Một số lý luận cơ bản về chiến lợc và quản lý
chiến lợc
I - Những lý luận cơ bản về chiến lợc kinh doanh
1. Khái niệm về chiến lợc kinh doanh
1.1. Các quan điểm về chiến l ợc kinh doanh
Trên thực tế có rất nhiều quan điểm khác nhau về chiến lợc. Tuỳ theo mục
đích nghiên cứu khác nhau và vào từng thời kỳ phát triển khác nhau mà các nhà
kinh tế có những quan niệm khác nhau về chiến lợc.
Theo General Ailleret, chiến lợc là việc xác định những con đờng và những
phơng tiện vận dụng để đạt tới các mục tiêu đã đợc xác định thông qua các chính
sách.
F.J.Gouillart lại cho rằng chiến lợc của các nhà doanh nghiệp là toàn bộ các
quyết định nhằm vào việc chiếm đợc các vị trí quan trọng, phòng thủ và tạo các
kết quả khai thác và sử dụng ngay đợc.
Chiến lợc là nghệ thuật phối hợp các hành động và điều khiển chúng nhằm
đạt tới các mục tiêu dài hạn (G. Hissh).
Chiến lợc của doanh nghiệp là nhằm phác hoạ những quĩ đạo tiến triển đủ
vững chắc và lâu dài, chung quanh quĩ đạo đó có thể sắp xếp những quyết định và
những hành động chính xác của doanh nghiệp ( Alain Charlec Martinet).
Một số nhà kinh tế trên thế giới đã thống nhất chiến lợc kinh doanh với chiến
lợc phát triển doanh nghiệp. Đại diện cho quan niệm này là các nhà kinh tế của
BCG, theo đó họ cho rằng chiến lợc phát triển là chiến lợc chung của doanh
nghiệp, bao gồm các bộ phận của chiến lợc thứ cấp là: chiến lợc marketing, chiến
lợc tài chính, chiến lợc nghiên cứu và phát triển...
Nhng đối với M. Parter và K. Ohmac, mục đích của chiến lợc kinh doanh là
mang lại những điều kiện thuận lợi nhất nhằm tạo lập lợi thế cạnh tranh cho
doanh nghiệp.
Theo cách tiếp cận thông thờng, chiến lợc là hệ thống các mục tiêu dài hạn,
các chính sách và biện pháp chủ yếu về sản xuất kinh doanh về tài chính và về
giải quyết nhân tố con ngời nhằm đa doanh nghiệp phát triển lên một bớc mới về
chất.

2. Nội dung của chiến lợc
2.1. Các quan điểm tồn tại và phát triển
Chiến lợc kinh doanh trớc hết thể hiện quan các điểm, t tởng tồn tại và phát
triển của doanh nghiệp. Các quan điểm phát triển tồn tại và phát triển khẳng định
vai trò và nhiệm vụ của doanh nghiệp. Nó trả lời cho các câu hỏi:
- Doanh nghiệp tồn tại vì mục đính gì?
- Doanh nghiệp tồn tại trong lĩnh vực nào ?
- Và định hớng phát triển của doanh nghiệp là gì?
2.2. Các mục tiêu cơ bản của doanh nghiệp trong một thời gian
nhất định
Mục tiêu chính là trạng thái mong đợi, cần phải có và có thể có của doanh
nghiệp sau một thời gian nhất định.
Mục tiêu đợc thực hiện trong chiến lợc kinh doanh trả lời câu hỏi: doanh
nghiệp cần đạt đợc những gì và cần đi đến đâu sau một thời gian nhất định?
Các mục tiêu cơ bản là: Doanh thu, lợi nhuận, nộp ngân sách, thu nhập bình
quân của ngời lao động..., đối với các doanh nghiệp ngoài nhiệm vụ kinh doanh
còn nhiệm vụ phục vụ nh Tổng công ty Bu chính-Viễn thông Việt Nam thì bên
cạnh đó còn bao gồm các chỉ tiêu phục vụ nh: mật độ điện thoại, bán kính phục
vụ, mật độ phục vụ...
