Lí luận chung về thành phẩm tiêu thụ thành phẩm và xác định kết quả
tiêu thụ thành phẩm trong các doanh nghiệp.
1.1 -Lí luận chung về thành phẩm.
1.1.1 -Đặc điểm của thành phẩm
*Vị trí của các doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường:
Thực hiện chủ trương của đảng và nhà nước trong những năm vừa
qua,nền kinh tế nước ta đã từng bước chuyển sang cơ chế thị trường có sự
điều chỉnh vĩ mô của nhà nước.Trong môi trường kinh tế đó, doanh nghiệp
là một đơn vị sử dụng các phương tiện thị trường với mụa đích thu được
lợi nhuận tối đa.hay nói cách khác, doanh nghiệp là cỗ máy đẻ ra giá trị gia
tăng(đầu ra, đầu vào).trong cơ chế hiện nay,có nhiều doanh nghiêp khác
nhau cùng sản xuất một mặt hàng, các doanh ghiệp này cùng tồn tại , cạnh
tranh bình đẳng trước pháp luật.dođó,các doanh nghiệp phải chấp nhận
cạnh tranh, phá bỏ độc quyền chuiyển hẳn sang hạch toán kinh doanh và
phát huy vai trò chủ đạo của kinh tế quốc doanh đối với các thành phần kinh
tế khác nhau trong nề kinh tế hàng hoá.
*Đặc điểm:
Sản phẩm hàng hoá của cá c doanh nghiệp sản xuất bao gồm thành phẩm, nửa
thành phẩm và lao vụ mà đơn vị sản xuất ra đủ cung cấp cho nhu cầu tiêu
dùng của xã hội, trong đó thành phẩm chiếm đại bộ phận.
Thành phẩm là những sản đã được gia công chế biến ở bước công nghệ cuối
cùng của quy trình công nghệ kĩ thuật sản xuất sản phẩm đó đã được kiểm tra
kĩ thuật nhập kho và chuẩn bị đưa vào quá trình lưu thông.nửa thành phẩm là
những sản phẩm chữ qua giai đoạn chế biến cuối cùng của quy trình công
nghệ kĩ thuật sản xuất sản phẩm nhưng do yêu cầu của sản xuất tiêu thụ mà
nó được nhập kho thành phẩn và khi đó bán cho khách hàng, nửa thành phẩm
cũng có ý nghĩa như thành phẩm.
Việc phân định chính xác hai khái niệm trên có ý nghĩa rất quan trọng giúp
doanh nghiệp trong công tác tập hợp chi phí sản xuất và tính đúng giá thành,
từ đó đánh giá được mức độ hoàn thành kế hoạch của đơn vị cũng như xác
định chính xác các kết quả tiêu thụ của doanh nghiệp.

-Về mặt chất lượng:Phải làm tôt công tác kiểm tra, phân cấp sản phẩm
và có chế độ bảo quản riêng đối với từng loại sản phẩm,đặc biệt là những loại
sản phẩm quý hiếm,dễ hư hỏng.Kịp thời phát hiện các mặt hàng kém phẩm
chất.có được như vậy mới giữ được uy tín củ doanh nghiệp trên thị
trường.ngoài ra,doanh nghiệp còn phải thường xuyên thay đổi mẫu mã, kiêu
dáng, không ngừng nâng cao chất lựơng để kích thích nhu cầu tiêu dùng của
xã hội.
1.1.2 -Tính giá thành
+Thành phẩm nhập kho được phản ánh theo giá thành sản xuất thực tế.
Giá thực tế của thành phẩm được xác định với từng nguồn nhập,giá thực tế
của thành phẩm nhập kho bao gồm toàn bộ chi phí sản xuất thực tế có liên
quan trực tiếp đến quấ trình sản xuất thành phẩm:
*Thành phẩm doanh nghiệp sản xuất, chế tạo ra được đánh giá theo giá
thành công xưởng thực tế(giá thành sản xuất thực tế) bao gồm:chi phí NVL
trực tiếp, chi phí NCTT,chi phí sản xuất chung.
*Thành phẩm thuê ngoài gia công chế biến được đánh giá theo giá thành
thực tế gia công gồm: chi phí NVLTT(đem gia công), chi phí gia công và các
chi phí khác có liên quan trực tiếp đến quá trình gia công.
*Hàng hoá mua vào được đánh gía theo trị giá mua(giá vốn) thực tế bao
gồm:giá mua và chi phí mua.nếu hàng hoá mua vào phải sơ qua chế để bán
thì tính giá vốn thực từ(gồm cả chi phí gia công, sơ chế).
