MỘT SỐ KINH NGHIỆM GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ 4 – 5 TUỔI
TẠI TRƯỜNG MẦM NON

I. PHẦN MỞ ĐẦU:
1. Lí do chọn đề tài:
Như Bác Hồ đã nói:
Hiền dữ phải đâu là tính sẳn
Phần nhiều do giáo dục mà nên.
Ý nghĩa của hai câu thơ trên đã giúp chúng ta nhận th ức được rằng
mỗi đứa trẻ sinh ra và lớn lên đều phụ thuộc vào sự giáo dục của gia đình,
nhà trường và xã hội. Chính vì vậy từ năm 2008 Bộ Giáo d ục và Đào t ạo đã
phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường h ọc thân thi ện h ọc sinh
tích cực” nhằm giúp giáo viên định hướng trong việc lập kế hoạch giáo
dục lồng ghép để thực hiện rèn luyện cho trẻ một số kỹ năng ứng x ử h ợp
lý với các tình huống, hành vi văn minh trong cuộc sống.
Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là giáo dục cách sống tích c ực trong xã
hội hiện đại, nhằm xây dựng những hành vi lành mạnh và thay đ ổi nh ững
hành vi thói quen tiêu cực giúp trẻ nhận thức được những hành vi tốt, thái
độ đúng đắn và thực hành các kỹ năng thích h ợp. Giáo dục kỹ năng s ống
cho trẻ mầm non sẽ mang lại cho trẻ nhiều lợi ích về mặt sức khỏe, s ớm
có ý thức, khả năng thích nghi với cuộc sống và làm ch ủ bản thân, h ướng
đến những điều lành mạnh cho chính mình cũng như cộng đồng.


Việc xây dựng giáo dục lồng ghép giáo dục kỹ năng sống cho tr ẻ vào
chương trình chăm sóc giáo dục mầm non vô cùng cần thi ết và đó cũng là
một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành học mầm non. Kỹ năng
sống cho trẻ bao gồm rất nhiều kỹ năng: kỹ năng giao tiếp ứng xử, kỹ năng
vệ sinh, kỹ năng thích nghi với môi trường sống, kỹ năng h ợp tác chia s ẻ…
Dạy kỹ năng sống cho trẻ là truyền cho trẻ nh ững kinh nghiệm s ống c ủa
người lớn nhằm hình thành cho trẻ có kỹ năng x ử lý v ới nh ững khó khăn

2. Điểm mới của đề tài: So với trước đây, điểm mới của đề tài mà tôi đề
cập đến đó là:
- Giáo viên thực sự dạy trẻ hiểu rõ hơn về kỹ năng sống, điều quan tr ọng
là trẻ có ý thức tự giác, tư duy, mạnh dạn, tự tin, độc lập, sáng tạo, linh
hoạt, dễ hòa nhập, dễ chia sẻ… hình thành nếp sống văn minh, có hành vi
ứng xử, giao tiếp theo quy tắc, chuẩn mực phù h ợp.
- Tạo ra một môi trường giao tiếp thật sự cởi mở, thân thiện gi ữa cô v ới
trẻ, giữa trẻ với
trẻ và giữa trẻ với môi trường xung quanh sẽ tạo cơ hội cho trẻ được chia
sẻ, giải bày tâm sự, nguyện vọng, mong ước của trẻ với cô, với bạn bè nh ờ
vậy mà giáo viên hiểu trẻ nhiều hơn, trẻ hiểu nhau h ơn, từ đó vi ệc hình
thành và giáo dục kĩ năng sống cho trẻ có hiệu quả.
* Đối tượng và phạm vi áp dụng đề tài: Một số kinh nghiệm giáo dục kĩ
năng sống cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non
II. PHẦN NỘI DUNG:
1. Thực trạng của nội dung nghiên cứu:


Năm học 2018 – 2019 bản thân tôi trực tiếp giảng dạy lớp mẫu giáo 4
- 5 tuổi với tổng số trẻ là 39 cháu. Trong quá trình thực hiện giáo dục kỹ
năng sống cho trẻ, tôi nhận thấy có một số thuận lợi và khó khăn sau:
1.1. Thuận lợi:
Được tham gia tập huấn chương trình giáo dục kĩ năng sống POKI do
phòng tổ chức
Được sự quan tâm chỉ đạo sâu sát của nhà trường trong việc tri ển
khai kế hoạch nội, dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ.
Tổ chuyên môn hoạt động có nề nếp nên bản thân có cơ hội học h ỏi,
trao đổi kinh nghiệm với chị em đồng nghiệp.
Giáo viên trong lớp có sự phối hợp đồng thuận, nh ất trí cao trong
việc tổ chức các hoạt động học tập và vui chơi của trẻ.

