NHỮNG VẤN ĐỀ VỀ CHIẾN LƯỢC KINH DOANH TRONG CƠ CHẾ THỊ
TRƯỜNG HIỆN ĐẠI.
I. QUAN NIỆM THỰC CHẤT CỦA CHIẾN LƯỢC KINH DOANH CỦA DOANH
NGIỆP TRONG CƠ CHẾ THỊ TRƯỜNG.
1. Các quan điểm về chiến lược kinh doanh.
1.1 Nguồn ngốc xuất xứ của chiến lược.
Chiến lược là một thuật ngữ được hình thành từ rất sớm nó khởi nguồn
trong lĩnh vực quân sự. Trong quân sự chiến lược được xem như là sự kết hợp
giữa việc sử dụng mưu lược và các hành động quân sự cụ thể nhằm giành
được thắng lợi trong các cuộc chiến tranh và nó được thể hiện thông qua các
khái niệm kinh điển sau:
Theo từ điển chiến lược văn hoá Mỹ: Chiến lược là khoa học và nghệ thuật
quân sự được ứng dụng để lập kế hoạch tổng thể và tiến hành những chiến
dịch quy mô lớn nhằm giành tới thắng lợi cuối cùng.
Còn theo Clausewit một nhà chiến lược quân sự nổi tiếng người Đức trong
cuốn bàn về chiến tranh cho rằng: “Chiến lược là nghệ thuật chỉ chiến đấu ở
những vị trí có ưu thế”.
Còn theo từ điển Larause: Chiến lược là nghệ thuật chỉ huy các phương tiện
để chiến thắng.
Như vậy chiến lược là cơ sở để các nhà quân sự tính kế lâu dài với các mục
tiêu cuối cùng là đánh thắng lợi với thiệt hại ít nhất.
1.2. Các quan niệm về chiến lược.
Thế nhưng khái niệm chiến lược mới chỉ du nhập sang lĩnh vực kinh tế từ
sau đại chiến thế giới lần thứ II khi mà nền kinh tế các nước phục hồi nhanh
chóng và có những bước phát triển nhảy vọt, mỗi nước đều nhận thấy rằng
sức mạnh của một quốc gia không hoàn toàn dựa vào quân sự mà song song
với nó phải là tiềm lực kinh tế vững mạnh và từ đó hai từ "chiến lược" dần trở
lên phổ biến trong nền kinh doanh.
Tuy nhiên ta cũng có thể hiểu sự khác nhau cơ bản giữa chiến lược trong hai
lĩnh vực này. Trong quân sự luôn có đối kháng, vì thế chiến lược của ta thành
công thì địch thất bại và ngược lại. Còn trong lĩnh vực kinh doanh thì không

mà còn mang tính động, tính cụ thể, tính sáng tạo. Trước kia các doanh nghiệp
Việt Nam chỉ quen với các chỉ tiêu kế hoạch, hàng năm, hàng tháng, hàng quý
do nhà nước giao cho. Ngày nay trong nền kinh tế thị trường hiện đại các
doanh nghiệp buộc phải tìm kiếm bạn hàng và cũng tự tìm ra cho mình đường
đi nước bước và khái niệm chiến lược cũng dần dần được đón nhận như một
công cụ hữu hiệu nhằm giải quyết những vấn đề mang tính dài hạn.
Chiến lược trước đây có thể xem như là một kế hoạch dài hạn và tổng thể.
Song theo thời gian khi mà môi trường kinh doanh ngày càng thay đổi nhanh
chóng và phức tạp, những kế hoạch dài hạn ngày càng tỏ ra kém hiệu quả.
Chiến lược ra đời với ý nghĩa gắn doanh nghiệp với môi trường kinh doanh,
điều chỉnh thích ứng với môi trường. Tính động trong chiến lược ngày càng
thể hiện rõ: Nhà chiến lược không xuất phát từ tương lai, dự thế vị thế của họ
trong từng phương án khác nhau trong tương lai để từ đó họ nhìn nhận về
hiện tại để họ xem phải làm gì và làm ngay từ đầu. Đây cũng chính là xu thế
quản trị chiến lược hiện nay trên thế giới .
2. Thực chất của chiến lược.
Chúng ta nhận thấy rằng cho tới nay vẫn chưa có một sự thống nhất về mặt
định nghĩa nhưng về mặt bản chất nó thể hiện trên mấy điểm sau:
Chiến lược luôn mang tính định hướng: Chiến lược kinh doanh của một
doanh nghiệp thường được xây dựng cho thời kỳ tương đối dài, nó có thể là5
năm, 10 năm, 20 năm hoặc lâu hơn nữa. Chiến lược kinh doanh luôn hướng tới
việc thực hiện thành công các mục tiêu đã đề ra trong thời kỳ chiến lược đó,
khác với kế hoạch, chiến lược không chỉ ra việc gì nhất định phải làm và việc gì
lên làm trong thời kỳ kế hoạch. Vì vậy kế hoạch kinh doanh thường được xây
dựng cho thời kỳ ngắn hạn, kế hoạch được xây dựng dựa trên những căn cứ
chính xác, những số liệu cụ thể và có thể dự đoán được. Còn chiến lược được
xây dựng cho dài hạn, các số liệu khó dự đoán được, hơn nữa trong môi
trường kinh doanh hiện đại, bất kỳ một sự thay đổi nào cũng có thể xẩy ra, cho
lên việc dự đoán chính xác việc nào phải làm việc nào không phải làm, việc nào
là rất khó khăn. Chính vì vậy chiến lược chỉ mang tính định hướng, khi khai

