Xây dựng văn hoá doanh nghiệp Việt Nam trong những năm đầu thế kỷ XXI
Định hớng và quá trình xây dựng, phát triển văn
hoá doanh nghiệp Việt Nam trong những năm đầu
thế kỷ XXI
Với tầm quan trọng của văn hoá doanh nghiệp và thực trạng văn hoá
doanh nghiệp Việt Nam hiện nay thì việc xây dựng văn hoá doanh nghiệp
Việt Nam trong những năm đầu thế kỷ XXI là một đòi hỏi mang tính cấp
thiết. Tháng 12/2002 Liên Hiệp Quốc đã thành lập uỷ ban thế giới về văn
hoá và phát triển, trong đó không thể không nói tới văn hoá doanh nghiệp.
Tại Việt Nam, VCCI đã tiến hành chơng trình Diễn đàn doanh nghiệp trong
đó nội dung văn hoá doanh nghiệp đợc đề cập khá rõ.
3.1. Yêu cầu khi xây dựng văn hoá doanh nghiệp Việt Nam
Để xây dựng văn hoá doanh nghiệp Việt Nam, cần quan tâm tới các vấn
đề sau:
Một là, xây dựng văn hoá doanh nghiệp Việt Nam là một bộ phận của
việc xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Vấn
đề này đã đợc nói rõ trong Nghị quyết Hội Nghị Ban Chấp hành TW lần thứ
năm (khoá VIII), đó là quan điểm cơ bản của Đảng trong suốt thời kỳ công
nghiệp hóa, hiện đại hoá đất nớc. Trong giai đoạn hiện nay, cần đem khí
phách phục hng dân tộc trong đấu tranh giải phóng đất nớc thành ý chí
phục hng dân tộc bằng tinh thần doanh nghiệp để tấn công vào nghèo nàn,
lạc hậu. Đồng thời khắc phục sự hạn chế của con ngời truyền thống, phát huy
cái hay vốn có và bổ sung những phẩm chất mới của thời đại. Văn kiện Đại
hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX đã nêu Nâng cao tính văn hoá trong mọi
hoạt động kinh tế, chính trị, xã hội và sinh hoạt của nhân dân
Hai là, xây dựng văn hoá doanh nghiệp Việt Nam nhằm mục tiêu
đẩy mạnh sản xuất-kinh doanh, là cơ sở phát triển nền kinh tế thị trờng theo
định hớng xã hội chủ nghĩa có tốc độ phát triển cao và bền vững. Sự phát huy
những thành công của Việt Nam sẽ góp phần xây dựng con ngời Việt Nam về
1 1
Xây dựng văn hoá doanh nghiệp Việt Nam trong những năm đầu thế kỷ XXI

3.2. Định hớng cho việc phát triển văn hoá doanh
nghiệp Việt Nam trong những năm đầu thế kỷ XXI
Thách thức lớn nhất đối với quản lý trong thế kỷ XXI không phải là
vấn đề tài chính hay công nghệ mà là vấn đề phát triển nguồn nhân lực. Thực
chất đây là vấn đề quan hệ bên trong doanh nghiệp, nó bị chi phối bởi những
giá trị nền tảng của tổ chức và tác động trực tiếp đến khả năng cạnh tranh của
doanh nghiệp . Để giải quyết những thách thức này các nhà quản trị cần phải
có sự thấu hiểu những giá trị gốc rễ nằm trong doanh nghiệp, đó chính là văn
hoá doanh nghiệp.
Thế kỷ XXI sẽ là thế kỷ của sự toàn cầu hoá và cạnh tranh trở thành
động lực cho phát triển của doanh nghiệp cũng nh của nền kinh tế. Văn hoá
doanh nghiệp sẽ đóng vai trò then chốt trong việc giúp cho doanh nghiệp đạt
đợc các mục tiêu. TS Ngô Quý Nhâm đã đa ra những định hớng cho phát
triển văn hoá doanh nghiệp Việt Nam thế kỷ XXI:
Thứ nhất, doanh nghiệp phải tạo dựng khả năng và thói quen t duy
chiến lợc. Chiến lợc của doanh nghiệp phải xác định đợc những u tiên về
hoạt động của doanh nghiệp, năng lực và nguồn lực cần phát triển, khách
hàng mục tiêu và sản phẩm dịch vụ doanh nghiệp sẽ cung cấp cho khách
hàng đó, trên cơ sở đó tạo dựng vị thế cạnh tranh thành công trong ngành và
thực hiện mục tiêu đã xác định. Để đảm bảo khả năng thực hiện thành công
các chiến lợc, từng đơn vị, bộ phận trực thuộc cũng nh từng thành viên trong
doanh nghiệp phải hiểu rõ họ cần phải làm gì để đóng góp vào việc thực hiện
chiến lợc đó.
Thứ hai, các giá trị văn hoá doanh nghiệp phải giúp doanh nghiệp
tạo dựng một khả năng thích ứng tốt với những thay đổi của môi trờng kinh
doanh. Khả năng thích ứng của mỗi doanh nghiệp phụ thuộc trớc hết vào khả
năng sáng tạo và đổi mới - bao gồm cả việc áp dụng những cải tiến và loại trừ
những cản trở đối với sự phát triển. Học hỏi lẫn nhau và học hỏi từ bên ngoài
cùng tạo ra khả năng thích ứng của tổ chức. Sự biến động của môi trờng kinh
doanh, công nghệ và phơng pháp thực hiện công việc là rất nhanh, đa dạng và

