Tiểu luận Tài chính – Tiền tệ
MỤC LỤC
Nguyễn Ngọc Phương Huyền Stt: 33
Phạm Văn Tuấn Stt: 38
- Trang 1 -
Lớp: Anh 5 - K46C
Khoa: Kinh tế đối ngoại
Tiểu luận Tài chính – Tiền tệ
Phần I: MỞ ĐẦU
Lãi suất là một phạm trù kinh tế quan trọng và phức tạp, diễn biến của lãi suất có ảnh
hưởng trực tiếp đến quyết định của các chủ thể kinh tế về đầu tư, chi tiêu, tiết kiệm…
Về phía nhà nước, nhà nước sử dụng lãi suất làm công cụ của chính sách tiền tệ nhằm
điều chỉnh thị trường và các quan hệ kinh tế nhằm mục tiêu tăng trưởng và phát triển.
Còn đối với các doanh nghiệp, lãi suất - đặc biệt là lãi suất tín dụng ngân hàng lại có ảnh
hưởng mạnh mẽ đến các hoạt động sản xuất kinh doanh của họ. Như vậy có thể nói, các
chính sách vĩ mô thông qua việc điều chỉnh lãi suất của Chính phủ có tác động mạnh mẽ
đến sự phát triển của các doanh nghiệp.
Trong thời gian vừa qua, cuộc khủng hoảng kinh tế- tài chính bắt đầu bằng khủng
hoảng tài chính Hoa Kỳ 2007 và lan rộng trên phạm vi toàn thế giới trong 2008-2009 đã
ảnh hưởng tiêu cực, gây ra suy thoái kinh tế ở nhiều nơi và tăng trưởng chậm ở hầu hết
các nước khác. Hệ thống tài chính Việt Nam mặc dù chưa hòa nhập chung với hệ thống
tài chính toàn cầu nhưng cũng chịu ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng này, đó là việc chi
phí vốn trở nên đắt đỏ, tín dụng dành cho doanh nghiệp khan hiếm và lãi suất vay vốn
tăng cao, nhất là vào giữa năm 2008. Bên cạnh đó, một loạt các chính sách tiền tệ thắt
chặt nhằm giảm lạm phát của Chính phủ làm các doanh nghiệp càng khó khăn trong việc
huy động vốn.
Trước tình hình sản xuất kinh doanh bị đình trệ, đặc biệt là nhiều doanh nghiệp nhỏ
và vừa làm ăn thua lỗ thậm chí đứng bên bờ vực phá sản, thủ tướng Chính phủ đã ra
quyết định số 131/QĐ-TTg, 443/QĐ-TTg và một số quyết định khác về việc hỗ trợ lãi
suất cho các tổ chức, cá nhân vay vốn ngân hàng để sản xuất, kinh doanh. Đây là một
trong những chiến lược kích cầu, tăng đầu tư nhằm khôi phục sản xuất của Chính phủ

Lớp: Anh 5 - K46C
Khoa: Kinh tế đối ngoại
Tiểu luận Tài chính – Tiền tệ
Phần II: NỘI DUNG
I. Lãi suất – công cụ hiệu quả điều tiết nền kinh tế:
1. Lý thuyết chung về lãi suất:
Về định nghĩa, lãi suất là tỷ lệ phần trăm của tổng số tiền phải trả so với tổng số tiền
đi vay hay tỷ lệ phần trăm của tổng số tiền nhận được so với tổng số tiền cho vay. Đó
chính là giá cả của quyền sử dụng một đơn vị vốn vay trong một đơn vị thời gian nhất
định (ngày, tuần, tháng, năm).
Về bản chất, đây là một loại giá cả đặc biệt vì được hình thành trên giá trị sử dụng
chứ không phải trên cơ sở giá trị. Đối với người đi vay, giá trị sử dụng của khoản vốn
vay chính là khả năng mang lại lợi nhuận trong việc sản suất kinh doanh hay mức độ
thỏa mãn một số nhu cầu nào đó khi sử dụng lượng vốn vay đó. Đối với người cho vay,
lãi suất chính là tỷ lệ sinh lời mà anh ta thu được khi cho vay khoản vốn đó.
Trên thị trường tài chính (căn cứ vào nghiệp vụ ngân hàng) thường phân biệt các loại
lãi suất sau:
- Lãi suất tín dụng ngân hàng là lãi suất mà người đi vay phải trả cho ngân hàng.
