THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CÁC HỢP
TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP Ở TỈNH HẬU GIANG
Như chúng ta biết thì các HTX đóng vai trò là đại diện cho người lao động, nhất là
các lao động nghèo ở vùng nông thôn, nơi mà nhu cầu liên kết là một nhu cầu có thực, xuất
phát từ các hiện thực khách quan của kinh tế thị trường. Tuy nhiên vai trò này vẫn chưa
được thực hiện tốt đối với các HTX NN ở tỉnh Hậu Giang khi mà chỉ có một số ít các HTX
NN làm ăn có hiệu quả đem lại lợi ích cho xã viên, còn lại thì hầu như chỉ hoạt động cầm
chừng, chờ giải thể, gây mất lòng tin cho cộng đồng. Vấn đề đặt ra là làm sao khắc phục
được những yếu kém đó, để HTX NN tỉnh Hậu Giang nói riêng và của cả nước nói chung
đủ sức đảm nhiệm tốt vai trò cùng với kinh tế nhà nước ngày càng trở thành nền tảng vững
chắc của nền kinh tế nhiều thành phần định hướng xã hội chủ nghĩa.
4.1 Tình hình hoạt động
4.1.1 Số lượng và phân bố HTX
Đến cuối năm năm 2007, toàn tỉnh Hậu Giang có 177 tổ chức HTX bao gồm 112
HTXNN (số liệu thống kê của liên minh HTX năm 2007) và 65 HTX phi nông nghiệp,
trong đó HTXNN bao gồm lĩnh vực nông nghiệp, các HTX kinh doanh nông nghiệp
chủ yếu như: HTX cây giống; dịch vụ phân bón; dịch vụ bảo vệ thực vật; dịch vụ bảo
vệ đồng ruông; bơm tưới; dịch làm đất; HTX dich vụ kỹ thuật; dịch vụ thú y; dịch vụ
vận chuyên; dịch vụ thu hoạch, sơ chế và bảo quản sản phẩm; dịch vụ tiêu thụ; dịch vụ
tín dụng; sản xuất chăn nuôi; dịch vụ cây ăn trái; nuôi trồng thủy sản
Trong lĩnh vực nông nghiệp, các HTXNN tỉnh Hậu Giang phân bố rộng khắp đến tất
cả các huyện, thị trên địa bàn tỉnh. Trong đó huyện có số lượng HTXNN tập trung nhiều
nhất ở các huyện như Châu Thành chiếm 32,14%, Phụng Hiệp chiếm 10,7% và Long
Mỹ chiếm 25% số lượng HTXNN thuộc địa bàn tỉnh. Bên cạnh đó để HTXNN ngày
càng phát triển, tăng lên về số lượng và ngày càng tăng lên về chất lượng thì UBND
tỉnh Hậu Giang cũng như các tổ chức Liên minh HTX, Chi cục HTX đã đưa ra nhiều
hành động nhằm giúp các HTXNN đang hoạt động ngày càng phát triển hơn và thúc
đẩy tạo mọi điều kiện cho các HTXNN mới thành lập, có thể đáp ứng được nhu cầu
nguyện vọng của các xã viên. Sau đây là bảng thể hiện sự phân bố số lượng HTXNN
nằm trên các địa bàn như sau:
Bảng 26: SỐ LƯỢNG, TỶ LỆ PHÂN BỐ CỦA CÁC HTX NN

+ Có 45 HTX chiếm 29,6 % HTXNN đang hoạt động
+ Có 9 HTX chiếm 5,9 % HTXNN ngừng hoạt động
+ Có 66 HTX chiếm 43,4 % HTXNN đang chuẩn bị giải thể và đã giải thể
+ Có 2 HTX chiếm 1,3 % HTXNN mới thành lập
Sở dĩ con số thực tế khác biệt nhiều so với số liệu thống kê của Liên minh HTX chủ
yếu do các nguyên nhân chủ yếu sau:
- Một số HTX đang gặp khó khăn trong sản xuất, kinh doanh phải ngừng hoạt động
tạm thời hoặc ngừng hoạt động do tính thời vụ của sản xuất.
