BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH

************
TRẦN NGỌC QUYÊN

GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ
HOẠT ĐỘNG KINH DOANH BẢO HIỂM
PHI NHÂN THỌ CỦA CÔNG TY BẢO HIỂM
BẢO VIỆT KIÊN GIANG

Chuyên ngành: Kinh tế - Tài chính – Ngân hàng
Mã số: 60.31.12

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS BÙI KIM YẾN

TP.HỒ CHÍ MINH – NĂM 2010


LỜI CAM ĐOAN

Tôi: TRẦN NGỌC QUYÊN
Xin cam đoan rằng đây là công trình do chính bản thân tôi nghiên cứu, các
số liệu và kết quả nghiên cứu trong đề tài này là trung thực. Tôi hoàn toàn chòu
trách nhiệm về nội dung của đề tài nghiên cứu này.


MỤC LỤC
Lời cam đoan

............................................................................................................................. 11
1.1.8. Vai trò – tác dụng của bảo hiểm phi nhân thọ.......................................... 13
1.1.8.1. Khía cạnh kinh tế - xã hội......................................................................... 13
1.1.8.2. Khía cạnh tài chính .................................................................................. 15
1.2. Tổ chức kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ ................................................... 16
1.2.1. Hoạt động kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ ............................................ 16
1.2.1.1. Cơ cấu tổ chức của một doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ.................. 16
1.2.1.2. Hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ ............................... 17
1.2.2. Hoạt động kinh doanh tái bảo hiểm............................................................ 18
1.2.2.1. Đònh nghóa tái bảo hiểm ........................................................................... 18
1.2.2.2. Sự cần thiết phải tiến hành tái bảo hiểm .................................................. 19
1.2.2.3. Phân loại tái bảo hiểm ............................................................................. 20
1.2.2.4. Các phương thức tái bảo hiểm .................................................................. 20
1.2.3. Hoạt động đầu tư tài chính .......................................................................... 20
1.3. Hoạt động đại lý bảo hiểm và môi giới bảo hiểm ......................................... 21
1.3.1. Hoạt động đại lý bảo hiểm ......................................................................... 21
1.3.2. Hoạt động môi giới bảo hiểm ..................................................................... 21
1.4. Một số chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp bảo hiểm
phi nhân thọ .......................................................................................................... 22
1.4.1. Chỉ tiêu doanh thu phí bảo hiểm gốc .......................................................... 22
1.4.2. Chỉ tiêu tỷ lệ bồi thường ............................................................................. 23
1.4.3. Chỉ tiêu tỷ lệ chi phí hoạt động kinh doanh bảo hiểm ................................ 23


1.4.4. Chỉ tiêu tỷ lệ kết hợp .................................................................................. 24
1.4.5. Chỉ tiêu tỷ lệ nợ phí bảo hiểm .................................................................... 24
1.4.6. Chỉ tiêu hiệu quả kinh doanh quy ước ....................................................... 24
1.5. Bài học kinh nghiệm của một số công ty bảo hiểm phi nhân thọ khác tại Việt
Nam ...................................................................................................................... 25
1.5.1. Công ty bảo hiểm Liberty ........................................................................... 25

2.3.5.3. Chỉ tiêu tỷ lệ chi phí hoạt động kinh doanh bảo hiểm ............................... 51
2.3.5.4. Chỉ tiêu tỷ lệ kết hợp................................................................................. 54
2.3.5.5. Chỉ tiêu tỷ lệ nợ phí bảo hiểm ................................................................... 56
2.3.5.6. Chỉ tiêu hiệu quả kinh doanh quy ước ...................................................... 60
2.4. Đánh giá thực trạng hoạt động kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ của công ty
bảo hiểm Bảo Việt Kiên Giang ............................................................................ 61
2.4.1. Những kết quả đạt được .............................................................................. 61
2.4.2. Những tồn tại và nguyên nhân.................................................................... 65
2.4.2.1. Những tồn tại ............................................................................................ 65
2.4.2.2. Nguyên nhân............................................................................................. 66
Kết luận chương 2................................................................................................. 71
Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh bảo hiểm phi
nhân thọ của công ty bảo hiểm Bảo Việt Kiên Giang.
3.1. Đònh hướng phát triển của Tổng công ty Bảo hiểm Bảo Việt giai đoạn 2010 2015 ...................................................................................................................... 72
3.2. Nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh bảo hiểm phi nhân
thọ ......................................................................................................................... 74
3.2.1. Mở rộng thò trường ...................................................................................... 74


