PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẢNG XƯƠNG
TRƯỜNG THCS QUẢNG NGỌC

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN ĐỀ TÀI
SỬ DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN
ĐỂ DẠY BÀI 14: “BA LẦN KHÁNG CHIẾN
CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC MÔNG NGUYÊN (THẾ KỶ XIII)” - ( LỊCH SỬ 7)

Người thực hiện: Nguyễn Thị Ngọc
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường THCS Quảng Ngọc
SKKN thuộc lĩnh mực (môn): Lịch Sử

THANH HOÁ NĂM 2016
1


MỤC LỤC
Phần

Nội dung

Trang

1

Mở đầu

2


2.1

Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

4

2.2

Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến
kinh nghiệm

4

2.3

Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.

6

2.4.

Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt
động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà
trường.

19

Kết luận, kiến nghị


trọng đến phát triển năng lực, tính tích cực của học sinh. Học Lịch Sử không chỉ
để “biết” mà còn để “hiểu” như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định:
" Dân ta phải biết sử ta
Cho tường gốc tích, nước nhà Việt Nam"
Dạy học theo chủ đề tích hợp là một trong những nguyên tắc quan trọng
trong dạy học nói chung và dạy học Lịch sử nói riêng, đây được coi là một quan
niệm dạy học hiện đại, nhằm phát huy tính tích cực của học sinh, đồng thời nâng
cao chất lượng giáo dục.
Dạy học liên môn trong môn Lịch sử là hình thức liên kết những kiến
thức giao thoa với môn Lịch sử như Ngữ văn, Địa lí, Tin học, Giáo dục công
dân, Âm Nhạc, Mĩ Thuật... Rèn luyện kĩ năng sống, Giáo dục bảo vệ di sản văn
hóa địa phương… để học sinh tiếp thu kiến thức, biết vận dụng kiến thức Lịch
sử vào cuộc sống và ngược lại, từ cuộc sống để giải quyết các vấn đề liên quan
đến Lịch sử…
Trong chương trình phổ thông, giáo viên có thể sử dụng phương pháp tích
hợp trong hầu hết các bài dạy, từ đó làm tăng hứng thú cho học sinh.
Với chương trình Lịch Sử 7 rất khó để cho học sinh tiếp thu kiến thức một
cách chủ động và hứng thú, đặc biệt trong bài 14: "Ba lần kháng chiến chống
quân xâm lược Mông - Nguyên ( Thế kỷ XIII)” ( Lịch Sử 7). Vì vậy, trong quá
trình giảng dạy giáo viên phải vận dụng kiến thức liên môn, kết hợp phù hợp các
phương pháp dạy học chắc chắn sẽ gây hứng thú cho học sinh trong quá trình
lĩnh hội tri thức. Quan trọng hơn nữa, đây cũng là bài học để giáo viên có thể
giúp học sinh so sánh và nhận xét các trận chiến trên sông Bạch Đằng trong ba
lần kháng chiến chống Mông - Nguyên với cuộc chiến trên sông Bạch Đằng của
Ngô Quyền và Lê Hoàn.
Nhưng hiện nay, vẫn còn một bộ phận giáo viên chưa chú trọng đến việc
dạy học theo hướng liên môn nói chung và khi dạy bài 14: " Ba lần kháng chiến
chống quân xâm lược Mông - Nguyên ( Thế kỷ XIII)” ( Lịch Sử 7) nói riêng.
3


Ngữ Văn, GDCD, Hóa Học, Âm Nhạc, Mĩ Thuật, Giáo dục quốc phòng để vận
dụng vào dạy bài 14: "Ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông - Nguyên
(Thế kỷ XIII)” (Lịch Sử 7). Qua nội dung tích hợp, liên môn học sinh có thể
nhận thức được một cách sâu sắc nội dung bài học. Từ đó, học sinh vận dụng nội
dung kiến thức này trong học tập và nghiên cứu các môn học khác như : Địa Lí,
Ngữ Văn, Giáo dục công dân...
1.4. Phương pháp nghiên cứu.
Trên cơ sở phương pháp luận sử học Mác- Lênin, đề tài được thực hiện
dựa trên phương pháp nghiên cứu chính là phương pháp Lịch sử, phương pháp
lôgic, phương pháp liên ngành, liên môn, tích hợp....Phân tích một số nội dung
Lịch sử trọng tâm của bài học bằng việc dựa trên kiến thức của các môn: Địa Lí,
Ngữ Văn, GDCD, Hóa Học, Âm Nhạc, Mĩ Thuật, Giáo dục quốc phòng.

