ĐỀ ÁN

"Vấn đề tiền lương trong
các doanh nghiệp nhà nước
ở Việt Nam hiện nay" LỜI NÓI ĐẦU

Trong nền kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay vấn đè tiền lương luôn
là một mối quan tâm hàng đầu của mỗi người lao động nói chung và các
doanh nghiệp nhà nước nói riêng.Lương bổng là một trong những động lực
kích thích con người làm việc hăng hái,kích thích người lao động làm việc có
năng xuất chất lượng và hiệu quả góp phần tăng hiệu quả kinh doanh của
doanh nghiệp nói riêng và phát triển kinh tế xã hội noi chung.Do vai trò tác
d
ụng to lớn của việc áp dụng hợp lí các hình thức trả công nên việc nghiên
cứu,đánh giá các hình thức trả công để chỉ ra phạm vi áp dụng của các hình
thức trả công hợp lí phát huy tác dụng tốt hơn luôn là vấn đề cần thiết.
Đây là vấn đề mà khá nhiều doanh nghiệp khi chuyển sang nền kinh tế
thị trường còn gặp khó khăn và lúng túng.Trên cơ sở những suy nghĩ của bản
thân kết hợp v
ới quá trình học tập,tôi xin đống góp một số ý kiến của mình
htông qua bài viết "Vấn đề tiền lương trong các doanh nghiệp nhà nước ở
việt nam hiện nay".
Bài viết là kết quả của quá trình tìm tòi,nghiên cứu lý luận và khảo sát
thực tiễn,cùng với sự giúp đỡ của cô giao TS Nguyễn Vân Điềm.

- Tiền lương là bộ phận cơ bản(hoặc duy nhất)trong thu nhập của
người lao động(ngoài ra trong thu nhập còn có khoản thưởng,ăn ca và các
kho
ản thu khác)đồng thời là một trong các yếu tố chi phí đầu vào của sản
xuất-kinh doanh của các doanh nghiệp.
Vói ý nghĩa đó,tiền lương là biểu hiện bằng tiền của giá trị sức lao
động là giá của yếu tố sức lao động tuân theo các nguyên tắc cung,cầu,giá cả
của thị trường và pháp luật hiện hành của nhà nước.
Nền kinh tế thị trường càng phát triển và dược xã hội hoá cao thì quan
hệ cung ứng và s
ử dụng sức lao động trên tất cả các lĩnh vực trở nên linh hoạt
hơn,tổ chức xã hội hoá của lao động ngày càng cao hơn,tiền lương trở thành
nguồn thu nhập duy nhất,là mối quan tâm và động lực lớn nhất với mọi đối
tượng cung ứng sức lao động.

Cùng với khái niệm trên,tiền công chỉ là một biểu hiện, một tên gọi
khác của tiền lương.Tiền công gắn trực tiếp hơn với các quan hệ thoả
thuận,mua bán sức lao động và thường sử dụng trong lĩnh vực sản xuất kinh
doanh,các hợp đồng thuê có thời hạn.
Tiền công còn là tiềm trả cho một dơn vị thời gian lao động cung
ứng,tiền trả cho khôi lượng công việc dược th
ực hiện phổ biến trong những
thoả thuận thuê nhân công trên thị trường tự do và có thể gọi là giá công lao
động.
Ngoài ra,muồn thúc đẩy sản xuất,muốn động viên nhân viên,đãi ngộ
nhân viên,cấp quản trị phải kích thích bằng nguồn thù lao lao động một cách
hợp lý.
Thù lao lao động bao gồm 2 phần:thù lao tài chính và phí tài
chính.Phần tài chính bao gồm mục tài chính trực tiếp và gián tiếp.Tài chính
trực tiếp bao gồm lương công nhật,lương tháng,tiền hoa hồng và ti

LDN

I
LTT
=
I
G

Trong đó: T
LTT
là chỉ số tiền lương thực tế
I
LDN
là chỉ số lương danh nghĩa
I
G
là chỉ số giá cả
Với mức tiền lương nhất định,nếu giá cả hàng hoá thị trường tăng
thì chỉ số tiền lương thực tế giảm và ngược lại.Trường hợp giá cả ổn định,tiền
lương danh nghĩa tăng lên,chỉ số tiền lương thực tế cũng tăng.Nừu cùng một
lúc tiền lương danh nghĩa và giá cả hàng hoá thị rường cùng t
ăng hoặc cùng
giảm,thì đại lượng nào có tốc độ tăng giảm lớn hơn sẽ quyết định chỉ số tiền
lương thực tế.Đối với người lao động lợi ích và mục đích cuối cùng của việc
cung ứng sức lao động là tiền lương thực tế chứ không phải tiền lương danh
nghĩa,vì tiền lương thực tế quyết định khả
năng tái sản xuất sức lao động
quyết định các lợi ích trực tiếp của họ.
-Về tiền lương tối thiểu(gọi đúng là mức lương tối thiểu)cũng có
những quan điểm khác nhau.Từ trước đến nay mức lương tối thiẻu dược xem

nghiệp thể hiện rất rõ,doanh nghiệp muốn có sức lao động để hoạt động kinh
doanh,chí ít phải trả mức lương không thấp hơn mức lương tối thiểu được ấn
định bởi thị tr
ường lao động.Mặt khác,do mục tiêu lợi nhuận chi phối,doanh
nghiệp phổ thông tính toan so sánh giữa chi phí và doanh thu trong đó tiền
lương là một chi phí quan trọng,nó sẽ điều chỉnh mức sản lượng tối ưu của
doanh nghiệp đó,do đó sẽ điều chỉnh mức thuê lao động.
Tiền lương kinh tế là một khái niệm của kinh tế học.Các doanh ngiệp
muốn có được sự cung ứng sức lao
động như nó yêu cầu,cần phải trả mức
lương cao hơn so với tiền lương tối thiểu.Tiền trả thêm vào tiền lương tối
thiểu đẻ đạt được yêu cầu cung ứng sức lao động gọi là tiền lương kinh tế.Vì
vậy có người quy định,tiền lương kinh tế giống như tiền lương thuần tuý cho
người đã hài lòng cung ứng sức lao động cho doanh nghiệp nào đ
ó với các
điều kiện mà người thuê lao động yêu cầu.
2.Vai trò của tiền lương:

Tiền lương là một trong những hình thức hình thành lợi ích vât chất
đối với người lao động,vì vậy để sử dụng đòn bẩy tiền lương nhằm đảm bảo
sản xuất phát triển,duy trì một đội ngũ lao động có trình độ kỹ thuật nghiệp vụ
kĩ thuật cao với ý thức kỉ luật vững đòi hỏi tổ chức tiền lương trong doanh
nghiệp phả
i đặc biệt coi trọng.Đối với chủ doanh nghiệp tiền lương là một
yếu tố dùng để chi phí sản xuất còn đối với người cung ứng sức lao động tiền
lương là nguồn thu nhập chủ yếu.Mục đích của các nhà sản xuất là lợi
nhuận,còn mục đích của người cung ứng sức lao động là tiền lương,với ý
nghĩa này tiền lương không chỉ mang b
ản chất là chi phí mà nó trở thành
phương tiện tạo ra giá trị mới hay đung hơn cung ứng sự sáng tạo sức sản

3, Trình tự xây dựng hệ thống trả công lao động trong các doanh
nghiệp.
Có 3 quyết định được
đưa ra trong quá trình xây dựng:
- Quyết định về mức trả công: Cao như thế nào? cao đến đâu? chính sách
trả công như thế nào? bằng bao nhiêu? cao hơn hay thấp hơn mức lương bình
quân trên thị trường?
- Quyết định về cơ cấu của hệ thống trả công: Quyết định sự chênh lệch
giữa các công việc thực hiện trong doanh nghiệp đảm bảo sự công bằng trong
nội bộ.
- Quyết
định về tiền công cho cá nhân: Có thể trả công cho người lao
động tương xứng với người lao động, quyết định sự chênh lệch trong việc trả
công cho người lao động trong từng công việc như nhau, tạo động lực trong
lao động.
Các bước xây dựng:
- Bước 1: Xem xét mức lương tối thiểu mà Nhà nước quy định, Nhà
nước quy định mức lương tối thiểu cho từng doanh nghiệp khác nhau là khác
nhau.
- Bước 2: Khảo sát các mức l
ương thịnh hành trên thị trường.
- Bước 3: Đánh giá công việc đó là việc xác định một cách có hệ thống
giá trị hay giá trị tương đối của mỗi một công việc trong tổ chức, đưa ra hệ
thống thứ bậc về giá trị của công việc từ đó ta đảm bảo xây dựng cơ cấu của
hệ thống trả công đồng thời nó đảm bảo sự công bằ
ng trong doanh nghiệp.
Đây là một bước rất quan trọng trong việc khảo sát mức lương thịnh hành trên
thị trường.
Để có thể đánh giá giá trị của công việc cần có hai điều kiện:



phục một phần nhược điểm này,trả công theo thời gian thường được chia làm
hai loại: Trả công theo thời gian có thưởng.
Nội dung của chế độ trả công theo thời gian dơn giản thực chất đã
dược trình bày ở trên còn chée độ trả công theo thời gian đơn giản với tiền
thưởng khi đạt được những chỉ tiêu về số lượng hoặc chất lượng qui định.Áp
dụng trả
công theo thời gian có thưởng khuyến khích tốt hơn sự nỗ lực tăng
năng xuất,tăng chất lượng,tiết kiệm nguyên vật liệu...

b,Trả công theo sản phẩm:
Trả công theo sản phẩm là hình thức trả công trong đó tiền công được
xác định theo mức lương cấp bậc (được quy định trong hệ thống thang bảng
lương Nhà nước và quy định của doanh nghiệp),mức lao động và số l
ượng
sản phẩm thực tế được sản xuất ra và được ngiệm thu.
Trả công theo sản phẩm phản ánh tương đối chuẩn xác lượng lao động
thực tế bỏ ra,đồng thời phân biệt được năng lực có thể khác nhau giữa những
người cùng làm một loại sản phẩm,lại gắn chặt thu nhập với kết quả lao động
cụ thể,kích thích nâng cao trình độ mọi m
ặt,sử dụng tốt và hợp lí thời gian
làm việc và ngỉ ngơi,tăng cường kỷ luật doang nghiệp,cải tiến quản lý doanh
nghiệ.Do đó trả công theo thời sản phẩm có tác dụng tích cực .Tuy vậy,trả
công theo sản phẩm cũng dễ dẫn đến hiện tượng chạy theo số lượng,coi nhẹ
chất lượng,lãng phí NVL,coi nhẹ việc giữ gìn máy móc thiết bị dụng cụ và an
toàn,v
ệ sinh lao động,tranh thủ thời gian quá mức,gây ảnh hưởng không tốt
đến sức khoẻ NLĐ.Trả công theo sản phẩm không thích hợp với các công
việc cơ khí hoá,tự động hoá cao.Vì vạy,những công việc đòi hỏi chất lượng
cao hơn là về số lượng thì chỉ nên áp dụng hình thức trả lương theo thời gian