3.2.2. Mở rộng mạng lưới hoạt động kinh doanh bảo hiểm .................................. 75
3.2.3. Đa dạng hóa sản phẩm ............................................................................... 75
3.2.4. Nâng cao chất lượng dòch vụ hỗ trợ khách hàng ......................................... 76
3.2.5. Nâng cao chất lượng giám đònh, bồi thường ............................................... 77
3.2.5.1. Thẩm đònh khách hàng trước khi tham gia bảo hiểm ................................ 77
3.2.5.2. Nâng cao trình độ của cán bộ giám đònh, bồi thường ............................... 78
3.2.5.3. Rút ngắn thời gian giám đònh, bồi thường ................................................ 78
3.2.6. Nâng cao năng lực quản lý nợ phí của công ty ........................................... 81
3.3. Nhóm giải pháp hỗ trợ ................................................................................... 82
3.3.1. Cơ cấu tổ chức trong công ty ...................................................................... 82
3.3.2. Công nghệ thông tin ................................................................................... 83

4. BVKG: công ty Bảo Việt Kiên Giang
5. GDP: Tổng sản phẩm quốc nội
6. PVI: Tổng công ty Cổ phần Bảo hiểm Dầu khí Việt Nam
7. PJICO: Công ty Cổ phần Bảo hiểm Petrolimex
8. TNDS: Trách nhiệm dân sự
9. TN: trách nhiệm
10. BVVN: Tổng công ty Bảo Việt Việt Nam
11. BH: bảo hiểm
12. IT: Công nghệ thông tin
13. HĐKD: hoạt động kinh doanh


DANH MỤC BẢNG SỐ LIỆU
1. Bảng 1.1. Những thảm họa lớn trên thế giới và bồi thường của bảo hiểm
2. Bảng 1.2. Doanh thu phí bảo hiểm thế giới 2009
3. Bảng 1.3. Đầu tư tài chính của ngành bảo hiểm ở các nước phát triển năm 2004
4. Bảng 2.1. Thò phần của các công ty bảo hiểm trên thò trường Việt Nam
5. Bảng 2.2. Doanh thu phí BH của công ty Bảo Việt Kiên Giang năm 2006 2010
6. Bảng 2.3. Tình hình chi bồi thường năm 2006 – 2010
7. Bảng 2.4. Tỷ lệ chi bồi thường năm 2006 – 2010
8. Bảng 2.5. Chi phí hoạt động kinh doanh của BVKG từ 2006-2010
9. Bảng 2.6. Tỷ lệ chi phí hoạt động kinh doanh bảo hiểm của Bảo Việt Kiên
Giang
10. Bảng 2.7. Chỉ tiêu tỷ lệ kết hợp của Bảo Việt Kiên Giang
11. Bảng 2.8. Nợ phí bảo hiểm của Bảo Việt Kiên Giang từ 2006 - 2010
12. Bảng 2.9. Tỷ lệ nợ phí bảo hiểm của BVKG từ 2006-2010
13. Bảng 2.10. Hiệu quả kinh doanh qui ước của Bảo Việt Kiên Giang 20062010
14. Bảng 2.11. Tỷ lệ hiệu quả kinh doanh qui ước của Bảo Việt Kiên Giang
15. Bảng 2.12. Tỷ trọng các nghiệp vụ có tỷ lệ bồi thường cao của BVKG


bảo hiểm tồn tại như là một bộ phận cấu thành với hai hình thức chính là bảo
hiểm xã hội và bảo hiểm thương mại (nhân thọ và phi nhân thọ). Ngày nay, bảo
hiểm phi nhân thọ với nhiều loại hình đa dạng, phong phú đã thâm nhập vào mọi
lónh vực của cuộc sống, trở thành một nhu cầu không thể thiếu của con người.
Tuy nhiên trong giai đoạn gần đây, đặt biệt là năm 2008, bảo hiểm phi
nhân thọ Việt Nam đã trải qua một thời gian đầy biến động, doanh thu không đạt
như mong muốn.
Nguyên nhân thứ nhất là do chòu tác động xấu của tình hình kinh tế trong
nước và khủng hoảng tài chính toàn cầu. Khi các doanh nghiệp và nhà đầu tư cắt


