Câu 14: Trình bày cơ sở khoa học và nội dung của các quan điểm: toàn
diện, lịch sử, cụ thể và phát triển?
Trả lời:
Nguyên tắc khách quan cơ sở triết học của việc nảy sinh ra nguyên tắc này là :
Từ việc tôn trọng mối quan hệ bản chất và ý thức theo quan điểm duy vật biện chứng,
mối quan hệ này chỉ ra rằng: Vật chất là tính thứ nhất, ý thức là tính thứ hai. Vì vậy
quá trình xem xét phải xuất phát từ thực tế khách quan, phát huy năng động của chủ
quan trong nhận thức và hoạt động xuất phát từ thực tiễn khách quan, từ những khả
năng khách quan trong hoàn cảnh điều kiện đó và từ quy luật phát triển của sự vật
hiện tợng. Nhận thức của con ngời phải lấy thực tế khách quan làm điểm xuất phát,
chống thoát ly thực tế trong nhận thức và hoạt động thực tiễn, phải tôn trọng quy luật
khách quan phát huy tính năng động, chủ động, tác động vào sự vật, tổng kết rút
kinh nghiệm nâng lên thành lý luận.
- Nguyên tắc toàn diện: Cơ sở Triết học của nguyên tắc này là bắt nguồn từ
nguyên lý về mối liên hệ phổ biến của các sự vật, hiện tợng. Các mối liên hệ trong
một chỉnh thể nhất định chỉ ra những mối liên hệ cơ bản chủ yếu của sự vật, hiện t-
ợng, chống dàn đều và đánh ngang bằng vai trò các mối liên hệ hoặc xem xét phiến
diện, phải gắn với việc xem xét có trọng tâm, trọng điểm.
- Ví dụ: Trong việc xem xét một con ngời phải xem xét toàn diện các mặt của
con ngời đó, phải đặt con ngời đó trong mối liên hệ ràng buộc đối với những con ngời
khác trong cùng một tập thể đó, ở cùng một điều kiện cụ thể nào đó. Đồng thời trong
các mối liên hệ của ngời đó, phải thấy đợc mối liên hệ nào đó là cơ bản, thể hiện bản
chất cảu con ngời đó. Tránh xem xét phiến diện một chiều hoặc cân bằng.
- Nguyên tắc lịch sử cụ thể, cơ sở triết học của nguyên tắc này là mọi sự vật
hiện tợng đều tồn tại trong mối liên hệ, trong sự vận động phát triển, tạo nên một
hoàn cảnh lịch sử cụ thể, một không gian và một thời gian cụ thể. Nguyên tắc này yêu
cầu trong xem xét mới có một nhận thức phải xem xét nó trong một không gian thời
gian cụ thể trong toàn bộ những nhân tố và mối quan hệ tạo nên hoàn cảnh cụ thể
trong toàn bộ những nhân tố và mối quan hệ tạo nên hoàn cảnh cụ thể của sự tồn tại
của sự vật. Trong mối quan hệ giữa các giai đoạn phát triển của sự vật trong quá khứ,
hiện tại, và tơng lai của nó.

phải mặt đối lập nào cũng nảy sinh mâu thuẫn đối kháng và không đối kháng.
* Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập có nội dung sau - Mỗi
sự vật hiện tợng đều tồn tại mâu thuẫn là phổ biến khách quan, sự thống nhất và đấu
tranh giữa các mặt đối lập là nguồn gốc động lực cho sự vận động phát triển. Do cấu
trúc bên trong của sự vật hiện tợng và bản chất của nó quy định mà trong mọi sự vật
đều tồn tại các mặt đối lập. Bởi vậy mâu thuẫn là phổ biến khách quan, không có sự
vật hiện tợng nào không tồn tại mâu thuẫn. Chẳng những mâu thuẫn tồn tại phổ biến
ở sự vật hiện tợng mà còn tồn tại trong suất quá trình phát triển biến đổi của mọi quy
luật, mâu thuẫn này mất đi thì mâu thuẫn khác hình thành trong cùng sự vật hiện t-
ợng. Hai mặt đối lập cùng tồn tại bên nhau, đan xen vào nhau, tác động lẫn nhau.
Mặt khẳng định tìm mọi cái vốn có trong nó, còn mặt phủ định muốn phá vỡ nó đi,
nh vậy mọi vật chất luôn đấu tranh với nhau làm cho sự vật hiện tợng vận động và
phát triển. Khi mặt phủ định chiến thắng là lúc sự vật hiện tợng chuyển hoá sang sự
vật mới tiến bộ hơn.