Mục tiêu của chiến lợc đề ra phải vừa trên cơ sở cái cần phải có của doanh
nghiệp (xuất phát từ yêu cầu của môi trờng cơ hội, và của bản thân doanh
nghiệp vấn đề), vừa trên cơ sở cái có thể có (nguồn lực và tiềm năng) của
doanh nghiệp. Đó mới là mục tiêu hợp lý.
Cái cần phải có (cơ hội và vấn đề )
Cái có thể có
(nguồn lực và tiềm năng )
Mục tiêu chiến lợc
2.3. Các giải pháp và công cụ chiến l ợc
Giải pháp và công cụ của chiến lợc là tổng thể các chính sách, các thủ đoạn,
các phơng tiện mà doanh nghiệp sử dụng để đạt đợc các mục tiêu cơ bản của

thực tế ở tơng lai có thể khác với dự đoán của chiến lợc.
- Phải biết kết hợp giữa thời cơ và sự chín muồi. Có nghĩa là một chiến lợc
kinh doanh đợc xây dựng và triển khai đúng với thời cơ. Một chiến lợc dù hoàn
hảo đến đâu mà đợc đề ra khi thời cơ đã qua đi thì cũng vô nghĩa.
3.2. Những căn cứ
Qúa trình xây dựng chiến lợc kinh doanh chịu tác động của rất nhiều yếu tố.
Ngời ta khái quát các yếu tố tác động đến chiến lợc nh sau:
- Đờng lối cuả doanh nghiệp: Sứ mệnh của doanh nghiệp tác động đến mục
tiêu của chiến lợc. Chiến lợc kinh doanh đợc xây dựng và triển khai phải trên cơ
sở đờng lối của doanh nghiệp, phải hớng vào việc thực hiện mục tiêu tối cao của
doanh nghiệp.
- Nguồn lực của doanh nghiệp xác định chiến lợc kinh doanh còn phải căn cứ
vào thực lực của doanh nghiệp, bởi vì nó liên quan tính khả thi của chiến lợc.
Chiến lợc kinh doanh chỉ thực hiện đợc trên cơ sở những cái có thể có của doanh
nghiệp. Đó là năng lực của doanh nghiệp về vốn, con ngời và công nghệ.
- Các yếu tố chủ yếu của môi trờng kinh doanh:
Trong điều kiện cạnh tranh nh hiện nay, hoạt động kinh doanh của doanh
nghiệp phụ thuộc ngày càng chặt chẽ với môi trờng. Các quyết định của doanh
nghiệp không chỉ căn cứ vào năng lực của mình mà phải tính đến những tác động
của môi trờng trong mối quan hệ với bản thân doanh nghiệp. Các yếu tố chủ yếu
là:
+) Khách hàng:
Khách hàng là cơ sở tồn tại của doanh nghiệp, vì thế quyết định đến chiến l-
ợc kinh doanh của doanh nghiệp. Để xây dựng đợc chiến lợc kinh doanh, doanh
nghiệp phải nghiên cứu số lợng khách hàng đối với sản phẩm của mình, thị hiếu,
thu nhập của khách hàng. Trên cơ sở đó doanh nghiệp sẽ phân đoạn thị trờng, xây
dựng mục tiêu đáp ứng thị trờng, doanh số cần đạt, điều chỉnh danh mục và quy
mô sản phẩm ...
+) Các đối thủ cạnh tranh
Doanh nghiệp nào hoạt động kinh doanh cũng đều có đối thủ cạnh tranh.

niệm sau:
- Quản lý chiến lợc là quá trình nghiên cứu các môi trờng hiện tại cũng nh t-
ơng lai, hoạch định các mục tiêu của tổ chức; đề ra, thực hiện và kiểm tra việc
thực hiện các quyết định nhằm thực hiện đợc các mục tiêu đó trong môi trờng
hiện tại cũng nh tơng lai.
Nh vậy, quản lý chiến lợc phân tích các điều kiện bên ngoài và khả năng bên
trong của công ty. Nhờ đó, các mặt mạnh và yếu nội tại của công ty có thể đợc
xác định giải quyết để tranh thủ các cơ hội bên ngoài và giảm thiểu các vấn đề nội
tại.