giảm chi tiêu sẽ làm tỷ lệ phí bảo hiểm tụt giảm; Sự mất giá của các tài sản và
thu hẹp phạm vi kinh doanh của các tập đoàn, doanh nghiệp và nhà đầu tư nước
ngoài làm cho tài sản và trách nhiệm tham gia bảo hiểm giảm mạnh, làm cho
doanh thu của các doanh nghiệp bảo hiểm bò giảm. Ngoài ra, tình trạng mất khả
năng thanh toán của một bộ phận khách hàng đẩy công nợ phí bảo hiểm lên cao;
người tiêu dùng tận dụng tối đa quyền lợi được bảo hiểm, kể cả trục lợi bảo hiểm
làm tỷ lệ bồi thường bảo hiểm tăng, đây là các yếu tố làm giảm hiệu quả kinh
doanh bảo hiểm.
Nguyên nhân thứ hai là do chính nội tại của ngành bảo hiểm hiện nay.
Chẳng hạn hiệu quả kinh doanh nghiệp vụ thấp do chi phí, tỷ lệ bồi thường tăng,
phí bảo hiểm giảm, và điều kiện bảo hiểm mở rộng, sự cạnh tranh giữa các doanh
nghiệp trong ngành dẫn đến tình trạng hạ phí.
Xuất phát từ tình hình thực tế đó, việc nghiên cứu thực trạng hoạt động
kinh doanh bảo hiểm của công ty bảo hiểm Bảo Việt Kiên Giang nhằm tìm kiếm
giải pháp nâng cao năng lực khai thác và cạnh tranh của công ty trong giai đoạn
tới là điều hết sức cần thiết.
- Tại sao chúng ta phải tìm giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt độn g kinh
doanh của công ty bảo hiểm Bảo Việt Kiên Giang?
- Những vấn đề nghiên cứu có liên quan đến những cơ sở lý thuyết nào?

Chương 2: Thực trạng hoạt động kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ của
công ty bảo hiểm Bảo Việt Kiên Giang.
Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh bảo hiểm phi
nhân thọ của công ty bảo hiểm Bảo Việt Kiên Giang.


CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN
VỀ BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ


1

1.1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ.
1.1.1. Nguồn gốc của bảo hiểm phi nhân thọ.
Bảo hiểm có nguồn gốc từ rất xa xưa trong lòch sử nền văn minh nhân
loại mà thậm chí cho đến hiện giờ người ta vẫn chưa xác đònh được bảo hiểm
xuất hiện từ khi nào. Chúng ta có thể dễ dàng tìm được phế tích của những ngôi
nhà, tác phẩm nghệ thuật hoặc những dấu tích còn sót lại của các nền văn minh
xưa kia, tuy nhiên việc tái lập một cách chính thức mà những thò dân đầu tiên đã
sử dụng để tổ chức các hoạt động dòch vụ trong nền kinh tế lại là một điều khó
khăn hơn nhiều.
Tuy nhiên, trong số những dấu tích vật chất gây ấn tượng của thời văn
minh Tiền sử, thời Cổ đại, thời Trung cổ và thời Cận đại, có các kho lúa nơi mọi
người dự trữ lương thực để sử dụng trong trường hợp khẩn cấp. Câu chuyện trong
kinh thánh Joseph giải thích giấc mơ của vua Ai Cập là một ví dụ minh họa
nguyên tắc mà người ta áp dụng để tổ chức dòch vụ nói trên. Kinh nghiệm cho
thấy rằng đôi khi cũng xảy ra mất mùa hoặc quân xâm lược ngăn cản người dân
của một thành phố thu hoạch ở vùng nông thôn xung quanh. Mặc dù mỗi hộ gia
đình có thể tự dự phòng cho những trường hợp xấu nói trên, tuy nhiên, những thò

Cách thứ hai là bảo hiểm, một hệ thống mà theo đó, chủ tàu hay chủ
hàng (có thể là một cá nhân hay một công ty) đề nghò trả mộ t số tiền mặt cho
những người khác nếu những người này đồng ý sẽ bồi thường cho các chủ hàng
thuộc con tàu khi con tàu đã nêu trên không hoàn thành một chuyến đi cụ thể nào
đó. Theo cách thức này, thay cho việc phát triển trong cạnh tranh, việc chung vốn
và bảo hiểm đã bổ sung cho nhau. Một số cá nhân hay công ty thu phí bảo hiểm
bằng tiền mặt để đổi lấy một cam kết sẽ bồi thường cho chủ tàu trong trường hợp
tàu bò mất tích. Những bảo hiểm này đã tạo lập một quỹ chung mà họ cam kết sử
dụng để thanh toán cho người được bảo hiểm khi xảy ra tổn thất.