4


2 . NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.
Theo từ điển Tiếng Việt: Tích hợp là sự kết hợp những hoạt động, chương
trình hoặc các thành phần khác nhau thành một khối chức năng. Tích hợp có
nghĩa là sự thống nhất, sự hòa hợp, sự kết hợp.
Theo từ điển giáo dục học: Tích hợp là hành động liên kết các đối tượng
nghiên cứu, giảng dạy, học tập của cùng một lĩnh vực hoặc vài lĩnh vực khác
nhau trong cùng một kế hoạch dạy học.
Tích hợp là một xu thế, một trào lưu dạy học và giáo dục phổ biến trên thế
giới trong nhiều thập kỉ qua. Đưa tư tưởng sư phạm tích hợp vào trong quá trình
dạy học là cần thiết. Dạy học tích hợp là một xu hướng của lí luận dạy học và
được nhiều nước trên thế giới thực hiện. Quan điểm dạy học tích hợp được xem
là định hướng lí luận của chương trình giáo dục Việt Nam hiện hành trong
những năm sắp tới.


Nhìn chung, đại đa số học sinh chăm, ngoan, hứng thú với bộ môn và đặc
biệt khi các em được phát huy tính tích cực của mình.
Ngoài ra, với sự bùng nổ thông tin đã tạo điều kiện thuận lợi cho cả giáo
viên và học sinh có thể tìm hiểu thêm nguồn thông tin rất phong phú có liên
quan.
Ưu điểm với học sinh: các chủ đề liên môn, tích hợp có tính thực tiễn nên
sinh động, hấp dẫn đối với học sinh, có ưu thế trong việc tạo ra động cơ, hứng
thú học tập cho học sinh. Học các chủ đề tích hợp, liên môn, học sinh được tăng
cường vận dụng kiến thức tổng hợp vào giải quyết các tình huống thực tiễn, ít
phải ghi nhớ kiến thức một cách máy móc. Điều quan trọng hơn là các chủ đề
tích hợp, liên môn giúp cho học sinh không phải học lại nhiều lần cùng một nội
dung kiến thức ở các môn học khác nhau, vừa gây quá tải, nhàm chán, vừa
không có được sự hiểu biết tổng quát cũng như khả năng ứng dụng của kiến
thức tổng hợp vào thực tiễn.
Với giáo viên: việc dạy học theo các chủ đề liên môn không những giảm
tải cho giáo viên trong việc dạy các kiến thức liên môn trong môn học của mình,
mà còn có tác dụng bồi dưỡng, nâng cao kiến thức và kĩ năng sư phạm cho giáo
viên, góp phần phát triển đội ngũ giáo viên bộ môn hiện nay thành đội ngũ giáo
viên có đủ năng lực dạy học kiến thức liên môn, tích hợp.
* Khó khăn:
Nhiều học sinh, phụ huynh còn xem bộ môn Lịch Sử là môn phụ, lại khô
khan, khó học, khó nhớ. Cho nên, trong giờ học nhiều em không tập trung chú ý.
Ngoài ra, cơ sở vật chất của nhà trường còn thiếu thốn như: phòng đa
năng, nhiều đồ dung dạy học chất lượng không tốt, không phù hợp, phòng dạy
giáo án điện tử tuy đã có nhưng cả trường chỉ có 1 phòng. Cho nên không đáp
ứng nhu cầu cho các tiết học …Vì vậy, rất khó khăn cho giáo viên và học sinh
trong quá trình dạy và học.
Về chương trình : thiết kế còn nặng, quá nhiều sự kiện, sự trùng lặp kiến
thức giữa các cấp học còn nhiều, nặng về ghi nhớ máy móc.

