản của quần xã
Mục tiêu:
- Mô tả được một số đặc trưng cơ bản của quần xã sinh vật, lấy ví dụ minh họa cho các đặc trưng đó.
- Phân biệt được quần thể ưu thế với quần thể đặc trưng.
- Xác định được tính chất phân bố về mặt không gian của quần xã và nêu được các ý nghĩa thực tiễn.
Thời gian :15 phút
Hoạt động dạy Hoạt động học Nội dung
- Cho học sinh nghiên cứu mục II.1 và
lần lượt đặt các câu hỏi:
- Số lượng cá thể của mỗi quần thể
-Nghiên cứu thông tin mục II.1 SGK
- Không bằng nhau do chọn lọc tự
II. Một số đặc trưng cơ bản của quần xã
1. Đặc trưng về thành phần loài trong quần xã