KIÏËN TAÅO NÏÌN GIAÃI TRÑ TÛÚNG LAI
1
KIÏËN TẨO NÏÌN GIẪI TRĐ TÛÚNG LAI
32
AKIO MORITA & SONY
Têåp sấch nây lâ mưåt phêìn trong bưå sấch ÀẨO KINH DOANH VIÏÅT NAM
VÂ THÏË GIÚÁI. Vâ bưå sấch nây lâ kïët quẫ ca dûå ấn nghiïn cûáu mang
tïn Ài tòm Àẩo Kinh doanh ca Viïåt Nam vâ Thïë giúái do cấc chun
gia ca PACE cng mưåt sưë tấc giẫ phưëi húåp thûåc hiïån.
PACE giûä bẫn quìn
Copyright©2007 by PACE
Bưå sấch àậ àûúåc àùng k bẫn quìn, mổi thưng tin xin vui lông gûãi vïì:
PACE
Tôa nhâ PACE
341 Nguỵn Trậi, Qån 1
TP. Hưì Chđ Minh, Viïåt Nam
Email:
In lêìn thûá nhêët tẩi TP.HCM, do Nhâ xët bẫn Trễ êën hânh.
Tấc giẫ têåp sấch: Lï Nguỵn
(mưåt phêìn ca dûå ấn) vâ cấc chun gia ca PACE
Giấm àưëc àiïìu phưëi dûå ấn: Trêìn V Ngun
Nhốm biïn têåp vâ àiïìu phưëi dûå ấn: Trêìn V Ngun
Nguỵn Dûúng Hiïëu
Nguỵn Hưìng Dung
Nguỵn Thõ Hâ
ÀẨO KINH DOANH VIÏÅT NAM VÂ THÏË GIÚÁI
Akio Morita vâ SONY
KIÏËN TẨO NÏÌN GIẪI TRĐ TÛÚNG LAI
Lï Nguỵn vâ cấc chun gia ca PACE
Chòu trách nhiệm xuất bản: Ts. Quách Thu Nguyệt
Biên tập: Thành Nam
Cưng nghïå – nûúác Nhêåt cêìn cưng nghïå 30
Chûúng 2. 33
RẾT QUẤ – HẬY LÂM GƯËI SÛÚÃI ÊËM
Ngûúâi dên cêìn cấi àố, Ibuka 36
Àấp ûáng nhûäng nhu cêìu tiïìm êín 41
Phêìn II.
TỊM ÀÛÚÂNG TOÂN CÊÌU HỐA
Chûúng 1. 55
TỊM ÀÛÚÂNG VÛÚÅT ÀẪO
Ibuka mưåt mònh àïën M 56
Lưëi ài ngay dûúái chên mònh 61
Chûúng 2. 71
NHỊN THÊËY TRÛÚÁC CÚ HƯÅI VÂ DẤM THÛÃ SÛÁC
“Canh bẩc” transistor 72
Thđch ûáng vúái låt chúi toân cêìu 77
Triïët l Ngûúâi tiïn phong 80
Chûúng 3. 89
DÊËU ÊËN CA “NGÛÚÂI ÀÂN ƯNG ÀI BƯÅ”
KIÏËN TẨO NÏÌN GIẪI TRĐ TÛÚNG LAI
76
AKIO MORITA & SONY
KIÏËM TIÏÌN HAY PHNG SÛÅ XẬ HƯÅI?
Bưå sấch mâ bẩn àổc àang cêìm trïn tay lâ kïët quẫ
ca dûå ấn nghiïn cûáu mang tïn Ài tòm Àẩo Kinh doanh
ca Viïåt Nam vâ Thïë giúái do Tưí húåp Giấo dc PACE
thûåc hiïån trong sët 14 thấng vûâa qua.
Chng tưi àùåt tïn cho bưå sấch nây lâ Àẩo Kinh doanh
Viïåt Nam vâ Thïë giúái vúái mong mën àûúåc chia sễ cng
bẩn àổc, àùåc biïåt lâ bẩn àổc doanh nhên vâ bẩn àổc
quan têm àïën kinh doanh, nhûäng kiïën giẫi vïì hâng loẩt
CH NGHƠA ẤI QËC CA DOANH NHÊN NHÊÅT
Sony – sûác kếo vâ sûác àêíy trong nïìn kinh tïë Nhêåt Bẫn 144
Phưí biïën cưng nghïå àïí tùng lûåc phất triïín 147
Phêìn IV.