Do thành phẩm nhập kho thường xuyên từ nhiều nguồn khác nhau nên
giá thực tế của từng lần hập,từng đợt nhập không hoàn toàn giống nhau ở
từng thời điểm trong kì hạch toán.Để tính toán toán chính xác giá thực tế
thành phẩm xuất kho có thể áp dụng các phương pháp sau:
(a)-Phương pháp tính theo giá đơn giá thực tế bình quân gia quyền.
Theo phương pháp này ,giá thực tế thành phẩm xuất kho được căn cứ vào số
lượng xuất kho trong kì và đơn giá thự tế bình quân.
Giá thực tế thành Số lượng thành phẩm Đơn giá thực tế
Phẩm xuất kho = phẩm xuất kho * bình quân

định.cuối kì xác định gía thực tế thành phẩm nhập kho.
Giá thực tế = Giá hạch toán TP trong kì *Hệ số giá TP xuất kho
Giá thực tế thành phẩm Giá thực tế thành
phẩm
tồn kho đầu kì + nhập kho trong kì
Đơn giá thực tế =
Giá hạch toán thành phẩm + Gía hạch toán
thành
tồn đầu kì phẩm nhập trong kì
Thành phẩm trong kho của doanh nghiệp luôn luôn biến động do nhiều
nguyên nhân.vì vậy,kế toán thành phẩm phải theo dõi ,tìm hiểu nguyên nhân
làm biến động số thành phẩm trong kho tới từng loại, từng thứ thành phẩm,
đồng thời phải lập đầy đủ, kịp thời,chính xác các chứng từ nhập-xuất kho
thành phẩm đúng như quy định.
Các chứng từ nhập- xuất kho thành phẩm là cơ sở pháp lý để tiến hành
nhập –xuất kho thành phẩm ở kho và ở bộ phận KTTP ở phòng kế toán. bởi
vậy,việc luân chuyển chứng từ nhập xuất kho thành phẩm từ khi phát sinh qua
thủ kho đến phòng kế toán theo một trình tự khoa học.trên cơ sở đó, kế toán
tiến hành phân loại thành phẩm, tổng hợp số liệu đó ghi chép vào sổ kế toán
chi tiết và sổ kế toán tổng hợp
1.1.3 -Kế toán thành phẩm theo phương pháp kê khai thường xuyên
Là phương pháp theo dõi tình hình hiện có, biến động tăng, giảm vật tư,
hàng hoá một cách thường xuyên liên tục, phương pháp này được áp dụng
trong các doanh nghịêp kinh doanh sản xuất hay kinh doanh thương
mại,kinh doanh các mặt hàng sản xuất khác có giá trị lớn, kĩ thuật cao.
(a)-chứng từ ,tài khoản sử dụng.
Chứng từ sử dụng:Phiếu nhập kho, phiếu xuất kho, phiéu xuất kho kiêm vận
chuyển nội bộ….
Tài khoản sử dụng :Ttài khoản 155, tài khoản 157, tài khoản 632.
Tài khoản liên quan:Tài khoản154, tài khoản 331, tài khoản 111, tài khoản

TK154 TK155 TK632 TK911
(1) (2) (7)
(3) TK157
(5)
(6)
TK338
(4a) TK138
(4b)
1:Nhập kho thành phẩm do DNSX ra thuê ngoài gia công chế biến.
2:Xuất kho thành phẩm giao cho khách hàng
3:Trị giá thành phẩm xuất gửi đi bán hoăch xuất cho cơ sở nhận bán đại lý
4a:Phát hiện thừa khi kiểm kê.
4b:Phát hiện thiếu khi kiểm kê.
5:Sản phẩm sản xuất song không nhập kho mà giao bán hoặc gửi đi bán ngay.
6:Đối với thành phẩm, hàng hoá, lao vụ ,diạch vụ đã gửi đi bán, nay mới xác
định là tieu thụ.
7:Kết chuyển giá vốn hàng bán xác định kết quả kinh doanh.
1.1.4 -Kế toán thành phẩm theo phương pháp kiểm kê đinh kì.
