S d ng ph ng pháp nêu v n khi d y vử ụ ươ ấ đề ạ ề
“s t ng c ng s c kháng c a sâu b v vi khu n” ự ă ườ ứ đề ủ ọ à ẩ
Nguy n L ng Phùng.ễ ươ
Tr ng THPT Chuyên Phan B i Châu.ườ ộ
1 - t v n :Đặ ấ đề
- “S t ng c ng s c kháng c a sâu b v vi khu n” l ph n ki n th cự ă ườ ứ đề ủ ọ à ẩ à ầ ế ứ
tr ng tâm không nh ng c a b i m còn l m t trong nh ng ki n th c tr ng tâmọ ữ ủ à à à ộ ữ ế ứ ọ
c a ch ng. Qua ph n n y h c sinh hi u c, gi i thích c quá trình hìnhủ ươ ầ à ọ ể đượ ả đượ
th nh các c i m thích nghi theo quan i m hi n i. ây c ng l m t trongà đặ đ ể đ ể ệ đạ Đ ũ à ộ
nh ng v n c t lõi c a thuy t ti n hoá.ữ ấ đề ố ủ ế ế
- H ng gi i quy t:ướ ả ế
+ Xây d ng ki n th c b i d y th nh h th ng các tình hu ng có v n ự ế ứ à ạ à ệ ố ố ấ đề để
phát huy trí l c h c sinh.ự ọ
+ Nghiên c u sâu k t h p h th ng câu h i v s d n gi i c a giáo viên ứ ế ợ ệ ố ỏ à ự ẫ ả ủ để
h c sinh hi u th u áo b n ch t v c ch c a quá trình hình th nh các cọ ể ấ đ ả ấ à ơ ế ủ à đặ
i m thích nghi.đ ể
+ a ra các tình hu ng th c ti n rèn luy n k n ng v n d ng cho h cĐư ố ự ễ để ệ ĩ ă ậ ụ ọ
sinh gi i thích m t cách khoa h c các hi n t ng t nhiên.ả ộ ọ ệ ượ ự
2 - Gi i pháp c thả ụ ể:
Tr c h t giáo viên nêu ví d SGK.ướ ế ụ
- Ví d :M t th nh ph Nga n m 1950 l n u tiên s d ng DDT di tụ ộ à ố ở ă ầ đầ ử ụ ệ
c 95% s ru i.đượ ố ồ
- Giáo viên nêu v n :Em có nh n xét th n o v hi u l c c a thu c v sấ đề ậ ế à ề ệ ự ủ ố à ự
s ng sót c a 5% s ru i ph n ánh kh n ng gì c a ru i?ố ủ ố ồ ả ả ă ủ ồ
(Yêu c u h c sinh tr l i: Hi u l c c a thu c r t cao v s s ng sót c a ru iầ ọ ả ờ ệ ự ủ ố ấ à ự ố ủ ồ
ch ng t chúng có kh n ng kháng thu c).ứ ỏ ả ă ố
- Giáo viên nêu v n ti p:Kh n ng kháng thu c c a sâu b l tính tr ngấ đề ế ả ă ố ủ ọ à ạ
bình th ng hay t bi n? Vì sao?ườ độ ế
(H c sinh: Kh n ng kháng thu c DDT l tính tr ng t bi n vì chúng chọ ả ă ố à ạ độ ế ỉ
chi m m t t l r t nh trong qu n th ).ế ộ ỉ ệ ấ ỏ ầ ể
- Giáo viên nêu ví d ti p: - n n m 1953 dùng DDT ch di t c 5-10%ụ ế Đế ă ỉ ệ đượ

Không có gen kháng thu c ố → m t n v thu c l b tiêu di tộ đơ ị ố à ị ệ
1 c p gen kháng thu c ặ ố → 2 n v thu c m i b tiêu di tđơ ị ố ớ ị ệ
2 c p gen kháng thu c ặ ố →3 n v thu c m i b tiêu di tđơ ị ố ớ ị ệ
3 c p gen kháng thu c ặ ố → 4 n v thu c m i b tiêu di tđơ ị ố ớ ị ệ
4 c p gen kháng thu c ặ ố → 5 n v thu c m i b tiêu di t.đơ ị ố ớ ị ệ
Nh v y ki u gen có kh n ng kháng thu c c ng cao, li u l ng thu c phunư ậ ể ả ă ố à ề ượ ố
ph i c ng nhi u m i tiêu di t c,n u li u th p không có tác d ng.ả à ề ớ ệ đượ ế ề ấ ụ
- Giáo viên nêu v n : N u vi c s d ng thu c v i li u l ng ng y c ngấ đề ế ệ ử ụ ố ớ ề ượ à à
t ng thì t l các ki u gen trong qu n th v hi u l c c a thu c thay i theoă ỉ ệ ể ầ ể à ệ ự ủ ố đổ
chi u h ng n o?ề ướ à
(H c sinh: Ki u gen có kh n ng kháng thu c c ng cao chi m t l ng y c ngọ ể ả ă ố à ế ỉ ệ à à
t ng trong qu n th v hi u l c thu c ng y c ng gi m)ă ầ ể à ệ ự ố à à ả
- Giáo viên k t lu n: Nh v y vi c s d ng thu c v i li u l ng ng y c ngế ậ ư ậ ệ ử ụ ố ớ ề ượ à à
nhi u thì áp l c c a vi c ch n l c ng y c ng m nh ã l m t ng c ng s c ề ự ủ ệ ọ ọ à à ạ đ à ă ườ ứ đề
kháng c a sâu b .ủ ọ
- Giáo viên nêu v n : t ng hi u qu c a vi c di t sâu b nh theo các emấ đề Để ă ệ ả ủ ệ ệ ệ
c n l u ý gì trong quá trình s d ng thu c?ầ ư ử ụ ố
(H c sinh: Li u l ng thu c ph i phù h p v i t ng l n phun)ọ ề ượ ố ả ợ ớ ừ ầ
- Giáo viên b sung thêm:Ngo i ra ph i khéo k t h p v i các lo i thu cổ à ả ế ợ ớ ạ ố
khác.Vì m t cá th có th có t bi n kháng v i lo i thu c n y song không cóộ ể ể độ ế ớ ạ ố à
t bi n kháng v i lo i thu c khác.độ ế ớ ạ ố
- Giáo viên nêu v n :Các lo i thu c kháng sinh nh Pênixilin lúc m i sấ đề ạ ố ư ớ ử
d ng ch c n m t li u nh ã có hi u l c.Vì sao?ụ ỉ ầ ộ ề ỏ đ ệ ự
(H c sinh: Khi ch a dùng thu c t bi n kháng thu c l có h i, nh ng cá thọ ư ố độ ế ố à ạ ữ ể
mang t bi n kháng thu c sinh tr ng v sinh s n ch m h n d ng bình th ng,độ ế ố ưở à ả ậ ơ ạ ườ
chúng ch chi m m t t l r t nh trong qu n th , do ó khi s d ng thu c l nỉ ế ộ ỉ ệ ấ ỏ ầ ể đ ử ụ ố ầ
u ch c n m t li u nh i b ph n cá th trong qu n th không mang tđầ ỉ ầ ộ ề ỏ đạ ộ ậ ể ầ ể độ
bi n b tiêu diêt hi u l c c a thu c r t cao).ế ị ệ ự ủ ố ấ
- Giáo viên nêu v n ti p: V y t i sao sau m t s l n chúng ta s d ngấ đề ế ậ ạ ộ ố ầ ử ụ
thu c kháng sinh nhi u lo i vi khu n ã t ra “quen thu c”.ố ề ạ ẩ đ ỏ ố