- Văn - Tác phẩm Thái Sư Trần Thủ Độ
Học
-Giáo - Ý nghĩa của cuộc kháng chiến chống quân
dục
Nguyên lần thứ I.
TIẾT 2
II/ Cuộc
kháng
chiến
lần thứ II
chống quân
xâm
lược Nguyên
1/ Âm mưu xâm lược - Địa - Lược đồ: Quân Nguyên xâm lược Nam
Chăm Pa và Đại Việt lí
Tống và Đại Việt
của nhà Nguyên
2/ Nhà Trần chuẩn bị Mĩ - Hình ảnh: Hội nghị Bình Than
kháng chiến
Thuật - Chân dung: Trần Quốc Toản
- Chân dung: Trần Quốc Tuấn
- Hình ảnh: Hội nghị Diên Hồng
- Văn - Tác phẩm: “Lá cờ thêu 6 chữ vàng” của
Học
Nguyễn Huy Tưởng
- Trần Quốc Tuấn với “Hịch tướng sĩ”
- Âm - Bài hát: Hội nghị Diên Hồng của Lưu Hữu
nhạc
Phước.
3/ Diễn biến và kết


Nguyên lần thứ II.
Địa - Lược đồ: Diễn biến cuộc kháng chiến lần
thứ III chống quân Nguyên (1287 - 1288).

- Văn
học
- Địa
lí
-Giáo
dục
- Địa
lí
Mĩ
Thuật
-Giáo
dục
- Hóa
Học

TIẾT 4
IV/ Nguyên nhân
thắng lợi và ý nghĩa
lịch sử của 3 lần
kháng chiến chống - Văn
quân
xâm
lược học
Mông - Nguyên
1/

Nam sau này.
- Tượng: Trần Hưng Đạo
- Tượng: Vua Trần Nhân Tông
- Đền thờ của những người có công.

* Cách vận dụng kiến thức liên môn trong bài học.
Do điều kiện, thời gian trong khuôn khổ sáng kiến kinh nghiệm, cho nên
tôi chỉ có thể đi vào các vận dụng kiến thức liên môn kết hợp với phần mềm MS

9


Power Point để dạy bài 14 “Ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông Nguyên” ( Thế kỉ XIII) - ( Lịch sử 7).
Đối với bài 14 “Ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông Nguyên” (Thế kỉ XIII) - (Lịch sử 7), được phân phối chương trình dạy trong 4
tiết. Đây là bài học để cho học sinh thấy quá trình xâm lược và 3 lần chống quân
Mông - Nguyên xâm lược của nhân dân ta. Đồng thời, kết thúc cả một thời kì
dài trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc Việt. Và từ đó, mở ra một thời kì
phát triển thịnh vượng của quốc gia Đại Việt dưới thời Trần.
Vì vậy, Với việc sử dụng kiến thức liên môn giáo viên sẽ giúp học sinh
hứng thú và hiểu một cách sâu sắc nội dung bài học. Cũng từ đó, giúp học sinh
thêm yêu, trân trọng và có ý thức bảo vệ Biên giới, chủ quyền Tổ quốc.
TIẾT 1
I/ Cuộc kháng chiến lần thứ nhất chống quân xâm lược Mông Cổ.
1/ Âm mưu xâm lược Đại Việt của Mông Cổ.
+ Môn Mĩ Thuật:
Trước khi cho học sinh tìm hiểu về âm mưu xâm lược Đại Việt của Mông
Cổ, giáo viên cũng cần khái quát sơ qua về sự ra đời và bành trướng lãnh thổ
của quốc gia này. Để các em hứng thú hơn trong học tập, giáo viên sử dụng các
tranh vẽ và tư liệu về Vua Mông Cổ Hốt Tất Liệt - Người đã quyết định xâm
lược Đại Việt. Cũng như những hình ảnh kị binh Mông Cổ - Đội quân hiếu