Là phương pháp không theo dõi thường xuyên liên tục về tình hình biến
động của các loại vật tư hàng hoá mà chỉ phản ánh giá trị tồn kho đầu kì và
cuối kì chung trên cơ sở kiển kê cuối kì.Phương pháp này chỉ thích hợp với các
doanh ngiệp sản xuất có quy mô nhỏ. Chỉ tiến hành một loại hoạt động hoặc ở
các đơn vị kinh doanh các mặt hàng có giá trị thấp, mặt hàng nhiều.
a- Tài khoản và chứng từ sử dụng.
Theo phương pháp này thì chứng từ sử dụng giống như phương phápKKTX
gồm:phiếu nhập kho, phiéu xuất kho…các tài khoản sử
dụng:TK155,TK157,TK632.
Nội dung của TK155,157 dùng để phản ánh trị giá vốn thực tế của thàh
phẩm tồn kho cuối kì.
Bên nợ: Kết chuyển trị giá vốn thực tế của thành phẩm hàng hoá tồn kho

quả sản xuất.theo quan điểm này thì sản xuất và lưu thông gắn bó chặt chẽ với
nhau tạo nên một chu trình khép kín.các doanh nghiệp thương mại thực hiện
khâu trung gian nối liền sản xuất và tiêu dùng.quá trình này bao gồm 2 khâu
mua và bán hàng hoá “T-H-T”tiêu thụ hàng hoá là một khâu trong quá trình
lưu thông hàng hoá và là một tất yếu của quá trình tái sản xuất..
Quá trình tiêu thụ hay quá trình bán hàng hoá ở các doanh nghiệp
thương mại là quá trình trao đổi thực hiện giá trị của sản phẩm hàng hoá dịch
vụ,đứng trên góc độ luân chuyển vốn thì quá trình bán hàng là quá trình vận
động của vốn kinh doanh từ hình thái vật chất sang hình thái tiền tệ(hình thái
ban đàu khi bước vào chi trình snả xuất kinh doanh).quá trìn tiêu thụ hoàn tất
khi hàng hoá đã giao cho người mua và đã thu được tiền bán hàng được khách
hàng chấp nhận thanh toán, hình thành kết quả bán hàng kết quả cuối cùng
của hoạt động sản xuất kinh doanh
Tiêu thụ thành phẩm là giai đoạn tiếp theo của quá trình sản xuất.để
thực hiện giá trị sản phậm hàn hoá lao vụ,dịch vụ doanh nghiệp phải chuyển
giao hàng hoá sản phẩm, hoặc cung cấp lao vụ, dịch vụ co khách hàng, được
khách hàng trả tiền hay chấp nhận thanh toán, quá trình này được gọi là quá
trình tiêu thụ.
1.2.1.2 -Tầm quan trọng của hoạt động tiêu thụ thành phẩm.
Việc đẩy nhanh quá trình tiêu thụ góp phần thúc đẩy nhanh tốc độ chu
chuyển vốn kinh doanh, tiết kiệm vốn,nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, đồng
thời nó góp phần tiết kiệm các chi phí quản lý, bảo quản , bảo đảm chất lượng
sản phẩm. Từ đó làm giảm giá thành, tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp, nâng
cao đời sống cho cán bộ công nhân viên.
Bên cạnh đó, qua hoạt động tiêu thụ hàng hoá doanh nghiệp sẽ nắm bắt được
thị hiếu người tiêu dùng cũng như tình hình cạnh tranh trên thị trường nhằm
xác định được vị trí của doanh nghiệp và các đối thủ cạnh tranh ; tìm ra được
những nhược điểm còn tồn tại để khắc phục và khai thác được những lợi thế
của doanh nghiệp ; nhận biết được thị trường tiềm năng cần khai thác và mở
rộng...Từ đó, doanh nghiệp có thể hoạch định chiến lược sản xuất kinh doanh,

chuyển hàng, chớ chấp nhận…).
1.2.3.1-Phương thức bán buôn.
Bán buôn hàng hoá là phương thức bán hàng cho các đơn vị thương
mại,các doanhnghiệp sản xuất… để thực hiện bán ra hoặc để gia công , chế
biến bán ra..đặc điểm của hàng hoá bán buôn là hàng hoá vẫn nằm trong lình
vực lưu thông,chưa đi vào tiêu dùng,do vậy giá trị và giá trị sử dụng của hàng
hoá chưa được thực hiện.hàng thường được bán theo lô hàng hoặc bán với số
lượng lớn.giá bán biến động tuỳ thuộc vào khối lượng hàng bán và phương
thức thanh toán.
Trong bán buôn thường bao gồm hai phương thức:
(a) -Phương thức bán buôn hàng hoá qua kho.