- Quy luật mâu thuẫn biểu hiện ra ngoài xã hội có giai cấp, giai cấp thống trị
tìm mọi cách duy trì nền thống trị của chúng về quyền lợi và địa vị của chúng, còn
giai cấp bị trị lại luôn luôn tìm cách phá vỡ sự thống trị đó, xây dựng một xã hội mới
phục vụ cho lợi ích giai cấp mình. Vì vậy đấu tranh giai cấp trong xã hội có giai cấp
chính là nguồn động lực thúc đẩy xã hội phát triển. Nh vậy quy luật này là hai khâu
cơ bản của phép biện chứng, nó vạch ra nguồn gốc động lực của sự phát triển.
- Nắm chắc quy luật này có một ý nghĩa to lớn trong hoạt động thực tiễn của
chúng ta. Từ đó chúng ta phê phán những t tởng chủ quan, đơn giản trong xem xét
hoặc thủ tiêu mâu thuẫn. Đồng thời cũng tránh dập khuôn, máy móc, giáo điều, trung
bình chủ nghĩa. Vì giải quyết mâu thuẫn là quá trình công phu bền bỉ cho nên phải
xây dựng lập trờng duy vật triệt để kiên định tự tin hơn.
- Vận dụng quy luật này Đảng ta đã xác định thời kỳ quá độ đi lên Chủ nghĩa
xã hội là quá trình lâu dài, gay go và phức tạp, nhằm giải quyết vấn đề ai thắng ai
thua giữa Chủ nghĩa t bản và Chủ nghĩa xã hội. Do vậy đổi mới t duy là một yêu cầu
tất yếu. Chậm đổi mới hoặc đổi mới không đúng, không sáng tạo, không phù hợp với
khách quan cũng là cản trở bớc đờng đi lên Chủ nghĩa xã hội. Sự tan vỡ của Liên Xô

+Bớc nhảy toàn bộ và bộ phận, chỉ quy mô bớc nhảy
+ Bớc nhảy đột biến và dần dần: Chỉ tốc độ bớc nhảy
+ Bớc nhảy trong tự nhiên và trong xã hội
- Cần tìm hiểu rõ vị trí đặc điểm của các bớc nhảy để chỉ đạo trong hoạt động
thực tiễn cho thích hợp, xong bất cứ bớc nhảy nào cũng diễn ra trong thời gian nhất
định và bớc nhảy trong xã hội bao giờ cũng có sự tác động của con ngời
* ý nghĩa phơng pháp luận:
- Hiểu rõ trạng thái diễn biến của sự vận động, phân tích một cách khoa học
trong hoạt động thực tiễn phải tích cực tích luỹ về lợng và cơng quyết nhảy vọt về
chất, tạo nên sự phát triển của sự vât, hiện tợng.
- Còn trái lại khuynh hớng : Hoặc chỉ chú ý tích luỹ về lợng, không cơng quyết
nhảy vọt; hoặc chỉ chú ý nhảy về chất mà không tích luỹ về lợng. Cả hai khuynh hớng
đều không phản ánh đúng sự vận động khách quan của sự vật hiện tợng.
- Đại hội VI của Đảng đề ra trong hoạt động thực tiễn, vận dụng quy luật này
chúng ta mắc bệnh chủ quan, dùng ý chí nóng vội đốt cháy giai đoạn vào bảo thủ trì
trệ. Nguyên nhân của bệnh chủ quan, dùng ý chí có thể khái quát do nguyên nhân sau
đây:
+ Do yếu kém lý luận của đội ngũ cán bộ
+ Do cơ chế quan liêu bao cấp, đặc biệt là bao cấp về t tởng đã thủ tiêu tính
năng động, sáng tạo của con ngời
+ Do mất dân chủ
+ Cuối cùng là do sự chi phối bởi t tởng t sản dễ ngả nghiêng chao đảo.
- Về biện pháp khắc phục: Phải nghiên cứu nắm vững lý luận Mác- Lênin với
tính khoa học, chỉ tính bản chất của nó. Phải tiêu diệt sâu sắc bài học Xuất phát và
tôn trọng khách quan
- Đối với đất nớc ta hiện nay vận dụng quy luật này còn phải quán triệt đặc
điểm nớc ta quá độ đi lên Chủ nghĩa xã hội, phát triển T bản chủ nghĩa, điều đó đặt ra
phải sử dụng những hình thức trung gian quá độ của bớc nhảy
- Nhảy vọt thông qua các khâu trung gian quá độ và bớc nhảy trong xã hội phải
là thời gian dài chứ không đợc nóng vội đốt cháy giai đoạn. Thời gian bao lâu, đó là