Triển vọng phát triển và giải pháp nhằm đẩy mạnh
và nâng cao hiệu quả xuất khẩu phần mềm của Việt
Nam
i. Triển vọng phát triển của ngành xuất khẩu phần
mềm Việt Nam
Trong nền kinh tế thị trờng, giá cả và số lợng hàng hóa bán ra đợc quyết định bởi t-
ơng quan cung và cầu. Sản phẩm phần mềm cũng tuân theo quy luật đó. Vì vậy,
triển vọng xuất khẩu phần mềm nớc ta phụ thuộc vào hai yếu tố: thị trờng phần
mềm thế giới trong tơng lai (cầu) và khả năng đáp ứng tức năng lực cạnh tranh
của Việt Nam trên thị trờng quốc tế (cung).
1. Dự báo thị trờng phần mềm thế giới trong những năm tới
Cùng với sự ra đời của chiếc máy tính đầu tiên vào năm 1946 là ngành CNTT hiểu
theo nghĩa hẹp. Chỉ trong vòng 40 năm, CNTT đã đạt đợc những thành tựu không
ngờ. Ngành công nghiệp CNTT vào những năm 80, 90 vì thế cũng phát triển nh vũ
bão với tốc độ bình quân là 12%/ năm. Trong đó, thị trờng phần mềm thế giới tăng
trởng với tốc độ khoảng 10 15%, ớc đạt khoảng 500 tỷ USD. Với kết quả khả
quan này, tơng lai ngành CNpPM thế giới trong những năm tới sẽ nh thế nào? Có
rất nhiều dự báo đợc đa ra.
1.1.
Dung lợng thị trờng phần mềm thế giới
Từ năm 2000, công nghiệp CNTT rơi vào tình trạng sa sút nghiêm trọng. Tất cả bắt
đầu từ việc các công ty Dotcom (công ty tổ chức các loại hình dịch vụ trên nền tảng
Internet) giải thể hàng loạt. Số lợng các công ty Dotcom giải thể năm 2000 là 223,
năm 2001 là 521, năm 2002 là 170. Chính điều này đã đẩy công nghiệp CNTT rơi
vào khủng hoảng. Giá cổ phiếu của các công ty, doanh nghiệp trong ngành công
1
1
nghiệp CNTT rớt thê thảm. Các công ty CNTT viễn thông, phần mềm lớn trên thế
giới nh Micrsoft, Alcatel, Ericsson, AOL, liên tục sa thải nhân viên. Cổ phiếu
hãng Oracle công ty phần mềm lớn thứ hai thế giới vào tháng 7/2002 sụt giá chỉ
còn bằng khoảng 50% đến 60% so với đầu năm. Chủ tịch hãng đã phát biểu Đây

rằng công nghiệp CNTT đã chín sớm. Điều mà ngời ta dự đoán sẽ xảy ra vào những
năm 20 của thế kỷ 21 thì giờ đã xảy ra. Rất nhiều công trình nghiên cứu cũng đồng
ý với ông. Chúng đều chỉ ra rằng trong ngành công nghiệp CNTT đã hội tụ đủ 3 đặc
điểm của một ngành công nghiệp phát triển nh vũ bào và bắt đầu bớc vào giai đoạn
bão hòa. Đó là Chi phí R&D tại các trung tâm phát triển của ngành giảm đi; thị tr-
ờng sôi động nhất sẽ giảm nhiệt độ và diễn ra sự chuyển động của thị trờng sang
các vùng kém phát triển ; và các cơ sở sản xuất cũng đợc chuyển dần sang các nớc
chậm phát triển hơn để gần với thị trờng đang lên và tận dụng đợc u thế giá sản
xuất thấp. Có thể thấy rõ điều này thông qua việc hàng loạt các công ty lớn trên thế
giới tăng cờng đầu t, hợp tác với ấn Độ, Trung Quốc. Chẳng hạn nh AOL đầu năm