sức mạnh tri thức nội bộ.
4 4
Xây dựng văn hoá doanh nghiệp Việt Nam trong những năm đầu thế kỷ XXI
Sử dụng và phát huy tri thức doanh nghiệp cần phải trở thành một điều
kiện tiên quyết đối với mỗi tổ chức. Điều này nằm ở chỗ xây dựng một nền
văn hoá doanh nghiệp luôn chia sẻ tri thức, không ngừng đổi mới, sáng tạo và
học hỏi từ nội bộ và môi trờng xung quanh. Đây là một quá trình đòi hỏi sự
cam kết cao không chỉ của lãnh đạo mà của toàn tổ chức. Mỗi doanh nghiệp
phải xây dựng cho mình trong quá trình tiếp thu, chia sẻ và áp dụng tri thức
thông qua việc đào tạo, tái đào tạo, tiếp nhận và chia sẻ thông tin cũng nh
biến tri thức thành những giá trị kinh tế. Bất cứ sự cải tổ nào về mặt tổ chức
đều phải bắt đầu với văn hoá doanh nghiệp, nhằm tạo ra một môi trờng, một
nền văn hoá doanh nghiệp mà ở đó các cá nhân có thể nói lên suy nghĩ của
mình. Đó là cách duy nhất để có thể tạo ra đợc những chuyên gia, những ng-
ời biết làm việc và biết sáng tạo.
Phát triển nguồn nhân lực còn thể hiện bằng việc xây dựng một hệ
thống quản lý tri thức doanh nghiệp cho phép phát hiện những kỹ năng và
năng lực của nguồn nhân lực, xác định nhu cầu đào tạo, truyền tải những
thông tin cập nhật nhất của doanh nghiệp, nâng cao tri thức và tinh thần của
mỗi cá nhân. Bên cạnh đó, vai trò của ngời lãnh đạo trong việc huy động
nguồn lực có ý nghĩa tối quan trọng.
3.3. Quá trình xây dựng và phát triển văn hoá doanh
nghiệp Việt Nam
Với vai trò to lớn của văn hoá doanh nghiệp và khía cạnh văn hoá khi
đề cập thờng rất nhạy cảm, không thể định lợng đợc cho nên việc xây dựng
văn hoá doanh nghiệp trong doanh nghiệp không thể nóng vội hay ép buộc.
Mỗi loại hình doanh nghiệp, mỗi quốc gia khác nhau, doanh nghiệp
mới thành lập hay doanh nghiệp đã có truyền thống lâu đời thì quá trình xây
dựng văn hoá doanh nghiệp là khác nhau. Trong cuộc hội thảo Xây dựng
văn hoá doanh nghiệp trong quá trình hội nhập, ông Hồ Huy- Chủ tịch Hội

lẫn nhau, có phong cách làm việc thích hợp với nhau. Các thành viên đợc
tuyển dụng vào doanh nghiệp cũng tuân theo các triết lý kinh doanh đó và
chịu ảnh hởng rất lớn phong cách kinh doanh của ban lãnh đạo doanh nghiệp.
Nh vậy, quá trình hình thành văn hoá doanh nghiệp đợc bắt nguồn từ ý tởng,
6 6
Xây dựng văn hoá doanh nghiệp Việt Nam trong những năm đầu thế kỷ XXI
lối sống, triết lý kinh doanh của ban lãnh đạo doanh nghiệp, nghĩa là văn hoá
doanh nghiệp đợc bắt đầu từ các yếu tố văn hoá có tính cá nhân.
Trong quá trình hoạt động, giữa các thành viên trong doanh nghiệp
hình thành và phát triển các mối quan hệ có tính chất nội bộ. Các mối quan
hệ đó liên hệ qua lại với nhau tạo nên phơng thức quan hệ giữa các thành
viên trong doanh nghiệp và giữa doanh nghiệp với cộng đồng bên ngoài.
Trong quá trình giao tiếp mỗi doanh nghiệp tạo nên một phong cách giao tiếp
riêng có của mình.
Trong quá trình cạnh tranh trên thị trờng đã làm cho doanh nghiệp phát
triển dần bản sắc riêng của mình trong các quan hệ giao dịnh. Yếu tố này làm
tăng thêm tính đặc thù của văn hoá doanh nghiệp.
Ngoài ra, quá trình tuyển dụng, đào tạo, đào tạo lại, bổ nhiệm, khen th-
ởng, đề đạt, sa thải cũng là quá trình hình thành và phát triển các giá trị của
văn hoá doanh nghiệp.
Sơ đồ sau minh hoạ cho quá trình hình thành văn hoá doanh nghiệp.
Sơ đồ 1. Quá trình hình thành văn hoá doanh nghiệp.
Văn hoá doanh nghiệp có nguồn gốc từ triết lý của ngời sáng lập ra tổ
chức. Sự ảnh hởng mạnh mẽ của văn hoá doanh nghiệp đối với tiêu chuẩn đ-
ợc áp dụng để tuyển chọn, thuê lao động. Các việc làm và hành động của ban
giám đốc tạo ra một môi trờng chung cho thấy những hành vi nào có thể chấp
nhận đợc và những hành vi nào không thể chấp nhận đợc.
Duy trì văn hoá doanh nghiệp:
7
Văn hoá

nên những ngời lao động mới đợc tuyển là những nhân tố tiềm tàng làm đảo
lộn các tập quán, niềm tin trong doanh nghiệp hiện tại. Quá trình thích nghi
này gọi là sự hoà nhập vào doanh nghiệp. Đây cũng là một cách truyền bá
văn hoá doanh nghiệp cho ngời lao động mới gia nhập.

8 8