Nguyễn Thu Hiền A13 K37F
Phát triển ngoại thơng trong chiến lợc
phát triển kinh tế xã hội Việt Nam đến
năm 2020
I. Chiến lợc phát triển kinh tế xã hội và ngoại thơng
Việt Nam đến năm 2020.
1. Chiến lợc phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam
"Chiến lợc" thờng đợc hiểu là đờng hớng và cách giải quyết nhiệm vụ đặt ra
mang tính toàn cục, tổng thể và trong thời gian dài. Chiến lợc phát triển kinh tế -
xã hội chủ yếu là ở tầm quốc gia, đợc hiểu nh là một bản luận cứ có cơ sở khoa học
xác định mục tiêu và đờng hớng phát triển cơ bản của đất nớc trong khoảng thời
gian 10 năm hoặc dài hơn, là căn cứ để hoạch định các chính sách và kế hoạch
phát triển. Chiến lợc xác định tầm nhìn của một quá trình phát triển mong muốn và
sự nhất quán về con đờng và các giải pháp cơ bản để thực hiện. Chiến lợc là cơ sở
cho xây dựng quy hoạch và các kế hoạch phát triển trung hạn và ngắn hạn. Trong
quy trình kế hoạch hoá, chiến lợc đợc coi nh một định hớng của kế hoạch dài hạn.
Đại hội Đảng lần thứ IX đã xác định đờng lối kinh tế của Việt Nam là: "Đẩy
mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ, đa nớc
ta trở thành một nớc công nghiệp, u tiên phát triển lực lợng sản xuất, đồng thời xây
dựng quan hệ sản xuất phù hợp theo định hớng xã hội chủ nghĩa; phát huy cao độ
nội lực, đồng thời tranh thủ nguồn lực bên ngoài và chủ động hội nhập quốc tế để
phát triển nhanh có hiệu quả và bền vững; tăng trởng kinh tế đi liền với phát triển
văn hoá, từng bớc cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, thực hiện
1
Khoá luận tốt nghiệp Trờng Đại Học Ngoại Thơng
1
Nguyễn Thu Hiền A13 K37F
tiến bộ và công bằng xã hội, bảo vệ và cải thiện môi trờng; kết hợp phát triển kinh
tế - xã hội với tăng trởng quốc phòng - an ninh".
Căn cứ đờng lối kinh tế trên đây, Đại hội Đảng lần thứ IX đã xác định chiến lợc
phát triển kinh tế - xã hội thời kỳ 2001 - 2010.

lực.
- Phát triển nhanh, hiệu quả và bền vững, tăng trởng kinh tế đi đôi với việc thực
hiện tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ môi trờng.
- Kết hợp chặt chẽ phát triển kinh tế - xã hội với quốc phòng an ninh.
Chiến lợc phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam năm 2001-2010 có đặc điểm:
- Phát triển nhanh, nhng gắn với ổn định xã hội, đảm bảo bảo vệ môi trờng tự
nhiên và sinh thái.
- Tận dụng triệt để nguồn lực trong nớc, song đồng thời sử dụng tối đa nguồn
lực bên ngoài về vốn và công nghệ.
- Đồng thời với tăng trởng nhanh xuất khẩu, đẩy mạnh sản xuất thoả mãn nhu
cầu trong nớc, không sản xuất sản phẩm tiêu dùng trong nớc với bất cứ giá nào mà
phải có sự lựa chọn trên cơ sở thế mạnh về nguồn nhân lực, tài nguyên trong nớc,
sản xuất với giá rẻ. Trong điều kiện hội nhập, sản phẩm sản xuất thoả mãn nhu cầu
trong nớc hoặc thay thế nhập khẩu cũng đồng thời phải cạnh tranh với hàng nhập
khẩu.
2. Chiến lợc phát triển ngoại thơng của Việt Nam
2.1. Các quan điểm.
a. Mở rộng hoạt động ngoại thơng để thực hiện mục tiêu "dân giàu nớc mạnh,
xã hội công bằng, dân chủ, văn minh" phải trên nền tảng: giữ vững độc lập chủ
quyền và an ninh quốc gia, bảo đảm sự phát triển của đất nớc theo định hớng xã
3
Khoá luận tốt nghiệp Trờng Đại Học Ngoại Thơng
3
Nguyễn Thu Hiền A13 K37F
hội chủ nghĩa, mở rộng quan hệ kinh tế trên cơ sở bình đẳng, cùng có lợi, không
can thiệp vào công việc nội bộ của nhau.