HỔC TÊÅP LÂ NƯỴ LÛÅC CA CẪ MƯÅT ÀÚÂI NGÛÚÂI
Chûúng 1. 153
XÊY TÂI NÙNG BÙÇNG NHÛÄNG VIÏN ÀẤ KINH NGHIÏÅM
Triïët l quẫn l àêìu àúâi 154
Bâi hổc tûâ gia àònh nhỗ 161
Chûúng 2. 171
VỊ MƯÅT THÏË GIÚÁI NGÂY MAI
Mưåt àẩi sûá khưng hâm 172
Nhûäng àiïìu dïåt nïn mưåt huìn thoẩi 185
Phêìn V.
PH LC
Cng bẩn àổc
KIÏËN TẨO NÏÌN GIẪI TRĐ TÛÚNG LAI
98
AKIO MORITA & SONY
nhêët, nối chđnh xấc hún, lâ nhûäng ëu tưë khiïën hổ trúã
nïn vơ àẩi, trúã thânh nhûäng doanh nhên huìn thoẩi.
Àố lâ sûå khao khất, lâ niïìm àam mï mưåt cấch mậnh
liïåt àïí sấng tẩo, àïí àem àïën thêåt nhiïìu giấ trõ múái cho
cåc sưëng vâ cho xậ hưåi. Hổ àậ thûåc hiïån àûúåc àiïìu
àố bùçng viïåc cưëng hiïën cẫ cåc àúâi mònh lêỵn viïåc truìn
àẩt, dêỵn àûúâng cho hêåu thïë.
Trong lúâi àêìu nây ca bưå sấch, chng tưi cng mën
kïí lẩi vúái qu võ mưåt vâi cêu chuån vâ mưåt vâi so
sấnh mâ PACE ln tûå hâo khi tòm thêëy nố trong hânh
trònh Khất vổng Doanh trđ ca mònh trong sët nhûäng
trổng, ngùn t khấc thò khưng cêìn khốa àïí dïỵ kếo ra
kếo vâo... Ưng cng chõu khố ài àïën cấc vùn phông àïí
nghiïn cûáu mâu sún, thay àưíi kđch cúä, kiïíu dấng... Thïë
lâ sẫn phêím ca ưng côn thïm tđnh nùng lâm àểp cho
cẫ vùn phông ca cấc cưng ty. Chó sau mưåt thúâi gian
ngùỉn, cú súã ca ưng àậ lưåt xấc vâ phất triïín rêët nhanh.
Nhû vêåy, doanh nghiïåp lúán hay nhỗ ty thåc vâo vêën
àïì xậ hưåi mâ hổ giẫi quët àûúåc. Bâ ch tẩp hốa ca
khu phưë nổ cng Sam Walton (ưng ch têåp àoân bấn
lễ lúán nhêët thïë giúái Wal-Mart) àïìu giẫi quët vêën àïì
mua sùỉm ca xậ hưåi thưng qua viïåc múã cûãa hâng bấn
lễ. Hổ chó khấc nhau vïì phẩm vi: xậ hưåi ca bâ ch tiïåm
tẩp hốa lâ mưåt khu phưë, côn xậ hưåi ca Sam mang têìm
cúä thïë giúái.
Àiïìu xậ hưåi quan têm khưng phẫi lâ doanh nghiïåp
àố kiïëm àûúåc bao nhiïu mâ lâ hổ àậ mang lẩi gò cho
cưång àưìng. Chùèng hẩn, trong khi tó ph Nhêåt, Toyoda
(“cha àễ” ca Toyota), vúái tinh thêìn ấi qëc àûúåc ngûúâi
Nhêåt xem nhû anh hng dên tưåc thò tó ph Nga,
Khodorkovsky (ưng ch ca Yukos), ưng ta lâ ai trong
mùỉt dên Nga thò chó ngûúâi Nga múái thêëu rộ. Sûå khấc
nhau nây cố lệ do cấch thûác kiïëm tiïìn ca hổ.