3

Vào thời kỳ đầu, người nhận bảo hiểm phải bán một số tài sản (hoặc
rút tiền từ tài khoản ngân hàng) để thanh toán bồi thường cho những người được
bảo hiểm khi tổn thất xảy ra. Nguyên tắc này vẫn đang được áp dụng tại Lloyd’s
ở Luân Đôn, nơi đây hình thức cam kết thanh toán bồi thường vẫn là cơ sở của
hợp đồng. Các cá nhân có tên tại Lloyd’s cam kết bồi thường bằng tiền của chính
mình khi những rủi ro họ nhận bảo hiểm xảy ra. Thuật ngữ “khai thác bảo biểm”
mang nghóa chính xác của từ: Người ta soạn ra một văn bản nêu rõ rủi ro (sự kiện
được bảo hiểm, hoàn cảnh, thời gian bảo hiểm) và người nhận bảo hiểm (hoặc
đại diện của mình) ghi ở dưới những điều đã liệt kê đó, tỷ lệ rủi ro mà người đó
sẵn sàng nhận.
Một số nhà kinh doanh bảo hiểm nhanh chóng nhận ra rằng rất nhiều
thành viên cộng đồng không muốn một mình nhận bảo hiểm cho những rủi ro lớn
như vậy, theo như kiểu khai thác bảo hiểm của Lloyd’s. Vì vậy khái niệm góp
vốn chung đã được đề cập đến trong một bối cảnh khác. Người ta kêu gọi mọi
người mua cổ phần của các công ty bảo hiểm. Công ty bảo hiểm sẽ thuê các
chuyên gia để lựa chọn các rủi ro có thể bảo hiểm và bồi thường cho người được
bảo hiểm bằng số tiền trích ra từ quỹ chung mà công ty đã đem đầu tư khi rủi ro

bất hạnh của số ít.
- Theo Monique Gaultier(2), bảo hiểm là một nghiệp vụ qua đó, một
bên là người được bảo hiểm cam đoan trả một khoản tiền gọi là phí bảo hiểm
nhằm thực hiện mong muốn để cho mình hoặc một người thứ ba trong trường hợp
xảy ra rủi ro sẽ nhận được một khoản đền bù các tổn thất được trả bởi một bên
khác, đó là người bảo hiểm.
(1): Dennis Kessler, Risque No 17, Jan-Mars 1994.
(2): Monique Gaultier, Généralité sur I’assurance, Projet d’assur, L’école supérieur des Finances et de la
Comptabilité de Hanoi-1994.


5

1.1.2.2. Khái niệm bảo hiểm nhân thọ.
Bảo hiểm nhân thọ là một loại nghiệp vụ qua đó để nhận được phí bảo
hiểm của người tham gia bảo hiểm (người ký kết hợp đồng), người bảo hiểm cam
kết sẽ trả cho một hoặc nhiều người thụ hưởng bảo hiểm một số tiền nhất đònh
(trong trường hợp người được bảo hiểm bò tử vong) hoặc trả người được bảo hiểm
khi họ sống đến một thời điểm đã được ghi rõ trên hợp đồng.
1.1.2.3. Sự khác nhau giữa bảo hiểm nhân thọ và phi nhân thọ .
 Tính đa mục đích của một hợp đồng bảo hiểm nhân thọ :
Trong khi tất cả các loại bảo hiểm phi nhân thọ có một mục đích là
nhằm bồi thường cho những hậu quả của một sự cố thì bảo hiểm nhân thọ có thể
nói có rất nhiều mục đích khác nhau. Từng loại hợp đồng bảo hiểm nhân thọ sẽ
đáp ứng một nhu cầu nhất đònh. Chẳng hạn một hợp đồng bảo hiểm hưu trí lập ra
một khoảng tiền hưu cho người được bảo hiểm; hợp đồng bảo hiểm tử vong sẽ
giúp cho người được bảo hiểm để lại cho gia đình một số tiền bảo hiểm trong
trường hợp anh ta tử vong; hoặc các hợp đồng trợ cấp sẽ lập ra một khoảng tiền
trợ cấp trọn đời cho người được bảo hiểm đến một độ tuổi nhất đònh ở các trường
hợp người được bảo hiểm đi vay vốn, hợp đồng bảo hiểm nhân thọ là một trường

rủi ro xảy ra làm ảnh hưởng đến tính mạng, tổn thương thân thể, sức khỏe của
người được bảo hiểm thì họ hoặc người thụ hưởng khác sẽ được nhận khoản tiền
do người bảo hiểm trả.
- Bảo hiểm trách nhiệm dân sự: đối tượng bảo hiểm là trách nhiệm
phát sinh do ràng buộc của pháp luật dân sự, theo đó, người được bảo hiểm phải
bồi hoàn bằng tiền cho người thứ ba theo những thiệt hại gây ra do hành vi của
mình hoặc do sự vận hành, hoạt động của tài sản thuộc quyền sở hữu, chiếm hữu,
sử dụng của chính mình.