Đây là quan điểm cơ bản chỉ đạo hoạt động kinh tế với nớc ngoài cần đợc quán
triệt sâu sắc và thực hiện nhất quan trong quá trình hội nhập kinh tế với khu vực và
quốc tế, cũng nh phát triển ngoại thơng nhằm tranh thủ tối đa các cơ hội và giảm
thiểu các tác động tiêu cực từ bên ngoài đối với nền kinh tế quốc dân.

độc lập, chủ quyền và an ninh quốc gia. Hoạt động ngoại thơng cũng nh mọi hoạt
động kinh tế đối ngoại khác phải xuất phát từ lợi ích quốc gia, dân tộc. Nhng trong
quan hệ kinh tế quốc tế, mối quan hệ giữa các bên đối tác đợc thực hiện theo
nguyên tắc bình đẳng cùng có lợi. Vì vậy, lợi ích quốc gia, dân tộc phải gắn với lợi
ích của các bên đối tác, và phải bình đẳng, không có phân biệt đối xử.
Trong điều kiện nền kinh tế còn kém phát triển, tham gia hội nhập kinh tế khu
vực và quốc tế, tham gia phân công lao động quốc tế và mở rộng ngoại thơng cần
hết sức chủ động khai thác phát huy những lợi thế sẵn có và tạo ra những lợi thế
mới để tạo chỗn đứng trên thị trờng thế giới, hình thành và mở rộng quy mô các
mối quan hệ cùng có lợi với các nớc đối tác và bạn hàng. Nếu không chủ động
khai thác, phát huy cao độ mọi tiềm năng, khơi dậy sự năng động sáng tạo của
nguồn lực trong nớc sẽ làm cho đất nớc không tận dụng đợc thời cơ, làm mất đà
phát triển. Nguy hại hơn, các yếu tố tiêu cực bên ngoài sẽ có cơ hội xâm nhập tác
động xấu đến nền kinh tế.
Hai là, đề cao cảnh giác với những âm mu "diễn biến hoà bình", chống phá của
các thế lực thù địch trên mặt trận kinh tế. Chúng ta chủ trơng mở rộng quan hệ
buôn bán với tất cả các nớc, không phân biệt chế độ chính trị - xã hội khác nhau.
Nớc ta mong muốn học tập kinh nghiệm của nớc ngoài trong quá trình phát triển
kinh tế vào việc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nớc ta. Tuy nhiên, việc vận dụng
những kinh nghiệm này không thể là một chiều máy móc mù quáng làm theo chỉ
dẫn của các thế lực thù địch bên ngoài làm sai lệch mục tiêu phát triển của đất nớc.
Đồng thời, cần đề phòng t tởng kỳ thị với tất cả những kinh nghiệm quản lý tiên
5
Khoá luận tốt nghiệp Trờng Đại Học Ngoại Thơng
5
Nguyễn Thu Hiền A13 K37F
tiến, những thành tựu khoa học - kỹ thuật của CNTB, từ đó hạn chế các quan hệ
kinh tế, quan hệ thơng mại.
b. Khắc phục tính chất khép kín, của nền kinh tế, chủ động hội nhập kinh tế
quốc tế, thực hiện đa dạng hoá, đa phơng hoá quan hệ thơng mại.

quốc tế, thúc đẩy sản xuất, đẩy mạnh xuất khẩu, đồng thời khai thác đợc nhiều
nguồn lực từ nhiều nhà cung cấp nớc ngoài phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp
hoá, hiện đại hoá đất nớc.
Đa phơng quan hệ thơng mại có nghĩa là mở rộng quan hệ buôn bán và quan hệ
kinh tế khác với tất cả các nớc, với các khu vực và các bạn hàng không phân biệt
chế độ chính trị - xã hội khác nhau. Thực hiện đa phơng hoá, đa dạng hoá quan hệ
thơng mại sẽ giúp chúng ta không bị lệ thuộc hoàn toàn vào một vài quốc gia, một
vài công ty nớc ngoài. Điều này sẽ giúp cho nền kinh tế nớc ta phát triển ổn định.
Mặc dù ngoại thơng là một kênh quan trọng để thực hiện hội nhập. Nhng ngoại
thơng chỉ có thể phát triển trên cơ sở mở rộng và gắn kết với các hình thức quan hệ
kinh tế- thơng mại khác nh đầu t, tài chính tín dụng, ngân hàng, giao thông vận tải,
bảo hiểm, giáo dục, văn hóa v. v...
Đa phơng hoá, đa dạng hoá quan hệ thơng mại và quan hệ kinh tế khác không
có nghĩa là chúng ta phát triển tất cả các hình thức quan hệ kinh tế- thơng mại với
tất cả các nớc. Trong từng giai đoạn cụ thể, với từng quốc gia và bạn hàng cụ thể
vẫn cần có định hớng u tiên bạn hàng chủ yếu.
c. Mở rộng sự tham gia của các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế vào
hoạt động ngoại thơng dới sự quản lý thống nhất của nhà nớc.