KIÏËN TẨO NÏÌN GIẪI TRĐ TÛÚNG LAI
1110
AKIO MORITA & SONY
Nghïì kinh doanh, xûa nay vêỵn thûúâng bõ hiïíu chó
nhû lâ nghïì “kiïëm tiïìn”. Nhûng thûåc chêët, khưng hïì
cố nghïì kiïëm tiïìn, búãi nghïì nâo thò cng kiïëm tiïìn
cẫ. Chùèng hẩn, låt sû kiïëm tiïìn bùçng viïåc hânh nghïì
låt, bấc sơ kiïëm tiïìn bùçng cấch chûäa bïånh cûáu ngûúâi...
ln khất khao lâm cho xậ hưåi quanh mònh (cố thïí nhỗ
gổn trong mưåt ngưi lâng hóåc rưång lúán bùçng cẫ mưåt
hïå mùåt trúâi) tưët àểp hún, chđnh hổ, nhûäng doanh nhên
(d lúán hay nhỗ, d “Têy” hay “Ta”, d “cưí” hay “kim”)
ln àûúåc xậ hưåi tưn vinh khưng phẫi vò sưë ca cẫi khưíng
lưì hổ kiïëm àûúåc, mâ vò nhûäng àống gốp vư giấ ca hổ
vâo sûå àưíi thay ca thïë giúái nây.
Song song vúái nhûäng doanh nhên lêỵy lûâng ca thïë
giúái, àiïìu khấc biïåt úã bưå sấch nây lâ chng tưi àậ khúãi
sûå hânh trònh tòm kiïëm nhûäng “huìn thoẩi doanh nhên
Viïåt Nam” àïí, nhû mưåt cưë gùỉng, “àõnh võ” xem ưng cha
ta ngây xûa àậ khúãi sûå kinh doanh nhû thïë nâo. Vâ thêåt
bêët ngúâ, trong lõch sûã Viïåt Nam àậ tûâng cố nhûäng Lûúng
Vùn Can, Bẩch Thấi Bûúãi, Nguỵn Sún Hâ, Trõnh Vùn
Bư... vúái nhûäng tû tûúãng kinh doanh cố thïí gêy ngẩc
nhiïn cho àïën têån bêy giúâ.
Nhòn “Têy” sệ thêëy “Àưng”, soi “cưí” mâ ngêỵm túái “kim”,
àố lâ àiïìu mâ chng tưi, nhûäng ngûúâi thûåc hiïån bưå sấch,
mong mën àûúåc chia sễ. Bưå sấch nây cng lâ mưåt cêu
chuån, mưåt phấc thẫo cho bûác tranh toân cẫnh sinh
àưång vâ àêìy mâu sùỉc vïì doanh nhên thïë giúái - nhûäng
doanh nhên lâm thay àưíi thïë giúái, vâ vïì mưåt thïë hïå doanh
nhên tiïìn bưëi ca Viïåt Nam cấch àêy gêìn mưåt trùm nùm
lõch sûã - mưåt thïë hïå doanh nhên mâ àïën ngây nay chng
ta vêỵn cố thïí tûå hâo. Tûâ àố, nhûäng nưỵ lûåc nây sệ gốp
phêìn hònh thânh vùn hốa doanh nhên Viïåt, mưåt bưå phêån
quan trổng trong vùn hốa Viïåt Nam.
KIÏËN TẨO NÏÌN GIẪI TRĐ TÛÚNG LAI
1312
AKIO MORITA & SONY
lêåp, cấm ún gia tưåc hổ Lûúng, gia tưåc hổ Bẩch,... - hêåu
dụå ca c Lûúng Vùn Can, c Bẩch Thấi Bûúãi... àậ nhiïåt
têm gip àúä chng tưi trong sët quấ trònh “ài tòm Àẩo
Kinh doanh ca Viïåt Nam vâ Thïë giúái”.
Viïåc triïín khai dûå ấn nây tûâ khêu nghiïn cûáu àïën
thïí hiïån thânh sấch trong mưåt thúâi gian khưng dâi, cng
nhûäng khố khùn trong quấ trònh ài tòm tû liïåu lõch sûã
vïì cấc nhên vêåt, chùỉc hùèn bưå sấch sệ khố trấnh khỗi
nhûäng sai sốt nhêët àõnh. Do vêåy, chng tưi rêët mong
nhêån àûúåc sûå thưng cẫm cng nhû nhûäng gốp chia
sễ ca bẩn àổc gêìn xa vïì bưå sấch àïí lêìn tấi bẫn tiïëp
theo àûúåc hoân thiïån hún.