7

1.1.3.2. Phân loại theo quy đònh hiện hành.
Theo luật kinh doanh bảo hiểm thì các loại bảo hiểm phi nhân thọ
được phép triển khai thực hiện trên lãnh thổ Việt Nam như sau:
- Bảo hiểm sức khoẻ và bảo hiểm tai nạn con người;
- Bảo hiểm tài sản và bảo hiểm thiệt hại;
- Bảo hiểm hàng hoá vận chuyển đường bộ, đường biển, đường sông,
đường sắt và đường không;
- Bảo hiểm hàng không;
- Bảo hiểm xe cơ giới;
- Bảo hiểm cháy, nổ;
- Bảo hiểm thân tàu và trách nhiệm dân sự chủ tàu;
- Bảo hiểm trách nhiệm chung;
- Bảo hiểm tín dụng và rủi ro tài chính;
- Bảo hiểm thiệt hại kinh doanh;
- Bảo hiểm nông nghiệp;
- Các nghiệp vụ bảo hiểm phi nhân thọ khác do Chính phủ qui đònh.
1.1.4. Một số đặc điểm cơ bản của bảo hiểm phi nhân thọ.
- Trước tiên, hoạt động bảo hiểm phi nhân thọ là một hoạt động thỏa

việc cấp đơn bảo hiểm có một số quan hệ với đối tượng bảo hiểm được pháp luật
công nhận. Mối liên hệ đầu tiên được pháp luật công nhận là mối quan hệ của
chủ sở hữu, mối liên hệ thứ hai là tài sản mượn của người khác.
1.1.5.4. Sự trung thực tuyệt đối.
Người yêu cầu bảo hiểm có nghóa vụ khai báo trung thực tuyệt đối mọi
yếu tố có liên quan đến đối tượng cần được bảo hiểm, kể cả những khuyết tật của
nó.


9

1.1.5.5. Bồi thường.
Bồi thường là sự bảo vệ hoặc đảm bảo cho thiệt hại hoặc tổn thất phát
sinh từ trách nhiệm pháp lý. Trong hợp đồng bảo hiểm, bồi thường có thể được
coi là sự đền bù chính xác về tài chính, đủ để khôi phục tình trạng tài chính ban
đầu của người được bảo hiểm như trước khi xảy ra tổn thất.
1.1.5.6. Thế quyền.
Thế quyền là quyền của một người, sau khi bồi thường cho một người
khác theo một nghóa vụ pháp lý, có thể thay thế vò trí của người đó, cũng như
được hưởng mọi quyền lợi hợp pháp của người đó, bất chấp quyền đó đã được
thực thi hay chưa.
1.1.5.7. Đóng góp bồi thường.
Đóng góp bồi thường là quyền của một công ty bảo hiểm kêu gọi
những công ty bảo hiểm trùng khác cùng chia sẻ trách nhiệm bồi thường, tuy
nhiên không nhất thiết phải chòu trách nhiệm như nhau đối với cùng một người
được bảo hiểm.
1.1.5.8. Nguyên nhân gần.
Nguyên nhân gần có nghóa là chủ động, hữu hiệu, tạo nên một chuỗi
các sự kiện dẫn đến một hậu quả mà không cần có sự can thiệp của bất kỳ một
động lực nào, được bắt đầu và hoạt động tích cực từ một nguồn mới, độc lập .

Trước đây, trong cơ chế kế hoạch hóa tập trung, việc tuyệt đối hóa vai
trò kinh tế nhà nước và kinh tế tập thể nói chung và sự độc quyền nhà nước trong
lónh vực bảo hiểm trở nên đơn giản và việc sử dụng quỹ bảo hiểm trở nên kém
hiệu quả. Sự chuyển hướng sang nến kinh tế thò trường hiện nay, như đã đề cập,
đã tạo ra tiền đề khách quan và cơ sở vững chắc cho các hoạt động của bảo hiểm .
Bên cạnh đó, trong nền kinh tế thò trường các mối quan hệ kinh tế
(trong đó các mối quan hệ thuộc bảo hiểm) rất đa dạng, phức tạp. Bảo hiểm, ở