Phần I: Cơ bản về lỗi "màn hình xanh" trong
Windows
TTO - Đối với người dùng Windows 98 ngày trước và cả
những phiên bản Windows 2000/XP, "màn hình xanh"
không phải là điều xa lạ.
Màn hình xanh đem lại "điềm xấu" cho cả phần cứng lẫn phần
mềm trên hệ thống của bạn. Tuy nhiên, cũng có thể nhận biết
và xử lý khi gặp "màn hình xanh chết chóc" này.
"Màn hình xanh chết chóc" hay "Blue Screen Of Death"
(BSOD) là thuật ngữ dùng để diễn tả về việc ngưng trệ toàn
bộ hoạt
động của hệ thống và xuất hiện màn hình thông báo
lỗi có màu xanh dương, với những dòng chữ "khó hiểu" thông
báo các lỗi (Ví dụ: FILE_SYSTEM, 0x00000022).
Lỗi có thể xuất phát từ nhiều nguồn khác nhau như: trục trặc về driver thiết bị, bộ nhớ bị lỗi,
registry hư hỏng... và nếu may mắn, hệ thống sẽ tự sửa chữa lại sau khi reboot hệ thống. Tuy
nhiên, lỗi "màn hình xanh" thường gây ra cảm giác bất an của ngày c
ận kề "cái chết" của hệ
thống. Do đó, việc tự khám phá và khắc phục chúng là rất quan trọng.
Lỗi "màn hình xanh" xuất hiện khi Windows tìm thấy một lỗi hoặc một vấn đề hỏng hóc nào đó
(phần cứng lẫn phần mềm) mà nó không thể khắc phục được. Ngay lập tức Windows sẽ ngưng
toàn bộ hoạt động, tiến hành chẩn đoán thông tin "bệnh" của hệ thống và hiể
n thị màn hình xanh.
Trong phiên bản Windows XP thì những nội dung của bộ nhớ PC được kết xuất vào một tập tin
để có thể phân tích về sau.
Đọc "màn hình xanh" (BSOD)
Một lỗi màn hình xanh thông thường trong Windows XP được chia làm 4 phần và đôi khi chúng
hiển thị những đầu mối dẫn đến việc phát sinh lỗi.
Phần kiểm tra hiển thị số lỗi với định dạng hệ thập lục phân (hexadecimal) và thông tin tại sao hệ
thống xuất hiện BSOD, theo ví dụ là: "DRIVER_IRQI_NOT_LESS_OR_EQUAL".
Lỗi màn hình xanh là điều rất

3. Lỗi cài đặt: Tiến trình cài đặt Windows là khoảng thời gian dễ bị tổn thương của phần cứng và
các lỗi ổ cứng. Nếu có một sự cố trên máy tính của bạn về cấu hình phần cứng hay môi trường
mà bạn sử dụng để cài đặt Windows XP, lỗi BSOD sẽ xuất hiện.
4. Các lỗi khởi động: Hư hỏng các tập tin h
ệ thống, phần cứng và lỗi driver đều có thể là
nguyên nhân Windows XP hiển thị lỗi BSOD thay vì khởi động như bình thường. Những trường
hợp này bắt buộc hệ thống phải được xử lý trước khi có thể khởi động bình thường.
Giao diện lỗi "màn hình xanh" hay
BSOD trong Windows.
5. Các lỗi bất thường: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất của lỗi "màn hình xanh" BSOD.
Những "thủ phạm" chính bao gồm: trục trặc trong bộ nhớ hệ thống, nhiệt độ vi xử lý quá nóng, ổ
cứng bị lỗi vật lý hoặc sắp hỏng, lỗi phần mềm hay driver.
Việc tìm ra nguyên nhân chính xác trong 5 trường hợp phổ biến vừa nêu đòi hỏi bạn phải có trình
độ về kỹ thuật và am hiểu v
ề hệ thống (phần cứng lẫn phần mềm). Một tiếng kêu rột roạt đứt
quãng của ổ cứng là điềm báo cho lỗi hư hỏng về đầu từ quay hay thường xuyên treo hoặc khởi
động lại máy thì bạn nên kiểm tra lại nhiệt độ trong thùng máy... Những trường hợp này thường
là từ kinh nghiệm sử dụng. Do đó, nếu không xử lý được thì tốt nhất bạn vẫ
n nên nhờ đến các
chuyên viên kỹ thuật.
Bạn có thể tham khảo thêm nhiều thông tin rất chi tiết tại website Aumha.org để biết cụ thể lỗi
màn hình xanh. Trang web cũng liên kết theo từng trường hợp đến thư viện MSDN của
Microsoft rất hữu ích. Phần III: Xử lý sự cố "Màn hình xanh"
TTO - Trong phần này, ta sẽ tiến hành thực hiện các bước
xử lý lỗi chung cho các trường hợp để khắc phục lỗi.
Khi gặp trường hợp lỗi BSOD (Blue screen of dead - màn hình
xanh chết chóc), trước tiên bạn cần phải xem xét nó thuộc