11


Qua đó, giáo viên giúp các em thấy được quân dân nhà Trần đã chuẩn bị
chiến đấu như thế nào. Khi thế giặc đang mạnh, chúng ta đã rút về vùng Thiên
Mạc (Duy Tiên - Hà Nam ra sao). Rồi khi thời cơ đến, nhà Trần đã mở cuộc
phản công lớn ở Đông Bộ Đầu và cuộc kháng chiến chống quân Mông Cổ lần
thứ nhất thắng lợi.
+ Môn Mĩ Thuật:
Giáo viên có thể cho các em quan sát hình ảnh về bến Đông Bộ Đầu nơi
diễn ra trận quyết chiến giữa quân Nguyên Mông và quân nhà Trần (29/1/1258).
Từ đó, giáo viên cho học sinh biết thêm vài nét về bến Đông Bộ Đầu (Phụ lục
02).
Trong cuộc kháng chiến chống Mông Cổ lần thứ nhất, chúng ta không thể
không kể tới công lao của Vua Trần Thái Tông. Giáo viên cho học sinh quan sát
hình ảnh về vua Trần Thái Tông và nêu vài nét về ông (Phụ lục 3).

Hoàng đế Trần Thái Tông

Lăng Vua Trần Thái Tông (Thái Bình)

+ Văn Học:
Để tăng hứng thú học tập cho học sinh, giáo viên kết hợp với kiến thức
Văn học, yêu cầu học sinh tìm hiểu về tác phẩm: Thái sư Trần Thủ Độ.
+ Môn Giáo dục công dân:
Cũng qua đây, học sinh có thể rút ra được ý nghĩa của cuộc kháng chiến
chống quân Mông cổ lần thứ nhất của nhân dân ta. Và khẳng định một điều, cho
dù vó ngựa Mông Cổ đi đến đâu giành thắng lợi đến đó nhưng khi đến Đại Việt
chúng lại thất bại thảm hại đến như vậy.


Sau đó, giáo viên kết hợp với kiến thức Địa Lí để cho các em thấy được
âm mưu của Hốt Tất Liệt là đánh Chăm - Pa trước để làm bàn đạp tấn công Đại
Việt và kết hợp với cánh quân của Thoát Hoan từ Trung Quốc đánh sang. Điều
này được thể hiện rất rõ qua lược đồ: Quân Nguyên xâm lược Chăm - Pa, làm
bàn đạp tấn công Đại Việt.
2/ Nhà Trần chuẩn bị kháng chiến.
+ Mĩ Thuật:
Khi quân Nguyên sang xâm lược nước ta, vua Trần đã triệu tập Hội nghị
các vương hầu, quan lại ở Bình Than (Chí Linh - Hải Dương). Kết hợp với kiến
thức Mĩ Thuật, giáo viên cho học sinh quan sát hình ảnh về Hội nghị. Bởi qua
những hình ảnh đó, các em có thể thấy được “Hào khí Đông A” của nhà Trần,
cũng như sự quyết tâm một lần nửa đánh tan quân xâm lược.
Để cho học sinh hứng thú hơn nưa, giáo viên yêu cầu các em tìm hiểu
thêm về hội nghị này.

13


Cũng trong Hội nghị này, giáo viên cho học sinh biết thêm câu chuyện,
hình ảnh về người thiếu niên Trần Quốc Toản (Phụ lục 4).

Trần Quốc Toản
tổ chức một
đạo quân lớn
giương cao lá cờ
thêu 6 chữ vàng
“PHÁ CƯỜNG ĐỊCH , BÁO HOÀNG ÂN” ngày đêm
luyện tập, sẵn sàng
cùng nhân dân
đánh giặc.