Chng tưi, PACE vâ Nhâ xët bẫn Trễ, xin trên trổng
giúái thiïåu cng bẩn àổc bưå sấch àêìy têm huët nây.
Vâ chng tưi cng tin rùçng, qua bưå sấch nây, bẩn àổc
sệ cố thïm kiïën giẫi vïì “àẩo kinh doanh”, àïí tûâ àố, tûå
mònh àûa ra mưåt àõnh nghơa cho nghïì kinh doanh vâ
tûå mònh khùèng àõnh rùçng, kinh doanh lâ kiïëm tiïìn hay
phng sûå xậ hưåi!
Thay mùåt Nhốm tấc giẫ ca bưå sấch
Giẫn Tû Trung - Ngûúâi Sấng lêåp PACE
Sâi Gôn, Xn Àinh Húåi, 2007
KIÏËN TẨO NÏÌN GIẪI TRĐ TÛÚNG LAI
1514
AKIO MORITA & SONY
50 nùm êëy, Akio Morita àậ lâm thay àưíi xậ hưåi
Nhêåt Bẫn bùçng nhûäng tûúãng ca mònh. Hún thïë
nûäa, ưng àậ lâm thay àưíi cẫ cấch nhòn ca thïë giúái
vïì àêët nûúác bõ bẩi trêån trong chiïën tranh vúái tân
tđch ca hai quẫ bom ngun tûã.
súã ca Sony, khoẫng 3.000 cưng nhên viïn ca têåp
àoân àậ àûáng sùén hai bïn àûúâng, kđnh cêín tûâ biïåt
ngûúâi lậnh àẩo, ngûúâi thêìy, ngûúâi bẩn lúán ca hổ,
ngûúâi àậ gùỉn bố cåc àúâi mònh vúái thûúng hiïåu
Totsuko vâ Sony sët hún 50 nùm.
KIÏËN TẨO NÏÌN GIẪI TRĐ TÛÚNG LAI
1716
AKIO MORITA & SONY
hêìn I.
D
ƯÌN
T
OÂN
B
ƯÅ
S
ÛÁC
M
ẨNH
C
HO
V
IÏÅC
K
IÏËN
T
ẨO
T
ÛÚNG
L
thưng tin vâ hoang mang dên tònh.
Sấch lõch sûã Nhêåt BẫnSấch lõch sûã Nhêåt Bẫn
Sấch lõch sûã Nhêåt BẫnSấch lõch sûã Nhêåt Bẫn
Sấch lõch sûã Nhêåt Bẫn
Hoẩt àưång khưng vò nhûäng àưång cú thûúng mẩi, anh àậ tòm
tôi, múã rưång viïåc sûã dng cấc mấy thu thanh sống ngùỉn bùçng
cấch chuín àưíi cấc mấy thu thanh thưng thûúâng hóåc bùçng
viïåc sûã dng mưåt thiïët bõ bưí sung...
Nhêåt bấo Ashahi ShimbunNhêåt bấo Ashahi Shimbun
Nhêåt bấo Ashahi ShimbunNhêåt bấo Ashahi Shimbun
Nhêåt bấo Ashahi Shimbun
KIÏËN TẨO NÏÌN GIẪI TRĐ TÛÚNG LAI
2120
AKIO MORITA & SONY
àiïìu kiïån trûúác qn Àưìng minh vâ nhêån àõnh rùçng
àiïìu nây “múã àûúâng cho mưåt nïìn hôa bònh bïìn vûäng
dânh cho cấc thïë hïå mai sau”. Ưng cng àưång viïn
nûúác Nhêåt hậy nhòn vïì phđa trûúác, “dưìn toân bưå sûác
mẩnh cho viïåc kiïën tẩo tûúng lai” vâ “tiïën bûúác theo
àâ tiïën chung ca thïë giúái” (Made in Japan).