- Lãi suất tiền gửi ngân hàng (lãi suất huy động ngân hàng) là lãi suất ngân hàng trả
cho các khoản tiền gửi.
Cả hai loại lãi suất đều phụ thuộc vào loại tiền gửi (nội hay ngoại tệ), thời hạn,
phương thức, quan hệ giữa người cho vay và người đi vay, mức độ rủi ro của khoản vay
và tình hình thị trường.
- Lãi suất chiết khấu là lãi suất các ngân hàng áp dụng cho các khoản vay dưới hình
thức chiết khấu thương phiếu hay các giấy tờ có giá ngắn hạn khác chưa tới kỳ thanh
toán. Đây là hình thức lãi suất được trả trước cho ngân hàng.
- Lãi suất tái chiết khấu tương tự như lãi suất chiết khấu, nhưng là lãi suất mà Ngân
hàng Trung Ương cho các ngân hàng thương mại vay trong trường hợp các ngân hàng
thương mại không có đủ tiền mặt cho thanh toán. Lãi suất tái chiết khấu thường nhỏ hơn
lãi suất chiết khấu, tuy nhiên trong một số trường hợp cần hạn chế tín dụng, Ngân hàng

tiền tệ dưới sự tác động của: thu nhập; mức giá; cung tiền…
Trong điều kiện kinh tế thông thường, các yếu tố trên cùng với nhân tố nước ngoài
như lãi suất quốc tế, đầu tư nước ngoài, tài trợ, viện trợ quốc tế… tác động lên thị
trường tạo ra mức lãi suất cân bằng. Mức lãi suất này thể hiện đúng bản chất của lãi suất
như đã nêu trên: chi phí của việc sử dụng vốn của người đi vay và là lợi nhuận của
người cho vay.
Nguyễn Ngọc Phương Huyền Stt: 33
Phạm Văn Tuấn Stt: 38
- Trang 5 -
Lớp: Anh 5 - K46C
Khoa: Kinh tế đối ngoại
Tiểu luận Tài chính – Tiền tệ
Tuy nhiên, trong giai đoạn nền kinh tế không ổn định, suy thoái hay khủng hoảng thì
lãi suất còn chịu sự tác động của nhiều yếu tố khác như tình hình chính trị, quân sự,… và
có diễn biến rất phức tạp. Trong giai đoạn gần đây, dưới tác động của khủng hoảng tài
chính toàn cầu, lãi suất Việt Nam biến động tương đối mạnh và đạt mức cao kỷ lục 21%/
năm, bằng với mức lãi suất tối đa. Điều này được xem là một trong những biểu hiện xấu
nhất của khủng hoảng, làm đình trệ hoạt động sản xuất kinh doanh, là dấu hiệu của suy
thoái trong giai đoạn tiếp theo. Phần tiếp sau đây sẽ đưa ra cơ chế ảnh hưởng của lãi suất
tới hoạt động của các doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế.
2. Ảnh hưởng của lãi suất đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh
nghiệp:
Như chúng ta đã tìm hiểu ở trên, lãi suất có ảnh hưởng sâu sắc tới nền kinh tế, có vai
trò định hướng hoạt động tiết kiệm và đầu tư của các chủ thể kinh tế:
- Quyết định của các cá nhân: chi tiêu hay để dành, mua nhà hay mua trái phiếu hay
gửi tiền vào một tài khoản tiết kiệm.
- Quyết định các doanh nghiệp như: đầu tư mua thiết bị mới cho các nhà máy hoặc
để gửi tiết kiệm trong một ngân hàng.