- 43,4% HTXNN đang ở trạng thái chờ giải thể do hoạt động kém hiệu quả, công nợ
kéo dài. Ủy ban huyện và các cơ quan địa phương đã tổ chức thực hiện tháo gỡ các khó
khăn cho các HTX những không mang lại hiệu quả, phải đi đến giải thể, nhưng do chưa
có quyết định chính thức của ủy ban huyện, thị nên vẫn chưa đủ thủ tục giải thể, một số
HTX do chưa trả được nợ nên chưa được phép giải thể. Trong đó HTXNN đã có quyết
định giải thể nhưng số liệu thống kê từ Liên minh HTX chưa cập nhật kịp cho đến thời
điểm khảo sát.
- 2 % HTXNN mới được thành lập trong năm 2008 mới chỉ thông qua chính quyền
địa phương chấp nhận và đồng ý cấp giấy phép kinh doanh nhưng chưa thông qua Liên
minh HTX
4.1.2 Tình hình gia tăng HTX
Bảng 28: THỐNG KÊ SỐ NĂM THÀNH LẬP CỦA CÁC HTX
Tần số
Phần
trăm
Phần trăm
hợp lý
Phần trăm
tích luỹ
Valid Năm < 1 4 2.6 7.4 7.4
1 < Năm< 3 18 11.8 33.3 40.7
3 < Năm < 5 16 10.5 29.6 70.4

như thế này thì không nhiều. Có đến 41 hộ (chiếm 75.93%) tham gia HTX là do chính
quyền vận động. Đây là những hộ khi tham gia mà vẫn chưa nhận thấy được nhu cầu và
trách nhiệm của mình, tham gia có phong trào và quan niệm đây là tổ chức do nhà nước
vận động nên khi vào sẽ được nhiều lợi ích.
Từ đó ta thấy được các HTX NN ở Hậu Giang được thành lập trên nền tảng không
vững chắc do không xuất phát từ nhu cầu thực tế mà chỉ thành lập một cách vội vàng, nóng
nảy, giáo điều, chạy theo thành tích của các cơ quan chính quyền. Vẫn còn tồn tại quan
niệm cũ là khi thành lập sẽ nhận được sự bao cấp của nhà nước dẫn đến tâm lý ỷ lại, trông
chờ vào sự hỗ trợ từ các cấp. Chính điều đó khiến cho nhiều HTX sau khi thành lập hoạt
động không hiệu quả, thua lỗ, chỉ tồn tại có hình thức và gây mất lòng tin trong nhân dân
đối với loại hình kinh tế này.
4.3 Ban quản trị
Ban quản trị đóng vai trò quan trọng góp phần quan trọng quyết định đến sự tồn tại
và phát triển của một tổ chức. Đối với loại hình HTX thì Ban quản trị có những nhiều nét
đặc trưng riêng, khác biệt.
4.3.1 Tuổi của ban quản trị
Tuổi tác có đóng vai trò quan trọng đối với sự điều hành của ban quản trị, nó ảnh
hưởng nhiều đến khả năng cũng như phong cách điều hành.
Bảng 30: TỔNG HỢP ĐỘ TUỔI CỦA BAN QUẢN TRỊ
Chủ nhiệm Kế toán Kiểm soát
Tần số Phần trăm
hợp lý (%)
Tần số Phần trăm hợp
lý (%)
Tần số Phần trăm
hợp lý (%)
<40 tuổi 2 3.7 7 13.0 1 1.9
40< tuổi<50 23 42.6 34 63.0 18 33.3
50< tuổi<60 27 50.0 13 24.1 32 59.3
>60 tuổi 2 3.7 0 0 3 5.6