Thực trạng văn hoá doanh nghiệp Việt Nam hiện
nay
2.1 Khái quát về thực trạng văn hoá doanh nghiệp Việt Nam
Văn hoá doanh nghiệp là một bộ phận cấu thành nền văn hoá chung, phản
ánh trình độ của con ngời trong lĩnh vực kinh doanh. Tuy văn hoá doanh nghiệp
chủ yếu phản ánh nhận thức, các giá trị, các truyền thống và các quan hệ phân
phối, lu thông của cải của đời sống xã hội, phản ánh những mối quan hệ trong một
doanh nghiệp, song nó cũng liên hệ mật thiết với văn hoá sản xuất, sáng tạo, lu
giữ và tiêu dùng. Mỗi thời đại có một sự phát triển khác nhau của lực lợng sản
xuất, những nhu cầu tiêu dùng khác nhau và do đó các trình độ kinh doanh cũng
khác nhau, văn hoá doanh nghiệp trong từng thời kinh tế cũng mang những nét
riêng. Bản chất trong văn hoá doanh nghiệp là làm cho cái lợi gắn chặt với cái
đúng, cái tốt và cái đẹp. Để cái lợi gắn liền với cái đúng, cái tốt và cái đẹp trong
xã hội, mối quan hệ đều hình thành các truyền thống văn hoá doanh nghiệp trong
nền văn hoá chung.
ở Việt Nam, khái niệm văn hoá doanh nghiệp mới chỉ đợc thực sự quan
tâm trong những năm gần đây. Đặc biệt trong quá trình hội nhập các doanh nghiệp
Việt Nam đã nhận thấy vai trò quan trọng của văn hoá doanh nghiệp trong việc
mở rộng và phát triển doanh nghiệp. Có thể nhìn nhận văn hoá doanh nghiệp nớc
ta qua hai thời kỳ nh sau:
*Trớc thời kinh tế đổi mới.
Trong những năm đất nớc bị đô hộ, nhiều doanh nhân đã khởi xớng những
ý tởng rất mới trong việc phát triển công thơng nghiệp, hình thành những nền
móng đầu tiên của văn hoá doanh nghiệp nớc ta. Đó là tinh thần dân tộc trong
kinh doanh, dũng cảm cạnh tranh với t bản Pháp, Hoa lúc bấy giờ đang thâu tóm
thị trờng. Lịch sử đã ghi lại tên tuổi những danh nhân thời bấy giờ nh: vua vận tải
Bắc Việt Bạch Thái Bởi, chủ hãng sơn Resistanco Nguyễn Sơn Hà, chủ
hãng xà phòng Cô Ba Trơng Văn Bền.
Đặc trng nổi bật của xã hội Việt Nam trớc thời kỳ đổi mới là một xã hội
làm ruộng và làm vờn, nền văn hoá truyền thống có sự phát triển u tiên của các
quan hệ đạo đức, d luận xã hội trọng thị ngời làm ruộng và ngời làm quan, nghề

văn hoá truyền thống tạo nên. Song về mặt cơ chế, nền văn hoá không coi trọng
thơng nghiệp, không có khả năng giải phóng cá nhân, cố gắng giữ gìn tính thống
nhất của cộng đồng, do dó các yếu tố doanh nghiệp tiềm ẩn không phát triển đợc.
Khi bớc vào nền kinh tế thị trờng, trớc bối cảnh cạnh tranh gay gắt, để có thể đứng
vững và vơn cao trong xã hội thì mỗi doanh nghiệp phải tự mình xây dựng một nét
đặc trng riêng - đó chính là văn hoá doanh nghiệp. Kinh tế và kinh doanh ở Việt
Nam tuy còn cha phát triển mạnh, nhng điều đó không có nghĩa là không cần
hoặc cha cần thiết quan tâm tới văn hoá doanh nghiệp. Trái lại, các doanh nghiệp
Việt Nam cần tạo dựng sắc thái văn hoá trong hoạt động kinh doanh của mình.
Nếu có định hớng cùng với việc thực hiện tốt và sớm, đây sẽ là lợi thế của nớc đi
sau để bắt kịp cũng nh hội nhập với xu thế tiến vào xã hội thông tin và nền kinh tế
tri thức trong bối cảnh toàn cầu hoá của nền kinh tế thế giới hiện nay.