Dưới đây chúng ta sẽ tìm hiểu cách thức tác động của lãi suất đến hoạt động của các
doanh nghiệp để có thể thấy rõ tầm quan trọng của lãi suất đối với hoạt động sản xuất

Ở Việt Nam, do thị trường tài chính chưa thật sự phát triển, các kênh huy động vốn
khác còn yếu kém thì vai trò của lãi suất tín dụng ngân hàng đối với các doanh nghiệp
càng tỏ ra hết sức quan trọng. Bên cạnh đó, có tới 87,9% doanh nghiệp Việt Nam là các
doanh nghiệp nhỏ và vừa với số vốn chỉ khoảng 20% tổng nguồn vốn kinh doanh của
các doanh nghiệp (2008), thường xuyên nằm trong tình trạng thiếu vốn thì vai trò của lãi
suất tín dụng ngân hàng càng trở nên đặc biệt quan trọng đối với nền kinh tế. Trong năm
2008, lãi suất cho vay của các NHTM trên thị trường đã có những biến động bất thường
và gây ra nhiều xáo trộn trong nền kinh tế, trong đó khu vực doanh nghiệp là nơi chịu
nhiều ảnh hưởng nhất. Những tác động tiêu cực của lãi suất đến các doanh nghiệp trong
năm vừa qua có thể khái quát lại như sau:
- Do lãi suất cho vay tăng cao, hiệu quả sản xuất kinh doanh của hầu hết các
doanh nghiệp đã bị giảm sút, nhiều doanh nghiệp bị thua lỗ, khả năng trả nợ bị suy giảm.
- Lãi suất vay cao, cùng với nguồn cung tín dụng bị hạn chế đã dẫn đến tình trạng
hầu hết các doanh nghiệp buộc phải cơ cấu lại hoạt động sản xuất, cắt giảm việc đầu tư,
thu hẹp quy mô và phạm vi hoạt động.
- Nhiều doanh nghiệp có quy mô nhỏ, vốn ít, không chịu đựng được mức lãi suất
cao, không có khả năng huy động vốn để duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh đã phải
ngừng hoạt động, giải thể và phá sản.
Nguyễn Ngọc Phương Huyền Stt: 33
Phạm Văn Tuấn Stt: 38
- Trang 7 -
Lớp: Anh 5 - K46C
Khoa: Kinh tế đối ngoại
Tiểu luận Tài chính – Tiền tệ
Có thể thấy lãi suất đóng vai trò hết sức quan trọng trong hoạt động của các doanh
nghiệp, đặc biệt với đặc điểm nền kinh tế Việt Nam thì ảnh hưởng của lãi suất tới nền
kinh tế tương đối sâu sắc và toàn diện. Lãi suất có thể gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng
cho nền kinh tế nhưng đây cũng có thể là một công cụ hiệu quả mà các nhà hoạch định
chính sách có thể sử dụng để định hướng sản xuất kinh doanh, kích thích phát triển kinh
tế.

Tình trạng thiếu hụt thanh khoản ngay sau đó đẩy nền công nghiệp ô tô Mỹ tới bờ
vực phá sản, các hãng ô tô châu Âu, Nhật Bản , Hàn Quốc, Trung quốc cũng phải nhận
hỗ trợ từ chính phủ. Doanh số bán hàng các công ty sụt giảm, tỷ lệ thất nghiệp tăng lên.
Sau sự sụp đổ của Lehman Brother – ngân hàng đầu tư lớn nhất của Mỹ, ngày 15/9/2008
thì cuộc khủng hoảng tài chính ở Mỹ đã lộ rõ thành một cuộc khủng hoảng tài chính toàn
cầu hết sức nghiêm trọng, cả về phạm vi, cấp độ, sức lan tỏa (Tổng số nợ thế chấp nhà ở
được chứng khoán hóa vào năm 2006 đã lên tới 14.000 tỷ USD, tương đương GDP của
Mỹ). Năm 2008, Mỹ cắt giảm 2 triệu việc làm, trong đó riêng tháng 11 là gần nửa triệu
việc làm, tỷ lệ thất nghiệp bị đẩy lên tới 6,7%. Công nghiệp chế biến của Mỹ, khu vực
đồng Euro, Anh, Nhật Bản và cả Trung Quốc đều suy giảm. Tới tháng 11/2008 xuất
khẩu của Nhật Bản giảm 27% so với cùng kỳ năm trước, Đài Loan là 24% và Hàn Quốc
là 18%. Singapore và Hong Kong liên tiếp giảm tốc độ tăng trưởng trong hai quý liên
tiếp, Trung Quốc cũng phải đối mặt với suy giảm xuất khẩu sau 7 năm liên tục tăng
trưởng, giá nhà Thượng Hải giảm tới 20% trong quý 3 năm 2008… Cuối năm 2008
nhiều nước châu Âu đã phải nhận trợ giúp của IMF.