Các mặt phát triển

Số trẻ chưa đạt

Tỉ
Số trẻ

lệ

%

Tỉ lệ %

20

51,3

21

54

20

51,3

1

Kỹ năng tự phục vụ

19


41

23

59

1.4. Nguyên nhân:

48,7

Số trẻ

46
48,7


- Do đặc thù của ngành học phần lớn thời gian dành cho công tác tr ực ti ếp
CSGD trẻ
nên ít có thời gian nghiên cứu tài liệu nên việc lựa chọn các kỹ năng đưa
vào từng chủ đề dạy trẻ còn chưa khoa học
- Tài liệu về chương trình giáo dục kỹ năng sống cho trẻ ch ưa đ ược phong
phú.
- Một số trẻ được bố mẹ nuông chiều, thường làm hộ trẻ mọi việc.
- Một số trẻ hiếu động, còn chưa chú ý và chưa nghe theo lời h ướng d ẫn
của cô giáo.
- Một số phụ huynh chưa hiểu được tầm quan trọng của việc giáo d ục kĩ
năng sống
cho trẻ.
- Lớp học còn chật, học sinh đông nên còn khó khăn trong vi ệc t ổ ch ức d ạy

trẻ hoạt động để lồng giáo dục cho trẻ biết phải bỏ rác đúng n ơi quy định
và biết nhặt rác khi có rác làm cho môi trường bẩn và sau đó tiến hành cho
trẻ lao động làm vệ sinh sân trường từ đó tôi đã hình thành thói quen cho
trẻ biết tự chủ động trong việc bảo vệ môi tr ường sân ch ơi cũng nh ư
trong lớp học.
- Hình thức tạo môi trường giáo dục trong và ngoài lớp học:
Với hình thức này tôi kết hợp trao đổi với giáo viên trong tr ường qua
các buổi sinh hoạt chuyên môn bàn bạc đưa ra tầm quan tr ọng c ủa vi ệc


giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non và khuyến khích vận đ ộng ch ị em
sưu tầm tranh ảnh có những hành động đúng - sai trang trí trong và ngoài
lớp học để giáo dục trẻ. Tôi thường xuyên cho trẻ đi dạo ch ơi tham quan
môi trường của các lớp học và gợi ý cho trẻ xem tranh và nh ận xét v ề n ội
dung bức tranh, từ đó giáo dục trẻ thực hiện theo hành động đúng và tuy ệt
đối không bắt chước hành động sai. Với những hình ảnh và việc làm nh ư
vậy trẻ đã được khắc sâu và chủ động hơn trong hành động của mình.
Qua thực hiện giải pháp trên tôi thấy trẻ lớp tôi đã tiến bộ rất nhiều
trẻ biết chủ động chào khách, mạnh dạn trong giao tiếp, biết nhặt rác khi
môi trường bẩn, biết bỏ rác đúng nơi quy định và ý thức được việc làm
đúng, sai của mình.
* Giải pháp 2: Xây dựng kế hoạch tuần theo từng chủ đề và l ồng
ghép vào các hoạt động trong ngày
- Xây dựng kế hoạch:
Việc xây dựng kế hoạch cụ thể nhằm góp phần nâng cao chất l ượng
chương trình chăm sóc trẻ, từ mục tiêu kế hoạch tuần giáo viên có th ể đ ặc
ra mục đích yêu cầu cụ thể cho việc thực hiện kế hoạch từng ngày đ ạt kết
quả. Vì vậy tôi đã chú trọng đưa nội dung giáo dục kỹ năng sống vào trong
kế hoạch tuần nhằm giáo dục trẻ một cách có hiệu quả. Mỗi tuần tôi ch ỉ
chú trọng đưa vào 1 hoặc 2 tiêu chí và chú ý h ơn để rèn luy ện cho tr ẻ còn