Bẫn tun bưë àậ àûúåc dên chng àốn nhêån vúái
rêët nhiïìu thấi àưå khấc nhau. Khưng đt ngûúâi Nhêåt
thúã phâo vò biïët rùçng, tûâ nay nưỵi thưëng khưí do chiïën
tranh gêy ra khưng côn nûäa, nhûng àưìng thúâi cng
thûác àûúåc rùçng nhûäng khố khùn trong mưåt nïìn
hôa bònh nhen nhm giûäa àưëng tro tân khưng phẫi
lâ dïỵ vûúåt qua. Mưåt sưë khấc, nhêët lâ giúái trễ, cẫm
thêëy tûå ấi dên tưåc bõ tưín thûúng sêu sùỉc, hổ kđch
àưång gêy bẩo loẩn àïí chưëng lẩi lïånh àêìu hâng, kïí
cẫ viïåc chiïëm dinh th tûúáng àïí biïíu dûúng lûåc lûúång.
phưë 7 triïåu ngûúâi mâ chó côn khưng àêìy 50% cû dên
úã lẩi, hún mưåt nûãa dên sưë tûá tấn vïì nhûäng lâng qụ
hóåc phiïu dẩt túái cấc àư thõ nhỗ. Nhêåt Hoâng Hirohito
tun bưë trïn àâi phất thanh vïì sûå àêìu hâng vư
KIÏËN TẨO NÏÌN GIẪI TRĐ TÛÚNG LAI
2322
AKIO MORITA & SONY
cú súã sûãa chûäa, nêng cêëp mấy thu thanh mổc lïn
khùỉp cấc thânh phưë, lưi cën nhiïìu chun viïn k
thåt trễ tíi vâo cåc.
Trong sưë nây cố Masaru Ibuka, mưåt k sû àiïån
sinh nùm 1908, tưët nghiïåp trûúâng Khoa hổc k thåt
thåc Àẩi hổc Waseda, àang àiïìu hânh cưng ty Tokyo
Tsushin Kogyo K.K. (Cưng ty K thåt Viïỵn thưng
Tokyo) chun cung ûáng dng c àiïån, thiïët bõ radar
cho qn àưåi Nhêåt.
Thấng 9.1945, Ibuka quay lẩi Tokyo, bùỉt àêìu nhûäng
dûå tđnh múái, khi chiïën tranh khưng côn àe dổa thânh
phưë nây nûäa. Anh thụ mưåt cùn phông nhỗ úã têìng
ba ca Cûãa hâng bấch hốa Shirokiya úã Nihonbashi
àïí lâm xûúãng sẫn xët. Chi phđ, lûúng bưíng cho nhên
viïn àïìu lêëy tûâ nhûäng khoẫn tiïìn dânh dm ca
chđnh ngûúâi k sû nhiïìu khất vổng nây. Sau khi nùỉm
bùỉt àûúåc nhu cêìu vïì thưng tin ca ngûúâi dên Nhêåt,
nhêët lâ sûå thiïëu thưën cấc phûúng tiïån k thåt, Ibuka
quët àõnh chuín sang cưng viïåc sûãa chûäa mấy
thu thanh vâ cung cêëp cho ngûúâi tiïu dng cấc bưå
chuín àưíi (converter) vâ bưå tiïëp húåp (adapter) cố
thïí gùỉn vâo mấy thu thanh àïí nghe tin tûác tûâ cấc
àâi phất thanh phất ài bùçng sống ngùỉn. Viïåc lâm
cao tđnh nùng ca chng. Cố cêìu têët sệ cố cung, nhiïìu
KIÏËN TẨO NÏÌN GIẪI TRĐ TÛÚNG LAI
2524
AKIO MORITA & SONY
gùỉng tòm ra mưåt kïë sấch thån lúåi nhêët. Vâ kïë sấch
àố àậ hònh thânh vâo ngây 7.5.1946 vúái sûå ra àúâi
mưåt cưng ty múái lêëy tïn lâ Cưng ty K thåt Viïỵn
thưng Tokyo, vúái mưåt bưå mấy nhên sûå hún 20 ngûúâi.