2. Sự cần thiết phải quản lý chiến lợc trong doanh nghiệp.
Quản lý chiến lợc đang ngày càng khẳng định rõ vai trò của mình đối với sự
tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Một doanh nghiệp nếu không quản lý
chiến lợc sẽ thờng định hớng kế hoạch bằng sự phân tích nguồn lực, lập kế hoạch
theo giả định hoàn cảnh môi trờng ổn định và kế hoạch dài hạn sẽ gặp nhiều hạn
chế. Và nh vậy trong điều kiện môi trờng cạnh tranh ngày càng khốc liệt, doanh
nghiệp sẽ bị thất bại và không thể linh hoạt thích nghi theo những hoạt động của
môi trờng. Công tác quản lý chiến lợc tốt sẽ đem đến cho công ty nhiều cơ hội và
chủ động chiếm u thế cạnh tranh.
Quản lý chiến lợc có tầm quan trọng đặc biệt đối với sự sống còn của doanh
nghiệp.
- Qúa trình quản lý chiến lợc giúp cho doanh nghiệp thấy rõ đợc mục đích và
hớng đi của mình. Việc doanh nghiệp xác định đợc rõ ràng mục đích và hớng đi
sẽ giúp cho cả lãnh đạo và nhân viên biết đợc, nắm vững những gì cần đạt tới và
cần làm những gì để thành công. Có hớng đi, có mục đích, lãnh đạo doanh nghiệp
sẽ dễ dàng hơn trong việc xây dựng và triển khai thực hiện các kế hoạch ngắn hạn.
Quản lý chiến lợc sẽ giúp cho toàn doanh nghiệp biết đợc mình đang ở đâu, đã đi
đến đâu trên chặng đờng tiến tới mục đích.
- Bất kỳ một tổ chức nào cũng đều hoạt động trong môi trờng của mình,
doanh nghiệp cũng vậy. Và điều kiện môi trờng luôn luôn biến đổi. Những biến
đổi của môi trờng luôn tạo ra cho doanh nghiệp những biến đổi và nguy cơ mới,

nhiều thời gian và nỗ lực. Nhng xét về lợi ích lâu dài, các doanh nghiệp vẫn phải
vận dụng quản lý chiến lợc.
3. Các cấp quản lý chiến lợc
Trong doanh nghiệp quản lý chiến lợc có thể tiến hành ở các cấp độ khác
nhau. Thông thờng ngời ta đa ra ba cấp chiến lợc:
3.1. Chiến l ợc cấp công ty
Chiến lợc cấp công ty là chiến lợc kinh doanh tổng thể áp dụng cho toàn bộ
công ty. Nó xác định và vạch rõ mục đích, mục tiêu của công ty, xác định ngành
kinh doanh mà công ty đang hoặc sẽ tiến hành.
Chiến lợc cấp công ty đợc xác định vị trí của công ty, của ngành kinh doanh
trong môi trờng kinh doanh, vai trò của ngành đối với doanh nghiệp.
Các chiến lợc cấp công ty bao gồm:
a. Chiến lợc tăng trởng: là chiến lợc cấp doanh nghiệp khi doanh nghiệp
muốn tìm kiếm sự tăng trởng. Chiến lợc tăng trởng theo chiều rộng sẽ bao gồm
các mục tiêu: tăng sản lợng, tăng doanh thu, tăng số lao động, tăng thị phần theo
quan điểm tăng trởng theo qui mô. Chiến lợc tăng trởng theo chiều sâu sẽ tìm
cách để đa dạng hoá loại hình sản phẩm, nâng cao chất lợng sản phẩm. Phơng
thức hành động cơ bản của chiến lợc có thể là:
- Phát triển đầu t: mở rộng qui mô về vốn, lao động, công nghệ
- Sát nhập các doanh nghiệp hoặc liên doanh liên kết
- Đa dạng hoá các hoạt động kinh doanh
b. Chiến lợc ổn định
Mục tiêu của chiến lợc là đảm bảo sự ổn định, tồn tại một cách vững chắc và
giữ vững vị trí của mình trên thị trờng.