+ Hoạt động có chủ định: Thông qua hoạt động có chủ định giúp trẻ phát
triển đồng đều các lĩnh vực “thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình c ảm xã
hội, và thẩm mỹ”. Qua việc giáo viên đặt câu h ỏi gợi m ở ho ặc t ổ ch ức cho
trẻ chơi trò chơi sẽ tạo cho trẻ sự hứng thú, giúp trẻ phát tri ển tư duy và
pháy huy tính tích cực trong học tập, chủ động phám phá, tìm tòi biết v ận
dụng vốn kiến, thức kỹ năng vào việc giải quyết các tình huống khác nhau.
Ví dụ: Khi cho trẻ khám phá về một số đồ đồ chơi ở lớp, cô có th ể đặc câu
hỏi:
Những đồ dùng đồ chơi... do ai làm ra?
Cô chú công nhân đã vất vả để tạo ra những đồ dùng đ ồ ch ơi cho các
con vì vậy khi sử dụng đồ dùng đồ chơi các con phải nh ư th ế nào?...
Từ đó giáo dục trẻ biết yêu thương kính trọng người đã làm ra đồ dùng
đồ chơi, biết giữ gìn, bảo quản đồ dùng đồ chơi.
Hoặc thông qua hoạt động âm nhạc tôi tổ chức cho trẻ ch ơi “đoán nhanh
hát đúng” tôi tổ chức trò chơi như sau:
Chia trẻ thành hai đội đứng thành hai vòng tròn, cô đúng gi ữa, cô ch ỉ
tay về một đội bất kỳ rồi nói ký hiệu của công việc, ti ếng kêu hay n ơi ho ạt
động của một con vật nào đó thì đội đó sẽ hát m ột bài hát đúng v ới ch ức
năng cô vừa nêu
Ví dụ: Cô nói: “Meo meo” trẻ hát bài “Thương con mèo hoặc vì sao mèo r ửa
mặt”
“Lội bờ ao” trẻ hát bài “Một con vịt hoặc đàn vịt con”
“Đánh thức mọi người” Trẻ hát bài “Con gà trống”
“Bay thấp thì mưa” Trẻ hát bài “Con chuồn chuồn”…


Thông qua việc tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi và cách đ ặt câu h ỏi
gợi mở đã giúp trẻ mạnh dạn tự tin, biết diễn đạt câu từ trọn v ẹn hình

áo, không vẫy nước làm ước nền nhà vì nền nhà ước rất dễ tr ược ngã.
Đến giờ ăn, giờ ngủ tôi luôn gợi cho trẻ nhớ lại tiêu chuẩn bé sạch, bé
ngoan trong tuần để trẻ thực hiện (giờ ăn không nói chuyện, không bốc
tay, không nhai nhồm nhoàm...)
Sau mỗi hoạt động trong ngày mỗi lần trẻ làm được một việc tốt đúng
như tiêu chí trọng tâm trong tuần là được tặng một hình ảnh khuôn m ặt
cười gắn lên bảng bé ngoan, trẻ vi phạm sẽ gắn khuôn mặt buồn.
+ Nêu gương cuối ngày:
Nêu gương cuối ngày là một việc làm quan trọng nhất đ ể tổng k ết l ại
các hoạt động trong ngày của trẻ. Tôi cho trẻ nêu lên ba tiêu chu ẩn đ ầu
tuần để cho trẻ tự nhận xét. Tôi nêu lên những trẻ nào trong ngày đ ược
tặng khuôn mặt vui để khen trước lớp và tặng cờ đỏ cho trẻ, nh ắc nh ở
những trẻ vi phạm có khuôn mặt buồn rồi tặng cờ xanh đ ể nh ắc nh ở
động viên trẻ hôm sau cố gắng làm những việc tốt như bạn để đ ược
cờ đỏ. Với việc làm như trên lớp tôi đã sớm đi vào nề nếp và trẻ đã có tính
chủ động
trong mọi hoạt động.
* Giải pháp 3: Thông qua nội dung bài thơ, câu chuyện


Xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lý của trẻ mầm non là r ất thích nghe
kể chuyện, những nội dung bài thơ, câu chuyện th ường để l ại cho tr ẻ ấn
tượng khó phai mờ. Chính vì vậy tôi đã chú trọng vào t ừng n ội dung c ủa
bài thơ câu chuyện để giáo dục kỹ năng sống cho trẻ.
Ví dụ:
Với câu chuyện “Gấu con bị đau răng” thông qua nội dung câu chuyện
gợi cho trẻ biết được lý do và sao gấu con bị đau răng. T ừ đó giáo d ục cho
trẻ phải đánh răng sạch sẽ sau khi ăn buổi sang ngủ dậy và m ỗi bu ổi t ối
trước khi đi ngủ.
Hoặc với bài thơ “Cô dạy” tôi đặc câu hởi gợi mở để giúp trẻ hiểu rằng vì

Chuyện “Cái vỏ chuối” nội dung giáo dục trẻ biết bỏ rác đúng n ơi quy
định nếu không sẽ bị dẫm lên võ chuối sẽ bị ngã và làm bẩn môi tr ường.
Chuyện “Vì sao bé nín khóc” nội dung giáo dục trẻ biết kiên nh ẫn ch ờ
đợi không lẫy, không giận hờn làm mẹ buồn.
Chuyện “Kiến con đi ô tô” nội dung giáo dục trẻ bi ết nh ường nh ịn và
lễ phép với người lớn.
Chuyện “Chiếc ổ khóa” nội dung giáo dục trẻ khi đ ến nhà ng ười khác
không phá phách, không tò mò, tự ý hoặc đòi lấy đ ồ đ ạc trong nhà đ ể
chơi…


Qua thực tiển áp dụng giải pháp trên tôi thấy rằng trẻ lớp tôi ti ến b ộ
rất rõ rệt không những giúp trẻ có ý thức trong mọi hoạt động mà còn
giúp trẻ phát triển ngôn ngữ và mạnh dạn trong giao tiếp.
* Giải pháp 4: Phối kết hợp với phụ huynh
Bên cạnh việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ ở trường tôi cũng chú
trọng đến việc trao đổi với phụ huynh để cùng phối h ợp giáo dục thêm
cho trẻ lúc ở nhà. Vào những buổi họp phụ huynh l ớp, lúc tr ả tr ẻ tôi trao
đổi với phụ huynh về nội dung tuyên truyền đ ể các bậc ph ụ huynh hi ểu
rằng để giúp trẻ phát triển toàn diện thì việc giáo dục và hình thành kỹ
năng sống cho trẻ là phải bắt đầu ngay từ “tuổi lên ba”, đó là giai đoạn bức
phá về khả năng nhận biết, giao tiếp được thể hiện m ột cách rõ rệt qua
các hành động của trẻ và được gọi là “khủng hoảng của trẻ lên ba”. Vì v ậy
với độ tuổi này phụ huynh không nên làm hộ trẻ, phải hình thành cho tr ẻ
tính tự lập ngay từ bé. Trẻ càng được hướng dẫn sớm về kỹ năng sống,
nhận biết mối nguy hiểm từ xung quanh và cách xử lý thì sẽ v ững vàng
vượt qua những thử thách trong mọi tình huống. Chính vì vậy cách bảo v ệ
trẻ tốt nhất chính là dạy trẻ thực hiện tốt kỹ năng sống của một con
người chính nghĩa.
Việc dạy trẻ kỹ năng sống phải là một quá trình liên tục và th ường

luận.


Chính từ những lời nói khuyến khích những suy nghĩ của trẻ để tìm
cách giải quyết các tình huống cụ thể đó giúp trẻ dần dần có kỹ năng suy
đoán, biết áp dụng vào trong cuộc sống hằng ngày. T ừ đó d ần hình thành
cho trẻ kinh nghiệm kỹ năng ứng xử, hành vi văn minh và bảo v ệ mình
trong cuộc sống sau này.
3. Hiệu quả của sáng kiến:
Qua việc áp dụng một số kinh nghiệm để giáo dục kỹ năng sống cho
trẻ 4-5 tuổi ở lớp tôi phụ trách, bản thân tôi đã thu được một số kết qu ả
như sau:
* Đối với giáo viên:
- Biết cách lựa chọn và xây dựng kế hoạch nội dung kỹ năng s ống cho
trẻ một cách khoa học, liên hoàn.
- Biết cách tạo tình huống và xử lí tình huống khi d ạy kĩ năng s ống cho
trẻ.
- Phụ huynh đã có thói quen liên kết phối hợp chặt chẽ với cô giáo trong
việc dạy trẻ các kỹ năng sống
* Đối với trẻ:
- Trẻ mạnh dạn, tự tin chủ động trong giao tiếp.
- Trẻ biết nói và trả lời câu hỏi rõ ràng, trọn câu.
- Biết yêu thương, giúp đỡ, đoàn kết và nhường nhịn bạn.
- Trẻ có thói quen lao động tự phục vụ, chủ động làm một số công việc
như: sắp xếp đồ chơi gọn gàng, biết nhặt rác và bỏ rác đúng n ơi quy đ ịnh.