Đất nớc và con ngời Việt Nam cũng nh các nớc Châu á và phơng Đông
khác giầu truyền thống văn hoá, trong nhận thức và phơng thức quan hệ, ứng xử
hàng ngày đều thắm đợm sắc thái văn hoá - nhân văn, do đó khi xây dựng văn hoá
trong doanh nghiệp không phải là một điều quá xa lạ, không cần tới sự tuyên
truyền quá mức.
Đảng và Nhà nớc ta cũng rất chú ý tới phát triển văn hoá trong mọi lĩnh vực
của đời sống xã hội, coi phát triển văn hoá vừa là mục tiêu, vừa là động lực của
hoạt động kinh tế, chính trị, xã hội và sinh hoạt của nhân dân
(1)
. Đây là một trong
nhiều động lực quan trọng giúp doanh nghiệp xây dựng văn hoá của mình. Nhiều
phơng tiện thông tin đại chúng, diễn đàn khoa học, trên các tạp chí đã đề cập tới
vấn đề văn hoá doanh nghiệp giúp cho các doanh nghiệp có thêm thông tin và một
sự định hớng đúng đắn. Vừa qua, hội thảo Xây dựng văn hoá doanh nghiệp trong
quá trình hội nhập quốc tế do phòng Thơng mại và công nghiệp Việt Nam và
1 Văn kiện đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX, Nxb Chính trị quốc gia2001.
Học viện Hành chính quốc gia tổ chức tháng 5/2003 cho thấy một khuynh hớng
mới cho các doanh nghiệp Việt Nam hội nhập vào nền kinh tế thế giới- đó là phải

không thể tồn tại lâu dài, bền vững đợc.
2.2.Thực trạng văn hoá doanh nghiệp Việt Nam qua kết quả
điều tra xã hội học
Để có cái nhìn khách quan hơn trong việc đánh giá thực trạng văn hoá
doanh nghiệp Việt Nam hiện nay, em đã tiến hành một cuộc điều tra xã hội học về
văn hoá doanh nghiệp trong các doanh nghiệp Việt Nam. Với phơng pháp điều tra
chọn mẫu, cuộc điều tra diễn ra với quy mô nhỏ, số phiếu phát ra là 100 phiếu, số
phiếu thu về 88 phiếu, 85% số phiếu đạt yêu cầu. Thời điểm tiến hành điều tra
tháng 3 năm 2004, đối tợng điều tra tập trung vào nhân viên trong các doanh
nghiệp nhà nớc, công ty TNHH, liên doanh, doanh nghiệp t nhân,
Để có thể xây dựng và phát triển văn hoá doanh nghiệp thì bản thân ngời
lãnh đạo và nhân viên trớc hết phải am hiểu đúng và có định hớng rõ ràng. Đó sẽ
là nền móng đầu tiên để xây dựng một văn hoá doanh nghiệp vững chắc. Tuy
nhiên trong số những ngời đợc hỏi chỉ có 18.5% hiểu kĩ về văn hoá doanh nghiệp,
63% có hiểu biết bình thờng về văn hoá doanh nghiệp còn lại họ không hề biết
hoặc hiểu rất ít. Đây là một khó khăn lớn trong quá trình xây dựng văn hoá doanh
nghiệp ở nớc ta.
Các doanh nghiệp hiện nay đang phải cạnh tranh hết sức khốc liệt và theo
dự đoán thế kỷ XXI này sẽ là thế kỷ của thế hệ cạnh tranh thứ ba cạnh tranh về
văn hoá doanh nghiệp, từ đó thấy đợc vai trò quan trọng của văn hoá doanh
nghiệp. Khi đợc hỏi về mức độ quan trọng của văn hoá doanh nghiệp ở Việt Nam
hiện nay 48% cho rằng văn hoá doanh nghiệp có vai trò quan trọng, 22% đánh giá
vai trò rất quan trọng của văn hoá doanh nghiệp. Các phơng tiện thông tin nhằm
truyền bá văn hoá doanh nghiệp đến với ngời lao động cha rộng chỉ tập trung ở
báo chí (63%), truyền hình (33%), còn lại để có hiểu biết về văn hoá doanh
nghiệp ngời lao động thờng thông qua doanh nghiệp mình, qua bạn bè và đồng
nghiệp. Điều này cho thấy Nhà nớc cha có một chính sách hợp lý trong việc
truyền bá và định hớng xây dựng văn hoá doanh nghiệp.