Thu Vật

LẠNGCHÂ

PhùNinh
THĂNGLONG

Van Kiếp
Chương Dương
Hàm
Tâyt

THIÊNTRƯỜNG
THANHHOÁ

CHÚGIẢ
Quân Trần chặn đánh
Quân Trần

-rútlui

bảotoàn

lực

Quân

lượng

Trần

nhân vật này (Phụ lục 5).

Chân dung: Trần Quốc Tuấn
+ Văn học:
Cũng trong phần này, giáo viên có thể cho các em sử dụng kiến thức Văn
Học để cho các em cảm nhận được những chiến thắng của quân dân nhà Trần
trong cuộc kháng chiến chống Nguyên lần thứ II qua tác phẩm: “Tụng giá hoàn
kinh sư” của Trần Quang Khải.
“ Chương Dương cướp giáo giặc,
Hàm Tử bắt quân thù.
Thái Bình nên gắng sức,
Non nước ấy ngàn thu.”
+ Giáo dục công dân:
Ngoài ra, học sinh có thể rút ra được ý nghĩa của cuộc kháng chiến chống
quân Nguyên lần thứ hai của nhân dân ta. Và khẳng định một lần nữa, tinh thần
quả cảm, kiên quyết đánh tan quân xâm lược của quân dân ta.
TIẾT 3: Cuộc kháng chiến lần thứ III chống quân xâm lược Nguyên.
1/ Nhà Nguyên xâm lược Đại Việt.
+ Địa Lí:
Sau hai lần xâm lược Đại Việt đều bị thất bại, vua Nguyên Hốt Tất Liệt đã
dừng cuộc chiến tranh xâm lược Nhật Bản để tập trung lực lượng xâm lược Đại

16


Việt. Vì vậy, giao viên sử dụng Lược đồ: diễn biến cuộc kháng chiến lần thứ III
chống quân Nguyên (1287 - 1288).

Lđ:Diễn biến cuộc kháng chiến lần thứ III chống quân Nguyên (1287 - 1288)
Và qua lược đồ đó, học sinh sẽ thấy được quân Nguyên đã tấn công theo 2

kết thúc cuộc chiến tranh xâm lược Đại Việt lần thứ III của Đế chế Nguyên. Để
thấy được chiến thắng lẫy lừng này, giáo viên cho học sinh quan sát hình ảnh bãi
cọc Bạch Đằng đã được tái hiện lại cũng như việc phát hiện ra di tích bái cọc
Bạch Đằng tại Đồng Má Ngựa ở Quảng Yên - Quảng Ninh. Và hiện nay đã được
Nhà nước công nhận là di tích quốc gia đặc biệt (Phụ lục 6)

Cọc Bạch Đằng
18


+ Hóa học:
Trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc, trên sông Bạch Đằng đã có
nhiều trận chiến ác liệt và những người lãnh đạo của cuộc khởi nghĩa cũng lợi
dụng địa hình hiểm trở để quyết chiến với quân xâm lược. Vì vậy, việc xác định
niên đại của các bãi cọc ngầm rất quan trong. Để được kết quả một cách chính
xác nhất, các nhà khoa học đã sử dụng phương pháp phóng xạ C14. Từ đó, giáo
viên cho học sinh hiểu thêm về phương pháp này (Phụ lục 7).
+ Âm nhạc:
Ngoài ra, trong tiết này giáo viên còn có thể sử dụng kiến thức Âm Nhạc
để càng làm cho học sinh thấy được sự hào hùng của trận chiến trên sông Bạch
Đằng như thế nào. Và đó là bài hát: “Trên Sông Bạch Đằng” của tác giả Hoàng
Quý.
+ Giáo dục công dân:
Bằng kiến thức của môn giáo dục kết hợp với Sách giáo khoa, học sinh
hoàn toàn có thể rút ra được ý nghĩa của chiến thắng Bạch Đằng 1288.
TIẾT 4:
IV/ Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của 3 lần kháng
chiến chống quân xâm lược Nguyên.
+ Văn học:
Để làm sâu sắc thêm những hiểu biết của học sinh về nguyên nhân thắng

bài 14: "Ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông - Nguyên (Thế kỷ
XIII)” (Lịch Sử 7) trên tinh thần sử dụng kiến thức liên môn để giảng dạy bài
này, tôi đã tổ chức dạy thực nghiệm ở lớp 7C (Về mặt bằng chung của học sinh
ở cả hai lớp 7C và 7B (lớp đã dạy trước khi làm đề tài này) đều ngang nhau
nhưng kết quả thu được lại có sự khác nhau rất lớn như sau:
Sĩ
số