2001 đã tuyên bố sẽ đầu t 100 triệu USD vào ấn Độ trong vòng 5 năm với dự kiến
tuyển hơn 100 kỹ s thiết kế phần mềm cho Netscape nhà sản xuất phần mềm
trình duyệt web và công ty mẹ AOL Time Warner. Hay nh hãng Network associates
nhà sản xuất phần mềm diệt virus và quản lý mạng máy tính Mỹ đến cuối năm
16 Báo cáo toàn cảnh CNTT Việt Nam 2003 Lê Trờng Tùng - HCA
17 />3
3
2003 sẽ tăng gấp đôi số kỹ s ấn Độ lên 200 ngời cho bộ phận Sniffer Technologies
(bộ phận sản xuất phần mềm kiểm soát sự lạm dụng mạng ở các công ty). Oracle
cũng mở rộng hoạt động của mình tại Bangalore với kế hoạch tăng thêm 1.800 lao
động phần mềm tại ấn Độ trong vòng 4 năm từ năm 2002 đến 2006 sau khi chính
thức sa thải 200 nhân viên tại thung lũng Silicon. Theo các nhà phân tích, số nhân
viên bị Oracle sa thải tại Mỹ sẽ còn tiếp tục tăng thêm 600 ngời. Và rất nhiều hãng
khác nh SAP, Sun Microsystems đều tăng cờng đầu t, mở rộng cơ sở sản xuất tại
ấn Độ. Còn với Trung Quốc, vừa mới hồi đầu tháng 11/2003, hãng Microsoft cũng
tuyên bố thành lập một trung tâm nghiên cứu thu hút 80 nhà khoa học tại nớc này
nhằm phục vụ cho việc phát triển sản phẩm mới. Theo chân Microsoft, nhiều hãng
khác nh Oracle, Cisco cũng tỏ ý muốn thành lập trụ sở nghiên cứu tại Trung Quốc.
Việc khẳng định đâu trong hai nhận định kia mới là xu hớng phát triển của công
nghiệp CNTT nói chung và CNpPM nói riêng có ý nghĩa vô cùng quan trọng tới

t
0 50000 995000
Nguồn: Triển vọng và giải pháp thúc đẩy xuất khẩu phần mềm mang thơng hiệu
Việt Nam - trang 68 - Luận văn tốt nghiệp - Đặng Trung Kiên - Lớp Nga Khóa 37
- Đại học Ngoại thơngHà Nội.
1.2.
Hình thức xuất khẩu phần mềm trên thế giới
Trong những năm gần đây, thị trờng thế giới có xu hớng tăng cầu về gia công sản
phẩm phần mềm. Ước tính đến năm 2005, nhu cầu gia công phần mềm của thế giới
sẽ cần đến khoảng hơn một triệu lập trình viên. Hiện nay, ấn Độ đang là nớc cung
cấp gia công phần mềm lớn nhất thế giới với thị phần trên 80%. Tuy vậy, theo đánh
giá của các chuyên gia, cung của ấn Độ sẽ không đủ để đáp ứng đợc cầu thế giới.
(Bảng 12). Điều này mở ra một cơ hội lớn cho các nớc phát triển nói chung và Việt
Nam chúng ta nói riêng.
Bảng 12: Nhu cầu chuyên gia gia công phần mềm và khả năng đáp ứng của
ấn Độ
5
5
Đơn vị: Nghìn ngời
Năm 2001 2002 2003 2004 2005
Nhu cầu thế giới 145 360 635 850 1065
Cung cấp của ấn Độ 440 522 582 645 710
Nguồn: Chính sách công nghiệp và thơng mại của Việt Nam trong bối cảnh hội
nhập - Đại học kinh tế quốc dân - Chơng 6: Công nghiệp phần mềm: Năng lực
cạnh tranh của một ngành công nghiệp non trẻ, trang 325 - Thạc sỹ Phạm Thị
Hồng Hoa - Nhà xuất bản thống kê - Năm 2003.