dụng nguồn nhân lược nhằm thực hiện thành công các chiến lược trên.
Chiến lược công nghệ và kỹ thuật: Định hướng cho công tác nghiên cứu phát
triển và đổi mới công nghệ sản phẩm...Trong điều kiện khoa học kỹ thuật phát
triển như vũ bão hiện nay thì chiến lược khoa học công nghệ đóng một vai trò
hết sức quan trọng cho sự nghiệp phát triển của doanh ngiệp nó cũng là công
cụ hữu hiệu tạo nên lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp.
* Theo cấp chiến lược.
Khi phân theo cấp chiến lược người ta thường chia chiến lược thành:
Chiến lược cấp công ty: Đây là chiến lược được xây dựng cho toàn công ty
trên tất cả các lĩnh vực kinh doanh mà công ty tham gia. Mục tiêu trong chiến
lược này là tìm ra cái đích mà công ty muốn đạt tới, nhìn một cách tổng thể
trên toàn bộ công ty đang theo đuổi, cũng như phương hướng và biện pháp
nhằm đạt tới cái đích đó.
Chiến lược cấp kinh doanh (lĩnh vực): Xây dựng cho một ngành kinh doanh
chuyên môn hoá hẹp.
Chiến lược cấp chức năng: Là chiến lược cho từng chức năng riêng biệt
trong hoạt động của công ty như marketing, nhân sự ,tài chính. Có thể chiến
lược cấp chức năng là chiến lược hỗ trợ nhằm thực hiện thành công chiến lược
kinh doanh và chiến lược cấp công ty.
* Theo quá trình chiến lược.
Chiến lược kinh doanh bao gồm:
Chiến lược định hướng: Đề cập đến những định hướng lớn và các mục tiêu
của doanh nghiệp, phương hướng và biện pháp nhằm đạt được các mục tiêu
đó. Nó được xây đựng dựa trên kết quả phân tích môi trường kinh doanh.
Chiến lược định hướng là chiến lược căn bản trong quá trình hoạch định chiến
lược của doanh nghiệp.
Chiến lược hoạt động: Là các phương án hoạt động khác nhau trong những
điều kiện hoàn cảnh cụ thể và dự tính các điều chỉnh sao cho phù hợp với thực
tiễn, chiến lược hoạt động có thể được xây dựng dựa trên chiến lược định
hướng hoặc cũng có thể được xây dựng dựa trên các vấn đề thực tiễn đạt ra

- Môi trường kinh doanh đang thay đổi một cách nhanh chóng: Xuất phát từ
quá trình khu vực hoá, toàn cầu hoá nền kinh tế thế giới cùng với sự nghiệp
phát triển của khoa học công nghệ. Các tổ chức kinh tế thế giới các doanh
nghiệp dù hoạt động trong lĩnh vực nào, khu vực thị trường nào cũng phải
phản ứng linh hoạt để thích ứng nhanh chóng với môi trường nhằm bảo tồn sự
và phát triển. Điều đó làm môi trường kinh doanh luôn luôn sôi động và khó có
thể dự đoán được xu thế phát triển của chúng. Chính vì thế sự nhạy cảm phải
sáng tạo trong kinh doanh trở thành yếu tố sống còn trong doanh nghiệp. 2.
Vai trò của chiến lược kinh doanh trong nền kinh tế thị trường hiện đại.
Ngày nay tất cả chúng ta điều nhận thấy rằng toàn cầu hoá là một xu thế tất
yếu và chính nó sẽ tác động tới mọi mặt đời sống xã hội của từng quốc gia,
theo đó mỗi doanh nghiệp phải tự điều chỉnh để thích ứng đối với mỗi môi
trường kinh doanh hiện đại.
Đặc điểm trên của môi trường kinh doanh có ảnh hưởng rất lớn đối với sự
tồn tại phát triển của doanh nghiệp. Nó vừa tạo ra cơ hội đồng thời cũng đặt
các doanh nghiệp trước những thách thức mới. Nó buộc các doanh nghiệp
muốn tồn tại thì phải tìm ra cho mình một đường kinh doanh mới phù hợp với
điều kiện hoàn cảnh mới. Chính vì thế chiến lược kinh doanh được xem là nền
tảng vững chắc cho tương lai của doanh nghiệp và nó đóng một vai trò hết sức
quan trọng cho sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Điều đó thể hiện:
Chiến lược là công cụ tổng hợp các mục tiêu dài hạn của doanh nghiệp. Mục
tiêu của doanh nghiệp là các tiêu đích mà các doanh nghiệp cần phải đạt được
trong một thời kỳ nhất định. Việc cụ thể hoá, văn bản hoá các mục tiêu của
doanh nghiệp thông qua chiến lược sẽ giúp cho các thành viên trong doanh
nghiệp nhận thức rõ cần phải đi đến đâu vì vậy họ cần phải biết làm gì và làm
như thế nào. Chính từ nhận thức đó sẽ giúp doanh nghiệp thực hiện các mục
tiêu rễ đàng hơn.
Chiến lược gắn liền với mục tiêu dài hạn và ngắn hạn. Trong môi trường
kinh doanh hiện đại, các doanh nghiệp phải luôn hoạt động một cách linh hoạt
để thích nghi với môi trường. Song chính sự vận động đó có thể dẫn đến sự