Tích kê điểm
0-
đưa ra phương pháp phù hợp. Điều quan trọng hơn nữa, dạy Lịch Sử giáo viên
cần phải chú trọng dạy bằng giáo án điện tử.
Hai là: Kiến thức Lịch sử việt Nam trong bài 14: "Ba lần kháng chiến
chống quân xâm lược Mông - Nguyên (Thế kỷ XIII)” (Lịch Sử 7) với tầm quan
trọng của nó đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc tích hợp, liên môn nhằm nâng
cao chất lượng học tập của các em.
Ba là: Vận dụng phương pháp nghiên cứu, kết hợp với thực nghiệm sư
phạm, Sáng kiến kinh nghiệm khẳng định: nếu xác định chính xác nguồn liên
môn phù hợp với từng nội dung trong bài, từng đối tượng học sinh và sử dụng
công nghệ thông tin phù hợp thì chắc chắn giáo viên sẽ phát huy được tính tích
cực học tập của học sinh. Kết quả là, học sinh đã lĩnh hội được tri thức, kỹ năng
Lịch Sử một cách vững chắc hơn, đa dạng và phong hú hơn so với phương pháp
dạy học truyền thống.
Bốn là: việc xây dựng mô hình thiết kế bài học theo hướng liên môn và
được thiết kế trên giáo án điện tử, giáo viên có thể định hướng mục đích của bài
học tạo ra hình ảnh cụ thể, sinh động về các sự kiện lịch sử. Vì vậy, giáo viên có
thể tổ chức cho học sinh tự làm việc, tự giải quyết vấn đề…để nâng cao chất
lượng dạy và học của giáo viên và học sinh không chỉ đối với bài 14: "Ba lần
kháng chiến chống quân xâm lược Mông - Nguyên ( Thế kỷ XIII)” ( Lịch Sử 7)
mà giáo viên và học sinh có thể áp dụng một cách tương tự đối với các bài học
khác, môn học khác.
3.2. Kiến nghị.
Để nâng cao chất lượng dạy - học của giáo viên và học sinh tôi mạnh dạn
đưa ra những kiến nghị sau:
- Đối với giáo viên: cần phải luôn chú trọng đến phương pháp dạy học
theo hướng tích hợp, liên môn. Phải có các hình thức tuyên truyền khác nhau để
cho học sinh hiểu thêm về Lịch sử dân tộc.
- Đối với ngành giáo dục: Nên tổ chức các lớp chuyên đề bồi dưỡng để
nâng cao khả năng ứng dụng kiến thức liên môn trong giảng dạy cho cán bộ giáo
viên. Nên tổ chức nhiều hơn nữa các cuộc thi tìm hiểu về Lịch Sử.



TI LIU THAM KHO
1/ B giỏo dc v o to, chun kin thc k nng mụn Lch S THCS,
NXB Giỏo dc Việt Nam, H2009.
2/ B giỏo dc v o to, sỏch giỏo khoa Lch S lp 7, NXB Giỏo dc,
H2006.
3/ B giỏo dc v o to, sỏch giỏo viờn Lch S lp 7, NXB Giỏo dc,
H2005.
4/ B giỏo dc v o to, Thit k bi ging THCS S lp 7 , NXB Giỏo
dc. H.2005.
5/ Mng goegle: Tranh ảnh t liu v 3 ln khỏng chin chụng Mụng Nguyờn.
6/ Nguyn Hu Chớ, i mi phng phỏp dy hc Lch S trng
THCS, Vin khoa hc Giỏo dc. H.1
7/ Nguyn Quang Ngc, Tin trỡnh lch s Vit Nam, Nh xut bn giỏo
dc. H2006
8/ Luật giáo dục nớc cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
NXB
H2010.
9/ Trần Bá Hoành, Phát huy tính tích cực của học sinh trong học
tập. NXB Giáo dục, H1995.