2. Năng lực cạnh tranh của CNpPM Việt Nam trên thị trờng
quốc tế
Nh đã nói, dù ngành CNpPM đang ở trong giai đoạn bão hòa hay tăng trởng thì
năng lực cạnh tranh của một nớc vẫn là yếu tố ảnh hởng quan trọng đến vị thế nớc

( % là số công ty đợc hỏi chọn tiêu chí đó là một tiêu chuẩn quan trọng)
3. Triển vọng phát triển của hoạt động XKPM Việt Nam
Căn cứ vào xu hớng biến động của thị trờng phần mềm thế giới và năng lực cạnh
tranh của phần mềm Việt Nam, có thể dự báo đợc triển vọng phát triển của hoạt
động XKPM nớc ta. Đúng nh chiến lợc về thị trờng mục tiêu hiện nay, Mỹ, Nhật và
Tây Âu là những thị trờng lớn nhất. (Bảng 14)
7
7
Bảng 14: Dự báo thị trờng xuất khẩu phần mềm Việt Nam
Đơn vị: triệu USD
Nớc Năm 2005 Năm 2010
Kim ngạch Tỷ lệ % Kim ngạch Tỷ lệ %
Mỹ 9 18 30 25
Nhật bản 8 16 16 13,33
Canada 7 14 10 8,3
ASEAN 5 10 15 12,5
Đức 4 8 9 7,5
Pháp 7 14 10 8,3
Nớckhác 10 25 30 25
Nguồn: Triển vọng và giải pháp thúc đẩy xuất khẩu phần mềm mang thơng
hiệu Việt Nam - trang 71- Luận văn tốt nghiệp - Đặng Trung Kiên -Lớp Nga
Khóa 37- Đại học Ngoại thơng Hà nội
Mỹ là một nớc có trình độ công nghệ thông tin lớn nhất thế giới song không phải là
không còn khe hở thị trờng cho các doanh nghiệp phần mềm Việt Nam thâm nhập,
tận dụng để đẩy mạnh xuất khẩu. Các hãng phần mềm của Mỹ chủ yếu cung cấp
sản phẩm cho các lĩnh vực đòi hỏi một trình độ công nghệ rất cao mà bỏ qua các
nhu cầu cấp thấp và đơn lẻ. Mặt khác chi phí nhân công của nớc Mỹ cũng rất cao
nên phần nào làm giảm năng lực cạnh tranh của hàng hoá Mỹ. Do vậy, cùng thuận
8
8

song với việc xây dựng một nền CNpPM vững mạnh.
10
10
1. Nhóm giải pháp vĩ mô
1.1.
Nâng cao chất lợng cơ sở hạ tầng
Có thể nói hạ tầng CNTT nớc ta hiện nay đã tốt hơn trớc rất nhiều nhng vẫn cha so
đợc với các nớc trong khu vực và trên thế giới. Để CNpPM Việt Nam vơn ra đợc thị
trờng thế giới, việc tiếp tục nâng cấp cơ sở hạ tầng theo hớng xây dựng KCNpPM
nh hiện nay là hợp lý và cần thiết bởi các KCNpM có một vai trò rất quan trọng. Cụ
thể là các KCNpPM:
Cung cấp điều kiện sản xuất và kinh doanh phần mềm nh các phơng tiện vật
chất, văn phòng làm việc hiện đại, các dịch vụ CNTT
Trợ giúp kỹ thuật, cung cấp các dịch vụ tổ chức nhân sự, marketing, đăng ký
và bảo vệ bản quyền phần mềm.
Đảm bảo các chính sách u đãi của Chính phủ dành cho các KCNpPM và các
u đãi dành cho ngành phần mềm đối với các DNPM trong khu. Thứ nhất là u đãi
về việc thuê cổng Internet trực tiếp, giá cớc viễn thông u đãi theo quyết định số
15/ 2002/ QĐ - TCBĐ của tổng cục bu điện ký ngày 11/ 1/ 2002. Thứ hai là u
đãi về thuế, tín dụng, quyền thuê đất, bảo hộ bản quyền tác giả theo quyết định
128/2000/QĐ - TT. Ngoài ra, còn một loạt những u đãi khác tùy theo từng địa
phơng nơi KCNpPM đặt trụ sở.
Thực hiện vai trò đầu mối, tạo điều kiện cho các liên kết trong nớc và quốc
tế trong lĩnh vực phần mềm; liên kết giữa các doanh nghiệp trong khu chủ yếu
thông qua cơ chế thỏa thuận, tin cậy, chia sẻ khó khăn và thuận lợi. Tổ chức các
hợp đồng sản xuất và gia công phần mềm giữa các doanh nghiệp trong khu.
Trong tơng lai, cần khắc phục những hạn chế hiện nay của các KCNpPM theo các
hớng :
11
11