- Trẻ có ý thức trong mọi hoạt động (không nói chuy ện riêng trong gi ờ
học, giờ ăn, giờ ngủ, biết cảm ơn và xin lỗi, trao đổi nhỏ trong khi ch ơi,
không leo trèo, ít chạy nhảy).

61,5

15

38,5

2

Kỹ năng tự bảo vệ

22

56

17

44

3

Kỹ năng vệ sinh

21

54

18

46


1. Ý nghĩa của đề tài:

lệ


Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non là việc làm vô cùng quan
trọng bởi thông qua giáo dục kỹ năng sống giúp trẻ tự tin chủ động và biết
cách xử lý các tình huống trong cuộc sống, khơi g ợi khả năng t ư duy, sáng
tạo của trẻ góp phần thúc đẩy sự phát triển nhân cách và hình thành cho
trẻ các nề nếp thói quen, hành vi văn minh trong sinh hoạt hiện t ại. Trẻ
em được giáo dục kỹ năng sống tốt thì kh ả năng thích nghi và thành công
trong cuộc sống sẽ dễ dàng hơn, đây chính là bước đầu trong việc đặt nền
tảng cho trẻ trở thành người có trách nhiệm và khả năng tự ch ủ trong
tương lai.
Thực tế, kỹ năng sống của trẻ lứa tuổi mầm non chỉ đơn giản là giao
tiếp tốt, biết vui chơi với bạn, biết xin lỗi hoặc cảm ơn đúng lúc, đ ể thích
nghi với môi trường khác nhau….Một đứa trẻ chờ đến lượt chơi sẽ là
người biết kiên nhẫn, một đứa trẻ được tập thích nghi với đám đông sẽ
trở thành người biết tự chủ và tự tin sau này. Đó chính là nh ững l ợi ích về
lâu dài để các bậc phụ huynh ngày nay quan tâm nhiều h ơn đến vi ệc trang
bị kỹ năng sống cho con ngay từ tuổi mầm non. Cũng cần nói thêm r ằng
trẻ lứa tuổi mầm non chỉ có thể tích luỹ kỹ năng sống thông qua nh ững
trải nghiệm thực tế. Trong mỗi đứa trẻ đều có những tài năng tiềm ẩn. Sự
chuẩn bị kỹ càng từ lúc đầu đời chính là chìa khoá thành công cho t ương lai
mỗi cháu. Chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ lứa tuổi mầm non chính là
cơ sở giúp trẻ phát triển toàn diện về thể chất, tình cảm, trí tuệ, th ẩm mỹ
là nền tảng cho quá trình học tập suốt đời của trẻ. Giáo viên hãy luôn
khuyến khích trẻ mạnh dạn tham gia các hoạt động, tự tin vào bản thân.
Đồng thời, khuyến khích trẻ khi tham gia vào trò ch ơi, cần bi ết cải ti ến,
sáng tạo các cách chơi và cố gắng đạt mục đích, đây chính là nh ững kỹ

* Đối với nhà trường: Trang bị thêm tài liệu về kỹ năng sống để giáo
viên nghiên cứu học tập thêm kinh nghiệm.
Trên đây là một số kinh nghiệm giáo dục kĩ năng sống cho trẻ 4-5 tuổi,
bước đầu đã thực hiện thành công ở lớp tôi phụ trách. Với thời gian nghiên
cứu hạn hẹp, nên cũng không tránh khỏi những thiếu sót. Tôi r ất mong
nhận được sự góp ý bổ sung của các cấp lãnh đạo, sự chia sẻ đóng góp
chân tình của các bạn đồng nghiệp để sáng kiến của tôi được tốt h ơn và
được áp dụng rộng rãi cho trẻ 4 – 5 tuổi ở các trường mầm non trong năm
học này và những năm học tiếp theo đạt hiệu quả cao.