Khưng ai cố thïí ngúâ rùçng chó hún mûúâi nùm sau,
cưng ty nây àậ trúã thânh mưåt trong nhûäng têåp àoân
sẫn xët hâng àêìu ca nûúác Nhêåt vúái thûúng hiïåu
SONY. Côn châng thanh niïn 25 tíi kia chđnh lâ
mưåt tïn tíi mâ nûúác Nhêåt vâ cẫ thïë giúái sệ côn nhùỉc
mậi: AKIO MORITA.
*
* *
Vâo thúâi àiïím chiïën tranh àang àïën hưìi ấc liïåt,
Morita vâ Ibuka cng úã trong mưåt àún võ àùåc nhiïåm
chun nghiïn cûáu vïì hỗa tiïỵn têìm nhiïåt cố tïn lâ
Marque. Lc àố, Morita mang cêëp bêåc trung y, múái
24 tíi, côn Ibuka lâ mưåt k sû àiïån 37 tíi. Ibuka
tham gia vâo àún võ àùåc nhiïåm vúái tû cấch mưåt nhên
viïn dên sûå húåp tấc vúái qn àưåi, khưng phẫi lâ mưåt
sơ quan nhû Morita.
Song song vúái cưng viïåc trïn, Ibuka àang lâ giấm
àưëc mưåt cưng ty vïì dng c ào lûúâng àậ cung cêëp
vêåt liïåu vâ v khđ cho hẫi qn Nhêåt tûâ nùm 1940.
Sûå gêìn gi cẫ vïì àiïìu kiïån sinh sưëng lêỵn nhûäng trùn
trúã, suy tû ca lúáp ngûúâi trễ thúâi chiïën àậ gùỉn kïët
Morita vâ Ibuka ngay tûâ ma hê nùm êëy. Cẫ hai
àưång sêu sùỉc nhêët trûúác hònh ẫnh mưåt àêët nûúác àang
cêìn sûå gốp sûác ca têët cẫ mổi ngûúâi àậ khiïën hổ
KIÏËN TẨO NÏÌN GIẪI TRĐ TÛÚNG LAI
2726
AKIO MORITA & SONY
ngưìi lùỉng nghe tin tûác vïì bẫn Tun ngưn Postdam
kïu gổi Nhêåt Bẫn àêìu hâng khưng àiïìu kiïån. Trong
thêm têm, Ibuka àậ quët àõnh sệ quay vïì Tokyo
àïí bùỉt àêìu lẩi mổi viïåc, nhûng lẩi khưng mën thưí
lưå vúái Morita àiïìu nây.
*
* *
Khi Nhêåt hoâng Hirohito àổc lúâi tun bưë àêìu hâng
trïn àâi phất thanh, Ibuka àang ngưìi trong vùn phông
úã Suzaka. Ưng nghe nhûäng lúâi nối àố vúái mưåt têm
trẩng phûác tẩp, pha lêỵn nhûäng bìn àau, nhc nhậ,
giêån dûä vâ hưëi tiïëc, trong khi cấc àưìng sûå ca ưng
àậ vúä ôa lïn niïìm vui sûúáng khi àốn nhêån tin nây.
Vúái hổ, tûâ nay sệ khưng côn nûäa bống ma khng
khiïëp ca chiïën tranh, ca nhûäng phên ly, mêët mất,
ca nhûäng niïìm hi vổng chấy tiïu trong bậo lûãa,
ca nhûäng hoâi bậo li tân cng tíi thanh xn
vn vt trưi.
Àiïìu quan trổng lâ Ibuka cng cấc àưìng sûå cng
chia sễ niïìm àam mï vïì cưng nghïå vâ sûå phất minh.
Vúái hổ, cho d ngûúâi M lâ kễ th trong thúâi chiïën,
lâ “nhûäng tïn man rúå mònh àêìy lưng lấ” nhû hổ vêỵn
thûúâng nghe trïn hïå thưëng phất thanh tun truìn,
song tûå trong thêm têm, hổ vêỵn nghơ rùçng cưng viïåc
nghiïn cûáu ca hổ phẫi dûåa vâo cưng nghïå ca ngûúâi
vïì mùåt kinh tïë sau khi chiïën tranh chêëm dûát.
Lêìn gùåp gúä cëi cng trong nùm 1945 giûäa Morita
vâ Ibuka diïỵn ra vâo ngây 27.7.1945, lc àố cẫ hai
Copyright: Tài liệu đại học ©