b. Tình hình Việt Nam:
Trước tình hình khủng hoảng toàn cầu, Việt Nam cũng không nằm ngoài vùng ảnh
hưởng do là một nước nhỏ, nhập siêu, có độ mở cửa cao (khoảng 160%), phụ thuộc
nhiều vào kinh tế thế giới. Cuộc khủng hoảng có tác động xấu tới nền kinh tế Việt Nam
qua các mặt chủ yếu sau:
Thứ nhất, xuất khẩu có xu hướng giảm do Việt Nam có tới trên 50% nhu cầu xuất
khẩu đến từ Mỹ, Nhật Bản và châu Âu (năm 2007: Mỹ 26%, Nhật 16%, châu Âu
19%) . Kim ngạch xuất khẩu Việt nam xấp xỉ 70% GDP nên sự suy giảm này có thể tác
động mạnh tới kinh tế Việt Nam, đặc biệt là qua tiêu dùng.
Thứ hai, dự trữ ngoại tệ của Việt Nam giảm do: đầu tư nước ngoài, du lịch và kiều
hối đều có xu hướng giảm. Điều này tác động rất xấu tới một nền kinh tế nhỏ, mở cửa và
có tỷ lệ “Đôla hóa” khá cao như Việt Nam. Vốn FDI đăng ký năm 2008 ở Việt Nam là
Nguyễn Ngọc Phương Huyền Stt: 33
Phạm Văn Tuấn Stt: 38
- Trang 9 -

77,3% được bù đắp bằng nguồn vay trong nước và 22,7% được bù đắp từ nguồn vay
nước ngoài.
Nguyễn Ngọc Phương Huyền Stt: 33
Phạm Văn Tuấn Stt: 38
- Trang 10 -
Lớp: Anh 5 - K46C
Khoa: Kinh tế đối ngoại
Tiểu luận Tài chính – Tiền tệ
- Xuất nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ đều tăng. Xuất khẩu tăng mạnh chủ yếu do giá
thế giới tăng. Trong khi đó nhập khẩu hàng hóa nguyên vật liệu chững lại ở những cuối
năm do sản xuất có dấu hiệu đình trệ, còn nhập khẩu hàng tiêu dùng có xu hướng tăng
lại thể hiện sự “tấn công” của hàng tiêu dùng nước ngoài vào thị trường Việt Nam. Ước
tính nhập siêu năm 2008 là 17,5 tỷ USD, tăng 24,1 % so với năm 2007, bằng 27,8% tổng
kim ngạch xuất khẩu.
- Thất nghiệp gia tăng, đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn. Tỷ lệ thất nghiệp của
lao động trong độ tuổi khu vực thành thị ước tính 4,65%. Thiên tai, dịch bệnh trên gia
súc, gia cầm xảy ra liên tiếp thêm vào đó giá cả hàng hoá tiêu dùng, xăng dầu và vật tư
nông nghiệp tăng cao đã tác động không nhỏ đến sản xuất và đời sống của nông dân.
Theo báo cáo của các địa phương, năm 2008 cả nước có 957,5 nghìn lượt hộ thiếu đói,
tăng 32,3% và 4 triệu lượt nhân khẩu thiếu đói, tăng 32,7% so với năm 2007.
Có thể thấy mặc dù Việt Nam chưa hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới nhưng
tác động của cuộc khủng hoảng tới tăng trưởng kinh tế nước ta là không nhỏ. Nếu Chính
phủ không có những hành động đúng đắn can thiệp vào nền kinh tế thì Việt Nam có thể
sẽ suy giảm mạnh trong 2009 (hầu hết các tổ chức quốc tế như Ngân hàng phát triển
châu Á ADB, quỹ tiền tệ thế giới IMF, BMI, Citigroup đều dự đoán năm 2009 Việt nam
chỉ đạt mức tăng trưởng khoảng 5%, nhiều tổ chức còn đưa ra những con số thấp hơn).
Do đó việc kích thích tổng cầu, tăng đầu tư là một trong những chiến lược tất yếu nhằm
nhanh chóng đưa Việt Nam ra khỏi khủng hoảng và tăng trưởng ổn định trở lại. Một
trong những hành động kích thích nền kinh tế đầu tiên của Việt Nam là chương trình hỗ
trợ lãi suất 4% cho các hoạt động đầu tư.