Là phương thức bán buôn hàng hoá mà trong đó, hàng bán phải được xuất
từ kho bảo quản của doanh nghiệp.bán buôn hàng hoá qua kho có thể thực
hiện dưới hai hình thức.
+Bán buôn hàng hoá qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp.
Theo hình thức này,bên mua cử đại diện đến kho của bên bán để nhận
hàng.doanh nghiệp thương mại xuất kho hàng hoá,gioa tực tiếp cho đại diện
bên mua,sau khi đại diện bên mua nhận đủ hàng, thanh toán tiền hoặc chấp
nhận nợ,hàng hoá được xác định là tieu thụ.
+ Bán buôn hàng hoá qua kho theo hình thức chuyển hàng
Theo hình thức này ,căn cứ vào hợp đồng đã kí kết hoặc theo đơn đặt
hàng,doanh nghiệp thương mại xuất kho hàng hoá, dùng phương tiện vận tải
của mình hoặc đi thuê ngoài,chuyển hàng đến kho của bên mua hoặc một địa
điểm nào đó bên mua quy định trong hợp đồng.hàng hoá chuyển bán vẫn thuộc
quyền sở hữu của doanh nghiệp thương mại, chỉ khi nào được bên mua kiểm
nhận, thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán, thì số hàng chuyển giao mới
được coi là tiêu thụ.Người bán mất quyền sở hữu về số hàng đã giao,chi phí
vận chuyển do doanh nghiệp thương mại chịu hay bên mua chịu là do sự thảo
thuận từ trước giữa hai bên.nếu doanh nghiệp thương mại nào chịu chi phí
vận chuyển,sẽ được ghi vào chi phí bán hàng.nếu bên mua chịu chi phí vận

nhận hàng ở quầy hàng do nhân viên bán hàng giao.hết ca(hoặc hết ngày)bán
hàng,nhân viên bán hàng căn cứ vào hóa đơn và tích kê giao hàng cho khách
hoặc kiểm kê hàng hoá tồn quầy để xác định số lượng hàng đã bán trong ngày,
trong ca và lập báo cáo bán hàng, nhân viên thu tiề làm giấy nộp tiền và nộp
tiền bán hàng cho thủ quỹ.
(b)-Hình thức bán lẻ thu tiền trực tiếp.
Theo hình thức này nhân viên bán hàng trực tiếp thu tiền của khách và giao
hàng cho khách,hết ca, hết ngày bán hàng, nhân viên bán hàng làm giấy nộp
tiền và nộp tiền cho thủ quỹ.đồng thời,kiểm kê hàng hoá tồn quầy để xác định
số lượng hàng hoá đã bán trong ca trong ngày và lập báo cáo bán hàng.
(c)-Hình thức bán lẻ tự phục vụ(tự chọn).
Theo hình thức này khách hàng tự chon lấy hàng hoá, mang đến bàn tiền
và thanh toán tiền hàng,nhânviênthu tiền kiển hàng, tính tiền lập háo đơn bá
hàng và thu tiền của khách hàng, nhân viên khách hàng có trách nhiệm hướng
dẫn khách hàng và bảo quản hàng hoá ở quầy do mình phụ trách.
(d )- Hình thức bán hàng tự động.
Bán hàng tự động là hình thức bán lẻ hàng hoá mà trong đó,các doanh
nghiệp thương mại sử dụngcác máy bán hàng tự động chuyên dùng cho một
hoặc một vài loại hàng hoá nào đó đặtở các nơi công cộng. Khách hàng sau khi
mua bỏ tiền vào máy, máy sẽ tự động đẩy hàng ra cho người mua.
1.2.3.3- Phương thức bán hàng trả góp.
Theo hình thức này, người mua được trả tiền mua hàng thành nhiều
lần.doanh nghiệp thương mại ,ngoài số tiền thu theo giá bán thông thường còn
thu thêm người mua một khoản lãi do trả chậm về thực chất, người bán chỉ
mất quyền sở hữu khi người mua thanh toán hết tiền hàng, tuy nhiên về mặt
hạch toán khi giao hàng cho người mua, hàng hoá bán trả góp được coi là tiêu
thụ,bên bán ghi nhận doanh thu.
1.2.3.4- Phương thức bán hàng thông qua đại lý
Là phương thức bán hàng mà trong đó doanh nghiệp thương mại giao
hàng cho cơ sở đại lý, kí giửi để cho các cơ sở này trực tiếp bán hàng.