23


PHỤ LỤC
Phụ lục 01:
Vài nét về Hốt Tất Liệt và kị binh Mông Cổ
Hốt Tất Liệt là cháu nội của Thành Cát Tư Hãn, Khả hãn Hốt Tất Liệt
đã thiết lập ra triều đại nhà Nguyên của Trung Quốc. Tháng 10 năm Chí Nguyên

cùng của nhà Lý nhường ngôi. Việc ông được đưa lên làm vua nói riêng và nhà
Trần thay thế nhà Lý nói chung phần lớn nhờ ở công sức của Trần Thủ Độ, chú
của Trần Cảnh. Khi đó Trần Thủ Độ là Điện tiền chỉ huy sứ trong triều Lý. Bố
của Trần Cảnh là Trần Thừa, cũng là một viên quan của triều Lý như Trần Thủ
Độ. Ông từng làm Nội thị khán thủ, một chức quan đứng đầu các quan hầu cận
của vua nhà Lý).
Trong thời gian ở ngôi, Trần Thái Tông đã 3 lần đổi niên hiệu: Kiến Trung
(1225-1232), Thiên Ứng Chính Bình (1232-1250) và Nguyên Phong (12511258).Trước khi truyền ngôi cho con trai (sau là vua Trần Thánh Tông), Trần
Thái Tông đã lãnh đạo nhân dân Đại Việt chống lại thành công cuộc xâm lược
lấn thứ nhất của quân Nguyên Mông.
Phụ lục 04:
Vài nét về Trần Quốc Toản
TRẦN QUỐC TOẢN ( 1267-1285) Ông lớn lên trong không khí cả nước
náo nức chuẩn bị chiến đấu chống quân Nguyên sang cướp phá và xâm lược
nước ta lần thứ hai ( 1285 ). Năm 1282, triều Trần đã tổ chức một cuộc hội nghị
quân sự rất đặc biệt tại bến Bình Than ( Hội nghị Bình Than ). Tham dự hội nghị
này là các quý tộc và các tướng lĩnh cao cấp nhất của nhà Trần. Bấy giờ, tuy là
quý tộc, đã từng phong tới tước Hầu - Hoài Văn Hầu - nhưng vì còn ở tuổi vị
thành niên nên không được tham dự. Hoài Văn Hầu lấy đó làm điều hổ thẹn và
căm tức lắm, tay đang cầm quả cam mà bóp nát lúc nào không hay. Khi về nhà ,
Trần Quốc Toản cùng với một ngàn người là tôi tớ và thân thuộc, sắm sửa binh
khí và chiến thuyền, dựng cờ thêu sáu chữ “ Phá cường tặc, báo hoàng ân”
( nghĩa là : phá giặc mạnh, báo đáp ơn vua ).
Khi đánh nhau với giặc Nguyên, Trấn Quốc Toản thường xông ra phía
trước, khiến cho giặc hễ thấy là phải tránh lui, không ai dám đối địch. Tháng 4 1285, cùng với các vị danh tiếng khác như Chiêu Thành Vương, Nguyễn Khoái,
Hoài Văn Hầu Trần Quốc Toản được tham gia vào bộ chỉ huy chiến dịch Tây
Kết. Trước khi đánh vào Tây Kết, quân sĩ của các tướng này đã tham gia chiến
dịch Hàm Tử , góp phần rất lớn vào thắng lợi của chiến dịch Hàm Tử. Sau chiến
thắng của chiến dịch Tây Kết, ông lại được cùng với Trần Quang Khải và nhiều
25