Đảng và nhà nớc ta xác định rất rõ, nền kinh tế nớc ta không đi theo cơ chế thị
trờng tự do, mà theo cơ chế thị trờng do Nhà nớc thống nhất quản lý, theo định h-
ớng XHCN.
Chủ thể trực tiếp tham gia sản xuất và trao đổi sản phẩm, hàng hoá trên thị tr-
ờng trong và ngoài nớc là các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế.
7
Khoá luận tốt nghiệp Trờng Đại Học Ngoại Thơng
7
Nguyễn Thu Hiền A13 K37F
Phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần là chủ trơng chiến lợc lâu dài
trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nớc ta. Trong nền kinh tế nhiều thành
phần ở nớc ta, chế độ sở hữu t liệu sản xuất bao gồm hai loại hình cơ bản: sở hữu

d. Coi trọng hiệu quả kinh tế - xã hội trong hoạt động ngoại thơng
Hiệu quả kinh tế là mối quan tâm hàng đầu của kinh tế học. Hiệu quả kinh tế là
mối quan tâm hàng đầu của kinh tế học. Hiệu quả kinh tế là một tiêu chuẩn quan
trọng để đánh giá kết quả hoạt động ngoại thơng.
Kinh tế và xã hội là hai vấn đề có quan hệ chặt chẽ với nhau. Nếu mở rộng
buôn bán với nớc ngoài mà làm cho đất nớc nghèo đi, thất nghiệp gia tăng, khoảng
cách giàu nghèo trong xã hội ngày càng lớn và công bằng xã hội không đợc thực
hiện, thì việc mở rộng buôn bán đó cũng không hề có ý nghĩa gì. Vì vậy, hiệu quả
kinh tế trong hoạt động ngoại thơng không chỉ có nghĩa là lợi nhuận bằng tiền tăng
lên. Tuy rằng kinh doanh có lợi nhuận là lý do tồn tại của bất kỳ doanh nghiệp nào.
Hiệu quả kinh tế cùng với hiệu quả xã hội của hoạt động ngoại thơng phải thể
hiện ở mức độ đóng góp vào việc thực hiện những mục tiêu của đờng lối và chiến
lợc phát triển kinh tế - xã hội của nớc ta trong từng thời kỳ. Ví dụ nh: tốc độ tăng
trởng của nền kinh tế quốc dân, phân phối hợp lý thu nhập quốc dân, tạo nên nhiều
việc làm mới, sử dụng tốt mọi tiềm năng sản xuất trong nớc, bảo vệ và cải thiện
môi trờng, nâng cao vị thế kinh tế, chính trị của nớc ta trên thị trờng...
2.2 Chiến lợc phát triển ngoại thơng Việt Nam thời kỳ 2001-2010.
Căn cứ vào đờng lối kinh tế, chiến lợc phát triển kinh tế - xã hội năm 2001-
2010, xu hớng phát triển nền kinh tế và thị trờng thế giới thập niên đầu thế kỷ XXI,
cũng nh từ thực tiễn của các nớc và của bản thân, Đại hội Đảng lần thứ IX đã đề ra
những định hớng lớn cho hoạt động ngoại thơng cho thời kỳ năm 2001-2010 nh
sau:
- Tiếp tục mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại theo hớng đa phơng hoá, đa dạng
hoá; chủ động hội nhập kinh tế quốc tế theo lộ trình phù hợp với điều kiện của nớc
9
Khoá luận tốt nghiệp Trờng Đại Học Ngoại Thơng
9
Nguyễn Thu Hiền A13 K37F
ta và đảm bảo thực hiện những cam kết trong quan hệ song phơng và đa phơng nh
AFTA, APEC, Hiệp định thơng mại Việt - Mỹ, tiến tới ra nhập WTO.

ng lại có "lợi thế' về tài nguyên thiên nhiên và lao động, việc thực hiện chiến lợc h-
ớng mạnh về xuất khẩu, bảo hộ có chọn lọc, có thời hạn đối với sản phẩm sản xuất
trong nớc.
- Coi trọng việc xuất khẩu có hàm lợng chế biến, sản phẩm có hàm lợng trí tuệ
và công nghệ cao, chú trọng xuất khẩu dịch vụ. Chủ trơng này tạo đà cho xuất
khẩu tăng tốc và đạt hiệu quả.