restore.
Tiện ích "System restore" dự phòng dung lượng đĩa cứng và
tạo một điểm khôi phục mỗi khi bạn cài đặt hay gỡ bỏ phần mềm. Nếu bạn cảm thấy lỗi xuất phát
từ việc cài hay gỡ bỏ một phần mềm vào một thời điểm xác định, bạn có thể khôi phục hệ thống
trở về thời điểm đó với "System restore".
Tuy nhiên, c
ần lưu ý là những phần mềm hay thiết lập kể từ thời điểm đó trở đi cũng bị mất, các
giá trị registry mới cũng sẽ bị xóa sau khi khôi phục. Ngoài ra, người dùng cũng có thể không cần
phải sử dụng "System restore" nếu sau khi bạn cài đặt một driver hay phần mềm nào đó dẫn đến
việc hệ thống bị lỗi, thì hãy ngưng hoạt động của chúng và g
ỡ bỏ ra khỏi hệ thống.
* Xử lý với driver: Với driver các thiết bị phần cứng, bạn có thể lùi (roll-back) chúng trở về phiên
bản driver trước hoặc khóa lại. Nhắp phải chuột lên My Computer, chọn Properties và chuyển
đến thẻ Hardware và chọn Device Manager. Tại phần này, ta có thể kiểm tra tình trạng hoạt động
của chúng (Video card driver nằm trong "Display Adaptors", của sound card nằm trong "Sound
card and game controllers" và của bo mạch chủ thì "
IDE/ATAPI controllers"). Chọn thiết bị nào
muốn kiểm tra, phải chuột và nhấn "Properties", chuyển đến thẻ "Drivers".
Trong thẻ "Driver", có thể dùng tùy chọn "Roll back" để lùi phiên bản driver thiết bị lại phiên bản
trước đó hoặc "Uninstall" để gỡ bỏ hoàn toàn driver. Một lưu ý là bạn không nên "Uninstall" driver
sound card, video card hay motherboard vì chúng sẽ làm ảnh hưởng đến phần khởi động
Windows. Thay vào đó thì bạn nên "roll back" trước.
Device Manager. Roll back driver của thiết bị.
Tùy chọn thứ 2 ta có thể thực hiện là khóa (disable) driver bằng cách phải chuột lên thiết bị trong
phần "Device Manager" và chọn "Disable" để ngăn không cho Windows XP tải driver thiết bị khi
khởi động. Và cũng như trên, không nên khóa driver của sound card, video card và motherboard.
Nếu công đoạn xử lý này thành công thì bạn nên cập nhật lại driver mới của thiết bị từ CD hay
website nhà sản xuất để tránh lỗi.
* Xử lý với phần mềm: Đối với những phần m
ềm bị lỗi, không tương thích và chúng tự động

một tỉ lệ rất cao.
Cũng như với phần mềm, trước tiên, ta
cần khảo sát từng trường hợp. Bạn hãy xem
xét có phần cứng nào mới nhất được gắn vào hệ thống có nguy cơ làm phát sinh lỗi hay không.
Tiến hành tắt nguồn, tháo linh kiện đó ra (trừ CPU) và khởi động lại hệ
thống.
Trường hợp bạn không thường tháo gỡ hay thay đổi linh kiện phần cứng hoặc cách xử lý ở trên
không giải quyết được vấn đề thì ta tiến hành xử lý đến bộ nhớ của hệ thống.
Kiểm tra bộ nhớ
Kiếm tra lỗi bộ nhớ với Docmem.