Thực hiện chiến lợc này là giải pháp "mở cửa" nền kinh tế để thu hút các nguồn
lực bên ngoài và khai thác tiềm năng lao động và tài nguyên đất nớc.
2.3 Mục tiêu cụ thể của chiến lợc xuất nhập khẩu thời kỳ 2001- 2010.
Quy mô và tốc độ tăng trởng:
- GDP năm 2010 tăng gấp 2 lần so với năm 2000, bình quân tăng khoảng
7,2%/năm.
- Tốc độ tăng trởng xuất khẩu gấp 2 lần tốc độ tăng trởng GDP, tức là khoảng
14%/năm.
Về xuất khẩu:
- Xuất khẩu hàng hoá: Tốc độ tăng bình quân 2001- 2010: 15%/ năm.
Giá trị năm 2010 đạt 54,6 tỷ USD tức gấp 4 lần năm 2000.
Tỷ trọng xuất khẩu so với GDP: 71.1% cho toàn thời kỳ 2001- 2010.
- Xuất khẩu dịch vụ:
Tốc độ tăng trởng bình quân năm 2001- 2010: 15%/năm.
Giá trị năm 2010 đạt 8,1 tỷ USD, tức tăng gấp 4 lần năm 2000.
Tỷ trọng so với GDP tính chung cho cả thời kỳ 2001- 2010 là 10,3%.
- Tổng kim xuất khẩu hàng hoá, dịch vụ:
Giá trị đạt 62,68 tỷ USD vào năm 2010 (tăng gấp 4 lần so với năm 2000).
11
Khoá luận tốt nghiệp Trờng Đại Học Ngoại Thơng
11
Nguyễn Thu Hiền A13 K37F
Tỷ trọng xuất khẩu hàng hoá và dịch vụ so với GDP tính chung cho cả thời kỳ
2001- 2010 khoảng 80%.

văn bản quy phạm pháp luật (Chính phủ - Bộ thơng mại và các bộ ngành liên
quan).
Để thúc đẩy ngoại thơng Việt Nam, Nhà nớc cần phải tiếp tục hoàn thiện hệ
thống chính sách, cơ chế điều hành xuất nhập khẩu. Đó là xây dựng chính sách về
xuất nhập khẩu ổn định cho nhiều năm, từ đó cụ thể hoá cho điều hành từng thời
kỳ, đảm bảo sự thống nhất theo các chơng trình mục tiêu dài hạn đã định của Nhà
nớc; cần nhanh chóng tự do hoá xuất khẩu tất cả những mặt hàng không phải là
quốc cầm; chỉ tự do hoá nhập khẩu đối với những mặt hàng trong nớc cha sản xuất
đợc, hoặc sản xuất đợc nhng hiệu quả kinh tế thấp; u tiên nhập những loại hàng có
tác dụng đẩy nhanh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc; xây dựng cơ cấu mặt
hàng xuất-nhập khẩu chuyển dịch theo hớng gia tăng xuất khẩu sản phẩm chế biến
và chế tạo, nhất là sản phẩm có hàm lợng công nghệ và trí tuệ cao, giảm dần xuất
khẩu hàng thô, nâng cao tỷ trọng dịch vụ;; không nên quản lý giá với hàng xuất
khẩu; xây dựng cơ cấu thị trờng phát triển theo mục tiêu đa phơng hoá, đa dạng
hoá trên cơ sở cân bằng lợi ích giữa các đối tác.
Hoàn thiện môi trờng pháp lý là một giải pháp quan trọng tạo tiền đề cho ngoại
thơng phát triển. Để làm đợc điều này Nhà nớc cần phải:
- Rà soát lại hệ thống Luật thơng mại, Luật đầu t nớc ngoài và Luật khuyến
khích đầu t trong nớc. Nếu cần có lộ trình thống nhất 2 luật đầu t này thành
một bộ luật chung về khuyến khích đầu t.
- Ban hành các văn bản mới phù hợp với tình hình nh: Luật về Tối huệ quốc
(MFN) và Đối xử quốc gia (NGOạI THơNG); Luật Cạnh tranh và chống độc
quyền; Luật chống bán phá giá và chống trợ cấp, Luật Phòng vệ khẩn cấp;
13
Khoá luận tốt nghiệp Trờng Đại Học Ngoại Thơng
13
Nguyễn Thu Hiền A13 K37F
Luật chống chuyển giá - một chính sách rất quan trọng đối với việc thu hút
có hiệu quả nguồn vốn đầu t của các tập đoàn xuyên quốc gia.
- Xây dựng hệ thống các tiêu chuẩn hàng hoá - dịch vụ xuất khẩu phù hợp với